مولتیورسایکس (MultiversX) که در ایران بیشتر با نام قدیمی‌اش الروند (Elrond) شناخته میشود، یک بلاکچین لایه ۱ با معماری شاردینگ و اجماع اثبات سهام است. توکن بومی این شبکه EGLD نام دارد. کارمزد تراکنش‌ها، استیکینگ، امنیت شبکه و رأی‌گیری حاکمیتی با EGLD انجام میشود. در این صفحه توضیح می‌دهیم الروند چیست و چطور کار می‌کند، در ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶ چه تغییرهای مهمی کرد و چطور می‌توانید خرید الروند را در صرافی ارزینجا انجام دهید.
یادداشت وضعیت (مهر ۱۴۰۵): در ارزینجا خرید و فروش آنی EGLD فعال است، اما بازار حرفه‌ای این ارز، واریز و برداشت EGLD فعلاً بسته است. پس EGLD خریداریشده تا اطلاع بعدی در کیف پول ارزینجای شما می‌ماند و نمی‌توانید آن را به کیف پول شخصی منتقل کنید. پیش از هر معامله، وضعیت روز را در صفحهٔ معامله ببینید.
الروند (EGLD) چیست؟
الروند یک بلاکچین عمومی برای اجرای قراردادهای هوشمند و برنامه‌های غیرمتمرکز است. تیمی رومانیایی به رهبری بنیامین مینکو (Beniamin Mincu) آن را ساخت. شبکهٔ اصلی (Mainnet) آن در ۳۰ ژوئیهٔ ۲۰۲۰ راه‌اندازی شد. هدف اصلی پروژه حل «سه‌گانهٔ بلاکچین» بود: داشتن هم‌زمان مقیاس‌پذیری، امنیت و تمرکززدایی. پاسخ الروند به این مسئله، تقسیم شبکه به چند شارد است که تراکنش‌ها را موازی پردازش می‌کنند.
این پروژه در نوامبر ۲۰۲۲ و در رویداد xDay پاریس نام خود را از Elrond به MultiversX تغییر داد. این تغییر فقط در برند بود. بلاکچین همان بلاکچین قبلی است و توکن EGLD هم بدون نیاز به تبدیل، همچنان توکن اصلی شبکه است. در ارزینجا هم این ارز با هر دو نام «الروند» و «مولتیورسایکس» شناخته میشود. اگر می‌خواهید پیشینهٔ پروژه را مفصل‌تر بخوانید، مقالهٔ الروند چیست در وبلاگ ارزینجا را ببینید.
از ERD تا EGLD
در ابتدا توکن پروژه ERD نام داشت و عرضهٔ آن حدود ۲۰ میلیارد واحد بود. با راه‌اندازی شبکهٔ اصلی، توکن جدید EGLD معرفی شد. از سپتامبر ۲۰۲۰، هر ۱۰۰۰ ERD با یک EGLD معاوضه شد و عرضه به حدود ۲۰ میلیون واحد رسید. جزئیات این تبدیل در مقالهٔ نحوهٔ تبدیل الروند ERD به EGLD آمده است.
الروند چگونه کار می‌کند؟
طراحی مولتیورسایکس روی سه پایه بنا شده است: شاردینگ تطبیقی حالت، اثبات سهام امن (SPoS) و ماشین مجازی مبتنی بر WebAssembly. یک زنجیرهٔ هماهنگ‌کننده به نام متاچین (Metachain) هم کار شاردها را هماهنگ می‌کند، بلوک‌هایشان را ثبت می‌کند و مجموعهٔ اعتبارسنجها را مدیریت می‌کند.
شاردینگ تطبیقی حالت (Adaptive State Sharding)
بیشتر بلاکچین‌ها همهٔ تراکنش‌ها را در یک زنجیره پردازش می‌کنند. الروند شبکه را به چند شارد تقسیم می‌کند و سه نوع شاردینگ را با هم ترکیب می‌کند: شاردینگ شبکه (گره‌ها)، شاردینگ تراکنش و شاردینگ حالت (داده‌ها). طبق مستندات رسمی، در پایان هر Epoch بخشی از اعتبارسنجها با استفاده از عدد تصادفی متاچین بین شاردها جابه‌جا می‌شوند. این کار تبانی در یک شارد را سخت می‌کند. متاچین هم می‌تواند تعداد شاردها را بر اساس بار شبکه و تعداد گره‌ها تنظیم کند.
