رتز (RATS) یک میمکوین با استاندارد BRC-20 است که مستقیم روی بلاکچین بیت کوین و با پروتکل اوردینالز ساخته شده است. این توکن ۱۱ مارس ۲۰۲۳ (اسفند ۱۴۰۱) دیپلوی شد. یعنی فقط چند روز بعد از معرفی خود استاندارد BRC-20، و به همین دلیل یکی از قدیمیترین توکنهای این اکوسیستم است. رتز تیم توسعهٔ رسمی، وایتپیپر یا نقشهٔ راه ندارد و ارزشش تقریباً فقط به جامعهٔ دارندگان و هیجان بازار وابسته است. در این صفحه میخوانید رتز دقیقاً چیست، توکنومیکس و مشخصات فنیاش چه میگوید، در بازار جهانی چه مسیری را طی کرده، چه ریسکهایی دارد و خرید آن در ارزینجا چطور است.
وضعیت در ارزینجا (مهر ۱۴۰۵): خرید و فروش آنی رتز در ارزینجا فعال است. اما تا مهر ۱۴۰۵ واریز و برداشت RATS در ارزینجا بسته است و رتز در بازار حرفهای (اردربوک) هم معامله نمیشود. یعنی RATS را فقط میتوانید داخل ارزینجا با تومان یا تتر بخرید و بفروشید. فعلاً نه میشود آن را از کیفپول بیرونی به حساب ارزینجا آورد و نه به کیفپول شخصی برداشت کرد. پیش از هر انتقال، وضعیت لحظهای را در صفحهٔ خرید همین ارز ببینید.
ارز دیجیتال رتز (RATS) چیست؟
رتز یک توکن «حیوانی» در دستهٔ میمکوینهاست و نامش از موش صحرایی گرفته شده است. برخلاف میمکوینهای معروفی مثل دوج کوین که بلاکچین خودشان را دارند، یا توکنهایی مثل فلوکی و بونک که روی اتریوم، BNB Chain یا سولانا ساخته شدهاند، رتز روی خود شبکهٔ بیت کوین ثبت شده است. این کار با «اینسکرایب» کردن داده روی ساتوشیها انجام میشود، نه با قرارداد هوشمند.
طبق دادههای کوینرنکینگ، رتز تیم بنیانگذار شناختهشدهای ندارد و پروژهای کاملاً جامعهمحور است. سازمان توسعهدهنده یا وایتپیپری هم برایش وجود ندارد. پس هر ادعایی دربارهٔ «کاربرد واقعی»، توکنسازی دارایی یا پروتکل دیفای اختصاصی رتز را باید با احتیاط خواند. رتز یک دارایی سفتهبازانه است که ارزشش از عرضه و تقاضای بازار میآید.
نماد RATS و قرارداد 1000RATS
نماد معاملاتی این توکن RATS است و تیکر آن در پروتکل BRC-20 بهصورت «rats» (با حروف کوچک) ثبت شده است. قیمت هر واحد RATS بسیار کم و در حد چند صدهزارم دلار است. برای همین برخی صرافیهای جهانی آن را در قالب بستههای ۱۰۰۰تایی فهرست میکنند. مثلاً بایننس فیوچرز ۱۵ دسامبر ۲۰۲۳ قرارداد دائمی 1000RATSUSDT را راه انداخت که هر واحد آن معادل ۱۰۰۰ توکن RATS است. وقتی نماد 1000RATS را میبینید، بدانید همان توکن است و فقط واحد قیمتگذاری فرق میکند.
استاندارد BRC-20 و پروتکل اوردینالز به زبان ساده
برای فهم رتز اول باید فناوری زیربناییاش را شناخت. در ژانویهٔ ۲۰۲۳ کیسی رادامور پروتکل اوردینالز (Ordinals) را معرفی کرد. این پروتکل امکان میدهد دادهای مثل متن، تصویر یا فایل JSON روی تکتک ساتوشیها (کوچکترین واحد بیت کوین) «اینسکرایب» یا حک شود. اگر میخواهید این مبحث را عمیقتر یاد بگیرید، راهنمای اوردینالز و BRC-20 را بخوانید.
در مارس ۲۰۲۳ توسعهدهندهای با نام مستعار Domo استاندارد BRC-20 را ساخت. در این استاندارد سه عملیات اصلی وجود دارد: deploy (تعریف توکن)، mint (ضرب) و transfer (انتقال). هر سه با حک یک فایل JSON کوچک روی ساتوشی انجام میشوند. اولین توکن BRC-20 اوردی (ORDI) بود و بعدها توکنهایی مثل SATS و رتز در همین استاندارد ساخته شدند.
