مانتا نتورک (MANTA) چیست؟
مانتا نتورک (Manta Network) پروژهای بلاکچینی است که با تمرکز بر فناوری اثبات دانش صفر (Zero-Knowledge یا ZK) شکل گرفت و امروز شبکهٔ اصلی و تنها شبکهٔ فعالش Manta Pacific است؛ یک شبکهٔ لایه دوم سازگار با ماشین مجازی اتریوم (EVM). توکن بومی این اکوسیستم MANTA نام دارد و عرضهٔ اولیهٔ آن یک میلیارد واحد بوده است. اگر قصد خرید مانتا را دارید، بهتر است پیش از هر چیز بدانید این پروژه در سالهای ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶ چه تغییرهای بزرگی را پشت سر گذاشته است.
مانتا در ابتدا دو شبکه داشت: Manta Atlantic روی پولکادات و Manta Pacific روی اتریوم. در سال ۲۰۲۶ تیم پروژه تصمیم گرفت همهٔ اکوسیستم را روی Manta Pacific متمرکز کند، شبکهٔ Atlantic را کنار بگذارد و برنامهٔ استیکینگ تورمی را هم متوقف کند. در ادامه این تحولات را با منبع مرور میکنیم.
وضعیت MANTA در ارزینجا
تا مهر ۱۴۰۵، خرید آنی مانتا (MANTA) در ارزینجا فعال است و میتوانید با تومان یا تتر آن را بخرید یا بفروشید. اما واریز و برداشت MANTA به کیف پول خارجی در حال حاضر بسته است و معامله در بازار حرفهای هم برای این ارز فعال نیست. پیش از هر انتقالی، وضعیت بهروز را در صفحهٔ معاملهٔ ارزینجا بررسی کنید.
تاریخچهٔ مانتا نتورک
مانتا نتورک توسط تیمی شکل گرفت که پیشزمینهای در رمزنگاری و فناوری ZK داشت؛ Kenny Li یکی از همبنیانگذاران و چهرههای شناختهشدهٔ آن است. مسیر پروژه را میتوان در چند نقطهٔ کلیدی خلاصه کرد.
از پولکادات تا اتریوم
مانتا کار خود را با Manta Atlantic شروع کرد؛ یک پاراچین روی پولکادات که روی کاربردهایی مثل هویت محافظتشده (zkSBT) و تراکنشهای خصوصی تمرکز داشت. پس از آن، تیم تصمیم گرفت سراغ اکوسیستم پرکاربرتر اتریوم برود و Manta Pacific را ساخت. برای مدتی هر دو شبکه همزمان فعال بودند؛ Atlantic با مدل اثبات سهام و استیکینگ روی زنجیره، و Pacific بهعنوان بستر اپلیکیشنهای سازگار با EVM. همین دوگانگی بعدها یکی از دلایل تصمیم تیم برای یکپارچهسازی شد.
راهاندازی Manta Pacific و جذب سرمایه
شبکهٔ اصلی Manta Pacific در ۲۱ شهریور ۱۴۰۲ (۱۲ سپتامبر ۲۰۲۳) راهاندازی شد. پیش از آن، شرکت توسعهدهندهٔ پروژه (p0x labs) در تیر ۱۴۰۲ (ژوئیهٔ ۲۰۲۳) در دور Series A مبلغ ۲۵ میلیون دلار سرمایه به رهبری Polychain Capital جذب کرده بود. بنا بر گزارش The Block، شبکهٔ آزمایشی پیش از راهاندازی بیش از ۱۵۰ هزار آدرس کیف پول را جذب کرده بود.
عرضهٔ توکن MANTA
توکن MANTA بهعنوان چهلوچهارمین پروژهٔ Launchpool صرافی بایننس معرفی شد و در ۲۸ دی ۱۴۰۲ (۱۸ ژانویهٔ ۲۰۲۴) معاملهٔ آن آغاز شد. ۳۰ میلیون MANTA (۳٪ عرضه) بهعنوان پاداش Launchpool توزیع شد و عرضهٔ در گردش اولیه حدود ۲۵۱ میلیون توکن (۲۵٫۱٪) اعلام شده بود.
اثبات دانش صفر به زبان ساده
اثبات دانش صفر (ZKP) روشی رمزنگاری است که به یک طرف اجازه میدهد درستی یک ادعا را به طرف دیگر ثابت کند، بدون اینکه اطلاعات پشت آن ادعا را فاش کند. برای مثال، کاربر میتواند ثابت کند بالای ۱۸ سال سن دارد یا احراز هویت شده است، بدون اینکه تاریخ تولد یا مدارک شناساییاش را در اختیار اپلیکیشن بگذارد.
