اتریوم پو (EthereumPoW) با نماد ETHW یک هارد فورک از شبکهٔ اتریوم است که در شهریور ۱۴۰۱ (سپتامبر ۲۰۲۲)، هم‌زمان با رویداد «ادغام» (The Merge)، از زنجیرهٔ اصلی جدا شد. اتریوم در آن رویداد اجماع خود را از اثبات کار به اثبات سهام تغییر داد، اما گروهی از ماینرها و توسعه‌دهندگان نخواستند استخراج با کارت گرافیک کنار گذاشته شود و نسخه‌ای از اتریوم را با همان سازوکار اثبات کار (Proof of Work) ادامه دادند. در این صفحه با تاریخچه، سازوکار فنی، عرضه، وضعیت امروز پروژه، ریسک‌ها و روش خرید اتریوم پو در ارزینجا آشنا می‌شوید.
یادداشت وضعیت (مهر ۱۴۰۵): خرید و فروش آنی ETHW در ارزینجا فعال است، اما واریز و برداشت این ارز فعلاً بسته است؛ یعنی نمی‌توانید ETHW را از کیف پول دیگری به حساب ارزینجا بفرستید یا آن را به بیرون برداشت کنید. پیش از هر معامله، وضعیت لحظهای را در صفحهٔ بازار ارزینجا بررسی کنید.
اتریوم پو چیست؟
اتریوم پو یک بلاکچین لایهٔ اول و سازگار با ماشین مجازی اتریوم (EVM) است. این شبکه در لحظهٔ جدا شدن، تمام وضعیت اتریوم را کپی کرد: موجودی حساب‌ها، قراردادهای هوشمند و توکن‌ها. به همین دلیل هر کسی که در زمان فورک ETH داشت، به همان مقدار ETHW هم روی زنجیرهٔ جدید داشت. تفاوت اصلی این است که امنیت اتریوم پو هنوز با استخراج و الگوریتم Ethash تأمین میشود، در حالی که اتریوم امروز با اعتبارسنجها و سپرده‌گذاری ETH کار میکند.
ETHW ارز بومی این شبکه است. کارمزد تراکنش‌ها و اجرای قراردادهای هوشمند با آن پرداخت میشود و پاداش بلاک هم به ماینرها به صورت ETHW داده میشود. شبکه با شناسهٔ زنجیرهٔ (Chain ID) 10001 شناخته میشود تا تراکنش‌هایش با شبکهٔ اصلی اتریوم (Chain ID 1) اشتباه نشود.
تاریخچهٔ اتریوم پو: از ایده تا فورک
پیشنهاد اولیه
ایدهٔ ادامهٔ اتریوم با اثبات کار را چندلر گو (Chandler Guo)، از ماینرهای قدیمی صنعت رمزارز، در ۵ مرداد ۱۴۰۱ (۲۷ ژوئیهٔ ۲۰۲۲) در توییتر مطرح کرد. انگیزهٔ اصلی، سرنوشت ماینرهای اتریوم بود که با حذف استخراج، سخت‌افزارشان در این شبکه بی‌استفاده می‌شد. پروژه خود را «پروژه‌ای اجتماع‌محور از توسعه‌دهندگان و ماینرهای مستقل» معرفی کرد.
راه‌اندازی شبکهٔ اصلی
اتریوم در ۲۴ شهریور ۱۴۰۱ (۱۵ سپتامبر ۲۰۲۲) به اثبات سهام مهاجرت کرد و شبکهٔ اصلی اتریوم پو چند ساعت بعد، در همان روز، فعال شد. تیم پروژه در مطلب رسمی راه‌اندازی، نام شبکه را ETHW-mainnet، نماد را ETHW و شناسهٔ زنجیره را 10001 اعلام کرد. در ماه‌های پیش از فورک، توکن‌های «IOU» با نام ETHW در برخی صرافی‌های خارجی معامله می‌شد و بالاترین قیمت تاریخی این ارز (حدود ۱۴۱ دلار در ۱۷ مرداد ۱۴۰۱ / ۸ اوت ۲۰۲۲) مربوط به همین دوره است.