تفاوت BRC-20 با ERC-20
توکنهای ERC-20 در اتریوم قرارداد هوشمند دارند و موجودی هر کیفپول را خود شبکه نگه میدارد. در BRC-20 هیچ قرارداد هوشمندی وجود ندارد و شبکهٔ بیت کوین موجودی توکنها را تشخیص نمیدهد. موجودیها را ایندکسرهای خارج از زنجیره محاسبه میکنند. این ایندکسرها همهٔ اینسکریپشنها را میخوانند و طبق قواعد استاندارد تفسیرشان میکنند. آکادمی بایننس هم اشاره میکند که اگر ایندکسرها با هم اختلاف پیدا کنند، ممکن است در موجودیها ناسازگاری پیش بیاید. این یکی از ریسکهای ذاتی همهٔ توکنهای BRC-20، از جمله رتز است.
چرا BRC-20 در سال ۲۰۲۳ داغ شد؟
BRC-20 برای اولین بار امکان ساخت توکنهای قابلمعامله روی خود بیت کوین را فراهم کرد. ضرب توکن هم «عرضهٔ منصفانه» (Fair Launch) بود: هر کسی میتوانست با پرداخت کارمزد شبکه سهمی ضرب کند و پیشفروش یا تخصیص به تیم وجود نداشت. همین موضوع موجی از سفتهبازی ساخت. در دورهٔ اوج، کارمزد تراکنشهای بیت کوین بالا رفت و صرافیهای بزرگ چند توکن BRC-20 را فهرست کردند.
مشخصات فنی و توکنومیکس رتز
مشخصات اینسکریپشن deploy رتز در اکسپلوررها و دادههای صرافیها ثبت شده است. خلاصهٔ آن در جدول زیر آمده است:
| مشخصه | مقدار |
|---|---|
| نام و تیکر | rats / RATS |
| شبکه و استاندارد | بیت کوین، BRC-20 (اوردینالز) |
| تاریخ deploy | ۱۱ مارس ۲۰۲۳ |
| حداکثر عرضه | ۱٬۰۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ (یک تریلیون) RATS |
| سقف هر بار ضرب (lim) | ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ RATS |
| پایان ضرب | نوامبر ۲۰۲۳ (کل عرضه ضرب شده است) |
| عرضهٔ در گردش | یک تریلیون RATS (۱۰۰٪ عرضه) |
| شناسهٔ اینسکریپشن deploy | 77df24c9…353ddf47i0 |
اینسکریپشن deploy رتز چه شکلی است؟
کل تعریف توکن رتز یک متن JSON کوتاه است که روی یک ساتوشی حک شده است: {"p":"brc-20","op":"deploy","tick":"rats","max":"1000000000000","lim":"1000000"}. فیلد p نام پروتکل است و op نوع عملیات. tick نام توکن است، max سقف کل عرضه و lim بیشترین مقداری که هر اینسکریپشن mint میتواند ضرب کند. کسانی که رتز ضرب کردند، هر بار یک اینسکریپشن mint با حداکثر یک میلیون RATS ثبت کردند. پس برای ضرب کل عرضه حدود یک میلیون اینسکریپشن لازم بود. همین حجم بالای اینسکریپشنها نشان میدهد چرا موج BRC-20 در ۲۰۲۳ فشار زیادی به ظرفیت بلاکهای بیت کوین آورد.
عرضهٔ ثابت و بدون تورم
ضرب رتز در نوامبر ۲۰۲۳ کامل شد و عرضه به سقف یک تریلیون رسید. پس دیگر توکن تازهای ساخته نمیشود و تورم عرضه صفر است. توکنی هم برای تیم، سرمایهگذار یا آزادسازی تدریجی (Vesting) قفل نشده است، چون اصلاً تخصیصی جز ضرب عمومی وجود نداشت. با این حال، عرضهٔ ثابت بهتنهایی ارزش ایجاد نمیکند. قیمت فقط به تقاضای بازار بستگی دارد.
تاریخچه و مسیر قیمتی رتز
رتز در ماههای اول بعد از deploy، مثل بیشتر توکنهای BRC-20، فقط در بازارچههای اوردینالز و کیفپولهایی مثل UniSat معامله میشد. اواخر ۲۰۲۳ موج دوم توجه به BRC-20 شروع شد. در آذر ۱۴۰۲، کیفپول OKX در کمپین BTCarnival توکن rats را بهعنوان جایزه به کاربرانی داد که در بازار اوردینالز معامله کرده بودند.