این فناوری در بلاکچین دو کاربرد اصلی دارد. اول، حریم خصوصی؛ یعنی پنهان ماندن جزئیات تراکنش یا هویت در دفترکل عمومی. دوم، مقیاسپذیری؛ یعنی خلاصه کردن هزاران تراکنش در یک اثبات کوچک که روی زنجیرهٔ اصلی بررسی میشود. هویت مانتا از ابتدا با کاربرد اول گره خورده بود و ابزارهایی مثل zkSBT (توکنهای هویتی غیرقابلانتقال با حفظ حریم خصوصی) را معرفی کرد.
Manta Pacific چگونه کار میکند؟
درک درست معماری Manta Pacific برای ارزیابی پروژه مهم است، چون در بسیاری از معرفیها آن را صرفاً «zkEVM» مینامند؛ در حالی که ساختار فعلی آن متفاوت است.
OP Stack و Celestia
Manta Pacific با نسخهٔ تغییریافتهای از OP Stack (همان چارچوب شبکهٔ اپتیمیسم) و با کمک Caldera، یک ارائهدهندهٔ «رولآپ بهعنوان سرویس»، ساخته شد. دادههای تراکنش این شبکه بهجای اتریوم روی سلستیا منتشر میشود تا کارمزد پایین بماند. به همین دلیل سایت تحلیلی L2BEAT آن را نه یک رولآپ کامل، بلکه یک Optimium طبقهبندی میکند؛ یعنی ترکیبی از رولآپ خوشبینانه و ذخیرهٔ داده بیرون از اتریوم.
ریسکهای امنیتی که باید بدانید
طبق L2BEAT، سیستم اثبات تقلب (Fraud Proof) Manta Pacific هنوز فعال نیست و امنیت خروجیهای شبکه به صداقت پیشنهاددهنده و چالشگرهای مجاز وابسته است. یعنی Manta Pacific امنیت اتریوم را بهطور کامل به ارث نمیبرد و در مقایسه با لایه دومهایی مثل آربیتروم سطح بلوغ پایینتری دارد. این نکته برای کسی که دارایی زیادی روی شبکه نگه میدارد مهم است.
نقش ZK در اکوسیستم
با وجود معماری OP Stack، تمرکز اولیهٔ مانتا روی اپلیکیشنهای ZK بود. Manta Pacific سازگار با EVM است و توسعهدهندگان میتوانند قراردادهای هوشمند سالیدیتی را با ابزارهای آشنای اتریوم روی آن اجرا کنند. در زمان راهاندازی، پروژههایی مثل zkHoldEm (بازی پوکر روی زنجیره)، zkMe (مدارک هویتی تأییدشده) و zkPass (تأیید داده) روی آن فعال بودند. پیشتر برنامهٔ مهاجرت به Polygon CDK و تبدیل شدن به zkEVM هم اعلام شده بود، اما L2BEAT هنوز معماری فعلی را بر پایهٔ OP Stack ثبت کرده است.
تحولات مهم ۲۰۲۶: پایان Atlantic و تمرکز روی Pacific
مهمترین اتفاقهای اخیر مانتا را باید در سال ۲۰۲۶ دنبال کرد:
- اعلام کنار گذاشتن Manta Atlantic: مانتا در اسفند ۱۴۰۴ (مارس ۲۰۲۶) اعلام کرد با پایان دورهٔ اجارهٔ اسلات پاراچین پولکادات، Atlantic را کنار میگذارد و کل اکوسیستم را به Manta Pacific میبرد. تیم دلیل این کار را کارمزد کمتر، سرعت بیشتر و سازگاری کامل با EVM در Pacific عنوان کرد.
- توقف رسمی Atlantic: این شبکه در ۱۰ مرداد ۱۴۰۵ (۱ اوت ۲۰۲۶) رسماً از کار افتاد و Manta Pacific تنها شبکهٔ عملیاتی پروژه شد.
- مهلت مهاجرت توکنها: طبق سایت رسمی مانتا، دارندگانی که هنوز MANTA روی Atlantic دارند باید تا ۲۵ آبان ۱۴۰۵ (۱۶ نوامبر ۲۰۲۶، ساعت ۰۸:۰۰ UTC) از طریق ابزار مهاجرت رسمی، توکنهایشان را منتقل کنند.
پایان استیکینگ MANTA
در ۱۶ اردیبهشت ۱۴۰۵ (۶ مه ۲۰۲۶)، مانتا نتورک توقف برنامهٔ استیکینگ خود را اعلام کرد. دلیل اعلامشده این بود که پاداشهای تورمی، ارزش دارایی دارندگان MANTA را رقیق میکرد. طبق مستندات رسمی، پاداش استیکینگ از ۳۰ اردیبهشت ۱۴۰۵ (۲۰ مه ۲۰۲۶) متوقف شد. دلیگیتورها میتوانند هر زمان از طریق داشبورد استیکینگ، توکنهایشان را آزاد کنند.
