هلیوم (Helium) با نماد HNT یک شبکهٔ بیسیم غیرمتمرکز است. در این شبکه، مردم و کسبوکارها با نصب دستگاههایی به نام هاتاسپات (Hotspot) پوشش اینترنت اشیا و تلفن همراه فراهم میکنند و در ازای آن توکن HNT پاداش میگیرند. هلیوم یکی از شناختهشدهترین پروژههای دستهای است که امروز با نام DePIN (شبکههای زیرساخت فیزیکی غیرمتمرکز) شناخته میشود. در این صفحه کارکرد شبکهٔ هلیوم، اقتصاد توکن HNT، تحولات مهم ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۵، ریسکها و روش خرید هلیوم در ارزینجا را بررسی میکنیم.
وضعیت در ارزینجا (آبان ۱۴۰۵): خرید و فروش آنی هلیوم (HNT) در ارزینجا فعال است. واریز و برداشت HNT در حال حاضر فعال نیست و بازار حرفهای این ارز هم در دسترس نیست. پیش از هر معامله، وضعیت لحظهای را در صفحهٔ معاملهٔ ارزینجا ببینید.
هلیوم چیست؟
هلیوم شبکهای برای اتصال بیسیم است که مالکیت زیرساخت آن میان هزاران اپراتور مستقل تقسیم شده است. در مدل سنتی، یک اپراتور مخابراتی دکلها و تجهیزات را خودش میخرد و نگه میدارد. در هلیوم، هر کسی میتواند یک هاتاسپات نصب کند و بخشی از پوشش شبکه را فراهم کند. انگیزهٔ اقتصادی این کار از توکن HNT تأمین میشود.
شبکهٔ هلیوم امروز دو بخش اصلی دارد:
- شبکهٔ IoT: پوشش کممصرف و دوربرد بر پایهٔ پروتکل LoRaWAN برای حسگرها، ردیابها و دستگاههای اینترنت اشیا.
- شبکهٔ موبایل: پوشش داده برای گوشیهای همراه، که سرویس Helium Mobile روی آن ساخته شده و امروز بیشتر بر تخلیهٔ ترافیک روی Wi-Fi تکیه دارد.
هاتاسپات و LoRaWAN
LoRaWAN مخفف Long Range Wide Area Network است. این پروتکل برای ارسال حجم کم داده در فاصلهٔ زیاد با مصرف انرژی بسیار پایین طراحی شده است. هاتاسپاتهای IoT هلیوم این سیگنالها را دریافت میکنند و به اینترنت میفرستند. به همین دلیل یک حسگر کشاورزی یا یک ردیاب بار میتواند سالها با یک باتری کار کند و دادهاش را از طریق هلیوم بفرستد.
تاریخچه و بنیانگذاران هلیوم
هلیوم در سال ۲۰۱۳ بهدست امیر حلیم، شان کری و شاون فانینگ (سازندهٔ Napster) پایهگذاری شد. شبکهٔ اصلی و توکن HNT در ۲۹ جولای ۲۰۱۹ (مرداد ۱۳۹۸) و بدون پیشاستخراج راه افتاد. شرکت سازندهٔ اولیه بعدها به Nova Labs تغییر نام داد و مدیریت پروتکل و حاکمیت آن به بنیاد هلیوم (Helium Foundation) سپرده شد.
هلیوم در ابتدا بلاکچین اختصاصی خودش را داشت. اما در ۱۸ آوریل ۲۰۲۳ (۲۹ فروردین ۱۴۰۲) و پس از رأی جامعه به پیشنهاد HIP-70، کل شبکه به بلاکچین سولانا مهاجرت کرد. از آن زمان HNT یک توکن روی سولاناست و بلاکچین قدیمی هلیوم دیگر استفاده نمیشود.
هلیوم چگونه کار میکند؟
در هلیوم سه نقش اصلی وجود دارد: اپراتورهایی که هاتاسپات نصب میکنند، کاربران و شرکتهایی که از شبکه داده میفرستند، و دارندگان HNT که در حاکمیت شرکت میکنند. اپراتورها برای فراهم کردن پوشش و جابهجایی داده پاداش میگیرند. کاربران هزینهٔ استفاده از شبکه را با واحدی به نام Data Credit میپردازند.
