گرام (Gram) با نماد GRAM، ارز بومی بلاکچین «شبکهٔ باز» یا The Open Network (TON) است؛ همان داراییای که تا خرداد ۱۴۰۵ با نام تونکوین (Toncoin) و نماد TON شناخته میشد. این توکن در ۱۵ ژوئن ۲۰۲۶ (۲۵ خرداد ۱۴۰۵) پس از یک همه‌پرسی در جامعهٔ دارندگان، به نام اصلی خود یعنی «گرام» برگشت؛ نامی که تلگرام در سال ۲۰۱۸ برای ارز دیجیتال خودش انتخاب کرده بود. در این صفحه می‌خوانید گرام چیست، چرا نامش عوض شد، در سال ۲۰۲۶ چه تحولاتی در شبکهٔ TON رخ داد، توکن GRAM چه کاربردی دارد، چه ریسک‌هایی دارد و چطور می‌توانید آن را در ارزینجا بخرید.
نگاه سریع به گرام (GRAM)
| شاخص | جزئیات |
|---|---|
| نام و نماد | گرام (Gram) — GRAM؛ نام و نماد قبلی: تونکوین (Toncoin) — TON |
| شبکه | The Open Network (TON)؛ نام بلاکچین تغییر نکرده است |
| نوع پروژه | بلاکچین لایه یک با پشتیبانی از قرارداد هوشمند |
| سازوکار اجماع | اثبات سهام (Proof of Stake) با اعتبارسنجها |
| تاریخ ریبرند | ۱۵ ژوئن ۲۰۲۶، ساعت ۱۲:۰۰ به وقت جهانی |
| عرضهٔ در گردش | حدود ۲.۸ میلیارد GRAM (مهر ۱۴۰۵) |
| عرضهٔ کل | حدود ۵.۳ میلیارد GRAM؛ سقف عرضهٔ ثابت ندارد |
| سقف تاریخی قیمت | حدود ۸.۲۵ دلار (ژوئن ۲۰۲۴، با نام تونکوین) |
| وضعیت در ارزینجا | خرید آنی، واریز و برداشت فعال؛ بازار حرفه‌ای غیرفعال (مهر ۱۴۰۵) |
اعداد بازار مدام تغییر می‌کنند. ارقام جدول از داده‌های CoinGecko در مهر ۱۴۰۵ گرفته شده‌اند. قیمت لحظه‌ای را پیش از هر معامله در بازار ارزینجا ببینید.
گرام چیست؟
گرام توکن بومی شبکهٔ TON است. هر تراکنش، اجرای قرارداد هوشمند و ذخیرهٔ داده در این شبکه با گرام کارمزد می‌پردازد. اعتبارسنجها هم برای تأمین امنیت شبکه گرام را سهام‌گذاری می‌کنند. شبکهٔ TON را ابتدا تیم تلگرام طراحی کرد و نیکولای دوروف، برادر پاول دوروف و از بنیان‌گذاران تلگرام، معمار فنی آن بود.
مهم‌ترین چیزی که گرام را از دیگر بلاکچین‌های لایه یک جدا می‌کند، پیوند مستقیم آن با تلگرام است؛ پیام‌رسانی که به گفتهٔ پاول دوروف حدود یک میلیارد کاربر ماهانه دارد. کاربران تلگرام می‌توانند بدون ترک برنامه کیف پول بسازند، گرام بفرستند و از مینی‌اپ‌ها استفاده کنند. همین دسترسی، روایت اصلی سرمایه‌گذاران دربارهٔ آیندهٔ گرام است.
چرا تونکوین به گرام تغییر نام داد؟
پاول دوروف در ۱ ژوئن ۲۰۲۶ اعلام کرد که ارز بومی TON از این پس «گرام» نامیده میشود. به گفتهٔ او، شبکه با این کار به ریشه‌هایش برمی‌گردد. گرام نامی بود که در وایت‌پیپر اولیهٔ تلگرام در سال ۲۰۱۸ آمده بود. پس از شکایت کمیسیون بورس آمریکا (SEC) و کناره‌گیری تلگرام، توسعه‌دهندگان مستقل پروژه را با نام تونکوین ادامه دادند تا از آن پرونده فاصله بگیرند. ریبرند گام چهارم از نقشهٔ راه هفت‌مرحله‌ای دوروف با عنوان MTONGA بود.