همزمان، مانتا اعلام کرد اداره و مالکیت کامل زیرساخت لایه دوم Manta Pacific، از جمله سکوئنسر، را خودش برعهده میگیرد. طبق مستندات، تیم با پروتکلهای Symbiotic و Babylon روی یک مدل امنیتی تازه کار میکند که در آن دارندگان MANTA و بیت کوین بتوانند دارایی خود را برای تأمین امنیت شبکه به کار بگیرند. هنوز زمان قطعی راهاندازی این مدل اعلام نشده است.
توکنومیکس MANTA
عرضهٔ اولیهٔ MANTA یک میلیارد توکن بود. سند توکنومیکس پروژه نرخ ضرب سالانهٔ ۲٪ را هم پیشبینی کرده بود. با این حال CoinGecko در مهر ۱۴۰۵ عرضهٔ کل و حداکثر عرضه را یک میلیارد و عرضهٔ در گردش را حدود ۴۸۲ میلیون توکن نشان میدهد. سهمهای اصلی تخصیص به این شرح گزارش شدهاند:
| بخش | سهم از عرضه |
|---|---|
| فروش خصوصی (سرمایهگذاران) | ۲۴٫۱۱٪ |
| اکوسیستم و جامعه | ۲۱٫۱۹٪ |
| خزانهٔ بنیاد | ۱۳٫۵٪ |
| تیم | ۱۰٪ |
| فروش عمومی | ۸٪ |
| ایردراپ دوم (New Paradigm) | ۶٫۵٪ |
| ایردراپ اول (Into the Blue) | ۵٫۶٪ |
| لانچپول بایننس | ۳٪ |
بخشی از توکنهای سرمایهگذاران و اکوسیستم هنوز طبق برنامهٔ زمانبندی آزاد میشود. آزادسازیهای دورهای میتواند روی عرضهٔ بازار فشار بیاورد؛ پیش از خرید، تقویم آزادسازی را در منابع معتبر چک کنید.
کاربردهای توکن MANTA
حاکمیت و اکوسیستم
MANTA توکن بومی اکوسیستم مانتا است و برای مشارکت در تصمیمگیریهای حاکمیتی و برنامههای تشویقی اکوسیستم استفاده میشود. تا پیش از اردیبهشت ۱۴۰۵، استیکینگ هم یکی از کاربردهای اصلی آن بود که اکنون متوقف شده است.
کارمزد شبکه
نکتهٔ مهم برای کاربران این است که کارمزد تراکنشها روی Manta Pacific، مثل بیشتر لایه دومهای اتریوم، با ETH پرداخته میشود. پس برای کار با شبکه به مقداری اتر روی Manta Pacific نیاز دارید که معمولاً از طریق پل رسمی (Pacific Bridge) منتقل میشود.
مانتا در مقایسه با رقبا
Manta Pacific در بازار شلوغ لایه دومها رقابت میکند. مقایسهٔ کوتاه با چند رقیب شناختهشده:
- آربیتروم و اپتیمیسم: رولآپهای خوشبینانهای با نقدینگی و کاربر بسیار بیشتر که داده را روی خود اتریوم منتشر میکنند.
- استارک نت، اسکرول و لینیا: لایه دومهای مبتنی بر اثبات اعتبار (ZK) که امنیت را با اثبات رمزنگاری تأمین میکنند.
- پالیگان: اکوسیستمی گسترده با ابزارهای ساخت زنجیرهٔ ZK مثل Polygon CDK.
- آزتک و زی کش: پروژههایی که حریم خصوصی هستهٔ اصلی طراحیشان است.
تفاوت اصلی این گروهها در محل نگهداری داده و نوع اثبات است. رولآپهایی که داده را روی اتریوم منتشر میکنند هزینهٔ بیشتری دارند اما امنیت دادهشان مستقیماً به اتریوم گره خورده است. در مقابل، شبکههایی مثل Manta Pacific که داده را روی لایهٔ دسترسپذیری جداگانه منتشر میکنند، کارمزد کمتری دارند اما به امنیت آن لایه هم وابستهاند.
مزیت اصلی مانتا کارمزد پایین ناشی از استفاده از سلستیا و سازگاری با EVM است. ضعفهایش هم سهم کوچکتر از بازار و ریسکهای امنیتی ذکرشده در L2BEAT است.
