ارز دیجیتال لیر زیرو با نماد ZRO توکن بومی LayerZero است؛ پروتکلی که به آن «پروتکل پیامرسانی اُمنیچین» می‌گویند و کارش جابه‌جا کردن امن داده، پیام و توکن میان بلاکچین‌های مختلف است. امروز صدها اپلیکیشن و توکن برای اینکه هم‌زمان روی اتریوم، آربیتروم، BNB Chain، سولانا و ده‌ها شبکهٔ دیگر کار کنند از زیرساخت LayerZero استفاده میکنند. در این صفحه توضیح می‌دهیم لیر زیرو چیست، چطور کار میکند، توکن ZRO چه کاربردی دارد، چه اتفاق‌هایی در ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶ برای این پروژه افتاده و چطور می‌توانید ZRO را در ارزینجا بخرید.
یادداشت وضعیت (آبان ۱۴۰۵): در حال حاضر خرید آنی، بازار حرفهای و واریز ZRO در ارزینجا فعال است، اما برداشت ZRO از ارزینجا موقتاً بسته است. پیش از خرید با هدف انتقال به کیف پول شخصی، وضعیت برداشت را در صفحهٔ معامله بررسی کنید.
مشخصات کلیدی لیر زیرو در یک نگاه
| نام پروژه | لیر زیرو (LayerZero) |
| نماد توکن | ZRO |
| نوع پروژه | پروتکل پیامرسانی و تعامل‌پذیری اُمنیچین |
| توسعه‌دهنده | LayerZero Labs |
| زمان عرضهٔ توکن | ژوئن ۲۰۲۴ (خرداد ۱۴۰۳) |
| عرضهٔ کل | ۱ میلیارد ZRO |
| عرضهٔ در گردش (مهر ۱۴۰۵) | حدود ۴۰۰ میلیون ZRO |
| تعداد بلاکچین‌های متصل | بیش از ۱۶۵ شبکه طبق اعلام پروژه |
| وضعیت در ارزینجا (آبان ۱۴۰۵) | خرید آنی، بازار حرفهای و واریز فعال؛ برداشت موقتاً بسته |
ارز دیجیتال لیر زیرو چیست؟
بلاکچین‌ها به‌طور پیش‌فرض جزیره‌هایی جدا از هم هستند؛ قرارداد هوشمندی که روی اتریوم اجرا میشود، به‌خودی‌خود نمی‌تواند بفهمد روی آوالانچ یا اپتیمیسم چه می‌گذرد. پل‌های سنتی برای حل این مشکل ساخته شدند، اما بسیاری از آن‌ها به یک گروه کوچک امضاکننده یا یک قرارداد بزرگ قفل‌شده وابسته‌اند و در سال‌های گذشته هدف بزرگ‌ترین هک‌های دنیای کریپتو بوده‌اند.
LayerZero رویکرد دیگری دارد. به‌جای یک پل واحد، یک لایهٔ پیامرسانی عمومی می‌سازد که هر اپلیکیشن می‌تواند روی آن پیام دلخواهش را از یک زنجیره به زنجیرهٔ دیگر بفرستد و خودش تعیین کند پیام با چه سطحی از امنیت تأیید شود. این پروتکل را شرکت LayerZero Labs توسعه داده و طبق اعلام خود پروژه، امروز به بیش از ۱۶۵ بلاکچین وصل است.
توکن ZRO در ژوئن ۲۰۲۴ (خرداد ۱۴۰۳) عرضه شد و در کنار نقش حاکمیتی، قرار است توکن اصلی شبکهٔ جدید Zero هم باشد که در ادامه درباره‌اش توضیح می‌دهیم.
لیر زیرو چطور کار میکند؟
نسخهٔ اول LayerZero بر دو جزء «اوراکل» و «ری‌لیر» تکیه داشت. در نسخهٔ دوم (LayerZero V2) این معماری کنار گذاشته شد و جای خود را به ساختاری ماژولار داد که از چند جزء اصلی تشکیل شده است.