جدول زمانی ریبرند
- ۱ ژوئن ۲۰۲۶: اعلام پیشنهاد تغییر نام و ثبت آن در سامانهٔ رأی‌گیری TON Vote از سوی تلگرام.
- ۱ تا ۸ ژوئن ۲۰۲۶: همه‌پرسی دارندگان توکن؛ پیشنهاد با ۸۱.۲۲ درصد آرای موافق تصویب شد.
- ۱۵ ژوئن ۲۰۲۶: اجرای رسمی تغییر نام و نماد از TON به GRAM در ساعت ۱۲:۰۰ به وقت جهانی.
- تا ۲۲ ژوئن ۲۰۲۶: مهلت هماهنگی صرافی‌ها، کیف پول‌ها، اکسپلوررها و سایت‌های داده برای نمایش نام جدید.
چه چیزی تغییر کرد و چه چیزی نه؟
فقط نام، نماد و لوگوی توکن عوض شد. نام بلاکچین همچنان The Open Network با اختصار TON است. موجودیها، آدرس کیف پول‌ها، قراردادهای هوشمند، NFTها و موقعیت‌های دیفای دست نخوردند. هر تونکوین به‌صورت خودکار و یک‌به‌یک یک گرام شد و نیازی به سواپ یا مهاجرت نبود. عرضه و اقتصاد توکن هم با این تغییر نام عوض نشد.
هشدار امنیتی: اطلاعیه‌های رسمی تأکید کردند که هر پیامی که از شما بخواهد تونکوین را برای «مهاجرت» یا «تبدیل» به گرام به آدرسی بفرستید، کلاهبرداری است. نماد GRM و پروژه‌هایی که از برچسب $GRAM استفاده می‌کنند هم ربطی به این ریبرند ندارند. اگر پیشتر معرفی تونکوین را در ارزینجا خوانده‌اید، بدانید که موضوع آن همین دارایی با نام قبلی است.
تاریخچه: از گرامِ ۲۰۱۸ تا گرامِ ۲۰۲۶
تلگرام در سال ۲۰۱۸ در فروش خصوصی حدود ۱.۷ میلیارد دلار برای ساخت بلاکچین TON و توکن گرام جمع کرد. پیش از عرضهٔ توکن، SEC در سال ۲۰۱۹ این فروش را عرضهٔ اوراق بهادار ثبت‌نشده دانست و جلوی آن را گرفت. تلگرام در سال ۲۰۲۰ با SEC توافق کرد، حدود ۱.۲ میلیارد دلار به سرمایه‌گذاران برگرداند، ۱۸.۵ میلیون دلار جریمه پرداخت و از پروژه کنار کشید.
کد شبکه متن‌باز بود. گروهی از توسعه‌دهندگان مستقل کار را ادامه دادند و نام پروژه را به The Open Network تغییر دادند. بنیاد TON در سوئیس برای هماهنگی اکوسیستم شکل گرفت و توکن با نام تونکوین شناخته شد. در سال‌های بعد، تلگرام دوباره به TON نزدیک شد. برای نمونه، فروش نامهای کاربری در پلتفرم Fragment و تقسیم درآمد تبلیغات کانال‌ها با این توکن انجام شد. سال ۲۰۲۶ نقطهٔ عطف این مسیر بود و تلگرام رسماً هدایت شبکه را به دست گرفت.
نقشهٔ راه MTONGA و تحولات ۲۰۲۶
پاول دوروف در آوریل ۲۰۲۶ یک نقشهٔ راه هفت‌مرحله‌ای با عنوان MTONGA (Make TON Great Again) را شروع کرد. تا مهر ۱۴۰۵ چهار گام آن اجرا شده و سه گام دیگر هنوز رسماً اعلام نشده است.
