یادداشت وضعیت (آبان ۱۴۰۵): شبکهٔ ایاس از اردیبهشت ۱۴۰۴ (مه ۲۰۲۵) به نام والتا (Vaulta) با نماد A تغییر هویت داده و توکن EOS به نسبت ۱ به ۱ با توکن A جایگزین میشود. در حال حاضر خرید آنی، بازار حرفهای، واریز و برداشت توکن EOS در ارزینجا فعال نیست. اگر قصد معامله دارید، صفحهٔ والتا (A) را ببینید.
ارز دیجیتال ایاس (EOS) توکن بومی شبکهٔ بلاکچین EOS بود. این شبکهٔ لایهٔ یک برای اجرای قراردادهای هوشمند و برنامههای غیرمتمرکز (dApp) ساخته شد و سالها جزو نامآشناترین پروژههای بازار بود. ایاس با عرضهٔ اولیهٔ حدود ۴ میلیارد دلاری در ۲۰۱۷ و ۲۰۱۸ شناخته شد، اما مسیرش پر از فراز و نشیب بود: اختلاف جامعه با شرکت سازنده، تشکیل بنیاد مستقل شبکه، ارتقاهای فنی بزرگ و در نهایت تغییر نام به والتا در سال ۲۰۲۵.
این صفحه توضیح میدهد ایاس چه بود، چه چیزهایی در آن عوض شد، توکن EOS امروز چه وضعیتی دارد و دارندگان آن برای تبدیل به توکن A چه کاری باید بکنند. هدف این متن اطلاعرسانی است و توصیهٔ سرمایهگذاری نیست.
ایاس (EOS) چیست؟
EOS یک بلاکچین متنباز با سازوکار اجماع اثبات سهام واگذارشده (DPoS) است. در این مدل، دارندگان توکن به تعدادی «تولیدکنندهٔ بلاک» رأی میدهند و همین گروه منتخب بلاکها را تولید و تراکنشها را تأیید میکنند. نرمافزار اولیهٔ شبکه EOSIO نام داشت و شرکت Block.one آن را با طراحی دنیل لاریمر (Daniel Larimer) توسعه داد. لاریمر پیشتر در پروژههایی مثل BitShares و Steem هم نقش داشت.
ویژگی مهم EOS مدل منابع آن است. در بسیاری از شبکهها کاربر برای هر تراکنش کارمزد میدهد. در EOS اما منابعی مثل CPU، پهنای باند شبکه (NET) و حافظه (RAM) با نگهداشتن یا استیک کردن توکن یا اجارهٔ آنها تأمین میشود. به همین دلیل بسیاری از برنامهها میتوانستند تجربهٔ تقریباً بدون کارمزد به کاربر بدهند. قراردادهای هوشمند EOS روی موتور WebAssembly اجرا میشوند و معمولاً با ++C نوشته میشوند.
توکن EOS چه کاربردی داشت؟
توکن EOS ابزار اصلی دسترسی به منابع شبکه و مشارکت در حاکمیت آن بود. کاربردهای اصلی آن اینها بود:
- تأمین منابع: توسعهدهندگان برای اجرای برنامههای خود به CPU، NET و RAM نیاز داشتند و این منابع را با توکن EOS به دست میآوردند.
- رأیدهی: دارندگان توکن با استیک کردن آن به تولیدکنندگان بلاک و پیشنهادهای حاکمیتی رأی میدادند.
- استیکینگ و پاداش: شبکه سازوکار استیکینگ با پاداش داشت. اگر با این مفهوم آشنا نیستید، مقالهٔ استیکینگ چیست را بخوانید.
- پرداخت و انتقال: EOS مثل هر رمزارز دیگری بین حسابهای شبکه منتقل میشد.
از مه ۲۰۲۵ همهٔ این نقشها به توکن A رسیده است. طبق اعلام بنیاد والتا، A توکن بومی منابع و حاکمیت شبکه است و همهٔ ویژگیهای EOS را حفظ کرده است.