حملهٔ بازپخش در روزهای اول
یک روز پس از راه‌اندازی، در ۲۵ شهریور ۱۴۰۱ (۱۶ سپتامبر ۲۰۲۲)، مهاجمی با استفاده از ضعف قرارداد پل Omni Bridge در شبکهٔ Gnosis، پیام یک انتقال ۲۰۰ WETH را روی زنجیرهٔ اتریوم پو دوباره اجرا کرد و حدود ۲۰۰ ETHW اضافه برداشت. شرکت امنیتی BlockSec علت را بررسی نکردن درست شناسهٔ زنجیره در قرارداد پل دانست. تیم ETHW تأکید کرد که مشکل از قرارداد پل بوده و نه از خود بلاکچین. این رویداد نشان داد که فورک کردن یک اکوسیستم بزرگ، قراردادهایی را هم کپی میکند که برای زنجیرهٔ دوم طراحی نشده‌اند.
اتریوم پو چگونه کار میکند؟
اتریوم پو بر پایهٔ نسخهٔ فورک‌شدهٔ کلاینت go-ethereum (Geth) ساخته شده و کد آن در گیت‌هاب رسمی EthereumPoW در دسترس است. ماینرها با حل مسئلهٔ رمزنگاری الگوریتم Ethash بلاک تازه می‌سازند و تراکنش‌ها را تأیید می‌کنند. برای آشنایی بیشتر با این فرایند، مطلب ماینینگ چیست؟ را بخوانید.
تغییرات نسبت به اتریوم پیش از ادغام
- حذف بمب سختی (Difficulty Bomb): اتریوم سازوکاری داشت که استخراج را به‌تدریج ناممکن می‌کرد. این بمب در اتریوم پو کاملاً حذف شد تا استخراج بتواند ادامه پیدا کند.
- شناسهٔ زنجیرهٔ جدید: کلاینت ETHW برای بلاک‌های پیش از ادغام از Chain ID 1 و برای بلاک‌های بعد از آن از Chain ID 10001 استفاده میکند تا تراکنش‌های امضاشده روی دو شبکه قابل بازپخش نباشند.
- تغییر EIP-1559: در اتریوم، کارمزد پایهٔ (Base Fee) هر تراکنش سوزانده میشود؛ سازوکاری که با هارد فورک لندن اضافه شد. تیم ETHW در نسخهٔ اولیهٔ کلاینت (مرداد ۱۴۰۱) اعلام کرد این کارمزد به جای سوختن، به یک کیف پول چندامضایی با مدیریت مشترک ماینرها و جامعه فرستاده میشود. این تصمیم از همان ابتدا منتقدانی داشت که آن را نوعی تمرکز در مدیریت درآمد شبکه می‌دانستند.
مشخصات فنی شبکه
- الگوریتم استخراج: Ethash (قابل استخراج با کارت گرافیک)
- زمان تقریبی هر بلاک: حدود ۱۳ ثانیه
- پاداش هر بلاک: حدود ۲ ETHW
- شناسهٔ زنجیره: 10001 (شبکهٔ آزمایشی: 10002)
- نرخ هش شبکه در مهر ۱۴۰۵: حدود ۲٫۹ تراهش بر ثانیه بر اساس داده‌های minerstat
تفاوت اتریوم پو با اتریوم و اتریوم کلاسیک
اتریوم پو اولین فورک اثبات کاری اتریوم نیست. در سال ۲۰۱۶ و پس از ماجرای DAO، شبکهٔ اتریوم کلاسیک (ETC) از اتریوم جدا شد و همچنان با اثبات کار کار میکند. پس از ادغام، بخش بزرگی از قدرت استخراج اتریوم به سمت ETC و ETHW و شبکه‌هایی مانند ریون کوین رفت.
