لیر 3 (Layer3) با نماد L3 یکی از شناختهشدهترین پلتفرمهای «کوئست» و توزیع پاداش در دنیای وب ۳ است. کاربران در این پلتفرم مأموریتهای سادهای مثل کار با یک اپلیکیشن غیرمتمرکز، سواپ یا اتصال کیف پول را انجام میدهند و در عوض توکن، امتیاز تجربه (XP) و مدرک آنچین میگیرند. پروژههای بلاکچینی هم از همین مسیر کاربر واقعی جذب میکنند و پاداششان را توزیع میکنند. توکن L3 ابزار حاکمیت، استیکینگ و دسترسی به همین شبکه است. در این صفحه میخوانید لیر 3 چیست، توکن L3 چه کاربردی دارد، توکنومیکس آن چطور است و خرید L3 در ارزینجا چه شرایطی دارد.
یادداشت وضعیت (مهر ۱۴۰۵): خرید و فروش آنی L3 با تومان در ارزینجا فعال است، ولی واریز و برداشت این توکن فعلاً بسته است. پیش از هر انتقال، وضعیت لحظهای را در صفحهٔ بازار ارزینجا ببینید.
لیر 3 (Layer3) چیست؟
Layer3 در سال ۲۰۲۱ به همت Brandon Kumar و Dariya Khojasteh راه افتاد. ایدهٔ اصلیاش این بود که توجه کاربران بین دهها شبکهٔ بلاکچین پراکنده است و پروژهها برای دیده شدن، راه کارآمدی برای رسیدن به کاربر واقعی ندارند. Layer3 برای حل این مشکل یک لایهٔ مشترک ساخت که کاربر با یک حساب و یک کیف پول در شبکههای مختلف فعالیت کند و فعالیتش ثبت و پاداش داده شود.
بنیاد Layer3 خودش را «لایهٔ توجه» (Attention Layer) مینامد و هدفش را ساختن یک بازار جهانی و نقدشونده برای توجه کاربران میداند. به زبان ساده، پروژهها برای جلب توجه کاربران هزینه میکنند و کاربران برای وقت و فعالیتشان پاداش میگیرند. CoinMarketCap هم Layer3 را شبکهای میانزنجیرهای توصیف میکند که پروتکل توزیع پاداشش از بیش از ۳۰ بلاکچین پشتیبانی میکند.
نکتهٔ مهم این است که نام «Layer3» شاید شما را یاد بلاکچینهای «لایهٔ سوم» بیندازد، ولی این پروژه بلاکچین مستقل یا راهکار مقیاسپذیری نیست. Layer3 یک پلتفرم کاربردی است که روی شبکههایی مثل اتریوم، آربیتروم، اپتیمیسم و سولانا کار میکند.
Layer3 چطور کار میکند؟
در Layer3 سه طرف با هم کار میکنند. پروژهها یا اکوسیستمها کمپین تعریف میکنند و پاداش آن را تأمین میکنند. کاربران در کمپین شرکت میکنند و اقدامات خواستهشده را انجام میدهند. خود پروتکل هم انجام شدن این اقدامات را روی بلاکچین میسنجد و پاداش را توزیع میکند.
کوئستها و کمپینها
کوئست مجموعهای از مراحل کوتاه است، مثل سواپ در یک صرافی غیرمتمرکز، تأمین نقدینگی، انتقال دارایی با پل میانزنجیرهای یا کار با یک قرارداد هوشمند. کاربر در این مسیر عملاً یاد میگیرد یک پروتکل چطور کار میکند. بعضی مراحل آفچین هم هستند، مثل دنبال کردن حساب پروژه در شبکههای اجتماعی. Layer3 این کمپینها و سیستم پاداشش را با نام Layer3 Builder گسترش داده است.
پاداشها: توکن، XP و مدرک آنچین
پاداش هر کوئست به تعریف پروژه بستگی دارد. رایجترین پاداشها اینها هستند:
- توکن: توکن خود پروژه یا توکن L3 که مستقیم به کیف پول کاربر فرستاده میشود.
- XP و سطح کاربری: امتیازی که نشان میدهد کاربر چقدر فعال بوده است.
- CUBE: مدرکی آنچین به شکل NFT که انجام شدن یک کوئست را ثبت میکند. در ادامه بیشتر دربارهاش میخوانید.
CUBE؛ هویت آنچین کاربر
CUBE مخفف عبارت Credential to Unify Blockchain Events است. CUBE یک NFT پویاست که بعد از انجام هر کوئست ضرب میشود و سابقهٔ فعالیت کاربر را در شبکههای مختلف یکجا نگه میدارد. همین سابقه یکی از معیارهای سهمیهٔ ایردراپ اولیهٔ L3 بود. پروژهها هم میتوانند با آن کاربر واقعی را از رباتها تشخیص بدهند. دسترسی به مدارک CUBE یکی از کاربردهای توکن L3 در سمت پروژههاست.
