اونومی پروتکل (Onomy Protocol) یک بلاکچین لایه ۱ است که با Cosmos SDK ساخته شده و ارز بومی آن NOM نام دارد. هدف اونومی این است که بازار فارکس، یعنی معاملهٔ ارزهای ملی، را با ابزارهای مالی غیرمتمرکز (DeFi) ترکیب کند و آن را روی زنجیره بیاورد. اکوسیستم اونومی چند بخش اصلی دارد: شبکهٔ اصلی Onomy Network، صرافی غیرمتمرکز Onomy Exchange (ONEX)، پروتکل ذخیرهٔ Onomy Reserve برای ساخت استیبلکوینهای ارزهای ملی، و پل بینزنجیرهای Arc. در این صفحه میخوانید اونومی پروتکل چیست، توکن NOM چه کاربردی دارد، عرضه و توزیع آن چطور است، چه ریسکهایی دارد و چطور میتوانید NOM را با تومان در ارزینجا بخرید.
وضعیت NOM در ارزینجا (مهر ۱۴۰۵): خرید آنی (OTC) و واریز NOM به کیف پول ارزینجا فعال است، اما برداشت NOM از ارزینجا فعلاً بسته است. NOM در بازار حرفهای ارزینجا هم معامله نمیشود. پیش از خرید، اگر قصد انتقال توکن به کیف پول شخصی را دارید، وضعیت برداشت را در اپلیکیشن بررسی کنید.
اونومی پروتکل چیست؟
اونومی در دسامبر ۲۰۲۰ با همبنیانگذاری لالو بازی (Lalo Bazzi) و چارلز دوسک (Charles Dusek) شکل گرفت. تیم اونومی پروژه را «اکوسیستمی برای همگرایی DeFi و فارکس» معرفی میکند. به گفتهٔ CoinMarketCap، شعار پروژه آوردن بازار روزانهٔ چند تریلیون دلاری فارکس به بلاکچین است. برای رسیدن به این هدف، اونومی بهجای یک قرارداد هوشمند روی شبکهای دیگر، بلاکچین مستقل خودش را ساخته است.
این شبکه بر پایهٔ اکوسیستم کازماس و اجماع اثبات سهام (Proof of Stake) با موتور Tendermint کار میکند. یعنی تراکنشها را مجموعهای از اعتبارسنجها تأیید میکنند که NOM را بهعنوان وثیقه استیک کردهاند. چون اونومی از استاندارد IBC کازماس پشتیبانی میکند، NOM میتواند به شبکههای دیگر کازماس مثل اوسموسیس منتقل شود. CoinMarketCap هم نسخهٔ IBC این توکن روی اوسموسیس را ثبت کرده است.
اونومی پیش از راهاندازی شبکهٔ اصلی، مشخصات فنی پروتکل را با زبان TLA+ و به کمک شرکت Informal Systems بهصورت رسمی راستیآزمایی کرد. ممیزی امنیتی شبکه، پلها و قرارداد منحنی پیوند هم به عهدهٔ NCC Group بود.
اجزای اصلی اکوسیستم اونومی
اونومی چند محصول دارد که هر کدام بخشی از هدف «فارکس روی زنجیره» را پوشش میدهند. در ادامه هر بخش را جدا توضیح میدهیم.
شبکهٔ اونومی (Onomy Network یا Onomy Hub)
شبکهٔ اصلی با شناسهٔ زنجیرهٔ onomy-mainnet-1 هستهٔ اکوسیستم است. همهٔ تراکنشها، رأیگیریهای حاکمیتی و استیکینگ NOM روی همین شبکه انجام میشود. کارمزد تراکنشها (گس) هم با NOM پرداخت میشود.
صرافی اونومی (ONEX)
Onomy Exchange یک صرافی غیرمتمرکز ترکیبی است که استخرهای نقدینگی AMM را با رابط کاربری دفتر سفارش (Order Book) ترکیب میکند. کاربر داراییاش را خودش نگه میدارد و معامله را مستقیم از کیف پول انجام میدهد. ONEX از مارس ۲۰۲۴ بهصورت یک زنجیرهٔ مصرفکننده (Consumer Chain) روی شبکهٔ اصلی فعال شد که امنیتش را از شبکهٔ اونومی میگیرد. ONEX توکن حاکمیتی مخصوص خودش را هم دارد. این توکن به نسبت ۱ به ۱ میان استیککنندگان NOM ایردراپ شد؛ شرطش استیک دستکم ۱۰۰ NOM در زمان اسنپشات کریسمس ۲۰۲۳ بود.