- اتریوم (ETH): از شهریور ۱۴۰۱ با اثبات سهام کار میکند، بزرگ‌ترین اکوسیستم قرارداد هوشمند را دارد و استیبل‌کوین‌ها و اوراکل‌های اصلی فقط روی آن پشتیبانی می‌شوند. برای مقایسه، مطلب اثبات سهام چیست؟ را ببینید.
- اتریوم کلاسیک (ETC): سابقهٔ طولانی‌تری دارد، تاریخچهٔ آن از ۲۰۱۶ جدا شده و الگوریتمش Etchash است.
- اتریوم پو (ETHW): تاریخچهٔ کامل اتریوم تا لحظهٔ ادغام را دارد، با Ethash استخراج میشود و اکوسیستم و نقدشوندگی بسیار کوچک‌تری از دو شبکهٔ دیگر دارد.
عرضه و توزیع ETHW
عرضهٔ اولیهٔ اتریوم پو از کپی موجودیهای اتریوم در لحظهٔ فورک ساخته شد و پس از آن با پاداش بلاک افزایش مییابد. سقف عرضهٔ ثابتی برای این ارز تعریف نشده است. بر اساس صفحهٔ ETHW در CoinMarketCap، عرضهٔ در گردش در مهر ۱۴۰۵ حدود ۱۰۷٫۸ میلیون ETHW است.
نکتهٔ مهم این است که ETHهایی که پیش از ادغام در قرارداد سپرده‌گذاری اتریوم قفل شده بودند، روی زنجیرهٔ اتریوم پو قابل برداشت نیستند. به همین دلیل CoinMarketCap حدود ۱۳٫۷ میلیون ETHW را از عرضهٔ در گردش کم کرده است.
وضعیت امروز پروژه
انحلال تیم هسته
در ۲۷ آذر ۱۴۰۲ (۱۸ دسامبر ۲۰۲۳)، تیم هستهٔ ETHW در بیانیه‌ای رسمی اعلام کرد که سازمان توسعهٔ مرکزی خود را منحل میکند. طبق این بیانیه، اجماع شبکه همچنان اثبات کار می‌ماند و مدیریت پروژه به جامعهٔ کاربران و ماینرها سپرده میشود. سرورهای موجود هم برای نگهداری موقت به OneDAO واگذار شد. چند هفته پیش از آن، تیم برای تأمین هزینهٔ سرورها و نیروی فنی در سال ۲۰۲۴ درخواست ۲۰۰ هزار دلار کمک کرده بود، در حالی که کیف پول تیم فقط حدود ۱۱ ETHW موجودی داشت.
شبکه هنوز فعال است
با وجود انحلال تیم، استخراج ETHW ادامه دارد. سایت‌های پایش استخراج در مهر ۱۴۰۵ تولید بلاک و نرخ هش شبکه را نشان می‌دهند و صرافی‌های خارجی هنوز این ارز را معامله می‌کنند. اما قدرت استخراج و ارزش بازار در مقایسه با سال ۲۰۲۲ بسیار کم شده و نگهداری زیرساخت‌ها، مانند RPC و مستندات، به جامعه وابسته است.
بازار ETHW در سال ۲۰۲۶
بر اساس داده‌های CoinMarketCap و CoinGecko، ارزش بازار ETHW در مهر ۱۴۰۵ حدود ۲۵ میلیون دلار است و قیمت آن حوالی ۰٫۲۴ دلار معامله میشود. پایین‌ترین قیمت تاریخی این ارز (حدود ۰٫۲۱ دلار) در ۱۶ خرداد ۱۴۰۵ (۶ ژوئن ۲۰۲۶) ثبت شد؛ یعنی قیمت بیش از ۹۹ درصد از سقف تاریخی فاصله دارد. این اعداد به‌سرعت تغییر می‌کنند و برای قیمت لحظهای باید به بازار ارزینجا مراجعه کنید.
