ویلار (VELAR) چیست؛ وضعیت پس از دی‌لیست

وضعیت ویلار (VELAR) در ارزینجا — به‌روزشده در آبان ۱۴۰۵: ارزینجا در ۷ آبان ۱۴۰۴ اعلام کرد که توکن VELAR همراه با شش ارز دیگر از فهرست ارزهای صرافی حذف می‌شود و این تغییر از ۱۳ آبان ۱۴۰۴ (۴ نوامبر ۲۰۲۵) اجرا شد. متن کامل را در اطلاعیهٔ دی‌لیست ارزینجا ببینید.

در حال حاضر معامله آنی، بازار حرفه‌ای، واریز و برداشت VELAR در ارزینجا همگی بسته‌اند. اگر پرسشی دربارهٔ موجودی VELAR در حساب خود دارید، از راه ثبت و پیگیری تیکت با پشتیبانی ارزینجا در تماس باشید.

ویلار (VELAR) چیست؟

ویلار (Velar) یک پروتکل امور مالی غیرمتمرکز (دیفای) برای اکوسیستم بیت کوین است. این پروتکل بیشتر روی استکس (Stacks) ساخته شده است. استکس لایه‌ای برای قراردادهای هوشمند است که تراکنش‌هایش به بلاکچین بیت کوین گره خورده‌اند. VELAR توکن اصلی این پروتکل است. ویلار در مارس ۲۰۲۳ بنیان گذاشته شد و هدف اعلامی‌اش به کار انداختن بخشی از سرمایهٔ بلااستفادهٔ بیت کوین در ابزارهای دیفای است.

محصولات ویلار در سایت رسمی پروژه این‌ها هستند: صرافی غیرمتمرکز Dharma برای سواپ و استخرهای نقدینگی، صرافی قرارداد دائمی Artha (PerpDEX)، لانچ‌پد برای عرضهٔ توکن‌ها، و پل انتقال دارایی میان شبکه‌ها. این صفحه برای معرفی پروژه و اطلاع‌رسانی دربارهٔ وضعیت آن تهیه شده است. VELAR دیگر در ارزینجا معامله نمی‌شود.

وضعیت VELAR در ارزینجا

وضعیت توکن VELAR در ارزینجا در آبان ۱۴۰۵ به این شرح است:

• معامله آنی: بسته است.
• بازار حرفه‌ای: بسته است.
• واریز VELAR: بسته است.
• برداشت VELAR: بسته است.

در اطلاعیهٔ دی‌لیست از کاربران خواسته شده بود که تا پیش از تاریخ اجرا، موجودی ارزهای حذف‌شده را از حساب خود برداشت کنند یا به ریال یا ارزهای دیگر تبدیل کنند. اکنون آن مهلت گذشته است. برای هر پرسشی دربارهٔ موجودی باقی‌مانده، به پشتیبانی ارزینجا مراجعه کنید. پاسخ پرسش‌های عمومی دربارهٔ واریز و برداشت هم در سؤالات واریز و برداشت آمده است.

دی‌لیست شدن یک ارز در صرافی یعنی چه؟

دی‌لیست (Delisting) یعنی صرافی یک ارز را از فهرست دارایی‌های قابل‌معامله و قابل‌نگهداری خود حذف می‌کند. پس از اجرای دی‌لیست در ارزینجا، دکمه‌های خرید و فروش آن ارز از دسترس خارج می‌شوند و صرافی دیگر واریز آن را نمی‌پذیرد. به همین دلیل صرافی معمولاً چند روز پیش از اجرا اطلاعیه منتشر می‌کند تا کاربران فرصت تعیین تکلیف موجودی خود را داشته باشند. برای VELAR این فاصله از ۷ تا ۱۳ آبان ۱۴۰۴ بود.

دی‌لیست در یک صرافی لزوماً به معنای پایان کار پروژه نیست. ممکن است توکن در بازارهای دیگر هنوز معامله شود. اطلاعیهٔ ارزینجا دلیل اختصاصی‌ای برای حذف VELAR ذکر نکرده است. ما هم در این صفحه دلیلی را حدس نمی‌زنیم. فهرست ارزهای فعال صرافی و پاسخ پرسش‌های رایج دربارهٔ معامله آنی را در سؤالات معامله آنی ببینید.

