TON

تون کوین

Toncoin (TON)

تون کوین (TON) یا گرام (GRAM) چیست؟

یادداشت وضعیت (آبان ۱۴۰۵): تا آبان ۱۴۰۵ معامله، واریز و برداشت تون کوین (TON) در ارزینجا فعال نیست. این صفحه فقط برای معرفی و اطلاع‌رسانی است و توصیهٔ سرمایه‌گذاری محسوب نمی‌شود.

تون کوین (Toncoin) ارز بومی بلاکچین لایهٔ یک «اوپن نتورک» (The Open Network یا TON) است. این کوین از ۲۵ خرداد ۱۴۰۵ (۱۵ ژوئن ۲۰۲۶) با رأی جامعهٔ شبکه به گرام (Gram) با نماد GRAM تغییر نام داده است؛ نام شبکه همچنان TON است و موجودی دارندگان بدون هیچ تبدیل یا سوآپی ثابت مانده است. در این صفحه تاریخچه، فناوری، کاربردها، اقتصاد توکن، تحولات ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶ و ریسک‌های تون کوین را به زبان ساده و بر پایهٔ منابع رسمی بررسی می‌کنیم.

تون کوین (TON) چیست؟

تون کوین واحد پولی شبکهٔ TON است و برای پرداخت کارمزد تراکنش‌ها، اجرای قراردادهای هوشمند، ذخیره‌سازی داده و استیکینگ برای امنیت شبکه استفاده می‌شود. ویژگی متمایز این شبکه، پیوند نزدیک آن با پیام‌رسان تلگرام است: کیف پول‌ها، مینی‌اپ‌ها و بسیاری از بازی‌های «تپ برای کسب درآمد» روی TON ساخته شده‌اند و میلیون‌ها کاربر تلگرام نخستین تجربهٔ خود از کریپتو را از همین مسیر داشته‌اند.

در سایت رسمی ton.org اکنون از نام Gram استفاده می‌شود و ذکر شده که این کوین پیش‌تر Toncoin نام داشت. در CoinMarketCap نیز عنوان «Gram (prev. Toncoin)» با همان شناسهٔ قبلی دیده می‌شود. به همین دلیل در این صفحه هر دو نام را به کار می‌بریم.

تغییر نام تون کوین به گرام (GRAM)

پیشنهاد تغییر نام را تلگرام از طریق حساب سازمانی تأییدشده در سامانهٔ رأی‌گیری آن‌چین TON Vote ثبت کرد. رأی‌گیری از ۱ تا ۸ ژوئن ۲۰۲۶ برگزار شد، قدرت رأی بر اساس موجودی‌ها در تصویر لحظه‌ای ۳۱ مه تعیین شد و پیشنهاد با ۸۱٫۲۲ درصد آرای موافق تصویب شد. تغییر در ساعت ۱۲:۰۰ به وقت جهانی ۱۵ ژوئن ۲۰۲۶ اجرایی شد.

چه چیزی تغییر کرد و چه چیزی نه؟

  • فقط نام، نماد و لوگوی کوین عوض شد؛ مثلاً جفت TON/USDT به GRAM/USDT تغییر نام داد.
  • موجودی‌ها، آدرس‌ها و قراردادها بدون تغییر ماند؛ ۱۰ تون کوین همان ۱۰ گرام است.
  • هیچ سوآپ، کلیم، بریج یا مهاجرتی لازم نیست.
  • نام بلاکچین همچنان The Open Network (TON) است.

هشدار کلاهبرداری «تبدیل TON به GRAM»

هر سایت، ربات یا پیامی که از شما بخواهد برای «دریافت GRAM» یا «تبدیل و مهاجرت TON» کیف پول خود را وصل کنید یا عبارت بازیابی بدهید، کلاهبرداری است. همچنین توکن نامرتبطی با نام مشابه و نماد GRM وجود دارد؛ پیش از هر اقدام، شناسهٔ دارایی را در منابع رسمی بسنجید. توضیحات بیشتر را در مقالهٔ تغییر نام تون کوین به گرام و آنچه دارندگان باید بدانند بخوانید.

تاریخچهٔ پروژهٔ TON

ایدهٔ TON در سال ۲۰۱۸ با نام Telegram Open Network و با طراحی نیکولای دورف، برادر پاول دورف بنیان‌گذار تلگرام، مطرح شد. تلگرام در همان سال در فروش خصوصی توکنی به نام Gram حدود ۱٫۷ میلیارد دلار جذب کرد، اما کمیسیون بورس و اوراق بهادار آمریکا (SEC) آن را عرضهٔ اوراق بهادار ثبت‌نشده دانست و پس از دعوای حقوقی، تلگرام در سال ۲۰۲۰ از پروژه کنار رفت و سرمایهٔ سرمایه‌گذاران را بازگرداند. توکن Gram اصلی هرگز منتشر نشد.

پس از کناره‌گیری تلگرام، گروهی از توسعه‌دهندگان مستقل کد متن‌باز را با نام NewTON ادامه دادند و بعدها پروژه به The Open Network تغییر نام داد و بنیاد TON (TON Foundation) شکل گرفت. شبکهٔ آزمایشی testnet2 در نوامبر ۲۰۱۹ حدود ۵ میلیارد کوین ساخته بود که بخش عمده‌ای از آن از طریق قراردادهای هوشمند استخراج اثبات کار (PoW Givers) توزیع شد؛ این مرحله در سال ۲۰۲۲ پایان یافت.