اندپوینت‌ها (Endpoints)
روی هر بلاکچینی که LayerZero پشتیبانی میکند یک قرارداد هوشمند به نام Endpoint مستقر است که نقطهٔ ورود و خروج پیام‌هاست. طبق مستندات رسمی، این قراردادها غیرقابل‌ارتقا (immutable) هستند؛ یعنی حتی تیم توسعه هم نمی‌تواند منطق اصلی آن‌ها را بعداً تغییر دهد و همین موضوع ریسک تغییرات پنهان را کم میکند.
شبکه‌های تأییدکنندهٔ غیرمتمرکز (DVN)
DVN یا Decentralized Verifier Network نهادی است که بررسی میکند پیام ارسالشده از زنجیرهٔ مبدأ واقعاً وجود داشته و دست‌کاری نشده است. نکتهٔ مهم این است که هر اپلیکیشن خودش انتخاب میکند به کدام DVNها اعتماد کند و چند تأیید لازم است؛ مثلاً می‌تواند هم‌زمان تأیید چند شبکهٔ مستقل را الزامی کند. به این ترتیب امنیت یک پیام به یک نقطهٔ شکست واحد وابسته نیست.
اجراکننده‌ها (Executors)
پس از تأیید پیام، Executor آن را در زنجیرهٔ مقصد اجرا میکند و کارمزد گس را آنجا می‌پردازد. اجرای پیام در LayerZero بدون مجوز است؛ یعنی پس از تأیید، هر کسی می‌تواند آن را اجرا کند و هیچ دروازه‌بانی نمی‌تواند پیام معتبر را متوقف کند.
استانداردهای OApp و OFT؛ قلب اکوسیستم LayerZero
توسعه‌دهندگان برای استفاده از LayerZero معمولاً یکی از این استانداردها را به کار می‌برند:
- OApp (اپلیکیشن اُمنیچین): قالبی عمومی برای ارسال و دریافت هر نوع دادهٔ دلخواه میان زنجیره‌ها؛ از دستور معامله گرفته تا رأی حاکمیتی.
- OFT (توکن مثلی اُمنیچین): استانداردی برای توکن‌هایی که باید روی چند زنجیره وجود داشته باشند اما عرضهٔ کل آن‌ها یکپارچه بماند. انتقال با سوزاندن در مبدأ و ضرب در مقصد (یا قفل و آزادسازی) انجام میشود، پس نسخهٔ «رپ‌شده» و نامعتبر ساخته نمی‌شود.
- ONFT: همان ایدهٔ OFT برای توکنهای غیرمثلی (NFT).
بسیاری از توکن‌ها و استیبل‌کوین‌های شناخته‌شده برای حضور چندزنجیره‌ای از استاندارد OFT استفاده میکنند و خود ZRO هم یک توکن OFT است.
کاربردهای پروتکل لیر زیرو
- انتقال توکن میان زنجیره‌ها: جابه‌جایی دارایی‌هایی مثل تتر و دیگر توکن‌ها بدون نیاز به پل‌های متمرکز.
- دیفای کراس‌چین: وام‌دهی، سواپ و مدیریت نقدینگی که هم‌زمان روی چند شبکه کار میکند.
- حاکمیت چندزنجیره‌ای: رأیگیری روی یک زنجیره و اجرای نتیجه روی زنجیره‌های دیگر.
- بازی و NFT: انتقال دارایی‌های درون بازی و NFTها بین شبکه‌ها.
- پل‌ها و اپلیکیشن‌های اکوسیستم: پروتکل استارگیت فایننس شناختهشدهترین پل ساختهشده روی LayerZero است.