گام ۱: ارتقای Catchain 2.0
این ارتقا در آوریل ۲۰۲۶ فعال شد. زمان تولید بلوک از حدود ۲.۵ ثانیه به حدود ۴۰۰ میلی‌ثانیه رسید و نهایی شدن تراکنشها از حدود ۱۰ ثانیه به نزدیک ۱ ثانیه کاهش یافت.
گام ۲: کاهش شش‌برابری کارمزد
از ۱ مه ۲۰۲۶ کارمزد پایهٔ هر انتقال ساده ثابت و حدود ۰.۰۰۰۵ دلار شد؛ یعنی حدود شش برابر کمتر از قبل. هدف این کار، ممکن کردن پرداخت‌های خرد و تراکنش‌های پرتعداد در مینی‌اپ‌ها و پرداخت‌های درون تلگرام بود.
گام ۳: تلگرام، بزرگ‌ترین اعتبارسنج شبکه
دوروف در ۴ مه ۲۰۲۶ اعلام کرد که تلگرام جای بنیاد TON را به‌عنوان نیروی اصلی پیش‌برندهٔ شبکه می‌گیرد. از این پس مسیر محصول و ارتقاهای پروتکل با تلگرام است. تلگرام حدود ۲.۲ میلیون توکن سهام‌گذاری کرد و بزرگ‌ترین اعتبارسنج شبکه شد. بعد از این خبر قیمت توکن در ۲۴ ساعت بیش از ۲۰ درصد بالا رفت. منتقدان می‌گویند این تمرکز با هدف غیرمتمرکز بودن شبکه فاصله دارد.
گام ۴: بازگشت نام گرام
گام چهارم همان ریبرند ژوئن ۲۰۲۶ بود که بالاتر توضیح دادیم. دوروف گام پنجم را تا زمان نگارش این متن رسماً معرفی نکرده است.
چه کسانی پشت گرام هستند؟
شبکهٔ TON بنیان‌گذار یا شرکت واحدی ندارد، اما چند بازیگر اصلی دارد:
- پاول و نیکولای دوروف: بنیان‌گذاران تلگرام. نیکولای طراح فنی TON بود و پاول از ۲۰۲۶ چهرهٔ اصلی نقشهٔ راه MTONGA و ریبرند گرام است.
- تلگرام: از مه ۲۰۲۶ مسئول مسیر محصول، ارتقاهای پروتکل و بزرگ‌ترین اعتبارسنج شبکه است.
- بنیاد TON: سازمانی در سوئیس که پس از ۲۰۲۰ هماهنگی اکوسیستم را بر عهده داشت و در ۲۰۲۶ نقش اصلی را به تلگرام سپرد.
- اعتبارسنجها و توسعه‌دهندگان مستقل: امنیت شبکه و ساخت کیف پول‌ها، مینی‌اپ‌ها و پروژه‌های دیفای را بر عهده دارند.
- شرکت TON Strategy: شرکتی پذیرفته‌شده در نزدک با نماد TONX که این توکن را در خزانهٔ خود نگه می‌دارد. نماد سهام این شرکت با ریبرند تغییر نکرد.
فناوری شبکهٔ TON
TON برای مقیاس‌پذیری بسیار بالا طراحی شده است. طراحی اولیهٔ آن در وایت‌پیپر TON آمده و جزئیات به‌روز در سایت رسمی ton.org منتشر میشود.
معماری چندزنجیره‌ای و شاردینگ
شبکه یک «مسترچین» دارد که وضعیت کل سیستم و تنظیمات شبکه را نگه می‌دارد. زیر آن «ورک‌چین»ها قرار دارند و هر ورک‌چین بر اساس بار شبکه می‌تواند به‌طور پویا به چند «شاردچین» تقسیم شود. به این ترتیب وقتی تعداد تراکنشها بالا می‌رود، شبکه پردازش را بین شاردها پخش می‌کند. قراردادهای هوشمند در ماشین مجازی TVM اجرا می‌شوند و توکن‌های ساخته‌شده روی TON با استاندارد «جتون» (Jetton) کار می‌کنند.