اوج دسامبر ۲۰۲۳
اوج قیمتی رتز در همین موج ثبت شد. طبق کوینمارکتکپ، بالاترین قیمت تاریخی (ATH) RATS حدود ۰٫۰۰۰۶۲۷ دلار در ۱۵ دسامبر ۲۰۲۳ بود. همان روز بایننس فیوچرز قرارداد دائمی 1000RATSUSDT را با اهرم حداکثر ۵۰ برابر معرفی کرد. اگر با معاملات آتی آشنا نیستید، راهنمای قراردادهای دائمی را بخوانید.
وضعیت بازار در ۲۰۲۶
بعد از آن اوج، رتز هم مثل بیشتر میمکوینهای BRC-20 افت سنگینی کرد. طبق دادههای کوینمارکتکپ و کوکوین در مهر ۱۴۰۵ (اکتبر ۲۰۲۶)، قیمت RATS حدود ۹۳ درصد پایینتر از سقف تاریخیاش است و ارزش بازارش حدود ۴۰ میلیون دلار برآورد میشود. این اعداد لحظهایاند و دائم تغییر میکنند. قیمت بهروز را در صفحهٔ بازار ارزینجا ببینید.
رتز در کنار دیگر توکنهای اکوسیستم بیت کوین
رتز را معمولاً همدستهٔ این توکنها میدانند:
- ORDI: اولین توکن BRC-20 و شناختهشدهترین آنها.
- SATS و نسخهٔ 1000SATS: توکن BRC-20 دیگری با عرضهای بسیار بزرگ که آن هم با واحد ۱۰۰۰تایی در بازار معامله میشود.
- DOG: میمکوینی روی بیت کوین، ولی با استاندارد Runes به جای BRC-20.
- استکس (STX): لایهٔ دوم قرارداد هوشمند برای بیت کوین که از نظر فنی دستهٔ کاملاً متفاوتی است.
تفاوت اصلی رتز با این پروژهها این است که نه زیرساخت فنی میسازد و نه محصولی دارد. رتز یک میمکوین خالص است و سرنوشتش به جامعه و چرخههای هیجانی بازار گره خورده است.
کاربرد رتز چیست؟
رتز کاربرد فنی مشخصی ندارد. قرارداد هوشمند، حاکمیت (DAO)، استیکینگ رسمی یا اپلیکیشنی هم برایش وجود ندارد. کاربرد واقعی آن عملاً اینهاست:
- معامله و سفتهبازی: خرید و فروش در صرافیها و بازارچههای اوردینالز برای سود از نوسان قیمت.
- معاملات مشتقه: در بعضی صرافیهای جهانی قرارداد آتی 1000RATS وجود دارد. ریسک این ابزار بسیار بالاست.
- عضویت در جامعه: مثل هر میمکوین دیگری، نگهداشتن توکن برای بعضیها بخشی از هویت جامعه است.
برای آشنایی بیشتر با منطق این دسته از داراییها، مقالهٔ میمکوین چیست را بخوانید.
مزایا و معایب سرمایهگذاری روی رتز
نقاط قوت
- جزو اولین نسل توکنهای BRC-20 است و از مارس ۲۰۲۳ تا امروز در بازار مانده است.
- عرضه کاملاً ضرب شده و ثابت است و هیچ آزادسازی توکنی پیش رو ندارد.
- روی شبکهٔ بیت کوین ثبت شده و در صرافیهای متعدد جهانی نقدشوندگی دارد.
ریسکها و نقاط ضعف
- تیم شناختهشده، وایتپیپر و نقشهٔ راه ندارد و ارزشش فقط از تقاضای بازار میآید.
- نوسانش بسیار شدید است و از سقف تاریخی بیش از ۹۰ درصد افت کرده است.
- مثل همهٔ توکنهای BRC-20 به ایندکسرهای خارج از زنجیره وابسته است و انتقالش روی شبکهٔ اصلی کارمزد بیت کوین دارد.
- ممکن است صرافیها جفتارزها یا قراردادهای آتی آن را حذف یا محدود کنند.
چه عواملی روی قیمت رتز اثر میگذارند؟
رتز درآمد، محصول یا تیم ندارد. برای همین تحلیل بنیادی به معنای معمول دربارهاش کاربرد چندانی ندارد و قیمتش بیشتر از این عوامل اثر میگیرد:
- روند بیت کوین: توکنهای BRC-20 معمولاً در دورههای رونق بیت کوین و افزایش توجه به اکوسیستم آن، نوسان شدیدتری دارند.
- هیجان کل بازار میمکوینها: وقتی سرمایه به سمت میمکوینها میرود، توکنهای قدیمیتری مثل رتز هم گاهی جهشهای کوتاهمدت پیدا میکنند. دربارهٔ این چرخهها مقالهٔ ابرچرخهٔ میمکوینها را بخوانید.