اجماع DPoS و تولیدکنندگان بلاک در ایاس
در EOS تولید بلاک بر عهدهٔ ۲۱ تولیدکنندهٔ فعال است که دارندگان توکن آنها را انتخاب میکنند. هر دارندهٔ توکنی که توکنش را استیک کرده باشد میتواند به چند تولیدکننده رأی بدهد. ترتیب تولیدکنندگان بر اساس رأیها مدام بهروز میشود و تولیدکنندهای که عملکرد ضعیفی داشته باشد، ممکن است جایگاهش را به نامزد دیگری بدهد. این طراحی سرعت بالا و زمان بلاک کوتاه را ممکن میکند، ولی چون تعداد تأییدکنندگان کم است، منتقدان آن را متمرکزتر از شبکههایی با هزاران اعتبارسنج میدانند.
تغییرات مهم شبکه، مثل ارتقای قراردادهای سیستمی یا هارد فورک، با تراکنشهای چندامضایی (msig) اجرا میشوند که باید اکثریت تولیدکنندگان بلاک تأییدشان کنند. ارتقای Spring 1.0 در ۲۰۲۴ و شروع سواپ والتا در ۲۰۲۵ هر دو از همین مسیر اجرا شدند.
مدل منابع CPU، NET و RAM به زبان ساده
در اتریوم و بسیاری از شبکههای دیگر، هر تراکنش «گس» یا کارمزد مصرف میکند. EOS راه دیگری انتخاب کرد و منابع شبکه را به سه بخش تقسیم کرد:
- CPU: زمان پردازشی که اجرای یک تراکنش یا قرارداد هوشمند لازم دارد.
- NET: حجم دادهای که تراکنش در شبکه جابهجا میکند.
- RAM: حافظهٔ دائمی برای نگهداشتن وضعیت حسابها و قراردادها. RAM در یک بازار داخلی خرید و فروش میشود.
در این مدل، برنامهها میتوانند هزینهٔ منابع را خودشان بپردازند و کاربر نهایی تقریباً کارمزدی حس نکند. حسابها در EOS نام خوانا دارند (مثلاً ۱۲ کاراکتری) و برخلاف آدرسهای طولانی در بسیاری از شبکهها، به خاطر سپردنشان سادهتر است. ساختن یک حساب جدید به مقداری RAM نیاز دارد. به همین دلیل معمولاً کیف پولها یا حسابهای موجود هزینهٔ ساختن حساب تازه را میپردازند.
تاریخچهٔ ایاس از عرضهٔ اولیه تا امروز
عرضهٔ اولیهٔ یکساله (۲۰۱۷ تا ۲۰۱۸)
Block.one از ۲۶ ژوئن ۲۰۱۷ تا ۱ ژوئن ۲۰۱۸ توکنهای EOS را به شکل یک توکن ERC-20 روی شبکهٔ اتریوم فروخت. این فروش حدود ۴ میلیارد دلار جذب کرد و در زمان خودش بزرگترین ICO تاریخ بود. شبکهٔ اصلی EOS در ژوئن ۲۰۱۸ راه افتاد و توکنهای ERC-20 با توکنهای بومی شبکه جایگزین شدند.
توافق با SEC (۲۰۱۹)
در سپتامبر ۲۰۱۹ کمیسیون بورس و اوراق بهادار آمریکا (SEC) اعلام کرد که Block.one برای فروش ثبتنشدهٔ اوراق بهادار ۲۴ میلیون دلار جریمه میپردازد. Block.one این یافتهها را نه تأیید کرد و نه رد. این توافق فقط به توکن ERC-20 دورهٔ عرضهٔ اولیه مربوط بود.
جدایی جامعه از Block.one و تشکیل بنیاد شبکه (۲۰۲۱)
بخش بزرگی از جامعهٔ EOS از Block.one انتقاد داشت؛ چون به گفتهٔ منتقدان، این شرکت سهم کمی از سرمایهٔ جمعشده را صرف رشد شبکه کرد و تمرکزش را به پروژههای دیگری مثل Voice و Bullish برد. در اوت ۲۰۲۱ ایو لاروز (Yves La Rose) بنیاد شبکهٔ EOS یعنی EOS Network Foundation را تأسیس کرد. هدف این بنیاد هدایت توسعهٔ شبکه به دست جامعه و بدون وابستگی به Block.one بود.
