محاسبات کوانتومی در برابر بیت کوین: تهدید واقعی هنوز سال‌ها فاصله دارد

بیت کوین (BTC) از اوج تاریخی خود در اکتبر 2025 که 126,100 دلار بود، حدود 46 درصد کاهش یافته است و در اوایل سال 2026 به حدود 67,000 دلار رسیده است. اتریوم (ETH) حتی افت شدیدتری را تجربه کرده و حدود 58 درصد کاهش یافته و به نزدیکی 1,950 دلار رسیده است. در میان این نوسانات، برخی تحلیل‌گران بار دیگر نگرانی قدیمی درباره محاسبات کوانتومی را مطرح کرده‌اند. بااین‌حال، محاسبات کوانتومی همچنان یک ریسک بلندمدت محسوب می‌شود و خطری فوری برای بیت کوین یا اتریوم نیست. شکستن رمزنگاری بیت کوین، به میلیاردها کیوبیت منطقی پایدار نیاز دارد که بسیار فراتر از توانمندی‌های کنونی است. تنها بخشی از کوین‌هایی که کلید عمومی آن‌ها افشا شده است، در سناریوهای اولیه آسیب‌پذیر خواهند بود. هر دو جامعه بیت کوین و اتریوم به‌طور فعال در حال آماده‌سازی ارتقاهای مقاوم در برابر کوانتوم هستند.

چرا نگرانی از محاسبات کوانتومی هنوز زودهنگام است؟

بااین‌حال، توسعه‌دهندگان و پژوهشگران برجسته تأکید دارند که ترس از محاسبات کوانتومی عامل اصلی افت اخیر بازار نیست. در عوض، فشارهای اقتصاد کلان، چرخش سرمایه به سوی بخش‌های هوش مصنوعی و پویایی‌های نقدینگی نقش پررنگ‌تری دارند. اگرچه محاسبات کوانتومی به‌طور نظری تهدیدی برای سامانه‌های رمزنگاری به شمار می‌رود، شواهد فعلی نشان می‌دهد که این موضوع یک چالش بلندمدت است. این تهدید احتمالاً یک دهه یا بیشتر فاصله دارد و تهدیدی فوری و وجودی محسوب نمی‌شود.

تهدید واقعی کوانتوم؛ فاصله میان نظریه و واقعیت

نگرانی اصلی از الگوریتم شور (Shor Algorithm) ناشی می‌شود که در صورت در اختیار داشتن یک کامپیوتر کوانتومی قدرتمند، می‌تواند به‌طور نظری امکان استخراج کلید خصوصی (Private Key) از کلید عمومی را فراهم کند. اگر چنین قابلیتی عملی شود، کیف‌پول‌هایی که کلید عمومی آن‌ها افشا شده است، به‌ویژه آدرس‌های قدیمی یا کلیدهای استفاده‌شده مجدد، ممکن است در معرض خطر قرار گیرند. برآوردها نشان می‌دهد که در صورت عملی شدن حملات کوانتومی، بین 20 تا 50 درصد از عرضه در گردش BTC می‌تواند به‌طور نظری در معرض آسیب باشد. بااین‌وجود، این سناریو مستلزم وجود ماشین‌های کوانتومی مقاوم در برابر خطا با حدود 1.9 میلیارد کیوبیت منطقی پایدار است.

فاصله عظیم فناوری کنونی تا توان لازم برای حمله

پیشرفته‌ترین سامانه‌های کنونی تنها با صدها تا چند هزار کیوبیت نویزی کار می‌کنند که چندین مرتبه بزرگی کمتر از میزان موردنیاز است. کارشناسان تأکید دارند که برای ایجاد تهدید واقعی علیه رمزنگاری منحنی بیضوی بیت کوین، کامپیوترهای کوانتومی مقیاس‌پذیر و اصلاح‌شده از نظر خطا باید 10,000 تا 100 هزار برابر قدرتمندتر از سخت‌افزارهای فعلی باشند. بنابراین، شکاف فناوری میان وضعیت کنونی و سناریوی تهدیدآمیز همچنان بسیار گسترده است.