توکن ZRO چه کاربردی دارد؟
حاکمیت پروتکل
دارندگان ZRO می‌توانند در تصمیم‌های حاکمیتی، از جمله رأی‌گیری‌های مربوط به «سوییچ کارمزد» پروتکل، شرکت کنند. سوییچ کارمزد سازوکاری است که در صورت فعال شدن، بخشی از کارمزد پیام‌ها را صرف خرید و سوزاندن ZRO میکند؛ این موضوع چند بار به رأی گذاشته شده و وضعیت آن را باید از انجمن حاکمیتی پروژه دنبال کرد.
بازخرید از محل درآمد
پس از ادغام استارگیت در LayerZero، طبق گزارش‌ها از آوریل ۲۰۲۶ (فروردین ۱۴۰۵) بخشی از درآمد استارگیت صرف بازخرید ZRO از بازار میشود.
توکن اصلی شبکهٔ Zero
مدیرعامل LayerZero اعلام کرده که بلاکچین Zero توکن جداگانهای نخواهد داشت و ZRO برای استیکینگ و پرداخت کارمزد آن استفاده میشود.
توکنومیک لیر زیرو (ZRO)
- عرضهٔ کل و حداکثر: ۱ میلیارد ZRO (ثابت)
- عرضهٔ در گردش: حدود ۴۰۰ میلیون ZRO طبق دادههای CoinGecko در مهر ۱۴۰۵
- شبکه‌ها: اتریوم، Base، پالیگان، BNB Chain، آربیتروم، اپتیمیسم، آوالانچ و شبکه‌های دیگر با یک آدرس قرارداد یکسان
- آدرس قرارداد: 0x6985884c4392d348587b19cb9eaaf157f13271cd
بخش بزرگی از توکن‌ها متعلق به تیم، سرمایهگذاران و ذخایر جامعه است و بهصورت ماهانه آزاد میشود. این آزادسازی‌ها عرضهٔ در گردش را به‌تدریج بالا می‌برند و می‌توانند روی قیمت فشار فروش ایجاد کنند؛ پیش از خرید، تقویم آزادسازی را بررسی کنید.
رویدادهای مهم ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶
خرید استارگیت
در سال ۲۰۲۵ بنیاد LayerZero با تأیید DAO استارگیت، این پروتکل را خریداری کرد و توکنهای STG با نرخ هر ۱ STG معادل ۰٫۰۸۶۳۴ ZRO به ZRO تبدیل شدند. ارزش این معامله در گزارش‌ها حدود ۱۱۰ میلیون دلار اعلام شد. پیش از این، ورم‌هول هم پیشنهاد رقیبی برای خرید استارگیت داده بود.
معرفی بلاکچین Zero
LayerZero Labs در ۲۱ بهمن ۱۴۰۴ (۱۰ فوریهٔ ۲۰۲۶) از Zero رونمایی کرد؛ یک بلاکچین لایهٔ اول که برای بازارهای مالی نهادی طراحی شده و با اثبات‌های دانش‌صفر هدف پردازش تا ۲ میلیون تراکنش در ثانیه را دارد. Citadel Securities و ARK Invest روی توکن ZRO سرمایه‌گذاری استراتژیک کرده‌اند و بازوی سرمایه‌گذاری تتر هم سرمایه‌گذاری جداگانهای انجام داده است. طبق گزارش‌ها، راه‌اندازی شبکهٔ اصلی Zero برای پاییز ۲۰۲۶ برنامه‌ریزی شده است؛ تاریخ دقیق را از کانال‌های رسمی پروژه دنبال کنید.
یک پیام کراس‌چین در LayerZero چه مسیری را طی میکند؟
برای اینکه تصویر روشن‌تری از عملکرد پروتکل داشته باشید، فرض کنید کاربری می‌خواهد مقداری توکن OFT را از آربیتروم به BNB Chain منتقل کند. مسیر کلی این انتقال به این صورت است:
- ارسال در مبدأ: اپلیکیشن روی آربیتروم توکن را از موجودی کاربر می‌سوزاند (یا قفل میکند) و پیامی حاوی مقدار و آدرس مقصد را به Endpoint همان شبکه می‌فرستد. کاربر در همین مرحله کارمزد پیام را می‌پردازد.