ارتقای Spring 1.0 و نهاییسازی یکثانیهای (۲۰۲۴)
در سپتامبر ۲۰۲۴ شبکهٔ EOS با یک هارد فورک به نسخهٔ Spring 1.0 ارتقا یافت و الگوریتم اجماع تازهای به نام Savanna را فعال کرد. با این ارتقا، زمان نهایی شدن تراکنشها به حدود یک ثانیه رسید؛ یعنی حدود صد برابر سریعتر از قبل. Savanna از امضاهای تجمیعی BLS استفاده میکند.
تغییر نام به والتا (۲۰۲۵)
در اوایل ۲۰۲۵ اعلام شد که شبکهٔ EOS با نام Vaulta به یک زیرساخت «بانکداری وب۳» تبدیل میشود. سواپ توکن EOS به A در ۱۴ مه ۲۰۲۵ (۲۴ اردیبهشت ۱۴۰۴) و با اجرای یک تراکنش چندامضایی شروع شد.
توکنومیک ایاس و تغییرات عرضه
EOS در آغاز یک میلیارد توکن عرضه داشت و تورم سالانهٔ آن ۵ درصد بود. در فوریهٔ ۲۰۲۰ تورم با رأی تولیدکنندگان بلاک به ۱ درصد کاهش یافت. بعدها و در سهماههٔ دوم ۲۰۲۴، با انتشار نسخهٔ ۳.۴.۰ قراردادهای سیستمی، سقف حداکثر عرضه از ۱۰ میلیارد به ۲.۱ میلیارد توکن کاهش یافت و یک برنامهٔ هاوینگ برای کم کردن تدریجی تورم اضافه شد. این تغییر پس از رأیگیری حاکمیتی اجرا شد.
بنیاد والتا اعلام کرده است که عرضهٔ کل، تخصیص و برنامهٔ آزادسازی توکن A دقیقاً همان EOS است و فقط نام و نماد تغییر کرده است. برای عرضهٔ در گردش لحظهای، به منابع زنده مثل صفحهٔ والتا در CoinGecko مراجعه کنید.
والتا (Vaulta) چیست و چه نسبتی با ایاس دارد؟
والتا همان شبکهٔ EOS با هویت و نماد تازه است، نه یک بلاکچین جدا. تاریخچهٔ بلاکها، حسابها و قراردادهای هوشمند سر جای خود مانده و فقط توکن بومی از EOS به A تغییر کرده است. قرارداد توکن جدید core.vaulta نام دارد.
تمرکز اعلامشدهٔ والتا ترکیب امور مالی غیرمتمرکز با خدمات مالی تنظیمشده است؛ چیزهایی مثل مدیریت دارایی دیجیتال، پرداختهای مصرفی و سبدهای سرمایهگذاری روی زنجیره. بعضی منابع تأکید میکنند که بخشی از این قابلیتها هنوز در نقشهٔ راه است و هنوز عملیاتی نشده است. معرفی کامل والتا را در صفحهٔ والتا در ارزینجا بخوانید.
سواپ EOS به A چگونه انجام میشود؟
شرایط سواپ
- نسبت: هر ۱ EOS برابر ۱ A است، بدون کارمزد و بدون لغزش قیمت.
- جهت: در چهار ماه اول سواپ دوطرفه بود. اکنون فقط میشود EOS را به A تبدیل کرد و برگشت A به EOS ممکن نیست.
- مهلت: تا زمان نوشتن این متن، مهلت پایانی برای تبدیل EOS به A اعلام نشده است.
- استیکینگ: طبق اعلام بنیاد، EOSهای استیکشده پاداش میگیرند و هنگام آزادسازی از طریق core.vaulta، توکن A تحویل داده میشود.
راههای تبدیل
اگر EOS در کیف پول شخصی دارید، بنیاد والتا فقط پورتال رسمی سواپ را توصیه میکند. آدرس این پورتال در اطلاعیهٔ رسمی والتا آمده است. بعضی صرافیهای بینالمللی سواپ را برای کاربرانشان خودکار انجام دادند و بعضی دیگر این کار را نکردند. پس اگر EOS شما در صرافی است، سیاست همان صرافی را بررسی کنید.