اجماع اثبات سهام
TON از اجماع اثبات سهام با تحمل خطای بیزانسی استفاده می‌کند. اعتبارسنجها با سهام‌گذاری گرام در تولید و تأیید بلوک‌ها شرکت می‌کنند و پاداش می‌گیرند. دارندگان کوچک هم می‌توانند گرام خود را از راه استخرهای نامزدی (Nominator Pool) یا استیکینگ نقدشونده به اعتبارسنجها بسپارند. تغییر تنظیمات مهم شبکه، مثل پاداش بلوک، به رأی اعتبارسنج‌هایی نیاز دارد که سه‌چهارم کل سهام را در اختیار دارند.
پیوند با تلگرام و کیف پول Gram Wallet
دوروف در ۳۱ اوت ۲۰۲۶ عرضهٔ تدریجی Gram Wallet را اعلام کرد. Gram Wallet کیف پولی غیرامانی است که داخل خود تلگرام قرار دارد و کلیدها و دارایی‌ها در اختیار خود کاربر است. این کیف پول برای پرداخت، انتقال بدون کارمزد بین کاربران، خرید هدیهها و کلکسیون‌های دیجیتال مثل نامهای کاربری خاص و خرید Stars طراحی شده است. عرضه با گروه محدودی از کاربران شروع شد و قرار است در هفته‌های بعد به همهٔ کاربران تلگرام برسد.
هم‌زمان، کیف پول امانی قبلی با نام Wallet in Telegram به Walt تغییر نام داد و دیگر کیف پول پیش‌فرض تلگرام نیست. این جداسازی به گزارش رسانه‌ها برای هماهنگی با مقررات MiCA اتحادیهٔ اروپا انجام شد. برای سرمایه‌گذار، اهمیت این خبر در آن است که گرام حالا مستقیماً در تنظیمات پیام‌رسانی با حدود یک میلیارد کاربر در دسترس است.
کاربردهای توکن GRAM
- پرداخت کارمزد: هر تراکنش، اجرای قرارداد هوشمند و ذخیرهٔ داده در TON با گرام پرداخت میشود.
- استیکینگ: اعتبارسنجها و نامزدکنندگان با سهام‌گذاری گرام امنیت شبکه را تأمین می‌کنند و پاداش می‌گیرند.
- حاکمیت: دارندگان و اعتبارسنجها در رأی‌گیری‌هایی مثل همه‌پرسی ریبرند و تغییر پارامترهای شبکه شرکت می‌کنند.
- پرداخت در تلگرام: خرید نام کاربری و شماره در Fragment، پرداخت در مینی‌اپ‌ها و انتقال بین کاربران با Gram Wallet.
- سوخت اکوسیستم: پروژه‌هایی مثل نات‌کوین، همستر کامبت، داگز و کتیزن روی شبکهٔ TON ساخته شده‌اند و برای تراکنش‌هایشان به گرام نیاز دارند. تتر هم نسخه‌ای روی شبکهٔ TON دارد.
عرضه و اقتصاد توکن گرام
گرام سقف عرضهٔ ثابت ندارد و با پاداش اعتبارسنجها بهمرور توکن تازه تولید میشود. بخشی از کارمزدها هم سوزانده میشود. طبق CoinGecko، در مهر ۱۴۰۵ حدود ۲.۸ میلیارد GRAM در گردش است و عرضهٔ کل حدود ۵.۳ میلیارد است. فاصلهٔ زیاد میان این دو عدد یعنی بخش بزرگی از توکن‌ها هنوز وارد بازار نشده و آزاد شدن آن‌ها می‌تواند فشار فروش ایجاد کند.
تورم سالانهٔ شبکه پیش از ارتقای Catchain 2.0 حدود ۰.۶ درصد بود. چون بلوک‌ها سریع‌تر تولید می‌شوند و هر بلوک پاداش دارد، پیشبینی شد این رقم به حدود ۳.۶ درصد برسد. برای همین پیشنهاد کاهش پاداش بلوک به رأی اعتبارسنجها گذاشته شد. نرخ تورم فعلی را از منابع رسمی شبکه بررسی کنید.