- تأیید توسط DVNها: DVNهایی که اپلیکیشن انتخاب کرده، به‌طور مستقل تراکنش مبدأ را بررسی میکنند و تأیید خود را در زنجیرهٔ مقصد ثبت میکنند. تا وقتی همهٔ تأییدهای الزامی جمع نشود، پیام قابل اجرا نیست.
- اجرا در مقصد: پس از تکمیل تأییدها، Executor پیام را روی BNB Chain اجرا میکند و همان مقدار توکن در کیف پول کاربر ضرب میشود.
در کل این فرایند، عرضهٔ کل توکن ثابت می‌ماند و هیچ نسخهٔ واسطه یا «رپ‌شده‌ای» ساخته نمی‌شود. همین ویژگی باعث شده پروژه‌هایی که می‌خواهند توکنشان روی چند شبکه حضور داشته باشد، به استاندارد OFT روی بیاورند.
تاریخچهٔ پروژه و عرضهٔ توکن ZRO
LayerZero Labs توسط برایان پلگرینو (Bryan Pellegrino) و هم‌بنیان‌گذارانش راه‌اندازی شد و نسخهٔ اول پروتکل پیش از عرضهٔ توکن، سال‌ها بدون توکن کار می‌کرد. در این مدت پروتکل‌هایی مثل استارگیت روی آن ساخته شدند و حجم قابل‌توجهی از انتقال‌های بین‌زنجیره‌ای از مسیر LayerZero انجام شد.
توکن ZRO در ژوئن ۲۰۲۴ همراه با یک ایردراپ برای کاربران پروتکل عرضه شد. پس از آن، معرفی نسخهٔ دوم پروتکل با معماری DVN، ادغام استارگیت در ۲۰۲۵ و رونمایی بلاکچین Zero در ۲۰۲۶ مهم‌ترین نقاط عطف پروژه بوده‌اند.
نگهداری توکن ZRO
ZRO یک توکن استاندارد روی شبکه‌های سازگار با EVM است و آدرس قرارداد آن روی شبکه‌های اصلی یکسان است. بنابراین میتوان آن را در کیف پول‌های رایج مثل متامسک یا کیف پول‌های سخت‌افزاری نگهداری کرد. هنگام واریز یا انتقال، حتماً شبکهٔ درست را انتخاب کنید و آدرس قرارداد را با منابع رسمی تطبیق دهید تا گرفتار توکنهای جعلی هم‌نام نشوید. اگر قصد معامله‌های کوتاه‌مدت دارید، نگهداری در حساب ارزینجا ساده‌تر است، اما همان‌طور که گفتیم، برداشت ZRO از ارزینجا در حال حاضر موقتاً بسته است.
مزایا و ریسک‌های لیر زیرو
مزایا
- امنیت قابل‌تنظیم با DVNها و قراردادهای غیرقابل‌ارتقا
- پشتیبانی از بیش از ۱۶۵ بلاکچین و پذیرش گسترده استاندارد OFT
- درآمد واقعی از استارگیت و سازوکار بازخرید ZRO
- حمایت سرمایهگذاران بزرگ مالی سنتی
ریسک‌ها
- رقابت جدی با پروتکل‌هایی مثل ورم‌هول، اکسلار و CCIP چین‌لینک
- آزادسازی ماهانهٔ توکن و افزایش عرضهٔ در گردش
- امنیت هر اپلیکیشن به پیکربندی DVN همان اپلیکیشن وابسته است؛ تنظیم ضعیف می‌تواند ریسک‌زا باشد
- موفقیت بلاکچین Zero هنوز اثبات نشده است
چه کسانی از LayerZero استفاده میکنند؟
مخاطبان LayerZero را میتوان به سه گروه تقسیم کرد. گروه اول توسعه‌دهندگان هستند که به‌جای ساختن پل اختصاصی برای هر شبکه، یک بار با استاندارد OApp یا OFT کد می‌نویسند و اپلیکیشنشان را روی ده‌ها زنجیره عرضه میکنند. گروه دوم صادرکنندگان توکن و استیبل‌کوین هستند که می‌خواهند دارایی‌شان روی شبکه‌های مختلف با عرضهٔ یکپارچه در دسترس باشد. گروه سوم کاربران عادی هستند که اغلب بدون اینکه بدانند، هنگام انتقال دارایی از یک شبکه به شبکهٔ دیگر در کیف پول یا پل‌هایی مثل استارگیت، از زیرساخت LayerZero استفاده میکنند. با معرفی Zero، نهادهای مالی سنتی هم به فهرست مخاطبان هدف اضافه شده‌اند.