اثبات سهام امن (Secure Proof of Stake)
اجماع الروند گونه‌ای از اثبات سهام (Proof of Stake) است. اعتبارسنجها برای شرکت در تولید بلوک باید EGLD را در شبکه سهامگذاری کنند. در هر دور، گروه اجماع هر شارد به‌صورت تصادفی انتخاب میشود. طبق گزارش بنیاد مولتیورسایکس (آوریل ۲۰۲۶)، این شبکه بیش از ۳٬۲۰۰ اعتبارسنج فعال دارد. این عدد در میان بلاکچین‌های لایه ۱ بزرگ، بعد از اتریوم در رتبهٔ دوم است.
ماشین مجازی و قراردادهای هوشمند
قراردادهای هوشمند مولتیورسایکس روی یک ماشین مجازی مبتنی بر WebAssembly (WASM) اجرا می‌شوند. زبان پیشنهادی برای نوشتن قرارداد Rust است و چارچوب رسمی SpaceCraft برای آن ارائه شده است. توکنهای این شبکه با استاندارد ESDT ساخته می‌شوند. این توکن‌ها در سطح پروتکل تعریف شده‌اند و برای جابه‌جایی‌شان به قرارداد هوشمند جداگانه نیازی نیست.
به‌روزرسانی‌های مهم شبکه در ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶
مولتیورسایکس در دو سال اخیر چند به‌روزرسانی بزرگ را با رأی حاکمیتی روی شبکهٔ اصلی فعال کرد. مهم‌ترین آن‌ها این‌هاست:
- Spica (نسخهٔ ۱.۸، نوامبر ۲۰۲۴): قابلیت Relayed V3 را اضافه کرد. با این قابلیت، هر حسابی می‌تواند کارمزد تراکنش حساب دیگری را بپردازد. Spica همچنین ورود با Passkey و NFTهای پویا را هم آورد.
- Andromeda (نسخهٔ ۱.۹، ۲۸ مه ۲۰۲۵): بلوک‌های تأیید را حذف کرد و زمان نهایی‌شدن تراکنش را از ۱۲ به ۶ ثانیه رساند. اندازهٔ گروه اجماع هر شارد هم از ۶۳ به ۴۰۰ اعتبارسنج افزایش یافت.
- Barnard (نسخهٔ ۱.۱۰، ۲۴ ژوئیهٔ ۲۰۲۵): حاکمیت را کاملاً آنچین کرد. برای ثبت پیشنهاد باید ۵۰۰ EGLD قفل شود و قدرت رأی هر کاربر به اندازهٔ EGLD استیک‌شده‌اش است.
ارتقای Supernova و بلوک‌های ۶۰۰ میلی‌ثانیه‌ای
بزرگ‌ترین تغییر معماری تاریخ این شبکه، ارتقای Supernova بود. در این ارتقا، اجرای تراکنش‌ها از مسیر اجماع جدا شد: اعتبارسنجها اول بلوک را تأیید می‌کنند و اجرا به‌صورت موازی انجام میشود. رأی‌گیری این ارتقا در ژانویهٔ ۲۰۲۶ با ۹۹٫۶۴ درصد موافقت تصویب شد. طبق صفحهٔ رسمی پروژه، Supernova در ۱۰ سپتامبر ۲۰۲۶ (۱۹ شهریور ۱۴۰۵) روی شبکهٔ اصلی فعال شد و زمان هر بلوک را از ۶ ثانیه به ۶۰۰ میلی‌ثانیه رساند. دارندگان EGLD برای این ارتقا لازم نبود کاری انجام دهند. آدرس‌ها و موجودی‌ها تغییری نکردند و توکن هم تعویض نشد. خلاصهٔ تغییرات شبکه را در مقالهٔ به‌روزرسانی مولتیورسایکس در ارزینجا هم می‌توانید بخوانید.