اثبات پوشش (Proof-of-Coverage)
هلیوم برای اینکه مطمئن شود هاتاسپاتها واقعاً در محل اعلامشده پوشش میدهند، از سازوکاری به نام اثبات پوشش استفاده کرده است. در این روش، دستگاهها با ارسال و دریافت سیگنال رادیویی وجود و موقعیت یکدیگر را تأیید میکنند. پس از مهاجرت به سولانا، این محاسبات از زنجیره خارج شد و به سرویسهایی به نام Oracle منتقل شد که نتیجه را روی سولانا ثبت میکنند. اجماع و امنیت تراکنشها هم اکنون بر عهدهٔ سولاناست. این تغییر باعث شد هلیوم از سرعت و کارمزد پایین سولانا بهره ببرد و توسعهدهندگان بتوانند HNT را مستقیم در برنامههای غیرمتمرکز اکوسیستم سولانا به کار ببرند.
Data Credit و مدل سوزاندن و ضرب
Data Credit یا DC واحدی با ارزش ثابت به دلار است که فقط با سوزاندن HNT ساخته میشود. هر بار که کسی برای استفاده از شبکه DC تهیه میکند، مقداری HNT از گردش خارج میشود. این طراحی «تعادل سوزاندن و ضرب» (Burn-and-Mint Equilibrium) نام دارد. هدف آن این است که عرضهٔ HNT با میزان استفادهٔ واقعی از شبکه هماهنگ شود.
تفاوت هلیوم با شبکههای بیسیم سنتی
| ویژگی | اپراتور سنتی | هلیوم |
|---|---|---|
| مالکیت زیرساخت | یک شرکت | هزاران اپراتور مستقل |
| هزینهٔ توسعهٔ پوشش | سرمایهگذاری متمرکز در دکل و تجهیزات | تقسیمشده میان اپراتورهایی که هاتاسپات میخرند |
| انگیزهٔ مشارکت | حقوق و قرارداد | پاداش توکنی HNT |
| تصمیمگیری دربارهٔ قواعد | مدیریت شرکت | رأی دارندگان veHNT در پیشنهادهای HIP |
| پرداخت هزینهٔ استفاده | اشتراک یا قرارداد | Data Credit که با سوزاندن HNT ساخته میشود |
این مدل به هلیوم اجازه داده است بدون ساخت مستقیم دکل، در شهرهای زیادی پوشش ایجاد کند. در مقابل، کیفیت و پایداری پوشش به رفتار اپراتورهای مستقل و جذابیت اقتصادی پاداشها وابسته است.
Helium Mobile و شبکهٔ موبایل
Helium Mobile سرویس تلفن همراهی است که Nova Labs روی شبکهٔ موبایل هلیوم راه انداخته است. در این سرویس، بخشی از ترافیک داده از طریق هاتاسپاتهای مردمی جابهجا میشود و در مناطقی که پوشش هلیوم وجود ندارد، از شبکهٔ یک اپراتور شریک استفاده میشود. در سال ۲۰۲۵ پیشنهاد HIP-139 تمرکز شبکهٔ موبایل را از سلولهای کوچک CBRS به تخلیهٔ ترافیک روی Wi-Fi تغییر داد. هزینهٔ دادهٔ منتقلشده در این بخش هم با Data Credit پرداخت میشود و به همین دلیل رشد ترافیک موبایل مستقیماً روی میزان سوزاندن HNT اثر دارد.
کاربردهای واقعی شبکهٔ IoT هلیوم
شبکهٔ LoRaWAN هلیوم برای دستگاههایی مناسب است که دادهٔ کم ولی منظم میفرستند و باید با باتری کوچک مدت طولانی کار کنند. نمونههای رایج این کاربردها عبارتاند از:
- ردیابی کالا، دارایی و ناوگان حملونقل؛
- حسگرهای کشاورزی برای پایش رطوبت خاک و دما؛
- پایش کیفیت هوا و آب در شهرها؛
- کنتورهای هوشمند و حسگرهای ساختمانی؛
- هشدار نشت، دود یا باز شدن در در ساختمانها.
در همهٔ این موارد، صاحب دستگاه برای ارسال داده Data Credit میپردازد و هاتاسپاتی که بسته را منتقل کرده سهمی از پاداش را میگیرد.
کاربرد توکن HNT
- پاداش اپراتورها: هاتاسپاتها برای پوشش و انتقال داده HNT دریافت میکنند.
- ساخت Data Credit: برای پرداخت هزینهٔ استفاده از شبکه باید HNT سوزانده شود.
- حاکمیت: دارندگان میتوانند HNT را برای مدت معینی قفل کنند و veHNT بگیرند. veHNT قدرت رأی در پیشنهادهای HIP میدهد.
- معامله و نگهداری: HNT مثل دیگر رمزارزها در صرافیها معامله میشود.