فورک‌های دیگر اتریوم پس از ادغام
اتریوم پو تنها پروژه‌ای نبود که پس از ادغام تلاش کرد اتریوم اثبات کاری را زنده نگه دارد. جاستین سان، بنیان‌گذار ترون، پیش از ادغام از ایدهٔ ادامهٔ اثبات کار حمایت کرد، اما صرافی Poloniex بعدها از فورک دیگری با نام EthereumFair (ETHF) پشتیبانی کرد. هم‌زمان بخشی از ماینرها هم به جای فورک تازه، قدرت استخراج خود را به اتریوم کلاسیک منتقل کردند. این پراکندگی باعث شد هیچ‌کدام از فورک‌ها نتوانند بخش بزرگی از قدرت استخراج و کاربران اتریوم قدیم را جذب کنند.
بعد از ادغام، استخر بایننس (Binance Pool) و حدود بیست استخر استخراج دیگر که پیش‌تر اتریوم را استخراج می‌کردند، پشتیبانی از استخراج ETHW را اضافه کردند. بایننس خود ETHW را لیست نکرد و فقط امکان برداشت و فروش ETHWهای دریافتی کاربران را فراهم کرد. این نمونه نشان می‌دهد که حتی در روزهای اوج توجه، پشتیبانی صرافی‌های بزرگ از این فورک محدود بود.
نکات مهم پیش از خرید ETHW
- هویت دارایی را بشناسید: ETHW ارز بومی شبکهٔ اتریوم پو است و با ETH، اتریوم کلاسیک یا صندوق ETF هم‌نماد آن یکی نیست.
- ریسک نقدشوندگی را بسنجید: حجم معاملات روزانهٔ ETHW کم است و در دوره‌های پرنوسان، قیمت ممکن است در زمان کوتاه تغییر زیادی کند.
- وضعیت واریز و برداشت را چک کنید: در حال حاضر انتقال ETHW به ارزینجا یا از آن ممکن نیست؛ پس اگر ETHW را در کیف پول دیگری دارید، فعلاً نمی‌توانید آن را در ارزینجا بفروشید.
- اخبار شبکه را دنبال کنید: چون تیم مرکزی وجود ندارد، تغییرات کلاینت، توقف خدمات زیرساختی یا کاهش نرخ هش را باید از کانال‌های جامعه و اکسپلوررها پیگیری کنید.
- سرمایه را مدیریت کنید: سهم ارزهای کوچک و پرریسک را در سبد خود محدود نگه دارید و امنیت حساب را با ورود دومرحله‌ای بالا ببرید.
کاربردهای اتریوم پو
- پرداخت کارمزد: هر تراکنش و هر اجرای قرارداد هوشمند روی شبکه با ETHW پرداخت میشود.
- پاداش استخراج: ماینرها برای ساخت بلاک ETHW دریافت می‌کنند. این ارز از معدود گزینه‌های باقی‌مانده برای استخراج با الگوریتم Ethash است.
- اجرای قراردادهای هوشمند: چون شبکه با EVM سازگار است، کیف پول‌هایی مانند MetaMask و ابزارهای توسعهٔ اتریوم با افزودن Chain ID 10001 روی آن کار می‌کنند.
- معامله و سفته‌بازی: بخش عمدهٔ تقاضای امروز ETHW از معامله‌گران است، نه از کاربران برنامه‌های غیرمتمرکز.
محدودیت‌ها و ریسک‌های اتریوم پو
اکوسیستم کوچک و نبود استیبلکوین
با فورک شدن اتریوم، قراردادهای استیبل‌کوین‌ها هم روی ETHW کپی شدند، اما صادرکنندگان استیبل‌کوین‌های پشتوانه‌دار مانند تتر اعلام کردند فقط از اتریوم اصلی پشتیبانی می‌کنند. بنابراین USDT و USDC روی اتریوم پو ارزش واقعی ندارند. اوراکل‌های اصلی هم از فورک‌های اثبات کاری پشتیبانی نکردند. نتیجه این است که بیشتر پروتکل‌های دیفای کپی‌شده روی ETHW عملاً کار نمی‌کنند.