ذخیرهٔ اونومی (Onomy Reserve یا ORES)
Onomy Reserve پروتکلی برای ساخت استیبلکوین است. کاربر رمزارز را بهعنوان وثیقه قفل میکند و در مقابل، استیبلکوینهایی میسازد که به ارزهای ملی مختلف وابستهاند. اونومی این استیبلکوینها را «Denom» مینامد. این طرح برای معاملهٔ جفتارزهای فارکس روی ONEX پیشبینی شده است. NOM یکی از داراییهای وثیقه در این سیستم است.
پل Arc و کیف پول Onomy Access
Arc Bridge Hub پلی با مدل «هاب و پره» است. توکن در زنجیرهٔ مبدأ قفل میشود و معادلش در شبکهٔ اونومی ساخته میشود. این پل برای اتصال اونومی به اتریوم و چند شبکهٔ سازگار با EVM طراحی شده است. کیف پول غیرحضانتی Onomy Access هم برای مدیریت داراییها در چند زنجیره ساخته شد. برای آشنایی با این مفهوم، مقالهٔ تعاملپذیری بینزنجیرهای را بخوانید.
امنیت بینزنجیرهای (ICS) و نقش اونومی بهعنوان زنجیرهٔ تأمینکننده
یکی از ویژگیهای فنی مهم اونومی، پیادهسازی امنیت بینزنجیرهای (Interchain Security) است. در این مدل، اعتبارسنجهای شبکهٔ اصلی اونومی همزمان زنجیرههای مصرفکنندهٔ جدید را هم امن میکنند. به این ترتیب، پروژههای تازه دیگر لازم نیست مجموعهٔ اعتبارسنج جداگانه بسازند. دارندگان NOM در ژوئن ۲۰۲۳ به ارتقای شبکه برای پشتیبانی از این قابلیت رأی دادند. با راهاندازی ONEX در ۲۰۲۴، اونومی بعد از کازماس هاب دومین زنجیرهٔ تأمینکنندهٔ امنیت (Provider Chain) در اکوسیستم کازماس شد.
زنجیرههای مصرفکننده بخشی از پاداش استیکینگ خود را به شکل توکن بومیشان به استیککنندگان NOM میدهند. برای همین، استیک کردن NOM علاوه بر پاداش خود شبکه میتواند پاداش زنجیرههای مصرفکننده را هم به همراه داشته باشد. در فهرست اعتبارسنجهای اونومی نامهایی مثل Cosmostation، Chorus One، Citadel One و Strangelove دیده میشود.
کاربردهای توکن NOM
NOM ارز بومی شبکهٔ اونومی است و چند نقش اصلی دارد:
- پرداخت کارمزد: گس تراکنشها در شبکهٔ اونومی با NOM پرداخت میشود.
- استیکینگ و امنیت شبکه: اعتبارسنجها و نمایندگانشان NOM را استیک میکنند و پاداش میگیرند. دربارهٔ این مفهوم، مقالهٔ استیکینگ چیست را ببینید.
- حاکمیت: دارندگان NOM که استیک کردهاند دربارهٔ ارتقاها، راهاندازی زنجیرههای مصرفکننده و خرج خزانهٔ DAO رأی میدهند. اطلاعات بیشتر در مقالهٔ توکن حاکمیتی آمده است.
- وثیقه: NOM میتواند برای ساخت استیبلکوینها در Onomy Reserve وثیقه شود.
- خرید و سوزاندن: طبق طرح اقتصادی پروژه، بخشی از درآمد صرافی ONEX صرف خرید و سوزاندن NOM میشود.
اقتصاد توکن و عرضهٔ NOM
عرضهٔ اولیهٔ NOM در شبکهٔ اونومی ۱۰۰ میلیون واحد تعریف شد. طبق توضیحات Bitfinex، توکنهای تیم و حامیان اولیه یک دورهٔ قفل ۱۲ ماهه داشتند و بعد طی ۲۴ تا ۳۶ ماه آزاد میشدند. توکنهای خزانهٔ DAO هم فقط با رأی حاکمیتی خرج میشوند.
برخلاف ادعای بعضی متنهای تبلیغاتی، NOM سقف عرضهٔ ثابت ندارد. دو چیز به عرضهٔ آن اضافه میکند: پاداشهای تورمی استیکینگ، و توکنهایی که از منحنی پیوند اتریوم به شبکهٔ اصلی پل شدهاند. سازوکار خرید و سوزاندن ONEX فقط بخشی از این تورم را جبران میکند. CoinMarketCap در مهر ۱۴۰۵ عرضهٔ در گردش NOM را حدود ۱۳۴٫۶ میلیون و عرضهٔ کل را حدود ۱۶۹٫۷ میلیون واحد نشان میدهد. برای همین، عرضهٔ کل از ۱۰۰ میلیون اولیه بیشتر شده است.
