ارز دیجیتال الف (aelf) با نماد ELF توکن بومی بلاکچین لایه ۱ الف است؛ شبکه‌ای که از سال ۲۰۱۷ با تمرکز بر مقیاس‌پذیری و نیاز کسب‌وکارها ساخته شد و امروز خودش را «بلاکچین لایه ۱ تقویتشده با هوش مصنوعی» معرفی میکند. ساختار الف از یک زنجیرهٔ اصلی (MainChain) و زنجیرههای جانبی به نام dAppChain تشکیل شده و قراردادهای هوشمندش بیشتر با زبان C# نوشته میشوند. در این صفحه توضیح می‌دهیم الف چیست، چطور کار میکند، توکن ELF چه کاربردی دارد، چه اتفاق‌هایی در سال‌های ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶ برای این شبکه افتاده و خرید الف در ارزینجا چگونه انجام میشود.
وضعیت در ارزینجا (مهر ۱۴۰۵): خرید و فروش آنی (OTC) الف در ارزینجا فعال است، اما معامله در بازار حرفهای و همچنین واریز و برداشت ELF فعلاً بسته است. پیش از هر انتقال، وضعیت را در صفحهٔ کیف پول ارزینجا بررسی کنید.
الف (aelf) چیست؟
الف یک بلاکچین متنباز لایه ۱ است که هدفش ساختن زیرساختی شبیه «رایانش ابری غیرمتمرکز» برای اپلیکیشن‌های تجاری بود. ایدهٔ اصلی این است که به‌جای اجرای همهٔ برنامه‌ها روی یک زنجیره، هر گروه از برنامه‌ها بتواند زنجیرهٔ جانبی خودش را داشته باشد و زنجیرهٔ اصلی امنیت، اجماع و ایندکس کردن زنجیرههای جانبی را بر عهده بگیرد. به این ترتیب ترافیک یک برنامهٔ پرمصرف، شبکه را برای بقیه کند نمی‌کند.
طبق سایت رسمی، الف امروز روی چند محور تمرکز دارد: معماری چندزنجیره‌ای مقیاس‌پذیر با پردازش موازی، طراحی ماژولار و «ابرمحور» (cloud-native)، ابزارهای توسعه و SDK برای زبان‌هایی مثل C#، جاوااسکریپت، پایتون، جاوا و Go، و ادغام هوش مصنوعی در لایهٔ زیرساخت و ابزارهای توسعه‌دهنده. از این نظر الف در کنار پروژه‌هایی مثل ایاس (EOS) و نئو (NEO) در دستهٔ بلاکچین‌های قراردادمحور نسل دوم قرار می‌گیرد که برای کارایی بالا و حاکمیت مبتنی بر رأی طراحی شده‌اند.
تاریخچه و تیم الف
پروژهٔ الف در سال ۲۰۱۷ به رهبری ما هائوبو (Haobo Ma) شروع شد؛ کسی که پیش از آن مدیر فنی (CTO) پروژه‌هایی مثل GemPay و Allcoin بود. وایتپیپر اولیه در دسامبر ۲۰۱۷ منتشر شد و مقر پروژه در سنگاپور است. در همان دوره توکن ELF بهصورت ERC-20 روی اتریوم عرضه شد تا پیش از آماده شدن شبکهٔ اصلی قابل معامله باشد.
راهاندازی شبکهٔ اصلی و سواپ توکن
پس از چند نسخهٔ تست‌نت، شبکهٔ اصلی الف در دسامبر ۲۰۲۰ (آذر ۱۳۹۹) با انتشار نسخهٔ 1.0.0 نرم‌افزار نود و در چند مرحله راهاندازی شد. حدود ۹ ماه بعد، در سپتامبر ۲۰۲۱، امکان تبدیل یک‌به‌یک ELF از نسخه‌های ERC-20 و BEP-20 به توکن بومی شبکهٔ اصلی فراهم شد. در اوایل ۲۰۲۲ نخستین انتخابات نودها برگزار شد و ۱۷ تولیدکنندهٔ بلاک (BP) انتخاب شدند.