تاریخچهٔ پروژهٔ ویلار

ویلار را میتیل ثاکور (Mithil Thakore)، هم‌بنیان‌گذار و مدیرعامل، و تجیندر سینگ مور (Tejinder Singh Mor)، هم‌بنیان‌گذار و مدیر محصول، راه انداختند.

جذب سرمایهٔ اولیه

ویلار در ۱۲ بهمن ۱۴۰۲ (۱ فوریهٔ ۲۰۲۴) اعلام کرد که ۳٫۵ میلیون دلار سرمایهٔ اولیه (Seed) جذب کرده است. این سرمایه برای ساخت صرافی قرارداد دائمی روی بیت کوین بود. در فهرست سرمایه‌گذاران نام‌هایی مانند CMS Holdings، Bitcoin Startup Lab، GBV، Cypher Capital، Black Edge Capital و Samara Asset Group آمده است.

راه‌اندازی Dharma و عرضهٔ توکن

ویلار طبق اطلاعیهٔ خودش، در دو هفتهٔ اول راه‌اندازی صرافی Dharma بیش از ۱۵۰ هزار کاربر جذب کرد. توکن VELAR در ۱۵ فروردین ۱۴۰۳ (۳ آوریل ۲۰۲۴)، هم‌زمان با عرضهٔ اولیهٔ غیرمتمرکز (IDO)، در صرافی بین‌المللی بای‌بیت لیست شد.

تغییر هویت بصری در ۲۰۲۵

در دی ۱۴۰۳ (ژانویهٔ ۲۰۲۵)، ویلار نشان و هویت بصری تازه‌ای با رنگ‌های آبی و نارنجی معرفی کرد. تیم پروژه این تغییر را بخشی از مسیر حرکت به سمت دیفای چندلایه‌ای بیت کوین (Multi-L2) دانست.

محصولات ویلار

محصولات ویلار با نام‌های مرحله‌ای نام‌گذاری شده‌اند. هر کدام بخشی از نقشهٔ راه پروژه را تشکیل می‌دهد.

Dharma؛ صرافی غیرمتمرکز و بازارساز خودکار

Dharma یک بازارساز خودکار (AMM) است. کاربران در آن توکن‌ها را سواپ می‌کنند و با واریز دارایی به استخرهای نقدینگی سهمی از کارمزد معاملات می‌گیرند. استیکینگ، فارمینگ و لانچ‌پد IDO هم بخشی از همین مرحله معرفی شدند. منطق آن شبیه صرافی‌های غیرمتمرکز آشنا در اتریوم مثل یونی سواپ است، اما روی استکس و با زبان قرارداد هوشمند Clarity اجرا می‌شود.

Artha؛ صرافی قرارداد دائمی (PerpDEX)

Artha صرافی قراردادهای دائمی (Perpetual) ویلار است. معامله‌گران در آن با اهرم روی دارایی‌های مبتنی بر بیت کوین موقعیت خرید یا فروش باز می‌کنند. در این صرافی از sBTC، یعنی نسخهٔ بیت کوین روی شبکهٔ استکس، به‌عنوان وثیقه استفاده می‌شد. نسخه‌ای از این صرافی روی شبکهٔ Mezo هم فعال بود. سقف اهرم در منابع مختلف متفاوت گزارش شده است.

لانچ‌پد و MemeStacker

لانچ‌پد ویلار برای عرضهٔ توکن‌های تازه روی بیت کوین طراحی شده است. پلتفرم MemeStacker هم برای ساخت و عرضهٔ میم‌کوین‌ها روی استکس معرفی شد.

توکن VELAR چه کاربردی دارد؟

VELAR توکن بومی پروتکل ویلار است. در اسناد پروژه برای آن نقش‌هایی مانند پاداش‌دهی به تأمین‌کنندگان نقدینگی و فارمینگ، استیکینگ و مشارکت در اکوسیستم پروتکل در نظر گرفته شده است. جزئیات دقیق کاربرد و برنامهٔ توزیع توکن در وایت‌پیپر رسمی ویلار آمده است.

اطلاعات فنی توکن VELAR

طبق CoinGecko، عرضهٔ در گردش VELAR در زمان نگارش این متن حدود ۳۵۴ میلیون توکن است. این عدد ممکن است تغییر کند. داده‌های لحظه‌ای را در صفحهٔ ویلار در CoinGecko و سایت رسمی velar.com ببینید.