توکنومیکس و عرضهٔ HNT
طبق مستندات رسمی هلیوم، پیشنهاد HIP-20 سقف اولیهٔ عرضه را ۲۴۰ میلیون HNT تعیین کرد. چون بلاکها در سال اول کندتر از برنامه تولید شدند، حدود ۱۷ میلیون توکن کمتر منتشر شد و سقف مؤثر به حدود ۲۲۳ میلیون HNT رسید. انتشار سالانه هر دو سال نصف میشود.
| دوره | انتشار سالانهٔ هدف |
|---|---|
| سالهای ۱ و ۲ (از ۲۰۱۹) | ۶۰ میلیون HNT |
| سالهای ۳ و ۴ | ۳۰ میلیون HNT |
| سالهای ۵ و ۶ | ۱۵ میلیون HNT |
| از ۱ اوت ۲۰۲۵ | ۷٫۵ میلیون HNT |
علاوه بر این، سازوکاری به نام «انتشار خالص» (Net Emissions) وجود دارد. بر اساس آن، بخشی از HNTهای سوزاندهشده با سقفی روزانه دوباره بهعنوان پاداش منتشر میشود. مقدار دقیق و لحظهای عرضه در گردش را در سایتهایی مانند CoinGecko ببینید.
تحولات مهم هلیوم در ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۵
مهاجرت به سولانا (۲۰۲۳)
با مهاجرت آوریل ۲۰۲۳، هلیوم بار نگهداری یک بلاکچین مستقل را کنار گذاشت و به زیرساخت و کیف پولهای اکوسیستم سولانا وصل شد. در همین مرحله دو توکن جداگانهٔ IOT و MOBILE هم برای پاداش دو زیرشبکه فعال بودند.
بازگشت به تکتوکن با HIP-138 (۲۰۲۵)
پیشنهاد HIP-138 در نوامبر ۲۰۲۴ تصویب شد و از ۲۹ ژانویهٔ ۲۰۲۵ (۱۰ بهمن ۱۴۰۳) اجرا شد. از آن تاریخ، انتشار توکنهای IOT و MOBILE متوقف شد و همهٔ پاداشها مستقیم به HNT پرداخت میشوند. دارندگان IOT و MOBILE همچنان میتوانند توکنهایشان را از طریق Helium Wallet به HNT تبدیل کنند.
هاوینگ اوت ۲۰۲۵
در ۱ اوت ۲۰۲۵ (۱۰ مرداد ۱۴۰۴) انتشار سالانهٔ HNT از ۱۵ میلیون به ۷٫۵ میلیون رسید. هاوینگ بعدی طبق برنامه در اوت ۲۰۲۷ است.
حاکمیت هلیوم و نقش veHNT
تغییرات مهم شبکهٔ هلیوم از مسیر پیشنهادهای بهبود هلیوم یا HIP (Helium Improvement Proposal) انجام میشود. هر کسی میتواند پیشنهاد بدهد و پس از بحث در جامعه، دارندگان veHNT دربارهٔ آن رأی میدهند. veHNT از قفل کردن HNT برای مدت معین به دست میآید و هرچه مدت قفل طولانیتر باشد، قدرت رأی بیشتر است. مهاجرت به سولانا (HIP-70) و بازگشت به تکتوکن (HIP-138) هر دو از همین مسیر تصویب شدند. در ۲۰۲۵ پیشنهاد HIP-141 هم حاکمیت را بهطور کامل بر پایهٔ یک توکن واحد قرار داد.
کسب درآمد با هاتاسپات هلیوم
برای مشارکت در شبکه باید یک هاتاسپات سازگار از تولیدکنندگان تأییدشده تهیه و در Helium Wallet ثبت کرد. درآمد هر دستگاه ثابت نیست و به عواملی مثل محل نصب، ارتفاع آنتن، تراکم دستگاههای اطراف و میزان دادهٔ واقعی عبوری بستگی دارد. پس از هاوینگ ۲۰۲۵، پاداش پوشش کمتر شده و سهم درآمدِ وابسته به ترافیک واقعی اهمیت بیشتری پیدا کرده است. پیش از خرید تجهیزات، قوانین فرکانس رادیویی و واردات تجهیزات در کشور خودتان را بررسی کنید.
هلیوم در کنار پروژههای مشابه
هلیوم از نخستین پروژههای DePIN است. پروژههای دیگری هم این ایده را در حوزههای دیگر به کار بردهاند. برای نمونه فایل کوین فضای ذخیرهسازی غیرمتمرکز، رندر توان پردازش گرافیکی و آیوتکس زیرساخت دستگاههای هوشمند را هدف گرفتهاند. آیوتا هم از پروژههای قدیمی حوزهٔ اینترنت اشیاست، با این تفاوت که هلیوم روی سختافزار و پوشش رادیویی تمرکز دارد.