Layer3 برای پروژهها چه میکند؟
از نگاه یک پروژهٔ بلاکچینی، مهمترین چالش، رساندن محصول به دست کاربرانی است که واقعاً با آن کار کنند. تبلیغ سنتی در وب ۳ گران است و نتیجهاش را سخت میشود سنجید. Layer3 به پروژهها اجازه میدهد پاداش را فقط به کسانی بدهند که اقدام مشخصی را روی بلاکچین انجام دادهاند. چون این اقدام آنچین ثبت میشود، پروژه دقیق میداند در ازای هزینهاش چند کاربر و چند تراکنش واقعی گرفته است.
به همین دلیل، پروژهها از Layer3 برای معرفی محصول، آموزش کاربران و توزیع توکن استفاده میکنند. طبق CoinMarketCap، کاربران فعال Layer3 سهم قابلتوجهی از توزیع توکن ایردراپهای بزرگی مثل ARB و zkSync گرفتهاند. سابقهٔ CUBE کاربران هم به پروژهها کمک میکند در ایردراپهایشان سهم بیشتری به کاربران فعال و واقعی بدهند.
شروع کار با Layer3 برای کاربران تازهکار
اگر میخواهید خودتان با پلتفرم Layer3 کار کنید، معمولاً این مسیر را طی میکنید:
- یک کیف پول غیرامانی بسازید و فقط مقدار کمی دارایی در آن نگه دارید.
- در سایت رسمی Layer3 کیف پول را وصل کنید و پروفایل بسازید.
- یک کوئست ساده را انتخاب کنید و مراحلش را دقیق بخوانید. بیشتر کوئستها برای کارمزد شبکه به مقدار کمی ارز بومی همان شبکه نیاز دارند.
- بعد از انجام مراحل، پاداش یا CUBE را دریافت کنید و تراکنش را در اکسپلورر شبکه چک کنید.
کارمزد شبکه گاهی از ارزش پاداش بیشتر میشود، پس پیش از شروع هر کوئست، هزینه و پاداشش را مقایسه کنید.
توکن L3 چه کاربردی دارد؟
طبق مستندات رسمی بنیاد Layer3، توکن L3 چند نقش اصلی دارد:
- دسترسی به پروتکل: پروژهها برای انتشار کوئست، توزیع پاداش و دسترسی به مدارک CUBE به L3 نیاز دارند.
- حاکمیت: دارندگان L3 در تصمیمگیری دربارهٔ خزانه و انتشار توکنها مشارکت میکنند. ساختار این مدل شبیه یک دائو است.
- استیکینگ: کاربر با قفل کردن L3 پاداش و امتیازهای ویژه میگیرد.
- سوزاندن (Burn): کاربران و پروژهها برای استفاده از امکانات ویژه، L3 میسوزانند و از عرضهٔ در گردش کم میکنند.
استیکینگ لایهای (Layered Staking)
Layer3 مدل استیکینگ واحدی دارد که با یک بار استیک کردن، سه لایه پاداش را باز میکند. لایهٔ اول درآمد غیرفعال است: استیککننده L3 بیشتری میگیرد و حق شرکت در حاکمیت هم پیدا میکند. لایهٔ دوم امتیازهای ویژه است، مثل دسترسی به کوئستهای اختصاصی، پاداش پلکانی و لانچپد، که به میزان استیک بستگی دارد. لایهٔ سوم ضریب ایردراپ است و کاربرانی که فعالترند، ضریب بالاتری در ایردراپهای بعدی L3 میگیرند.
سازوکار سوزاندن و بازخرید
طبق مستندات، جامعهٔ دارندگان L3 میتواند رأی بدهد که درآمد پروتکل به استیککنندگان برسد یا صرف بازخرید و سوزاندن L3 شود. پروژههایی که از شبکهٔ Layer3 استفاده میکنند هم برای دسترسی به آن L3 میخرند و میسوزانند. کاربران نیز برای گرفتن امتیازهای اکوسیستم شرکا، مثل دسترسی زودهنگام یا تخفیف کارمزد، L3 میسوزانند.