ریسک‌های سرمایه‌گذاری روی گرام
- تمرکز در دست تلگرام: از مه ۲۰۲۶ تلگرام هدایت شبکه را در دست دارد و بزرگ‌ترین اعتبارسنج است. تصمیم‌های یک شرکت می‌تواند مستقیماً بر شبکه و قیمت اثر بگذارد. بازداشت پاول دوروف در فرانسه در اوت ۲۰۲۴ نشان داد که اخبار تلگرام چقدر روی قیمت این توکن اثر دارند.
- ریسک نظارتی: ریشهٔ پروژه به پروندهٔ SEC برمی‌گردد. نزدیک شدن دوباره به تلگرام و جداسازی خدمات کیف پول برای MiCA نشان می‌دهد که مقررات هنوز موضوعی جدی است.
- تورم و آزادسازی عرضه: سقف عرضه وجود ندارد و تورم پس از Catchain 2.0 بالا رفته است. فاصلهٔ عرضهٔ کل و در گردش هم زیاد است.
- فاصله از سقف تاریخی: قیمت گرام در مهر ۱۴۰۵ بیش از ۸۰ درصد پایینتر از سقف ۸.۲۵ دلاری ژوئن ۲۰۲۴ است.
- کلاهبرداری با نام جدید: پس از ریبرند، توکن‌های تقلبی با نام یا نماد مشابه و پیام‌های جعلی «مهاجرت» زیاد شده‌اند.
خرید گرام (GRAM) در ارزینجا
تا مهر ۱۴۰۵ خرید آنی، واریز و برداشت گرام در ارزینجا فعال است. معامله در بازار حرفه‌ای برای این ارز فعال نیست.
مراحل خرید آنی گرام
- در ارزینجا ثبت‌نام کنید و احراز هویت را کامل کنید.
- حساب خود را با تومان یا ارز دیجیتال شارژ کنید.
- در بخش خرید آنی، GRAM را انتخاب کنید، مبلغ را وارد کنید و سفارش را ثبت کنید. راهنمای کامل در آموزش ثبت سفارش خرید آنی آمده است.
- پیش از خرید، کارمزدهای ارزینجا را ببینید.
واریز و برداشت گرام
گرام روی شبکهٔ TON منتقل میشود. هنگام برداشت ارز دیجیتال یا واریز، شبکه و آدرس را دقیق بررسی کنید. اگر صفحهٔ واریز یا برداشت فیلد ممو (Comment/Tag) دارد، آن را حتماً درست وارد کنید؛ تراکنش بدون ممو ممکن است به حساب شما نرسد. پیش از انتقال مبلغ زیاد، یک تراکنش کوچک آزمایشی بفرستید. وضعیت تراکنش را می‌توانید در اکسپلورر Tonviewer ببینید.
نگهداری امن گرام
اگر گرام را برای مدت طولانی نگه می‌دارید، از کیف پول غیرامانی‌ای استفاده کنید که از شبکهٔ TON پشتیبانی می‌کند و عبارت بازیابی آن را فقط خودتان داشته باشید. عبارت بازیابی را هرگز در تلگرام یا هیچ سایتی وارد نکنید و به پیام‌هایی که وعدهٔ «تبدیل تونکوین به گرام» می‌دهند اعتنا نکنید. برای امنیت حساب ارزینجا هم ورود دومرحله‌ای را فعال کنید.
جمع‌بندی
گرام همان تونکوین سابق است که در ژوئن ۲۰۲۶ با رأی جامعه به نام اصلی خود برگشت. شبکهٔ TON در سال ۲۰۲۶ سریع‌تر و ارزان‌تر شد، تلگرام هدایت آن را مستقیماً به دست گرفت و Gram Wallet گرام را به تنظیمات پیام‌رسانی با حدود یک میلیارد کاربر آورد. در کنار این نقاط قوت، تمرکز در دست تلگرام، بالا رفتن تورم، فاصلهٔ زیاد عرضهٔ کل با عرضهٔ در گردش و پیشینهٔ نظارتی ریسک‌های جدی‌اند. اگر به آیندهٔ پرداخت‌های کریپتویی در تلگرام باور دارید، گرام را با سرمایه‌ای بخرید که توان از دست دادنش را دارید. برای مقایسه، صفحه‌های بیت کوین، اتریوم و سولانا را هم ببینید.