توقف شبکه در شهریور ۱۴۰۵ چه بود؟
در ۱۹ سپتامبر ۲۰۲۶ (۲۸ شهریور ۱۴۰۵)، تیم مولتیورسایکس اعلام کرد که فردی تلاش کرده از یک ایراد «اتمی بودن» (Atomicity) در سطح ماشین مجازی سوءاستفاده کند. این تلاش باعث تغییرهای نامعتبر در وضعیت شبکه شد. تیم برای جلوگیری از آسیب بیشتر، تولید بلوک را متوقف کرد و از کاربران خواست تا اطلاع بعدی از ارسال تراکنش و واریز و برداشت EGLD در صرافی‌ها و پل‌ها خودداری کنند.
طبق اطلاعیهٔ حساب فنی پروژه، پس از آزمایش اصلاحیه روی یک نسخهٔ موازی (Shadow Fork)، ارتقای بازیابی منتشر شد. تولید بلوک در ۲۴ سپتامبر ۲۰۲۶ (۲ مهر ۱۴۰۵) از سر گرفته شد. تا زمان نوشتن این متن، گزارش فنی کامل حادثه منتشر نشده است و جزئیات حساب‌ها یا قراردادهای آسیب‌دیده هنوز روشن نیست. چند صرافی خارجی هم در روزهای پس از بازگشت شبکه، واریز و برداشت EGLD را همچنان محدود نگه داشته بودند. اگر EGLD دارید، اطلاعیه‌های رسمی پروژه را دنبال کنید.
توکن EGLD و اقتصاد جدید آن
EGLD کاربردهای اصلی شبکه را پوشش میدهد: پرداخت کارمزد تراکنش و اجرای قرارداد، سهامگذاری اعتبارسنجها و دلیگیتکنندهها، و رأی‌گیری در پیشنهادهای حاکمیتی. تا پاییز ۲۰۲۵ سقف عرضهٔ EGLD عدد ثابت ۳۱٬۴۱۵٬۹۲۶ بود (عدد پی ضرب در ۱۰ میلیون). این مدل اما تغییر کرده است.
حذف سقف عرضه و تورم دنباله‌دار
پیشنهاد «تکامل اقتصادی» (Economic Evolution) پس از چند هفته بحث عمومی، از ۲۲ اکتبر تا ۱ نوامبر ۲۰۲۵ به رأی گذاشته شد. این پیشنهاد با ۹۴٫۵۵ درصد رأی موافق و مشارکت بی‌سابقهٔ ۴۱٫۷۷ درصد تصویب شد. مدل جدید از ۲ دسامبر ۲۰۲۵ فعال شد و سقف ثابت عرضه را برداشت. به جای آن، تورمی بر پایهٔ عرضهٔ کل تعریف شد که در سال اول ۸٫۷۵۷ درصد است، هر سال ۰٫۲۵ درصد کم میشود و به کف ۲ درصد می‌رسد. توکنهای تازه این‌طور تقسیم می‌شوند:
- ۵۰٪ پاداش استیکینگ برای اعتبارسنجها و دلیگیتکنندهها
- ۲۰٪ صندوق رشد اکوسیستم با مدیریت DAO
- ۲۰٪ «سود رشد» برای تشویق مشارکت در دیفای
- ۱۰٪ پایداری پروتکل و زیرساخت
طبق گزارش بنیاد، فقط ۶۰ درصد انتشار سالانه تضمینی است. ۴۰ درصد باقی‌مانده تنها در صورتی آزاد میشود که اهداف رشد اکوسیستم محقق شوند. بنیاد همچنین ساختار کارمزد تازه‌ای را برای حدود یک ماه پس از Supernova برنامه‌ریزی کرده است. در این ساختار بخشی از کارمزد پایه می‌سوزد و کارمزد تراکنش‌های ناموفق کامل سوزانده میشود. CoinGecko در مهر ۱۴۰۵ عرضهٔ در گردش EGLD را حدود ۳۰٫۹ میلیون واحد نشان میدهد.
