اف تی ایکس توکن (FTX Token) با نماد FTT توکن بومی صرافی ارز دیجیتال FTX است؛ صرافی‌ای که در سال ۲۰۱۹ راه افتاد، در کمتر از سه سال به یکی از بزرگ‌ترین صرافی‌های مشتقات دنیا تبدیل شد و در نوامبر ۲۰۲۲ با یکی از بزرگ‌ترین پرونده‌های کلاهبرداری تاریخ کریپتو فروپاشید. امروز FTT دیگر توکن کاربردی یک صرافی فعال نیست؛ صرافی FTX تعطیل است، دارایی‌هایش در روند ورشکستگی به طلبکاران پرداخت می‌شود و طبق طرح ورشکستگی، دارندگان FTT سهمی از این بازپرداخت‌ها ندارند. در این صفحه تاریخچهٔ FTX، کاربردهای اولیهٔ FTT، توکنومیکس، ماجرای سقوط، وضعیت پرونده تا مهر ۱۴۰۵ و ریسک‌های معامله روی این توکن را مرور می‌کنیم.
یادداشت وضعیت (مهر ۱۴۰۵): در حال حاضر خرید و فروش آنی FTT و واریز آن به کیف پول ارزینجا فعال است، اما برداشت FTT از ارزینجا فعلاً بسته است. پیش از واریز یا خرید، این محدودیت را در نظر بگیرید و وضعیت لحظه‌ای را در بخش کیف پول بررسی کنید.
اف تی ایکس توکن (FTT) چیست؟
FTT توکنی است که در ماه مه ۲۰۱۹ هم‌زمان با راه‌اندازی صرافی FTX عرضه شد. این توکن روی شبکهٔ اتریوم و با استاندارد ERC-20 ساخته شده و قرارداد هوشمند آن هنوز روی بلاک‌چین فعال است. نسخه‌هایی از FTT روی شبکه‌های دیگر، از جمله زنجیرهٔ قدیمی BNB Beacon Chain (استاندارد BEP2)، هم منتشر شده بود. FTX در آن زمان FTT را «توکن کاربردی» اکوسیستم خود معرفی می‌کرد؛ یعنی توکنی که دارندگانش در خود صرافی مزایایی مثل تخفیف کارمزد و امکان استفاده به‌عنوان وثیقه دریافت می‌کردند.
باید توجه داشت که ارزش FTT همیشه به سلامت و رونق صرافی FTX گره خورده بود. وقتی صرافی فروپاشید، تقریباً همهٔ کاربردهای واقعی این توکن هم از بین رفت. به همین دلیل امروز FTT را بیشتر یک «توکن بازمانده» از یک صرافی ورشکسته می‌دانند که قیمتش با اخبار پرونده و هیجان بازار جابه‌جا می‌شود، نه با کاربرد واقعی.
تاریخچهٔ صرافی FTX؛ از رشد سریع تا اوج
صرافی FTX را سم بنکمن فرید (Sam Bankman-Fried یا SBF) و گری وانگ (Gary Wang) در سال ۲۰۱۹ تأسیس کردند. بنکمن فرید پیش از آن شرکت معاملاتی Alameda Research را راه انداخته بود و FTX در ابتدا با پشتوانهٔ همین شرکت شکل گرفت. دفتر اولیهٔ FTX در هنگ‌کنگ بود و بعدها مقر آن به باهاما منتقل شد. برای آشنایی بیشتر با بنیان‌گذار این صرافی می‌توانید مطلب معرفی سم بنکمن فرید را بخوانید.
FTX با تمرکز بر معاملات مشتقات مثل قراردادهای آتی، آپشن و توکن‌های اهرمی به‌سرعت رشد کرد. این صرافی در سال ۲۰۲۰ اپلیکیشن Blockfolio را خرید، سرمایه‌گذاری‌های سنگینی از شرکت‌های بزرگ سرمایه‌گذاری خطرپذیر جذب کرد و ارزش آن در دور سرمایه‌گذاری اکتبر ۲۰۲۱ به حدود ۲۵ میلیارد دلار و در ژانویهٔ ۲۰۲۲ به حدود ۳۲ میلیارد دلار رسید. FTX در آن دوره قراردادهای تبلیغاتی پرسروصدایی هم امضا کرد و در فهرست بزرگ‌ترین صرافی‌های جهان از نظر حجم معاملات قرار گرفت.