لیر زیرو در مقایسه با رقبا
ورم‌هول برای تأیید پیام‌ها از مجموعه‌ای از نگهبانان (Guardians) استفاده میکند و اکسلار شبکهٔ اثبات سهام مستقلی با اعتبارسنج‌های خودش دارد. تفاوت اصلی LayerZero این است که مدل امنیتی ثابت ندارد و انتخاب تأییدکننده‌ها را به خود اپلیکیشن می‌سپارد. این انعطاف به پروژه‌های بزرگ اجازه می‌دهد سطح امنیت را متناسب با ارزش دارایی‌هایشان تنظیم کنند، اما مسئولیت پیکربندی درست را هم بر عهدهٔ آن‌ها می‌گذارد.
چشم‌انداز قیمت لیر زیرو
قیمت ZRO به چند عامل وابسته است: حجم پیام‌ها و انتقال‌های واقعی روی پروتکل، درآمد استارگیت و میزان بازخرید، نتیجهٔ رأی‌گیری‌های سوییچ کارمزد، استقبال از بلاکچین Zero و فشار فروش ناشی از آزادسازی توکن‌ها. وضعیت کلی بازار و قیمت بیت کوین هم مثل همهٔ آلت‌کوین‌ها روی ZRO اثر مستقیم دارد. هیچ‌کس نمی‌تواند قیمت آینده را با قطعیت پیش‌بینی کند؛ این صفحه توصیهٔ سرمایه‌گذاری نیست و فقط بخشی از سرمایه‌ای را وارد بازار کنید که توان از دست دادنش را دارید.
خرید ارز دیجیتال لیر زیرو از ارزینجا
برای خرید ZRO با تومان در ارزینجا این مراحل را طی کنید:
- در ارزینجا ثبتنام کنید و احراز هویت را کامل کنید.
- کیف پول تومانی خود را شارژ کنید.
- در بخش خرید آنی یا بازار حرفهای، ZRO را انتخاب کنید و مقدار دلخواه را بخرید.
همان‌طور که در یادداشت وضعیت گفتیم، در حال حاضر واریز ZRO به ارزینجا ممکن است اما برداشت آن موقتاً بسته است.
منابع رسمی لیر زیرو
- وب‌سایت رسمی LayerZero
- مستندات فنی LayerZero V2
- صفحهٔ ZRO در CoinGecko
- قرارداد ZRO در اترسکن
جمع‌بندی
لیر زیرو یکی از مهم‌ترین زیرساخت‌های ارتباط میان بلاکچین‌هاست که با معماری ماژولار V2، استاندارد OFT و پذیرش گسترده، به ستون اصلی بسیاری از اپلیکیشن‌های چندزنجیره‌ای تبدیل شده است. خرید استارگیت، سازوکار بازخرید و پروژهٔ بلاکچین Zero نقش توکن ZRO را پررنگ‌تر کرده‌اند، اما رقابت و آزادسازی توکن‌ها ریسک‌های جدی آن هستند. اگر به این حوزه علاقه دارید، می‌توانید ZRO را با تومان در ارزینجا بخرید.