حادثهٔ امنیتی PerpDEX ویلار در ۲۰۲۶

در اواخر دی و اوایل بهمن ۱۴۰۴ (اواخر ژانویهٔ ۲۰۲۶)، استخرهای نقدینگی صرافی قرارداد دائمی ویلار روی دو شبکهٔ استکس و Mezo تخلیه شدند. ویلار در ۱۵ بهمن ۱۴۰۴ (۴ فوریهٔ ۲۰۲۶) از کاربران خواست موقتاً در PerpDEX معامله نکنند. یک روز بعد هم اعلام کرد که این حادثه هک قرارداد هوشمند نبوده است. به گفتهٔ ویلار، فقط استخرهای نقدینگی PerpDEX آسیب دیدند و استخرهای صرافی Dharma دست‌نخورده ماندند.

علت حادثه

شبکهٔ Mezo گزارش فنی این حادثه را در ۱ اسفند ۱۴۰۴ (۲۰ فوریهٔ ۲۰۲۶) منتشر کرد. طبق این گزارش، قیمت‌نما (اوراکل) فقط هنگام فعالیت کاربران به‌روز می‌شد. اوراکل مورداستفاده روی استکس پایت نتورک و روی Mezo، RedStone بود. قراردادهای ویلار هم زمان ثبت قیمت را بررسی نمی‌کردند. چون فعالیت دیگری روی صرافی کم بود، مهاجم توانست زمان به‌روزرسانی قیمت را در اختیار بگیرد. او با تکرار معاملات کوچک، استخر را به‌تدریج خالی کرد.

میزان خسارت روی Mezo

طبق گزارش رسمی Mezo، حدود ۴۰۱ هزار دلار (۲٫۲۵۷ بیت کوین و ۲۵۰٬۰۷۷ MUSD) از استخر BTC/MUSD ویلار روی این شبکه خارج شد. پس از آن Mezo ویلار را از بخش دیفای خود حذف کرد. مقدار خسارت در سمت استکس در منابع رسمی که بررسی کردیم اعلام نشده است.

ویلار در اکوسیستم دیفای بیت کوین

شبکهٔ بیت کوین به‌تنهایی قرارداد هوشمند پیچیده‌ای اجرا نمی‌کند. به همین دلیل پروژه‌هایی مانند ویلار روی لایه‌هایی مثل استکس ساخته می‌شوند. در استکس، توکن sBTC امکان می‌دهد بیت کوین در قراردادهای هوشمند به کار برود. ویلار هم از جمله پروتکل‌هایی است که از sBTC برای سواپ و وثیقه استفاده کرده‌اند. ورود استیبل‌کوین‌هایی مانند یو اس دی کوین به استکس هم یکی از موضوع‌هایی بود که ویلار در پایان ۲۰۲۵ به آن اشاره کرد.

برای مقایسه، بیشتر فعالیت دیفای هنوز روی اتریوم و شبکه‌های سازگار با آن انجام می‌شود. دیفای بیت کوین بازاری کوچک‌تر و جوان‌تر است. همین کوچکی گاهی ریسک‌هایی مثل حادثهٔ اوراکل ۲۰۲۶ را پررنگ‌تر می‌کند.

استکس و sBTC؛ زیرساخت ویلار

برای فهم ویلار باید زیرساختی را که روی آن ساخته شده بشناسیم. استکس یک لایهٔ قرارداد هوشمند برای بیت کوین است. بلاک‌های آن به بلاک‌های بیت کوین گره خورده‌اند و توکن بومی آن STX است. قراردادهای هوشمند استکس با زبان Clarity نوشته می‌شوند. Clarity زبانی تفسیرشونده است و کد آن پیش از اجرا قابل‌خواندن و بررسی است.

sBTC چیست؟

sBTC نمایندهٔ بیت کوین روی شبکهٔ استکس است. کاربر بیت کوین خود را به این شبکه منتقل می‌کند و نسخهٔ sBTC آن را در قراردادهای هوشمند به کار می‌برد؛ مثلاً در استخر نقدینگی یا به‌عنوان وثیقه در صرافی قرارداد دائمی. ویلار از جمله پروتکل‌هایی بود که از sBTC در سواپ‌ها و موقعیت‌های اهرمی Artha استفاده کرد.