نقش Alameda Research در اکوسیستم FTX
Alameda Research شرکت معاملاتی بنکمن فرید بود که به‌طور رسمی از FTX جدا معرفی می‌شد، اما در عمل پیوند عمیقی با صرافی داشت. بعدها در دادگاه مشخص شد که بخشی از دارایی‌های مشتریان FTX بدون اجازهٔ آن‌ها به Alameda منتقل شده و برای سرمایه‌گذاری، وام و هزینه‌های دیگر خرج شده است. بخش بزرگی از ترازنامهٔ Alameda هم از خود توکن FTT تشکیل شده بود؛ همین موضوع جرقهٔ سقوط را زد.
کاربردهای FTT در دوران فعالیت صرافی
تا پیش از نوامبر ۲۰۲۲، FTT در صرافی FTX چند کاربرد اصلی داشت. این کاربردها امروز تاریخی‌اند و هیچ‌کدام دیگر فعال نیستند:
- تخفیف کارمزد: دارندگان FTT بسته به مقدار توکنی که نگه می‌داشتند، روی کارمزد معاملات تخفیف می‌گرفتند.
- وثیقه برای معاملات آتی: کاربران می‌توانستند FTT را به‌عنوان وثیقه در معاملات مشتقات و اهرمی استفاده کنند.
- استیکینگ و پاداش: با استیک کردن FTT مزایایی مثل پاداش و امتیازهای ویژه در صرافی فعال می‌شد.
- بازخرید و سوزاندن: طبق وایت‌پیپر، بخشی از درآمد کارمزد صرافی صرف خرید FTT از بازار و سوزاندن آن می‌شد تا عرضه کم شود.
چرا این کاربردها دیگر وجود ندارند؟
همهٔ مزایای بالا به وجود صرافی FTX وابسته بودند. با توقف فعالیت صرافی و آغاز روند ورشکستگی در نوامبر ۲۰۲۲، نه کارمزدی برای تخفیف باقی ماند، نه بازخرید و سوزاندنی انجام می‌شود. ایدهٔ راه‌اندازی دوبارهٔ صرافی هم که در سال ۲۰۲۳ مطرح شد، در نهایت کنار گذاشته شد و طرح ورشکستگی بر فروش دارایی‌ها و بازپرداخت نقدی به طلبکاران متمرکز شد. خبرهای آن دوره را در مطلب جهش قیمت FTT پس از طرح راه‌اندازی دوبارهٔ صرافی می‌توانید ببینید.
توکنومیکس اف تی ایکس توکن
عرضهٔ اولیهٔ FTT حدود ۳۵۲ میلیون توکن تعریف شده بود و بخشی از آن در دوران فعالیت صرافی با سازوکار بازخرید و سوزاندن از بین رفت. طبق داده‌های CoinMarketCap و اکسپلورر Etherscan، عرضهٔ کل فعلی قرارداد ERC-20 این توکن حدود ۳۲۸٫۹ میلیون FTT است و تقریباً همهٔ آن در گردش محسوب می‌شود. بر اساس Etherscan، در مهر ۱۴۰۵ بیش از ۳۰ هزار آدرس روی شبکهٔ اتریوم FTT نگه می‌دارند.
| ویژگی | مقدار |
|---|---|
| نام و نماد | FTX Token (FTT) |
| سال عرضه | ۲۰۱۹ |
| شبکهٔ اصلی | اتریوم (ERC-20) |
| آدرس قرارداد | 0x50D1c9771902476076eCFc8B2A83Ad6b9355a4c9 |
| عرضهٔ کل فعلی | حدود ۳۲۸٫۹ میلیون FTT |
| حداکثر عرضهٔ اولیه | حدود ۳۵۲٫۲ میلیون FTT |
| وضعیت صرافی پشتیبان | ورشکسته از نوامبر ۲۰۲۲ |
اطلاعات قرارداد و تراکنش‌ها را می‌توانید مستقیم در صفحهٔ FTT در Etherscan و آمار بازار را در CoinMarketCap ببینید.