امنیت شبکه‌های کوچک اثبات کار
هرچه نرخ هش یک شبکهٔ اثبات کار کمتر باشد، کنترل اکثریت قدرت استخراج و اجرای حملهٔ ۵۱ درصدی ارزان‌تر میشود. نرخ هش فعلی ETHW در مقایسه با اتریوم پیش از ادغام بسیار کم است و این موضوع را باید در ارزیابی ریسک در نظر گرفت.
مدیریت پروژه و نقدشوندگی
نبود تیم هسته یعنی به‌روزرسانی کلاینت و رفع مشکلات امنیتی به داوطلبان جامعه وابسته است. حجم معاملات روزانه هم کم است و ممکن است در سفارش‌های بزرگ، اختلاف قیمت (اسلیپیج) زیاد باشد.
عوامل مؤثر بر قیمت ETHW
- سودآوری استخراج: اگر استخراج ETHW برای ماینرها صرفه نداشته باشد، نرخ هش و امنیت شبکه کم میشود.
- فهرست شدن یا حذف از صرافی‌ها: برای ارزی با نقدشوندگی کم، هر خبر لیست یا حذف از صرافی‌های بزرگ اثر زیادی دارد.
- وضعیت کل بازار: روند بیت کوین و اتریوم معمولاً جهت آلت‌کوین‌ها را تعیین میکند.
- فعالیت توسعه‌دهندگان: انتشار نسخهٔ تازهٔ کلاینت یا پروژهٔ جدید روی شبکه می‌تواند توجه بازار را جلب کند.
- اخبار نام‌های مشابه: نماد ETHW در بازار سهام آمریکا برای یک صندوق ETF اتریوم هم استفاده میشود. اخبار آن صندوق ربطی به اتریوم پو ندارد.
نگهداری ETHW و کیف پول‌ها
آدرس‌های اتریوم پو همان قالب آدرس‌های اتریوم (شروع با 0x) را دارند. برای کار با شبکه کافی است در کیف پول سازگار با EVM یک شبکهٔ سفارشی با Chain ID 10001 و نماد ETHW اضافه کنید. تراکنش‌ها را می‌توانید در اکسپلورر OKLink برای ETHW پیگیری کنید. همیشه دقت کنید که ETH و ETHW دو دارایی جدا روی دو شبکهٔ جدا هستند؛ ارسال اشتباه یکی به جای دیگری ممکن است به از دست رفتن دارایی منجر شود. اگر ETHW را در ارزینجا نگه می‌دارید، دارایی در کیف پول ارزینجا نمایش داده میشود.
خرید اتریوم پو از ارزینجا
در مهر ۱۴۰۵ می‌توانید ETHW را در ارزینجا به صورت آنی بخرید و بفروشید. مراحل کار:
- در ارزینجا ثبتنام کنید و احراز هویت را کامل کنید.
- از بخش کیف پول، حساب خود را با تومان شارژ کنید.
- در بخش خرید و فروش آنی، ETHW را انتخاب کنید، مبلغ را وارد کنید و سفارش را تأیید کنید.
چون واریز و برداشت ETHW در حال حاضر بسته است، ETHW خریداری‌شده در حساب ارزینجا می‌ماند و فقط از همین مسیر قابل فروش است. پیش از خرید، جدول کارمزدها را هم ببینید.
جمع‌بندی
اتریوم پو تلاشی برای ادامهٔ اتریوم با اثبات کار پس از ادغام بود. شبکه هنوز استخراج میشود و ETHW هنوز معامله میشود، اما تیم هسته از آذر ۱۴۰۲ منحل شده، اکوسیستم دیفای و استیبلکوین آن عملاً فعال نیست و ارزش بازارش بیش از ۹۹ درصد از اوج فاصله گرفته است. اگر به ETHW علاقه دارید، آن را دارایی پرریسکی ببینید که آینده‌اش به ماینرها و جامعهٔ داوطلب وابسته است، و فقط با سرمایه‌ای وارد شوید که از دست دادنش برایتان قابل تحمل باشد.