چشمانداز آیندهٔ مانتا نتورک
مانتا در سال ۲۰۲۶ ساختار خود را بهطور جدی کوچکتر و متمرکزتر کرد: یک شبکه بهجای دو شبکه، حذف پاداشهای تورمی و ادارهٔ مستقیم زیرساخت لایه دوم. این تصمیمها هزینههای نگهداری پروژه را کم میکند، اما آیندهٔ MANTA بیش از هر چیز به این بستگی دارد که Manta Pacific بتواند کاربر، توسعهدهنده و نقدینگی تازه جذب کند.
چند عامل را باید دنبال کرد: راهاندازی واقعی مدل امنیتی تازه با Symbiotic و Babylon، پیشرفت شبکه در معیارهای امنیتی L2BEAT (مثل فعال شدن اثبات تقلب)، روند آزادسازی توکنها و فعالیت اپلیکیشنهای روی شبکه. پیش از تصمیمگیری، این شاخصها را در منابع رسمی و سایتهای داده مثل CoinGecko و L2BEAT دنبال کنید و به پیشبینیهای قیمتی بدون پشتوانه اعتماد نکنید.
مزایا و ریسکهای سرمایهگذاری در MANTA
نقاط قوت
- شبکهٔ فعال و سازگار با EVM با کارمزد پایین
- سادهتر شدن ساختار پروژه با تمرکز روی یک شبکه
- حذف پاداشهای تورمی استیکینگ که فشار عرضه را کم میکند
ریسکها
- افت شدید قیمت: طبق CoinGecko، قیمت MANTA در مهر ۱۴۰۵ بیش از ۹۸٪ پایینتر از سقف تاریخی حدود ۴٫۰۵ دلاری است.
- آزادسازی تدریجی توکنهای سرمایهگذاران و اکوسیستم
- نبود اثبات تقلب فعال و وابستگی به اپراتورهای مجاز
- رقابت شدید با لایه دومهای بزرگتر و پرنقدینگیتر
این مطلب توصیهٔ سرمایهگذاری نیست. فقط به اندازهای سرمایهگذاری کنید که توان از دست دادنش را دارید.
چگونه به Manta Pacific وصل شویم؟
چون Manta Pacific با EVM سازگار است، کیف پولهای رایج اتریومی مثل متامسک یا Rabby میتوانند به آن وصل شوند. کافی است شبکهٔ Manta Pacific را با مشخصات رسمی (شناسهٔ زنجیره و آدرس RPC منتشرشده در مستندات مانتا) به کیف پول اضافه کنید. سپس با پل رسمی Pacific Bridge مقداری ETH از اتریوم به این شبکه منتقل کنید تا بتوانید کارمزد تراکنشها را بپردازید.
انتقال دارایی از لایه دومها به اتریوم ممکن است چند روز طول بکشد، چون شبکههای مبتنی بر OP Stack یک دورهٔ چالش برای برداشت دارند. پیش از هر انتقال بزرگ، مدت و کارمزد را در رابط کاربری پل بررسی کنید و همیشه فقط از آدرسهای رسمی استفاده کنید؛ سایتهای جعلی پل از رایجترین روشهای سرقت دارایی کاربران هستند.
نکات کاربردی برای دارندگان MANTA
اگر MANTA را در کیف پول شخصی نگه میدارید، به چند نکته توجه کنید. اول، اگر هنوز توکنی روی شبکهٔ قدیمی Atlantic دارید، پیش از پایان مهلت مهاجرت در آبان ۱۴۰۵ آن را از طریق ابزار رسمی منتقل کنید. دوم، آدرس قرارداد MANTA روی Manta Pacific را فقط از منابع رسمی یا CoinGecko بگیرید و فریب توکنهای جعلی همنام را نخورید. سوم، تراکنشها را میتوانید در اکسپلورر رسمی Manta Pacific پیگیری کنید.
راهنمای خرید مانتا از ارزینجا
خرید MANTA در ارزینجا از راه خرید آنی و در چند قدم ساده انجام میشود:
- در ارزینجا ثبتنام کنید و احراز هویت را کامل کنید.
- کیف پول تومانی یا تتری حساب خود را شارژ کنید.
- در بخش خرید آنی، مانتا (MANTA) را جستجو کنید.
- مقدار را وارد کنید، قیمت نهایی را ببینید و خرید را تأیید کنید.
توجه کنید که تا مهر ۱۴۰۵ برداشت MANTA به کیف پول خارجی در ارزینجا فعال نیست و توکن خریداریشده در حساب ارزینجای شما نگهداری میشود. برای اطلاعات بیشتر دربارهٔ پروژه میتوانید به سایت رسمی مانتا نتورک، مستندات رسمی استیکینگ، صفحهٔ Manta Pacific در L2BEAT و صفحهٔ MANTA در CoinGecko مراجعه کنید.