فروپاشی FTX و سقوط FTT در نوامبر ۲۰۲۲
در اوایل نوامبر ۲۰۲۲ گزارشی منتشر شد که نشان می‌داد بخش بزرگی از دارایی‌های Alameda Research از توکن FTT تشکیل شده است. این گزارش نگرانی دربارهٔ سلامت مالی FTX و Alameda را بالا برد. چند روز بعد مدیرعامل صرافی بایننس اعلام کرد که ذخایر FTT این صرافی را می‌فروشد و همین اعلام، موجی از فروش و برداشت را به راه انداخت. کاربران در فاصلهٔ چند روز میلیاردها دلار برداشت درخواست کردند و FTX نتوانست پاسخ بدهد.
بایننس ابتدا اعلام کرد قصد خرید FTX را دارد، اما یک روز بعد از این تصمیم عقب نشست. در ۱۱ نوامبر ۲۰۲۲، FTX و ده‌ها شرکت وابسته به آن در آمریکا درخواست حمایت ورشکستگی بر اساس فصل ۱۱ را ثبت کردند و بنکمن فرید از مدیرعاملی کنار رفت. قیمت FTT که در سال ۲۰۲۱ به حدود ۸۰ دلار رسیده بود، در چند روز بیش از ۹۰ درصد سقوط کرد. ماجرای درگیری دو صرافی را در مطلب ماجرای FTX و بایننس به تفصیل بخوانید؛ همچنین توکن بایننس کوین در همین دوره زیر ذره‌بین بازار بود.
اثر فروپاشی FTX بر بازار کریپتو
سقوط FTX کل بازار را تکان داد. قیمت بیت کوین و بیشتر آلت‌کوین‌ها افت کرد و پروژه‌هایی که به FTX و Alameda وابسته بودند، مثل سروم و تا حدی اکوسیستم سولانا، ضربهٔ سنگینی خوردند. پس از این ماجرا، صرافی‌های بزرگ زیر فشار کاربران گزارش‌های «اثبات ذخایر» (Proof of Reserves) منتشر کردند و نهادهای نظارتی در کشورهای مختلف قوانین سخت‌گیرانه‌تری برای نگهداری دارایی مشتریان مطرح کردند.
پروندهٔ حقوقی سم بنکمن فرید
بنکمن فرید در دسامبر ۲۰۲۲ در باهاما بازداشت و به آمریکا تحویل داده شد. هیئت‌منصفه در نوامبر ۲۰۲۳ او را در هفت اتهام از جمله کلاهبرداری الکترونیکی و تبانی مجرم شناخت و دادگاه در مارس ۲۰۲۴ او را به ۲۵ سال زندان محکوم کرد. چند مدیر ارشد دیگر FTX و Alameda هم پیش‌تر به اتهام‌ها اعتراف کرده و با دادستانی همکاری کرده بودند.
در ۱۲ ژوئن ۲۰۲۶ (خرداد ۱۴۰۵) دادگاه تجدیدنظر حوزهٔ دوم آمریکا درخواست تجدیدنظر بنکمن فرید را رد کرد و محکومیت و حکم ۲۵ سالهٔ او را تأیید کرد. او در سپتامبر ۲۰۲۶ پرونده را به دیوان عالی آمریکا برد و این درخواست تا مهر ۱۴۰۵ در حال بررسی است. اخبار مربوط به این پرونده، مثل درخواست عفو یا پست‌های منتشرشده به نام او، بارها باعث جهش‌های کوتاه‌مدت و هیجانی در قیمت FTT شده است.