بنیاد والتا هشدار داده است که هیچ ایردراپ یا جایزهٔ ویژهای برای سواپ وجود ندارد و هر پیامی با این ادعا احتمالاً کلاهبرداری است. پیش از اتصال کیف پول به هر سایتی، آدرس آن را با منابع رسمی تطبیق دهید. دربارهٔ امنیت کیف پول در مقالهٔ کیف پول ارز دیجیتال چیست بیشتر بخوانید.
وضعیت EOS در ارزینجا
تا آبان ۱۴۰۵، خرید آنی، بازار حرفهای، واریز و برداشت توکن EOS در ارزینجا فعال نیست. توکن جانشین آن، یعنی والتا (A)، صفحهٔ جداگانهای در ارزینجا دارد. وضعیت معامله، واریز و برداشت هر ارز ممکن است تغییر کند؛ پیش از هر انتقال، وضعیت لحظهای را در صفحهٔ بازار ارزینجا ببینید و راهنمای ثبت سفارش را بخوانید.
به هیچ وجه توکن EOS را به آدرس کیف پول ارزینجا نفرستید، مگر وقتی که واریز آن در سایت فعال اعلام شده باشد. داراییای که به شبکه یا توکن پشتیبانینشده واریز شود ممکن است از دست برود. برای پرسشهای مربوط به واریز، بخش سؤالات واریز و برداشت را ببینید.
مزایا و چالشهای شبکهٔ ایاس
نقاط قوت
- نهاییسازی حدود یکثانیهای تراکنشها پس از ارتقای Spring 1.0.
- مدل منابع که تجربهٔ تقریباً بدون کارمزد را برای کاربر نهایی ممکن میکند.
- اجرای قراردادها روی WebAssembly و سابقهٔ چندساله در شبکهٔ اصلی.
- سقف عرضهٔ مشخص ۲.۱ میلیارد توکن پس از بازنگری توکنومیک.
چالشها
- متمرکز بودن نسبی مدل DPoS، چون تعداد تولیدکنندگان بلاک محدود است.
- سابقهٔ اختلاف جامعه با Block.one و از دست رفتن بخشی از اعتماد بازار.
- ریسک اجرایی تغییر هویت به والتا و وابستگی موفقیت آن به نقشهٔ راهی که هنوز کامل نشده است.
- رقابت سنگین با شبکههای جدیدتر قراردادهای هوشمند.
مقایسهٔ ایاس با رقبا
EOS در زمان راهاندازی خود را رقیب اتریوم معرفی میکرد. امروز در گروه بلاکچینهای لایهٔ یک با پروژههای زیادی رقابت دارد:
- اتریوم: بزرگترین شبکهٔ قراردادهای هوشمند با بیشترین توسعهدهنده و نقدینگی DeFi.
- سولانا: شبکهای پرسرعت با اجماع اثبات سهام و تاریخچهٔ اثبات (PoH).
- کاردانو: شبکهٔ اثبات سهامی که بر پژوهش دانشگاهی و توسعهٔ مرحلهای تکیه دارد.
- ترون: شبکهای که مثل EOS از مدل DPoS استفاده میکند و در انتقال استیبلکوینها سهم بزرگی دارد.
- تزوس: بلاکچینی با حاکمیت روی زنجیره و ارتقای بدون هارد فورک.
منابع رسمی برای پیگیری
برای اخبار رسمی سواپ و نقشهٔ راه، به سایت رسمی والتا مراجعه کنید. جزئیات توافق Block.one با SEC را هم میتوانید در گزارش کوینتلگراف بخوانید. همیشه پیش از تصمیم مالی، اطلاعات را از چند منبع معتبر تطبیق دهید.
جمعبندی
ایاس یکی از پرسروصداترین پروژههای نسل دوم و سوم بلاکچین بود: عرضهٔ اولیهٔ چندمیلیارددلاری، اختلاف طولانی با شرکت سازنده، بازگشت کنترل به جامعه و ارتقاهای فنی جدی. از مه ۲۰۲۵ این شبکه با نام والتا و توکن A ادامه میدهد و EOS بهتدریج از بازارها کنار میرود. اگر هنوز EOS دارید، آن را از مسیر رسمی به A تبدیل کنید و برای معامله به صفحهٔ والتا سر بزنید. در ارزینجا فعلاً امکان معامله، واریز و برداشت EOS وجود ندارد.