چرخش به سمت هوش مصنوعی
از اواخر ۲۰۲۴ الف جایگاه خود را به «بلاکچین هوش مصنوعی» تغییر داد. در دسامبر ۲۰۲۴ چارچوب متنباز aevatar برای ساخت و اجرای ایجنتهای هوش مصنوعی بدون نیاز به برنامه‌نویسی معرفی شد و در مارس ۲۰۲۵ وایتپیپر آن منتشر شد. این تغییر جهت، الف را به گروه پروژه‌هایی نزدیک میکند که روی تلاقی هوش مصنوعی و بلاکچین کار میکنند؛ مثل فچ ای آی (FET).
معماری الف: زنجیرهٔ اصلی و dAppChainها
شبکهٔ الف از یک MainChain با شناسهٔ AELF و یک یا چند زنجیرهٔ جانبی تشکیل شده که امروز با نام dAppChain شناخته میشوند. شناخته‌شده‌ترین dAppChain فعلی، زنجیرهٔ tDVV است که بیشتر برنامههای اکوسیستم روی آن اجرا میشوند.
- زنجیرهٔ اصلی: مسئول اجماع، حاکمیت، مدیریت توکن ELF و ایندکس کردن بلاک‌های زنجیرههای جانبی است.
- زنجیرههای جانبی: برنامههای غیرمتمرکز را اجرا میکنند و بار پردازشی را از زنجیرهٔ اصلی برمی‌دارند.
- ارتباط بین زنجیره‌ای: زنجیرههای جانبی داده‌های خود را برای تأیید به زنجیرهٔ اصلی می‌فرستند و انتقال دارایی بین آنها ممکن است.
این ایده شبیه رویکرد شبکه‌هایی مثل پولکادات و کازماس است که هم برای حل مشکل مقیاس‌پذیری، کار را بین چند زنجیره تقسیم میکنند؛ با این تفاوت که در الف زنجیرههای جانبی مستقیماً زیر نظر زنجیرهٔ اصلی و حاکمیت آن ساخته میشوند.
پردازش موازی تراکنشها
الف تراکنش‌هایی را که به دادهٔ مشترک دست نمی‌زنند، شناسایی و بهصورت موازی اجرا میکند. این کار در کنار تقسیم بار بین زنجیره‌ها، ظرفیت پردازش کل شبکه را بالا می‌برد. تیم الف در اوت ۲۰۲۵ ارتقاهایی برای «آماده‌سازی شبکه برای هوش مصنوعی» اعلام کرد که شامل بهبود ابزارهای C# و ادغام فناوری ZK-Rollup بود.
اجماع AEDPoS در الف چگونه کار میکند؟
الف از نسخه‌ای از اثبات سهام نمایندگی‌شده به نام AEDPoS استفاده میکند. در این مدل دارندگان ELF با قفل کردن توکن‌هایشان به نودهای نامزد رأی میدهند و نودهای پررأی به‌عنوان تولیدکنندهٔ بلاک (Block Producer) انتخاب میشوند.
تولیدکنندگان بلاک و انتخابات هفتگی
طبق مستندات الف، سقف تعداد تولیدکنندگان بلاک برابر 2N+1 است که N از ۸ شروع شد و قرار است هر سال یک واحد بیشتر شود؛ به همین دلیل شبکه در ۲۰۲۲ با ۱۷ تولیدکننده شروع کرد و یک سال بعد به ۱۹ رسید. انتخابات هر ۷ روز یک بار برگزار میشود و نامزدی برای تولید بلاک به وثیقهگذاری دستکم ۱۰۰ هزار ELF نیاز دارد. اگر تولیدکننده‌ای ۷۲ ساعت بلاک تولید نکند، صلاحیتش لغو میشود.
دورها (Round) و ترتیب تولید بلاک
زمان در AEDPoS به «دور» تقسیم میشود. در هر دور هر تولیدکننده یک بازهٔ زمانی برای تولید بلاک دارد و ترتیب نودها در دور بعد با یک محاسبهٔ رمزنگاری‌شده و غیرقابلپیشبینی تعیین میشود تا هیچ نودی نتواند ترتیب را دستکاری کند.