عرضهٔ اولیه با منحنی پیوند (Bonding Curve)
اونومی برای توزیع اولیه از روش Bonding Curve Offering استفاده کرد که در ۶ دسامبر ۲۰۲۲ شروع شد. در این روش، نسخهٔ ERC-20 توکن با نام bNOM روی اتریوم و در مقابل ETH فروخته میشد. قیمت هر واحد را یک منحنی از پیش برنامهریزیشده تعیین میکرد و با فروش بیشتر، قیمت بالا میرفت. سقف ضرب bNOM در این قرارداد ۱۰۰ میلیون واحد بود و هر معامله ۱٪ کارمزد داشت. هر کس bNOM را به شبکهٔ اونومی پل میکرد، bNOM سوزانده میشد و NOM بومی در کیف پول او ساخته میشد. این کار کف قیمت منحنی را بالا نگه میداشت.
پاداش استیکینگ
اونومی در ابتدا پاداش استیکینگ را روی یک منحنی زنگولهای تنظیم کرد. نرخ سالانه از حدود ۱۵٪ شروع میشد، در اوج به نزدیک ۱۰۰٪ میرسید و بعد دوباره به حدود ۱۵٪ برمیگشت. هدف این بود که خریداران bNOM توکنشان را به شبکهٔ اصلی بیاورند و استیک کنند. نرخ واقعی پاداش امروز به میزان توکن استیکشده و پارامترهای شبکه بستگی دارد و باید آن را از اکسپلورر یا کیف پول بررسی کرد.
تاریخچه و نقشهٔ راه اونومی
- دسامبر ۲۰۲۰: شکلگیری پروژه.
- ۲۰۲۲: راستیآزمایی رسمی مشخصات و ممیزی NCC Group، و در اکتبر شبکهٔ آزمایشی عمومی با بیش از ۸۰۰ هزار تراکنش.
- دسامبر ۲۰۲۲: شروع منحنی پیوند و راهاندازی شبکهٔ اصلی و پل Arc.
- ژوئن ۲۰۲۳: رأی DAO به پشتیبانی از امنیت بینزنجیرهای.
- مارس ۲۰۲۴: راهاندازی زنجیرهٔ ONEX بهعنوان اولین زنجیرهٔ مصرفکنندهٔ اونومی.
- ۲۰۲۵ تا ۲۰۲۶: در انجمن حاکمیتی پروژه پیشنهاد شد منحنی پیوند به لانچپدی برای توکنهای زنجیرههای تازهٔ اکوسیستم تبدیل شود. ما نتیجهٔ نهایی این پیشنهاد را از منبع رسمی تأیید نکردهایم.
مقایسهٔ اونومی با پروژههای مشابه
اونومی در چند حوزه با پروژههای دیگر همپوشانی دارد. جدول زیر تفاوتهای اصلی را خلاصه میکند:
| پروژه | نوع | تمرکز اصلی |
|---|---|---|
| اونومی پروتکل (NOM) | لایه ۱ کازماس | فارکس روی زنجیره، استیبلکوین ارزهای ملی، DEX ترکیبی |
| اینجکتیو (INJ) | لایه ۱ کازماس | معاملات مشتقات و دفتر سفارش روی زنجیره |
| اوسموسیس (OSMO) | لایه ۱ کازماس | DEX مبتنی بر AMM برای داراییهای IBC |
| کاوا (KAVA) | لایه ۱ کازماس | وامدهی و استیبلکوین با وثیقه |
نقطهٔ تمایز اونومی تمرکز بر جفتارزهای فارکس و استیبلکوینهای چندارزی است. بیشتر رقبا روی دلار، مثل تتر و یو اس دی کوین، یا روی مشتقات رمزارزی تمرکز دارند.
مزایا و ریسکهای سرمایهگذاری در NOM
نقاط قوت
- بلاکچین مستقل با پشتیبانی IBC و تجربهٔ عملی در اجرای امنیت بینزنجیرهای.
- راستیآزمایی رسمی مشخصات فنی و ممیزی امنیتی پیش از راهاندازی.
- کاربرد چندگانهٔ توکن: کارمزد، استیکینگ، حاکمیت و وثیقه.
ریسکها
- نقدینگی پایین: NOM یک رمزارز کمحجم است و قیمتش ممکن است با معاملات کوچک نوسان شدید داشته باشد.
- تورم عرضه: پاداش استیکینگ عرضه را بالا میبرد. کسی که استیک نکند، سهمش از کل عرضه به مرور کم میشود.
- فعالیت توسعه: بر اساس صفحهٔ GitHub رسمی، آخرین بهروزرسانی مخازن اصلی به اوایل ۲۰۲۵ برمیگردد. در بررسی مهر ۱۴۰۵، بعضی زیردامنههای رسمی پروژه مثل مستندات و انجمن در دسترس ما نبودند. پیش از سرمایهگذاری، وضعیت فعلی تیم و شبکه را از کانالهای رسمی بررسی کنید.