- لیست شدن یا حذف از صرافیها: جهش دسامبر ۲۰۲۳ همزمان با فهرست شدن قرارداد آتی در بایننس رخ داد. حذف یک جفتارز هم میتواند اثر معکوس بگذارد.
- بازار مشتقه: نرخ تأمین مالی و لیکوئید شدن موقعیتهای اهرمی در قراردادهای آتی میتواند نوسان را بیشتر کند. مقالهٔ نرخ تأمین مالی این سازوکار را توضیح میدهد.
نگهداری رتز؛ کیفپولهای BRC-20
اگر رتز را بیرون از صرافی نگه دارید، کیفپول باید از اوردینالز و BRC-20 پشتیبانی کند. آکادمی بایننس کیفپولهای UniSat و Xverse را برای این استاندارد مثال میزند. کیفپول بیت کوین معمولی ممکن است ساتوشی حاوی اینسکریپشن را بهاشتباه خرج کند و توکن از دست برود. پس هیچوقت توکن BRC-20 را به آدرس کیفپولی نفرستید که این استاندارد را نمیشناسد. برای امنیت بیشتر، راهنمای کیفپول سختافزاری را هم ببینید.
یادآوری: تا مهر ۱۴۰۵ واریز و برداشت RATS در ارزینجا بسته است. پس فعلاً نمیتوانید رتز خریداریشده در ارزینجا را به کیفپول شخصی منتقل کنید.
چگونه رتز را از ارزینجا بخریم؟
خرید آنی رتز در ارزینجا فعال است و چند مرحلهٔ ساده دارد:
- در ارزینجا ثبتنام کنید و احراز هویت را کامل کنید.
- کیفپول تومانی را از درگاه بانکی شارژ کنید (آموزش واریز تومان).
- در بخش خرید آنی، RATS را انتخاب کنید، مبلغ را وارد کنید و سفارش را ثبت کنید (راهنمای سفارش آنی).
- رتز خریداریشده در کیفپول ارزینجای شما میماند و هر وقت خواستید از همان بخش به تومان یا تتر میفروشیدش.
کارمزد معاملات در صفحهٔ کارمزدها آمده است. اگر سؤالی دارید، از پشتیبانی ارزینجا کمک بگیرید.
نکات مهم پیش از خرید رتز
- فقط مبلغی را وارد کنید که از دست دادنش به زندگیتان آسیب نمیزند. میمکوینها میتوانند در چند روز دهها درصد بالا یا پایین بروند.
- توکنهای جعلی همنام را با RATS اصلی اشتباه نگیرید. مثلاً در شبکهٔ اتریوم توکنی با نام «brc20 rats» ثبت شده که ربطی به توکن اصلی روی بیت کوین ندارند. توکن اصلی تیکر rats در BRC-20 و عرضهٔ یک تریلیونی دارد.
- به وعدهٔ «سود تضمینی» یا سیگنالهای ناشناس دربارهٔ میمکوینها اعتماد نکنید.
- پیش از معامله، وضعیت لحظهای خرید، واریز و برداشت را در ارزینجا بررسی کنید.
منابع رسمی و اکسپلورر رتز
رتز سایت رسمی ندارد. برای بررسی دادههای بازار و اینسکریپشن میتوانید به صفحهٔ rats (Ordinals) در کوینمارکتکپ و فهرست توکنهای BRC-20 در اکسپلورر Ordiscan سر بزنید. اطلاعیهٔ قرارداد آتی هم در اطلاعیهٔ بایننس دربارهٔ 1000RATS منتشر شده است. توضیح استاندارد BRC-20 را هم میتوانید در آکادمی بایننس بخوانید.
جمعبندی
رتز (RATS) یک میمکوین BRC-20 روی بیت کوین است که ۱۱ مارس ۲۰۲۳ دیپلوی شد و عرضهٔ ثابت یک تریلیونیاش در نوامبر همان سال بهطور کامل ضرب شد. تیم، وایتپیپر و کاربرد فنی ندارد و قیمتش کاملاً تابع جامعه و هیجان بازار است. اوج آن ۱۵ دسامبر ۲۰۲۳ بود و از آن زمان بیش از ۹۰ درصد افت کرده است. اگر میخواهید سهم کوچکی از سبد پرریسک خود را به رتز بدهید، خرید آنی آن در ارزینجا فعال است. فقط یادتان باشد که تا مهر ۱۴۰۵ واریز و برداشت RATS در ارزینجا بسته است. پیش از خرید هم بخش ریسکها را دوباره مرور کنید و تصمیم را بر اساس تحمل ریسک خودتان بگیرید، نه هیجان بازار.