توکن ELF چیست و چه کاربردی دارد؟
ELF توکن بومی شبکهٔ الف است و نقش‌های اصلی آن این‌هاست:
- کارمزد تراکنش: کارمزدها در شبکهٔ الف با ELF پرداخت میشوند؛ البته حاکمیت شبکه می‌تواند توکن‌های دیگری مثل استیبل‌کوین‌ها را هم برای پرداخت کارمزد مجاز کند.
- وثیقهٔ نودها و استیکینگ: نامزدهای تولید بلاک ELF وثیقه می‌گذارند و رأی‌دهندگان با قفل کردن ELF در پاداش‌های شبکه سهیم میشوند.
- حاکمیت: دارندگان ELF با رأی دادن، تولیدکنندگان بلاک را انتخاب میکنند و آنها از طریق پارلمان شبکه دربارهٔ پارامترها تصمیم می‌گیرند.
- کارمزد ایندکس زنجیرههای جانبی: زنجیرههای جانبی برای ثبت داده در زنجیرهٔ اصلی کارمزد ELF می‌پردازند.
سوزاندن کارمزد و توکن‌های منابع
طبق مستندات الف، ۱۰٪ کارمزد تراکنشها سوزانده میشود و بقیه در زنجیرهٔ اصلی به استخر پاداش استیکینگ و تولید بلاک میرود. علاوه بر کارمزد کاربر، طبق استاندارد ACS8 قراردادها می‌توانند هزینهٔ منابع مصرفی (مثل WRITE، READ و TRAFFIC) را با توکن‌های منابع بپردازند؛ توکن‌هایی که با ELF خرید و فروش میشوند.
حاکمیت در شبکهٔ الف
تصمیم‌گیری در الف از طریق قراردادهای حاکمیتی انجام میشود که همه بر پایهٔ یک استاندارد مشترک به نام ACS3 ساخته شده‌اند؛ یعنی ساخت پیشنهاد، رأی‌گیری و اجرای آن در همهٔ آنها روال یکسانی دارد. سه نوع سازمان حاکمیتی در الف وجود دارد:
- پارلمان (Parliament): فقط تولیدکنندگان بلاک فعال در آن رأی میدهند. استقرار و ارتقای قراردادهای سیستمی زنجیرهٔ اصلی و تغییرات حساس شبکه از این مسیر تصویب میشود.
- انجمن (Association): سازمانی با فهرست ثابتی از اعضا که شبیه کیف پول چندامضایی تصمیم می‌گیرد و برای مدیریت تیم‌ها و پروژه‌ها کاربرد دارد.
- همه‌پرسی (Referendum): هر دارندهٔ توکن می‌تواند به نسبت موجودی‌اش رأی بدهد و توکن‌های رأی‌دهنده در مدت رأی‌گیری قفل میشوند.
به این ترتیب دارندگان ELF هم مستقیم (در همه‌پرسی‌ها) و هم غیرمستقیم (با انتخاب تولیدکنندگان بلاکی که اعضای پارلمان هستند) بر مسیر شبکه اثر می‌گذارند.
الف برای توسعه‌دهندگان
یکی از تفاوت‌های الف با بیشتر بلاکچین‌ها این است که قراردادهای هوشمند آن با C# و بر بستر .NET نوشته میشوند؛ زبانی که بسیاری از برنامه‌نویسان سازمانی با آن آشنا هستند. الف برای ساخت برنامه‌ها قالب‌های آماده و SDK در چند زبان ارائه میکند و اکسپلورر آن امکان استقرار و به‌روزرسانی قرارداد را هم دارد.
در حالت عادی استقرار قرارداد روی زنجیرهٔ اصلی به تأیید تولیدکنندگان بلاک نیاز دارد، اما الف مسیری به نام «استقرار بدون ممیزی» (auditless) هم دارد که در آن توسعه‌دهنده با پرداخت کارمزد ثابت، بدون رأی تولیدکنندگان قرارداد را مستقر یا ارتقا می‌دهد. در ۹ ژانویهٔ ۲۰۲۵ کارمزد این روش در زنجیرهٔ اصلی ۸۰٪ کاهش یافت و از ۵۰ هزار به ۱۰ هزار ELF رسید تا هزینهٔ ورود توسعه‌دهندگان کمتر شود.