- ریسک پل و قرارداد هوشمند: هر پل بینزنجیرهای ممکن است هدف حمله قرار بگیرد.
این صفحه توصیهٔ مالی نیست. فقط به اندازهای سرمایهگذاری کنید که توان از دست دادنش را دارید.
چه عواملی بر قیمت NOM اثر میگذارد؟
قیمت NOM مثل بیشتر آلتکوینهای کوچک به عوامل زیادی وابسته است. مهمترینشان اینهاست:
- وضعیت کلی بازار: روند بیت کوین و جریان سرمایه در بازار رمزارزها معمولاً روی توکنهای کوچک اثر بیشتری دارد.
- فعالیت اکوسیستم کازماس: رونق یا رکود شبکههای IBC و صرافیهای غیرمتمرکز کازماس روی تقاضای NOM اثر میگذارد.
- استفادهٔ واقعی از ONEX و Onomy Reserve: هر چه حجم معاملات و ساخت استیبلکوین بیشتر باشد، سازوکار خرید و سوزاندن NOM فعالتر میشود.
- نسبت استیک و تورم: اگر بخش بزرگی از عرضه استیک شده باشد، فشار فروش کمتر است. پاداشهای تورمی اما عرضه را بالا میبرند.
- تصمیمهای حاکمیتی: رأیگیریهایی مثل راهاندازی زنجیرههای مصرفکنندهٔ جدید یا تغییر کاربرد منحنی پیوند ممکن است روی چشمانداز پروژه اثر بگذارد.
پیشبینیهای خودکار قیمت که در بعضی سایتها منتشر میشوند معمولاً فقط فرمولاند و تحلیل واقعی نیستند. برای تصمیمگیری به آنها تکیه نکنید.
استیکینگ NOM چگونه است؟
برای استیک کردن، باید NOM را در یک کیف پول سازگار با شبکهٔ اونومی، مثل کیف پولهای اکوسیستم کازماس، نگه دارید و آن را به یکی از اعتبارسنجها واگذار (Delegate) کنید. مثل بیشتر شبکههای کازماس، برای خارج کردن توکن از استیک یک دورهٔ انتظار وجود دارد. اگر اعتبارسنج تخلف کند، بخشی از توکنهای واگذارشده ممکن است جریمه (Slashing) شود. مقالهٔ کسب درآمد با استیکینگ نکات بیشتری دارد.
توجه کنید که برداشت NOM از ارزینجا در مهر ۱۴۰۵ بسته است. پس فعلاً نمیتوانید NOMی را که در ارزینجا خریدهاید برای استیکینگ به کیف پول شخصی ببرید.
نحوهٔ خرید اونومی پروتکل از ارزینجا
در ارزینجا میتوانید NOM را با تومان و از طریق خرید آنی بخرید:
- در ارزینجا ثبتنام کنید و احراز هویت را کامل کنید.
- حساب خود را با واریز تومان شارژ کنید.
- در بخش خرید آنی، اونومی پروتکل (NOM) را انتخاب کنید، مقدار را وارد کنید و سفارش را ثبت کنید.
- NOM خریداریشده در کیف پول ارزینجا میماند. واریز NOM از بیرون ممکن است، ولی برداشت آن فعلاً بسته است.
کارمزد خرید آنی را در صفحهٔ کارمزدها ببینید. قیمت لحظهای ارزهای دیگر هم در صفحهٔ بازار آمده است.
منابع رسمی و اطلاعات بیشتر
برای پیگیری کد و وضعیت توسعهٔ پروژه، صفحهٔ GitHub رسمی اونومی را ببینید. دادههای بازار، عرضه و نشانی توکن هم در صفحهٔ NOM در CoinMarketCap آمده است. معرفی آموزشی پروژه را هم در بلاگ Bitfinex میتوانید بخوانید.
جمعبندی
اونومی پروتکل یک بلاکچین لایه ۱ در اکوسیستم کازماس است که میخواهد معاملات فارکس و استیبلکوینهای ارزهای ملی را به دنیای دیفای بیاورد. توکن NOM برای کارمزد، استیکینگ، حاکمیت و وثیقه استفاده میشود و عرضهٔ آن به دلیل پاداش استیکینگ ثابت نیست. اونومی از نظر فنی دستاوردهایی مثل اجرای امنیت بینزنجیرهای داشته است، اما نقدینگی پایین و کم شدن فعالیت عمومی توسعه ریسکهای جدی آن هستند. اگر NOM را در ارزینجا میخرید، در نظر داشته باشید که تا مهر ۱۴۰۵ امکان برداشت آن به کیف پول خارجی فعال نیست.