اکوسیستم مولتیورسایکس
چند محصول اصلی پیرامون این بلاکچین ساخته شده‌اند:
- xPortal: کیف پول و «سوپراپ» اصلی اکوسیستم برای نگهداری و انتقال EGLD و توکنهای ESDT.
- xExchange: صرافی غیرمتمرکز شبکه. نسخهٔ سوم آن در سپتامبر ۲۰۲۴ با تأمین نقدینگی تک‌کلیکی و حذف نسخهٔ رپ‌شدهٔ EGLD منتشر شد.
- xMoney: زیرساخت پرداخت که به گفتهٔ بنیاد، مجوزهای MiCA اتحادیهٔ اروپا و تأییدیهٔ استیبل‌کوین‌های یورو، دلار و لئو رومانی را گرفته است.
- پل Ad-Astra: پلی برای جابه‌جایی دارایی بین مولتیورسایکس و شبکه‌هایی مثل اتریوم.
- زنجیره‌های مستقل (Sovereign Chains): امکان ساخت بلاکچین اختصاصی روی زیرساخت مولتیورسایکس که در دسامبر ۲۰۲۵ به نسخهٔ ۰٫۵ رسید.
تمرکز بر هوش مصنوعی و پرداخت‌های عامل‌محور
از ۲۰۲۶ مولتیورسایکس روی «تجارت عامل‌محور» (Agentic Commerce) تمرکز کرده است. در این مدل، عامل‌های هوش مصنوعی خودشان تراکنش انجام می‌دهند. ابزارهای این بخش شامل پرداخت کارمزد به جای عامل (Relayed V3)، استاندارد هویت آنچین MX-8004 که روی شبکهٔ آزمایشی فعال است، و اتصال به پروتکل‌هایی مثل x402 و MCP است. بیشتر این‌ها هنوز در مرحلهٔ یکپارچه‌سازی‌اند و میزان استفادهٔ واقعی از آن‌ها باید در عمل سنجیده شود.
مقایسهٔ الروند با بلاکچین‌های رقیب
الروند در دستهٔ بلاکچین‌های لایه ۱ قرارداد هوشمند قرار می‌گیرد. رقبای اصلی‌اش اتریوم، سولانا، نیر پروتکل، پولکادات و آوالانچ هستند. نیر هم مثل الروند از شاردینگ استفاده می‌کند. سولانا برای سرعت روی یک زنجیرهٔ واحد و سخت‌افزار قوی تکیه دارد. اتریوم مقیاس‌پذیری را بیشتر به لایه‌های دوم سپرده است.
- نقاط قوت: زمان بلوک ۶۰۰ میلی‌ثانیه پس از Supernova، تعداد زیاد اعتبارسنج، حاکمیت آنچین فعال و استاندارد توکن در سطح پروتکل.
- نقاط ضعف: اکوسیستم و نقدینگی کوچک‌تر از رقبای بزرگ، حذف سقف عرضه که منتقدان آن را رقیق‌کننده می‌دانند، و حادثهٔ امنیتی شهریور ۱۴۰۵ که اعتماد برخی صرافی‌ها را کاهش داد.
آموزش خرید الروند در ارزینجا
خرید EGLD در ارزینجا از بخش خرید آنی (OTC) و با تومان انجام میشود. مراحل کار این‌هاست:
- در ارزینجا ثبتنام و احراز هویت کنید.
- از بخش کیف پول، حساب خود را با کارت بانکی به نام خودتان شارژ تومانی کنید.
- به بخش خرید آنی بروید و EGLD را انتخاب کنید. راهنمای کامل در صفحهٔ ثبت سفارش خرید آنی آمده است.
- مبلغ را وارد کنید، قیمت نهایی را ببینید و سفارش را تأیید کنید. EGLD بلافاصله به کیف پول ارزینجای شما اضافه میشود.
اگر ترجیح می‌دهید ارز دیگری مثل تتر را به EGLD تبدیل کنید، می‌توانید از همین بخش استفاده کنید. فهرست همهٔ ارزها و قیمت‌ها هم در صفحهٔ بازار ارزینجا هست.