شبکهٔ Mezo

Mezo یک شبکهٔ دیگر در اکوسیستم بیت کوین است و استیبل‌کوینی به نام MUSD دارد که پشتوانهٔ آن بیت کوین است. ویلار نسخه‌ای از صرافی قرارداد دائمی خود را روی Mezo هم راه انداخت و استخر BTC/MUSD داشت. همین استخر در حادثهٔ ۲۰۲۶ تخلیه شد.

صرافی غیرمتمرکز و صرافی قرارداد دائمی چه فرقی دارند؟

دو محصول اصلی ویلار، یعنی Dharma و Artha، دو نوع متفاوت از صرافی غیرمتمرکزند و ریسک‌های متفاوتی دارند.

• صرافی اسپات (Dharma): کاربر یک توکن را مستقیماً با توکن دیگر عوض می‌کند. قیمت با فرمول بازارساز خودکار و بر اساس موجودی استخر تعیین می‌شود. ریسک اصلی تأمین‌کنندهٔ نقدینگی در این مدل، زیان ناپایدار (Impermanent Loss) است.
• صرافی قرارداد دائمی (Artha): کاربر خود دارایی را نمی‌خرد. او روی تغییر قیمت آن با اهرم موقعیت باز می‌کند. قیمت مرجع از اوراکل می‌آید. به همین دلیل امنیت این صرافی به درستی و به‌روز بودن قیمت اوراکل وابسته است.

حادثهٔ ۲۰۲۶ دقیقاً از همین وابستگی ناشی شد. طبق اعلام ویلار، استخرهای اسپات Dharma در این حادثه آسیبی ندیدند و فقط استخرهای PerpDEX تخلیه شدند.

درس‌های حادثهٔ ویلار برای کاربران دیفای

گزارش فنی Mezo چند نکتهٔ عمومی را نشان می‌دهد که برای ارزیابی هر پروتکل دیفای به کار می‌آیند.

اهمیت اوراکل

هر پروتکلی که قیمت را از بیرون زنجیره می‌گیرد، به کیفیت اوراکل خود وابسته است. اگر قرارداد زمان ثبت قیمت را بررسی نکند، قیمت کهنه ممکن است مبنای معامله قرار بگیرد.

سازوکار توقف و پایش

طبق گزارش Mezo، تخلیهٔ استخر روی این شبکه چند هفته بعد از شروع آن تأیید شد. Mezo پس از حادثه اعلام کرد که فرایند توقف اضطراری و اطلاع‌رسانی خود را بازبینی می‌کند. وجود پایش لحظه‌ای و امکان توقف سریع، معیار مهمی برای ارزیابی امنیت یک پروتکل است.

ریسک‌ها و نکته‌های مهم برای دارندگان VELAR

• VELAR از ۱۳ آبان ۱۴۰۴ در ارزینجا دی‌لیست شده است و واریز آن به حساب ارزینجا پذیرفته نمی‌شود. توکن را به نشانی‌های قدیمی واریز در ارزینجا نفرستید.
• نقدشوندگی VELAR در بازارهای غیرمتمرکز محدود است. طبق CoinGecko، بیشترین حجم آن در زمان نگارش این متن در جفت VELAR/WETH در یونی سواپ دیده می‌شود.
• حادثهٔ PerpDEX در ۲۰۲۶ نشان داد که پروتکل‌های تازه‌کار دیفای ممکن است در طراحی اوراکل و سازوکار توقف اضطراری ضعف داشته باشند.
• نشانی قرارداد را فقط از سایت رسمی یا اکسپلوررهای معتبر بردارید و مراقب توکن‌های جعلی هم‌نام باشید. برای نکته‌های امنیتی بیشتر، سؤالات امنیتی ارزینجا و سؤالات کیف پول را ببینید.

گاه‌شمار ویلار و توکن VELAR

جمع‌بندی

ویلار یک پروتکل دیفای روی استکس و اکوسیستم بیت کوین است. صرافی غیرمتمرکز، صرافی قرارداد دائمی و لانچ‌پد از محصولات آن‌اند. توکن VELAR با عرضهٔ کل یک میلیارد واحد، توکن بومی این پروتکل است. ارزینجا این توکن را از ۱۳ آبان ۱۴۰۴ دی‌لیست کرده و اکنون معامله، واریز و برداشت آن در صرافی بسته است. برای اطلاعات بیشتر دربارهٔ ارزهای صرافی، سؤالات متداول ارزها را ببینید. برای پرسش دربارهٔ موجودی هم با پشتیبانی ارزینجا در تماس باشید.