توکنومیکس و عرضهٔ L3
عرضهٔ کل و حداکثر عرضهٔ L3 ثابت و برابر با ۳٬۳۳۳٬۳۳۳٬۳۳۳ توکن است. Layer3 پیش از عرضهٔ اولیه، عرضهٔ کل را ۳۰۰ میلیون اعلام کرده بود، ولی بعداً عدد نهایی را به همین ۳٫۳۳ میلیارد تغییر داد. سهم هر گروه این است:
| گروه | سهم | مقدار تقریبی | زمانبندی آزادسازی |
|---|---|---|---|
| جامعه | ۵۱٪ | ۱٫۶۹ میلیارد | طی ۴ سال (۴۰٪، ۳۰٪، ۲۰٪، ۱۰٪) |
| مشارکتکنندگان اصلی | ۲۵٫۳٪ | ۸۴۳ میلیون | قفل ۴ساله |
| سرمایهگذاران | ۲۳٫۲٪ | ۷۷۳ میلیون | قفل ۴ساله |
| مشاوران | ۰٫۵٪ | ۱۶ میلیون | قفل ۴ساله |
عرضهٔ در گردش تا مهر ۱۴۰۵ در منابع مختلف بین حدود ۱٫۵ تا ۱٫۹ میلیارد L3 گزارش شده است و هنوز بخش زیادی از توکنها قفل است. آزادسازی تدریجی سهم تیم و سرمایهگذاران میتواند روی قیمت فشار فروش بیاورد. اگر قصد سرمایهگذاری بلندمدت دارید، این عامل را در نظر بگیرید.
ایردراپ و عرضهٔ اولیهٔ L3
توکن L3 در ۳۰ ژوئیهٔ ۲۰۲۴ (مرداد ۱۴۰۳) در چند صرافی جهانی قابل معامله شد. در ایردراپ اولیه ۷٫۵٪ از کل عرضه یعنی ۲۵۰ میلیون L3 توزیع شد: ۲۰۰ میلیون توکن برای کاربران اولیه و شرکتکنندگان فصل اول و ۵۰ میلیون توکن برای شرکتکنندگان فصل دوم. عکس فوری (Snapshot) فصل اول در ۱۰ مه ۲۰۲۴ و فصل دوم در ۲۲ ژوئیهٔ ۲۰۲۴ گرفته شد. مهلت دریافت این ایردراپ هم ۲۰ اوت ۲۰۲۴ تمام شد. پس اگر امروز جایی ادعای «دریافت ایردراپ اولیهٔ L3» را دیدید، احتمالاً با کلاهبرداری روبهرو هستید.
Layer3 روی چه شبکههایی است؟
قرارداد اصلی L3 روی اتریوم است، ولی این توکن روی چند شبکهٔ دیگر هم نسخه دارد. طبق CoinGecko، این شبکهها عبارتاند از:
- اتریوم (ERC-20): 0x88909d489678dd17aa6d9609f89b0419bf78fd9a
- BNB Smart Chain مربوط به بایننس کوین، آربیتروم، اپتیمیسم، Base و پالیگان با آدرس مشترک 0x46777c76dbbe40fabb2aab99e33ce20058e76c59
- سولانا: 5k84VjAKoGPXa7ias1BNgKUrX7e61eMPWhZDqsiD4Bpe
پیش از هر انتقال، آدرس قرارداد را از منبع رسمی یا اکسپلورر چک کنید. توکنهای جعلی با نام مشابه زیادند. قرارداد اتریومی را میتوانید در اترسکن ببینید.
آمار و عملکرد Layer3
طبق گزارش پژوهشی Presto Labs که آمار تا اکتبر ۲۰۲۵ را پوشش میدهد، Layer3 تا آن زمان این ارقام را ثبت کرده بود:
- حدود ۳٫۲ میلیون کاربر یکتا و نزدیک ۳۰۰ هزار کاربر فعال ماهانه
- بیش از ۱۲۰ میلیون بار انجام کوئست و بیش از ۵۰۰ میلیون اقدام آنچینِ تأییدشده
- ضرب ۲۰٫۴ میلیون CUBE
- توزیع بیش از ۲۸۵ میلیون دلار پاداش
- بیش از ۵۰۰ پروژهٔ مشتری روی بیش از ۴۰ بلاکچین
همین گزارش درآمد Layer3 در سال ۲۰۲۴ را حدود ۱۶٫۶ میلیون دلار تخمین زده است. این ارقام را خود منبع گزارش کرده و ارزینجا مستقل تأییدشان نکرده است.
تیم و سرمایهگذاران Layer3
Layer3 را Brandon Kumar و Dariya Khojasteh بنیان گذاشتند. پروژه در سال ۲۰۲۱ دور بذری ۲٫۵ میلیون دلاری را به رهبری ParaFi Capital جمع کرد و در سال ۲۰۲۲ هم یک دور راهبردی ۳٫۷ میلیون دلاری داشت. در خرداد ۱۴۰۳ (ژوئن ۲۰۲۴) سری A به ارزش ۱۵ میلیون دلار به رهبری مشترک ParaFi و Greenfield بسته شد. Electric Capital، Immutable، Lattice، Tioga و Amber هم در این دور حضور داشتند. با این دور، کل سرمایهٔ جذبشده به حدود ۲۱٫۲ میلیون دلار رسید.