کارمزد خرید الروند
کارمزد معاملات آنی در ارزینجا در قیمت نهایی سفارش لحاظ میشود و پیش از تأیید آن را می‌بینید. جدول کارمزدها در صفحهٔ کارمزدها و توضیحات بیشتر در راهنمای کارمزد آمده است.
قیمت الروند به تومان
قیمت لحظه‌ای EGLD به تومان و تتر در بالای همین صفحه نمایش داده میشود. قیمت تومانی الروند هم به قیمت جهانی EGLD بستگی دارد و هم به نرخ تتر در بازار ایران. EGLD از اوج قیمت خود در ۲۰۲۱ فاصلهٔ زیادی دارد و در ماه‌های اخیر نوسان شدیدی داشته است. خبرهایی مثل حذف سقف عرضه، ارتقای Supernova، توقف شبکه در شهریور ۱۴۰۵ و تصمیم صرافی‌های بزرگ دربارهٔ ادامهٔ پشتیبانی میتوانند روی قیمت اثر مستقیم بگذارند.
کیف پول مناسب برای نگهداری EGLD
کیف پول‌های رایج برای EGLD این‌ها هستند: xPortal (موبایل)، کیف پول وب رسمی مولتیورسایکس، کیف پول سخت‌افزاری لجر و Trust Wallet. آدرس‌های این شبکه با erd1 شروع می‌شوند. برای مقایسهٔ کیف پول امانی و غیرامانی و نکات امنیتی، بخش سؤالات کیف پول را ببینید.
توجه: تا مهر ۱۴۰۵ برداشت EGLD از ارزینجا بسته است. پس فعلاً امکان انتقال EGLD از ارزینجا به کیف پول شخصی وجود ندارد. با بازشدن برداشت، این کار از مسیر درخواست برداشت رمزارز ممکن میشود.
ریسک‌های سرمایه‌گذاری روی الروند
- ریسک فنی: حادثهٔ شهریور ۱۴۰۵ نشان داد حتی پس از سال‌ها کار شبکهٔ اصلی، ایراد در لایهٔ ماشین مجازی می‌تواند شبکه را چند روز متوقف کند.
- ریسک عرضه: با حذف سقف ۳۱٫۴ میلیونی، EGLD دیگر عرضهٔ محدود ندارد. اگر رشد اکوسیستم کند باشد، تورم می‌تواند بر قیمت فشار بیاورد.
- ریسک نقدینگی و صرافی‌ها: پس از حادثهٔ شهریور، برخی صرافی‌های خارجی معاملات یا انتقال EGLD را محدود کردند. ادامه یا قطع پشتیبانی آن‌ها روی نقدینگی اثر دارد.
- رقابت: بازار بلاکچین‌های لایه ۱ پر از رقبای بزرگ‌تر با نقدینگی بیشتر است.
هیچ‌کدام از مطالب این صفحه توصیهٔ سرمایه‌گذاری نیست. فقط به اندازه‌ای سرمایه‌گذاری کنید که توان از دست دادنش را دارید.
منابع رسمی برای پیگیری الروند
برای اطلاعات دقیق و به‌روز، منابع رسمی پروژه را دنبال کنید: وب‌سایت رسمی MultiversX، مستندات فنی، اکسپلورر رسمی شبکه و صفحهٔ آماری EGLD در CoinGecko.
جمع‌بندی
الروند یا مولتیورسایکس یکی از قدیمی‌ترین بلاکچین‌های شاردینگ است. این شبکه در ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶ تغییرهای بزرگی را پشت سر گذاشت: اجماع آن بازطراحی شد، با Supernova زمان بلوک به ۶۰۰ میلی‌ثانیه رسید و مدل اقتصادی EGLD هم با حذف سقف عرضه عوض شد. در مقابل، توقف پنج‌روزهٔ شبکه در شهریور ۱۴۰۵ نشان داد ریسک فنی هنوز جدی است. اگر می‌خواهید EGLD بخرید، می‌توانید از بخش خرید آنی ارزینجا با تومان اقدام کنید. فقط یادتان باشد که تا مهر ۱۴۰۵ واریز و برداشت این ارز در ارزینجا بسته است.