ریسک بلندمدت، نه عامل سقوط فوری بازار

«مت کارالو»، توسعه‌دهنده بیت کوین، اخیراً این گمانه‌زنی را رد کرده که محاسبات کوانتومی عامل کاهش اخیر قیمت‌ها بوده است. او اشاره کرد که اگر کوانتوم عامل اصلی بود، عملکرد نسبی اتریوم با توجه به نقشه راه فعال‌تر اتریوم ممکن بود متفاوت باشد. کارالو محاسبات کوانتومی را یک ریسک بلندمدت توصیف کرد که فعالان بازار آن را تهدیدی قریب‌الوقوع نمی‌دانند. او نوسانات اخیر را بیشتر ناشی از جریان سرمایه به سمت بخش‌های هوش مصنوعی دانست تا نگرانی‌های رمزنگاری.

حتی دیدگاه‌های محتاطانه نیز این ریسک را در چارچوب آینده بررسی می‌کنند. «ویتالیک بوترین»، هم‌بنیان‌گذار ETH، احتمال حدود 20 درصدی برای پیشرفت‌های قابل‌توجه کوانتومی پیش از سال 2030 برآورد کرده است. هرچند این رقم ناچیز نیست، اما همچنان نشان‌دهنده عدم قطعیت است نه قطعیت وقوع. «اسکات آرونسون»، پژوهشگر محاسبات کوانتومی، این تهدید را یک امکان جدی در بازه زمانی 2028 تا 2030 توصیف کرده، اما اذعان دارد که موانع مهندسی قابل‌توجهی باقی مانده است. در همین حال، «کوین اولری»، سرمایه‌گذار، استدلال کرده که هدف قرار دادن BTC کارآمدترین یا منطقی‌ترین استفاده اقتصادی از منابع کوانتومی در مقایسه با حوزه‌هایی مانند پژوهش‌های پزشکی یا علم مواد نخواهد بود.

شکاف‌های فناوری؛ چرا روز کوانتومی فردا نیست؟

پیشرفت‌های اخیر در محاسبات کوانتومی، از جمله به‌روزرسانی‌های نقشه راه IonQ و حرکت به سوی رمزنگاری پساکوانتومی استانداردشده توسط NIST، نشان‌دهنده تداوم پیشرفت است. بااین‌حال، موانع بنیادی همچنان پابرجاست. نرخ بالای خطا در سامانه‌های کوانتومی یکی از چالش‌های اصلی است. نیاز به میلیون‌ها تا میلیاردها کیوبیت منطقی پایدار همچنان برآورده نشده است. الزامات پیچیده اصلاح خطا نیز توسعه عملی را دشوار می‌کند. علاوه بر این، چالش‌های مقیاس‌پذیری (Scalability) در معماری‌های مختلف پابرجاست. این محدودیت‌ها نشان می‌دهد که حملات عملی کوانتومی علیه بیت کوین یا اتریوم دست‌کم 10 تا 15 سال دیگر فاصله دارد.

آمادگی صنعت کریپتو برای مقابله با تهدید کوانتومی

صنعت کریپتو در برابر این چالش منفعل نبوده است. نقشه راه Ethereum در سال 2026 شامل بررسی استانداردهای رمزنگاری پساکوانتومی در ارتقاهای اصلی است. توسعه‌دهندگان بیت کوین نیز درباره هاردفورک‌های احتمالی برای معرفی طرح‌های امضای مقاوم در برابر کوانتوم مانند Dilithium یا XMSS گفت‌وگو کرده‌اند. نکته مهم این است که تنها رمزارزهایی که کلید عمومی آن‌ها افشا شده است، در سناریوهای اولیه حمله آسیب‌پذیر خواهند بود. برآوردها نشان می‌دهد بین 4 تا 10 میلیون واحد بیت کوین ممکن است در این دسته قرار گیرند. کاربران می‌توانند پس از اجرای استانداردها، دارایی‌های خود را به آدرس‌های مقاوم در برابر کوانتوم منتقل کنند.