توکنومیک و عرضهٔ ELF
کل عرضهٔ ELF ثابت و برابر ۱ میلیارد توکن است. طبق داده‌های CoinGecko حدود ۸۲۷ میلیون ELF در گردش است. نسخهٔ اصلی ELF روی شبکهٔ خود الف است، ولی نسخه‌های قدیمی ERC-20 روی اتریوم و BEP-20 روی زنجیرهٔ هوشمند بایننس هم هنوز وجود دارند. بنابراین هنگام انتقال ELF همیشه دقت کنید که شبکهٔ مبدأ و مقصد یکسان باشد.
| مشخصه | مقدار |
|---|---|
| نماد | ELF |
| نوع شبکه | بلاکچین لایه ۱ با زنجیرهٔ اصلی و dAppChain |
| اجماع | AEDPoS (اثبات سهام نمایندگی‌شده) |
| کل عرضه | ۱,۰۰۰,۰۰۰,۰۰۰ ELF |
| شروع پروژه / شبکهٔ اصلی | ۲۰۱۷ / دسامبر ۲۰۲۰ |
| شبکههای دیگر توکن | اتریوم (ERC-20)، زنجیرهٔ هوشمند بایننس (BEP-20) |
اکوسیستم الف: کیف پول، پل و برنامه‌ها
سایت رسمی الف این محصولات را به‌عنوان بخش‌های اصلی اکوسیستم معرفی میکند:
- Portkey: کیف پول مبتنی بر انتزاع حساب (Account Abstraction) برای ورود ساده‌تر کاربران وب ۲ به وب ۳.
- eBridge: پل بین زنجیره‌ای الف به شبکههای سازگار با EVM مثل اتریوم. تیم الف در ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶ چند بار ELF به نقدینگی این پل اضافه کرده است.
- AwakenSwap: صرافی غیرمتمرکز اکوسیستم.
- Forest: بازار NFT با کارمزد پایین.
- aevatar: چارچوب ساخت ایجنتهای هوش مصنوعی.
یک تغییر مهم دیگر هم در ۲۰۲۶ رخ داد: سرویس انتقال بین زنجیره‌ای ETransfer از ۱۲ فوریهٔ ۲۰۲۶ متوقف شد و eBridge به راهکار اصلی انتقال بین زنجیره‌ای الف تبدیل شد.
توقف شبکهٔ الف در سال ۲۰۲۶
مهم‌ترین رویداد اخیر الف یک حادثهٔ امنیتی بود. در ۱۸ اوت ۲۰۲۶ (۲۷ مرداد ۱۴۰۵) تیم الف به دنبال فعالیت مخرب در قراردادهای هوشمند، شبکه را به‌طور کنترل‌شده متوقف کرد و تولید بلاک حدود یک هفته متوقف ماند. سپس تولیدکنندگان بلاک در یک شبکهٔ بازیابی ایزوله دوباره گرد هم آمدند.
بر اساس گزارش‌ها، تا ۱۴ سپتامبر ۲۰۲۶ (۲۳ شهریور ۱۴۰۵) نودهای عمومی MainChain و tDVV، اکسپلورر aelfscan، انتقال در کیف پول‌ها، معامله در Awaken و رابط استیکینگ دوباره فعال شدند. تیم الف اعلام کرد که در مدت توقف هیچ پاداش استیکینگی تولید نشده و این پاداش‌ها قابل دریافت نیستند. گزارش کامل و علت‌یابی حادثه تا زمان نگارش این متن منتشر نشده و ازسرگیری واریز و برداشت ELF در صرافی‌ها به هر صرافی بستگی دارد.
مزایا و ریسک‌های الف
نقاط قوت
- سابقهٔ چندساله و شبکهٔ اصلی فعال از ۲۰۲۰.