وضعیت بازار و رویدادهای اخیر
بالاترین قیمت تاریخی L3 حدود ۰٫۱۵ دلار بود که در فروردین ۱۴۰۴ (مارس ۲۰۲۵) ثبت شد. پس از آن قیمت افت سنگینی کرد و در مهر ۱۴۰۵ حدود ۰٫۰۰۲۷ دلار بود. ارزش بازار L3 هم در این زمان چند میلیون دلار بود. در فروردین ۱۴۰۵ (آوریل ۲۰۲۶)، شایعهٔ لیست شدن L3 در یک صرافی بزرگ آمریکایی قیمتش را در یک روز دهها درصد بالا برد، ولی بخشی از این رشد زود از دست رفت. تیم Layer3 در سال ۲۰۲۶ گسترش Layer3 Builder، استیکینگ و کاربردهای CUBE را در برنامه گذاشته است. با این حال، نوسان L3 بسیار بالاست و نباید این توکن را دارایی کمریسک دید.
چه عواملی روی قیمت L3 اثر دارند؟
قیمت L3 به چند عامل اصلی بستگی دارد: میزان استفادهٔ پروژهها از شبکهٔ Layer3 و مقدار توکنی که میخرند و میسوزانند، حجم توکنهایی که از قفل آزاد میشوند، تصمیمهای حاکمیتی دربارهٔ درآمد پروتکل، لیست شدن در صرافیهای جدید و حالوهوای کلی بازار، بهویژه روند بیت کوین و اتریوم.
مزایا و ریسکهای Layer3
مزایا
- مدل کسبوکار واقعی دارد: پروژهها برای جذب کاربر هزینه میکنند و Layer3 از همین مسیر درآمد دارد.
- میانزنجیرهای است و دهها بلاکچین را پوشش میدهد.
- هم ابزار یادگیری عملی برای تازهکارهاست و هم راه کشف پروژههای تازه.
- سازوکار سوزاندن و استیکینگ توکن را به استفادهٔ واقعی از پروتکل گره میزند.
ریسکها
- بخش زیادی از عرضه هنوز قفل است و آزادسازی آن میتواند فشار فروش بیاورد.
- رقابت در حوزهٔ کوئست و ایردراپ شدید است.
- تقاضا برای این خدمات به رونق بازار و بودجهٔ بازاریابی پروژهها وابسته است.
- افت بیش از ۹۰ درصدی قیمت از اوج نشان میدهد ریسک این توکن بالاست.
خرید لیر 3 (L3) از ارزینجا
در ارزینجا میتوانید L3 را بهصورت آنی و با تومان بخرید یا بفروشید. مراحل کار این است:
- در ارزینجا ثبتنام کنید و مراحل احراز هویت را کامل کنید.
- کیف پول تومانی را از بخش واریز تومان شارژ کنید.
- در بخش خرید و فروش آنی، L3 را پیدا کنید، مقدار را وارد کنید و سفارش را ثبت کنید.
همانطور که در یادداشت وضعیت آمد، واریز و برداشت L3 تا مهر ۱۴۰۵ در ارزینجا بسته است. یعنی فعلاً نمیتوانید L3 را از کیف پول بیرونی به ارزینجا بفرستید یا از ارزینجا خارجش کنید. خریدتان در کیف پول ارزینجا نگه داشته میشود. جزئیات کارمزدها را هم در صفحهٔ کارمزدها ببینید.
نکتههای امنیتی
اگر خودتان از پلتفرم Layer3 استفاده میکنید، کیف پول را فقط در سایت رسمی layer3.xyz وصل کنید. پیش از امضای هر تراکنش هم دقیق ببینید چه دسترسیای میدهید. لینکهای «ایردراپ رایگان» در شبکههای اجتماعی یکی از رایجترین راههای خالی کردن کیف پول هستند. برای آشنایی با اتصال امن کیف پول، راهنمای اتصال امن کیف پول به اپلیکیشنهای غیرمتمرکز را بخوانید.
جمعبندی
لیر 3 پلتفرمی است که توجه و فعالیت کاربران را به پاداش تبدیل میکند و برای پروژهها کاربر واقعی میآورد. توکن L3 کلید دسترسی، حاکمیت و استیکینگ همین شبکه است. Layer3 مدل درآمدی روشن، آمار کاربری قابلتوجه و سرمایهگذاران شناختهشده دارد. از سوی دیگر، آزادسازی توکنهای قفلشده، رقابت و نوسان شدید قیمت ریسکهای جدی آناند. برای اطلاعات بیشتر، مستندات توکنومیکس بنیاد Layer3 و صفحهٔ L3 در CoinGecko را ببینید. اگر هم تازه وارد بازار شدهاید، پیش از خرید ارزهای کوچکتر بهتر است با بیت کوین و تتر شروع کنید.