روند ورشکستگی و بازپرداخت به طلبکاران تا ۲۰۲۶
طرح سازمان‌دهی مجدد FTX در دادگاه ورشکستگی آمریکا تأیید شد و از ۳ ژانویهٔ ۲۰۲۵ اجرایی شد. از آن زمان «تراست بازیابی FTX» (FTX Recovery Trust) با فروش دارایی‌ها، سرمایه‌گذاری‌ها و پیگیری دعاوی حقوقی، به طلبکاران پرداخت نقدی انجام می‌دهد. مبلغ طلب‌ها بر اساس قیمت دارایی‌ها در زمان ورشکستگی (نوامبر ۲۰۲۲) محاسبه شده و پرداخت‌ها به دلار و از طریق ارائه‌دهندگانی مثل BitGo، Kraken و Payoneer انجام می‌شود.
- مرحلهٔ اول (۱۸ فوریهٔ ۲۰۲۵): حدود ۴۵۴ میلیون دلار به طلبکاران کوچک (کلاس Convenience).
- مرحلهٔ دوم (۳۰ مهٔ ۲۰۲۵): بیش از ۵ میلیارد دلار، بزرگ‌ترین مرحلهٔ بازپرداخت.
- مرحلهٔ سوم (۳۰ سپتامبر ۲۰۲۵): حدود ۱٫۶ میلیارد دلار.
- مرحلهٔ چهارم (۳۱ مارس ۲۰۲۶): حدود ۲٫۲ میلیارد دلار؛ پس از آن بازیابی تجمعی طلب مشتریان بین‌المللی (Dotcom) به ۹۶ درصد و مشتریان آمریکایی به ۱۰۰ درصد رسید.
- مرحلهٔ پنجم (۳۱ ژوئیهٔ ۲۰۲۶): حدود ۹۰۰ میلیون دلار.
مجموع پرداخت‌ها تا مهر ۱۴۰۵ به حدود ۱۰ میلیارد دلار نزدیک شده است. جزئیات مرحلهٔ پنجم را در خبر پرداخت ۹۰۰ میلیون دلاری FTX به طلبکاران بخوانید. تراست همچنین دعاوی بازپس‌گیری وجوه علیه چند طرف، از جمله نهادهای وابسته به بایننس، را دنبال می‌کند.
دارندگان FTT از بازپرداخت سهمی دارند؟
خیر. طبق طرح ورشکستگی FTX، ادعاهای مربوط به FTT شبیه سهام در نظر گرفته شده‌اند و «لغو یا آزاد» می‌شوند؛ یعنی دارندگان FTT بابت توکن‌هایشان هیچ پرداختی از تراست دریافت نمی‌کنند، حتی اگر FTT را در خود صرافی FTX نگه داشته بودند. بنابراین بازپرداخت‌های میلیاردی به طلبکاران، ارزش حقوقی یا پشتوانه‌ای برای FTT ایجاد نمی‌کند. شایعه‌هایی که خلاف این را می‌گویند با متن طرح ورشکستگی هم‌خوانی ندارند.
وضعیت فعلی FTT در بازار (مهر ۱۴۰۵)
FTT همچنان در برخی صرافی‌ها معامله می‌شود، اما قیمت آن فاصلهٔ بسیار زیادی با اوج سال ۲۰۲۱ دارد و در سال ۲۰۲۶ بیشتر در محدودهٔ چند ده سنت نوسان کرده است. این توکن هیچ تیم توسعه، نقشهٔ راه یا برنامهٔ بازخرید و سوزاندنی ندارد و صرافی FTX هم قرار نیست دوباره راه بیفتد. به همین دلیل بسیاری از تحلیلگران FTT را «توکن زامبی» می‌نامند که قیمتش با خبرهای پرونده، شایعه و موج‌های سفته‌بازی تکان می‌خورد.