- معماری چندزنجیره‌ای با پردازش موازی برای مقیاس‌پذیری.
- پشتیبانی از C# که برای توسعه‌دهندگان سازمانی آشناست.
- حاکمیت مبتنی بر رأی و انتخابات هفتگی تولیدکنندگان بلاک.
ریسک‌ها
- توقف یک‌هفته‌ای شبکه در ۲۰۲۶ و منتشر نشدن گزارش نهایی حادثه.
- رقابت شدید با بلاکچین‌های لایه ۱ بزرگ‌تر و پروژه‌های هوش مصنوعی.
- توقف معامله یا برداشت ELF در برخی صرافی‌های خارجی در سال‌های ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶.
- تمرکز بخش بزرگی از عرضه در کیف پول‌های بزرگ، که می‌تواند نوسان قیمت را بیشتر کند.
قیمت الف به چه عواملی بستگی دارد؟
قیمت ELF مثل بیشتر آلت‌کوین‌ها بیش از هر چیز تحت تأثیر روند کلی بازار و قیمت بیت کوین است. عوامل اختصاصی هم مهم‌اند: میزان استفادهٔ واقعی از شبکه و برنامههای آن، اخبار امنیتی و وضعیت بازیابی شبکه، لیست یا حذف شدن از صرافی‌ها، و پیشرفت محصولات هوش مصنوعی اکوسیستم. قیمت لحظه‌ای الف به تومان و تتر را می‌توانید در بازار ارزینجا ببینید.
نحوهٔ خرید الف (ELF) در ارزینجا
در حال حاضر خرید و فروش الف در ارزینجا فقط از راه خرید آنی (OTC) انجام میشود. مراحل کار این است:
- در ارزینجا ثبتنام و احراز هویت کنید.
- کیف پول تومانی یا تتری خود را شارژ کنید.
- طبق راهنمای سفارش خرید آنی، الف را انتخاب کنید، مقدار را وارد کنید و سفارش را تأیید کنید.
- ELF خریداریشده در کیف پول ارزینجا شما ذخیره میشود.
پیش از معامله، جدول کارمزدهای ارزینجا را ببینید. همان‌طور که در ابتدای صفحه آمد، تا مهر ۱۴۰۵ واریز و برداشت ELF در ارزینجا بسته است. پس فعلاً نمی‌توانید ELF را از کیف پول دیگری به ارزینجا منتقل کنید یا آن را برداشت کنید.
نگهداری الف و نکات امنیتی
اگر ELF را بیرون از صرافی نگه می‌دارید، از کیف پولی استفاده کنید که شبکهٔ موردنظر شما (شبکهٔ اصلی الف، ERC-20 یا BEP-20) را پشتیبانی میکند. پیش از هر انتقال، شبکه و آدرس مقصد را با دقت چک کنید و به‌خاطر حادثهٔ ۲۰۲۶، اطلاعیه‌های رسمی الف دربارهٔ وضعیت شبکه و آدرس‌های واریز را دنبال کنید. تراکنشها و وضعیت شبکه را می‌توانید در اکسپلورر رسمی aelfscan ببینید.
منابع رسمی الف
- سایت رسمی: aelf.com
- وایتپیپر نسخهٔ ۲: docs.aelf.com
- مستندات اجماع: Consensus در مستندات الف
- داده‌های بازار: صفحهٔ الف در CoinGecko
جمع‌بندی
الف (ELF) یکی از بلاکچین‌های لایه ۱ قدیمی است که با معماری زنجیرهٔ اصلی و dAppChain، اجماع AEDPoS و پشتیبانی از C# شناخته میشود و در سال‌های اخیر روی هوش مصنوعی تمرکز کرده است. توقف شبکه در تابستان ۲۰۲۶ نشان داد که ریسک فنی این پروژه هنوز جدی است، پس پیش از خرید، اخبار بازیابی شبکه را دنبال کنید و فقط به اندازه‌ای سرمایه‌گذاری کنید که توان تحمل ریسکش را دارید. خرید آنی الف در ارزینجا فعال است، اما تا مهر ۱۴۰۵ واریز و برداشت آن بسته است.