کیف پولهای سازگار با HNT
چون HNT اکنون یک توکن روی شبکهٔ سولاناست، کیف پولهای پشتیبان توکنهای سولانا میتوانند آن را نگه دارند. کیف پول رسمی پروژه Helium Wallet است که علاوه بر نگهداری HNT، برای مدیریت هاتاسپاتها، تبدیل IOT و MOBILE و قفل کردن HNT در حاکمیت هم کاربرد دارد. برای نگهداری بلندمدت، کیف پول سختافزاری سازگار با سولانا امنیت بیشتری دارد. هنگام انتقال، حتماً شبکهٔ سولانا را انتخاب کنید و آدرس را با دقت بررسی کنید.
نکات امنیتی هنگام نگهداری و انتقال HNT
بیشتر خسارتهایی که کاربران رمزارز میبینند از اشتباه انسانی و کلاهبرداری است، نه از ضعف خود شبکه. هنگام کار با HNT این نکات را رعایت کنید:
- عبارت بازیابی (Seed Phrase) کیف پول را هرگز با کسی به اشتراک نگذارید و آن را در فضای آنلاین ذخیره نکنید.
- Helium Wallet و هر کیف پول دیگری را فقط از فروشگاه رسمی یا سایت رسمی سازنده دانلود کنید.
- به پیامهایی که وعدهٔ «ایردراپ» یا «تبدیل رایگان IOT و MOBILE» میدهند و لینک ناشناس دارند اعتماد نکنید.
- پیش از هر انتقال، شبکهٔ مقصد (سولانا) و چند حرف اول و آخر آدرس را بررسی کنید.
- برای مقادیر بزرگ، اول یک انتقال آزمایشی کوچک انجام دهید.
ریسکهای سرمایهگذاری در هلیوم
- نوسان قیمت: HNT مثل بیشتر آلتکوینها نوسان شدید دارد و ممکن است بخش بزرگی از ارزشش را از دست بدهد.
- وابستگی به تقاضای واقعی: ارزش بلندمدت مدل سوزاندن و ضرب به میزان استفادهٔ واقعی از شبکه بستگی دارد.
- تغییرات حاکمیتی: پیشنهادهای HIP میتوانند قواعد پاداش و انتشار را عوض کنند؛ نمونهاش حذف IOT و MOBILE در ۲۰۲۵ بود.
- وابستگی به سولانا: اختلال در شبکهٔ سولانا روی تراکنشهای HNT هم اثر میگذارد.
- رقابت و مقررات: اپراتورهای مخابراتی سنتی و قوانین طیف فرکانسی میتوانند رشد شبکه را محدود کنند.
این صفحه توصیهٔ مالی نیست. ارزینجا پیشبینی قیمت ارائه نمیدهد. پیش از تصمیم، خودتان تحقیق کنید و فقط با سرمایهای معامله کنید که از دست دادنش برایتان قابل تحمل است.
خرید هلیوم (HNT) در ارزینجا
در ارزینجا میتوانید هلیوم را بهصورت آنی و با تومان بخرید یا بفروشید. مراحل کار به این شکل است:
- در ارزینجا ثبتنام کنید و احراز هویت را کامل کنید.
- حساب خود را با تومان شارژ کنید یا از موجودی رمزارزهایی مثل تتر استفاده کنید.
- در بخش خرید آنی، HNT را انتخاب کنید، مقدار را وارد کنید و پیش از تأیید، قیمت نهایی را ببینید.
- HNT خریداریشده در کیف داخلی حساب شما نگهداری میشود.
توجه کنید که تا آبان ۱۴۰۵ واریز و برداشت HNT در ارزینجا فعال نیست. یعنی فعلاً نمیتوانید HNT را از کیف پول بیرونی به حساب ارزینجا بفرستید یا به کیف پول دیگری برداشت کنید. اگر به رمزارزهای اصلی بازار هم علاقه دارید، صفحات بیت کوین و اتریوم را ببینید.
منابع رسمی هلیوم
برای اطلاعات دقیق و بهروز، به سایت رسمی هلیوم و مستندات رسمی توکن HNT مراجعه کنید. وضعیت قیمت و عرضه را هم میتوانید در CoinMarketCap دنبال کنید.
جمعبندی
هلیوم تلاش میکند زیرساخت بیسیم را از مالکیت چند شرکت بزرگ خارج کند و به شبکهای از اپراتورهای مستقل بسپارد. توکن HNT هم پاداش این اپراتورهاست و هم با سوزانده شدن برای ساخت Data Credit به استفادهٔ واقعی از شبکه گره خورده است. مهاجرت به سولانا در ۲۰۲۳، بازگشت به تکتوکن HNT و هاوینگ اوت ۲۰۲۵ چهرهٔ امروز پروژه را شکل دادهاند. مثل هر رمزارز دیگری، پیش از خرید ریسکها را بسنجید.




