داراییهای توکنایز شده بلااستفاده ماندهاند و این جمله تصویر خوشبینانهٔ رایج از این حوزه را جدی به چالش میکشد. دادههای در دسترس نشان میدهد از مجموع ۳۴.۶ میلیارد دلار دارایی دنیای واقعی که روی بلاک چین توکنایز شده، تنها ۳.۷۹ میلیارد دلار واقعاً درون پروتکلها به کار گرفته میشود؛ یعنی حدود ۱۱ درصد. به بیان دیگر نزدیک به ۸۹ درصد این داراییها صرفاً روی زنجیره وجود دارند بدون آنکه کاری انجام دهند.
چرا داراییهای توکنایز شده بلااستفاده باقی میمانند؟
برای فهم این شکاف باید میان دو مفهوم تفاوت گذاشت: «توکنایز شدن» و «بهکارگیری». توکنایز شدن یعنی یک دارایی سنتی مثل اوراق خزانه معادل دیجیتالی خود را روی بلاک چین پیدا کند. اما بهکارگیری یعنی آن توکن وارد چرخهٔ مالی زنجیره شود: وثیقه قرار بگیرد، در استخر نقدینگی بنشیند یا در وامدهی استفاده شود. آمار نشان میدهد بخش عمدهٔ بازار فقط مرحلهٔ اول را طی کرده است. مفهوم پایهای این حوزه را در راهنمای داراییهای دنیای واقعی و توکنایز کردن تشریح کردهایم.
نرخ استفاده در بزرگترین محصولات این بازار بهطرز چشمگیری پایین است. صندوق BUIDL بلک راک نرخ ۰.۶۴ درصد دارد، توکن BENJI فرانکلین تمپلتون عملاً روی صفر ایستاده و محصول USYC شرکت سرکل نرخ ۰.۵۲ درصد را ثبت کرده است. اینها نامهای کوچکی نیستند؛ بزرگترین مدیران دارایی جهاناند و حضورشان همان چیزی بود که بهعنوان نشانهٔ بلوغ این بازار تبلیغ میشد. سابقهٔ ورود این غولها را در ورود بلک راک به توکنایز کردن دارایی پوشش دادهایم.
چه چیزی محصولات پرکاربرد را متفاوت میکند؟
نکتهٔ کلیدی همینجاست: همهٔ محصولات یکسان نیستند. در سمت دیگر جدول، محصولاتی قرار دارند که از ابتدا برای نقش وثیقهای طراحی شدهاند و نرخ استفادهٔ آنها تقریباً کامل است. توکن JAAA پروتکل سنتریفیوژ نرخ ۹۷.۹۷ درصد و reUSD نرخ ۹۷.۸۷ درصد را ثبت کردهاند. اختلاف میان ۰.۶۴ و ۹۷.۹۷ درصد را نمیتوان به نوسان آماری نسبت داد؛ این تفاوتی ساختاری در طراحی محصول است.
- کل دارایی دنیای واقعی توکنایز شده: ۳۴.۶ میلیارد دلار.
- مقدار واقعاً بهکاررفته درون پروتکلها: ۳.۷۹ میلیارد دلار (حدود ۱۱ درصد).
- بلک راک BUIDL: نرخ استفاده ۰.۶۴ درصد.
- فرانکلین تمپلتون BENJI: نرخ استفاده صفر درصد.
- سرکل USYC: نرخ استفاده ۰.۵۲ درصد.
- سنتریفیوژ JAAA: نرخ استفاده ۹۷.۹۷ درصد — محصول وثیقهمحور.
- reUSD: نرخ استفاده ۹۷.۸۷ درصد — محصول وثیقهمحور.
منطق پشت این تفاوت روشن است. محصولی که صرفاً یک بستهٔ سرمایهگذاری دیجیتالیشده است، خریدار آن را میخرد و نگه میدارد؛ درست مثل نسخهٔ سنتیاش. اما محصولی که از روز اول با قواعد وثیقهپذیری و مسیر ادغام با پروتکلهای وامدهی ساخته شده، بهمحض عرضه وارد چرخه میشود. نمونهای از این طراحی کاربردمحور را در صندوق اعتباری و وامدهی نهادی روی زنجیره بررسی کردیم.
این آمار برای مسیر پیش روی بازار چه معنایی دارد؟
سنجهٔ رایج در این حوزه تا امروز «ارزش کل دارایی توکنایز شده» بوده و بارها بهعنوان نشانهٔ رشد اعلام شده است؛ رکوردهای پیاپی آن را در رکورد ۲۶ میلیارد دلاری توکنایز کردن دارایی دنبال کردهایم. اما نرخ استفاده نشان میدهد این عدد بهتنهایی گمراهکننده است. داراییای که روی زنجیره ثبت شده اما هیچگاه در معاملهای شرکت نمیکند، از نظر اقتصادی تفاوت چندانی با نسخهٔ سنتی خود ندارد.
این یافته را باید در کنار دو تحول موازی خواند. از یک سو ابزارهای مشتقه روی این داراییها در حال گسترشاند که نمونهٔ آن را در رونق معاملات مشتقهٔ داراییهای واقعی پوشش دادیم و از سوی دیگر چرخش سرمایهٔ نهادی میان داراییهای روی زنجیره شتاب گرفته که در چرخش سرمایهٔ نهادی میان داراییهای دیجیتال بررسی شد. هر دو عرضه را زیاد میکنند؛ اما آنچه این آمار کم بودنش را نشان میدهد تقاضای کاربردی است. مستندات رسمی بزرگترین بازیگر این بازار در وبسایت رسمی بلک راک و وضعیت بزرگترین دارایی دلاری روی زنجیره در صفحهٔ قیمت یو اس دی کوین در دسترس است.
جمعبندی اینکه داراییهای توکنایز شده بلااستفاده یک مشکل فنی نیستند بلکه نتیجهٔ یک انتخاب طراحیاند. تا وقتی محصولات با هدف نگهداری ساخته شوند و نه گردش، افزایش عدد کل بازار چیزی جز آماری بزرگتر نخواهد بود. سنجهٔ واقعی بلوغ این بازار نه ارزش توکنایز شده، بلکه نسبت آن به مقداری است که عملاً کار میکند.
سوالات متداول
چه نسبتی از داراییهای توکنایز شده بلااستفاده ماندهاند؟
از مجموع ۳۴.۶ میلیارد دلار دارایی دنیای واقعی توکنایز شده، تنها ۳.۷۹ میلیارد دلار یعنی حدود ۱۱ درصد درون پروتکلها به کار گرفته میشود و نزدیک به ۸۹ درصد آن راکد است.
نرخ استفادهٔ محصولات بزرگترین مدیران دارایی چقدر است؟
صندوق BUIDL بلک راک نرخ ۰.۶۴ درصد، توکن BENJI فرانکلین تمپلتون عملاً صفر درصد و محصول USYC شرکت سرکل نرخ ۰.۵۲ درصد را ثبت کردهاند.
چرا برخی محصولات نرخ استفادهٔ نزدیک به صد درصد دارند؟
چون از ابتدا برای نقش وثیقهای طراحی شدهاند. توکن JAAA سنتریفیوژ با ۹۷.۹۷ درصد و reUSD با ۹۷.۸۷ درصد نمونهٔ محصولاتی هستند که با قواعد وثیقهپذیری و مسیر ادغام با پروتکلهای وامدهی ساخته شدهاند.