چه عواملی قیمت FTT را جابه‌جا می‌کند؟
- اخبار پروندهٔ بنکمن فرید، از جمله تجدیدنظر، درخواست عفو و پست‌های منتشرشده به نام او؛
- اعلام زمان و مبلغ مراحل بازپرداخت به طلبکاران، با وجود اینکه FTT از این پرداخت‌ها سهمی ندارد؛
- جریان‌های سفته‌بازانه در آلت‌کوین‌های قدیمی و حجم پایین معاملات که حرکت‌های تند ایجاد می‌کند؛
- احتمال فروش توکن‌های FTT توسط نهادهای مرتبط با پرونده یا تصمیم صرافی‌ها برای حذف این توکن.
ریسک‌های خرید و نگهداری FTT
پیش از هر معامله روی FTT باید ریسک‌های آن را دقیق بشناسید. این توکن پشتوانهٔ اقتصادی ندارد و کاربرد واقعی آن با تعطیلی FTX از بین رفته است. نقدشوندگی FTT در بیشتر بازارها پایین است و جهش‌های ناگهانی معمولاً به همان سرعت برمی‌گردند. احتمال حذف این توکن از صرافی‌ها هم وجود دارد. علاوه بر این، از آنجا که برداشت FTT در ارزینجا فعلاً بسته است، امکان انتقال آن به کیف پول شخصی یا پلتفرم دیگر از طریق ارزینجا وجود ندارد.
نکته‌هایی برای معامله‌گران
اگر قصد معامله روی FTT دارید، فقط با بخشی از سرمایه وارد شوید که از دست دادنش به زندگی شما آسیب نمی‌زند، به پیش‌بینی‌های قیمتی خوش‌بینانه که در سال‌های ۲۰۲۴ و ۲۰۲۵ منتشر شد اعتماد نکنید و خبرها را از منابع رسمی پرونده دنبال کنید. اگر هدف شما حفظ ارزش دارایی است، استیبل‌کوین‌هایی مثل تتر یا یو اس دی کوین انتخاب کم‌ریسک‌تری‌اند. هیچ‌کدام از مطالب این صفحه توصیهٔ سرمایه‌گذاری نیست.
خرید و فروش اف تی ایکس توکن در ارزینجا
در ارزینجا می‌توانید FTT را از بخش خرید و فروش آنی با تومان معامله کنید. برای شروع ابتدا ثبتنام و احراز هویت را انجام دهید، حساب خود را از طریق درگاه بانکی شارژ کنید و سپس از بخش ثبت سفارش خرید آنی مقدار مورد نظر را بخرید یا بفروشید. کارمزد معاملات را هم در صفحهٔ کارمزدها ببینید.
واریز FTT به کیف پول ارزینجا فعال است و راهنمای آن در صفحهٔ درخواست واریز رمزارز آمده است. هنگام واریز دقت کنید شبکهٔ انتخابی با شبکهٔ پشتیبانی‌شده در کیف پول یکی باشد. همان‌طور که در یادداشت وضعیت گفته شد، برداشت FTT تا مهر ۱۴۰۵ بسته است. برای مشاهدهٔ فهرست کامل رمزارزها و قیمت‌ها به صفحهٔ بازار ارزینجا سر بزنید.
جمع‌بندی
اف تی ایکس توکن (FTT) زمانی توکن کاربردی یکی از بزرگ‌ترین صرافی‌های کریپتو بود، اما پس از فروپاشی FTX در نوامبر ۲۰۲۲ کاربرد واقعی خود را از دست داد. بنیان‌گذار صرافی به ۲۵ سال زندان محکوم شده و این حکم در سال ۲۰۲۶ در دادگاه تجدیدنظر تأیید شده است. تراست بازیابی FTX تاکنون حدود ۱۰ میلیارد دلار به طلبکاران پرداخته، ولی دارندگان FTT طبق طرح ورشکستگی سهمی از این پرداخت‌ها ندارند. FTT امروز داراییِ پرریسک و سفته‌بازانه‌ای است که قیمتش با خبرهای پرونده جابه‌جا می‌شود؛ پس اگر روی آن معامله می‌کنید، با آگاهی کامل از این ریسک‌ها تصمیم بگیرید.