انعطاف‌پذیری شبکه‌های بلاکچین پیش از بروز تهدید گسترده

به بیان دیگر، این صنعت از انعطاف‌پذیری قابل‌توجهی برای گذار به فناوری‌های ایمن‌تر پیش از شکل‌گیری تهدید گسترده برخوردار است. برخی نهادهای مالی هشدارهای احتیاطی صادر کرده‌اند. مدیران دارایی، افشای ریسک کوانتومی را در پرونده‌های صندوق‌های قابل معامله در بورس (ETF) لحاظ کرده‌اند. برخی استراتژیست‌های پرتفوی نیز پایش آسیب‌پذیری‌های رمزنگاری را توصیه می‌کنند. بااین‌حال، این اظهارات بیشتر بازتاب رویه‌های مدیریت ریسک (Risk Management) است. این موارد به معنای پیش‌بینی فروپاشی قریب‌الوقوع نیست.

واقعیت بازار؛ عوامل کلان مهم‌تر از ترس کوانتومی

تا امروز، هیچ شواهد معتبری از دستیابی به پیشرفتی که امنیت فعلی بلاکچین را تهدید کند، ارائه نشده است. پویایی‌های بازار در سال 2026 بیشتر تحت تأثیر شرایط نقدینگی قرار دارد. تحولات مقرراتی نیز نقش مهمی ایفا می‌کند. رقابت برای جذب سرمایه با حوزه‌های هوش مصنوعی (AI) و فناوری‌های نوظهور عامل مهم‌تری به شمار می‌رود. این عوامل در مقایسه با نگرانی‌های مرتبط با محاسبات کوانتومی تأثیر پررنگ‌تری بر بازار داشته‌اند.

مسیر آینده‌نگر؛ انطباق پیش از وقوع بحران

عصر کوانتوم در نهایت فرا خواهد رسید، اما نه در آینده‌ای نزدیک. محدودیت‌های فناوری کنونی، همراه با توسعه فعال رمزنگاری پساکوانتومی، موقعیت BTC و اتریوم را برای انطباق پیش از بروز ریسک‌های وجودی تقویت می‌کند. به جای ایجاد هراس، پژوهش‌های کوانتومی باید انگیزه‌ای برای ارتقاهای پیش‌دستانه و برنامه‌ریزی تاب‌آوری باشد. تاریخ نشان داده است که اکوسیستم کریپتو در برابر تهدیدهای نوظهور به سرعت تکامل می‌یابد. برای سرمایه‌گذاران و توسعه‌دهندگان، تمرکز فوری‌تر بر پذیرش، مقیاس‌پذیری و شرایط اقتصاد کلان باقی می‌ماند. محاسبات کوانتومی یک چالش مهندسی آینده است، نه محرک فعلی بازار.

جمع‌بندی

محاسبات کوانتومی تهدیدی نظری برای رمزنگاری بیت کوین و اتریوم است، اما فاصله فناوری فعلی تا سطح خطرناک بسیار زیاد است. شکستن رمزنگاری بیت کوین به میلیاردها کیوبیت پایدار نیاز دارد، درحالی‌که بهترین سامانه‌های کنونی تنها چند هزار کیوبیت نویزی دارند. کارشناسان این ریسک را بلندمدت و دست‌کم یک دهه دورتر می‌دانند. صنعت کریپتو نیز با توسعه رمزنگاری پساکوانتومی در حال آماده‌سازی است. افت اخیر بازار بیشتر ناشی از عوامل اقتصاد کلان و چرخش سرمایه به سمت هوش مصنوعی است، نه ترس از کوانتوم.

سؤالات متداول