بازگشت تلگرام به TON

از سال ۲۰۲۳ به بعد تلگرام دوباره به‌طور رسمی به اکوسیستم TON نزدیک شد: کیف پول داخلی، حراج نام‌های کاربری و پرداخت در مینی‌اپ‌ها روی این شبکه پیاده شد. در اردیبهشت ۱۴۰۵ (مه ۲۰۲۶) پاول دورف اعلام کرد که تلگرام جای بنیاد TON را به‌عنوان بزرگ‌ترین اعتبارسنج شبکه گرفته است و پیش از آن نیز از کاهش چندبرابری کارمزد تراکنش‌ها خبر داده بود. تغییر نام به Gram، که یادآور نام توکن اولیهٔ تلگرام است، گام بعدی همین مسیر بود.

فناوری و معماری بلاکچین TON

TON بر پایهٔ وایت‌پیپر رسمی شبکه طراحی شده و از معماری چندزنجیره‌ای استفاده می‌کند: یک «مسترچین» که وضعیت کلی شبکه و اعتبارسنج‌ها را نگه می‌دارد و «ورک‌چین‌ها» که می‌توانند به «شاردچین‌ها» تقسیم شوند. این شاردینگ پویا به شبکه اجازه می‌دهد هنگام افزایش بار، ظرفیت پردازش را بالا ببرد.

اجماع اثبات سهام

شبکهٔ TON از سازوکار اثبات سهام (Proof of Stake) استفاده می‌کند. اعتبارسنج‌ها با قفل کردن کوین در شبکه، بلاک‌ها را تأیید و در ازای آن پاداش دریافت می‌کنند. طبق آمار سایت رسمی ton.org، شبکه حدود ۳۸۰ اعتبارسنج دارد. کاربرانی که حداقل سهام لازم برای اعتبارسنجی را ندارند، می‌توانند از طریق استخرهای نامینیتور یا استیکینگ نقد‌شونده در امنیت شبکه سهیم شوند. برای آشنایی با مفهوم استیکینگ مقالهٔ استیکینگ چیست را ببینید.

کارمزد و سرعت

کارمزد تراکنش در TON ثابت و بسیار کم است؛ ton.org هزینهٔ یک انتقال ساده را حدود ۰٫۰۰۰۳۹ گرام و انتقال تتر را حدود ۰٫۰۰۱ گرام اعلام کرده است. همین هزینهٔ پایین، شبکه را برای پرداخت‌های خرد و انتقال تتر (USDT) داخل تلگرام مناسب کرده است.

قراردادهای هوشمند و ماشین مجازی TON

قراردادهای هوشمند TON روی ماشین مجازی TVM اجرا می‌شوند و با زبان‌هایی مانند FunC و Tolk نوشته می‌شوند. هر حساب در TON خود یک قرارداد هوشمند است و قراردادها با ارسال پیام به یکدیگر ارتباط برقرار می‌کنند. این مدل ناهمگام برای مقیاس‌پذیری میان شاردها طراحی شده، اما توسعه را نسبت به مدل همگام شبکه‌هایی مانند اتریوم پیچیده‌تر می‌کند و توسعه‌دهندگان باید حالت‌های شکست میانی را با دقت مدیریت کنند. توکن‌های استاندارد شبکه با نام Jetton و NFTها با استانداردهای مخصوص TON ساخته می‌شوند.

کاربردهای تون کوین

  • پرداخت کارمزد شبکه: هر تراکنش و اجرای قرارداد هوشمند روی TON با این کوین پرداخت می‌شود.
  • استیکینگ و امنیت شبکه: اعتبارسنج‌ها و نامینیتورها با قفل کردن کوین در اجماع شرکت می‌کنند.
  • حاکمیت: دارندگان در رأی‌گیری‌های آن‌چین مانند رأی تغییر نام شرکت می‌کنند.
  • خدمات تلگرام: حراج نام‌های کاربری و شماره‌های مجازی Fragment، تبلیغات تلگرام و پرداخت در مینی‌اپ‌ها.
  • دیفای و NFT: صرافی‌های غیرمتمرکز، پروتکل‌های وام‌دهی و بازارهای NFT روی TON فعال‌اند.

اکوسیستم TON و مینی‌اپ‌های تلگرام

رشد سریع TON در سال‌های ۲۰۲۴ و ۲۰۲۵ تا حد زیادی مدیون مینی‌اپ‌ها و بازی‌های تلگرامی بود. پروژه‌هایی مانند نات کوین (NOT)، داگز (DOGS)، کتیزن (CATI) و همستر کامبت (HMSTR) میلیون‌ها کاربر را به شبکه آوردند. فهرست کامل‌تری از این پروژه‌ها در مقالهٔ پروژه‌های اکوسیستم TON آمده است.

اتصال مینی‌اپ‌ها به کیف پول از طریق پروتکل TON Connect انجام می‌شود و بنیاد TON در نوامبر ۲۰۲۵ اعلام کرد شمار کاربران ماهانهٔ مینی‌اپ‌ها به حدود نیم میلیارد رسیده است. برای آشنایی بیشتر با رابطهٔ تلگرام و این شبکه، مقالهٔ تون بلاکچین چیست را بخوانید.

اقتصاد توکن (توکنومیک) تون کوین

عرضهٔ اولیهٔ شبکه حدود ۵ میلیارد کوین بود و پس از آن پاداش اعتبارسنج‌ها تورم سالانهٔ کمی (حدود نیم درصد) ایجاد می‌کند؛ بخشی از کارمزدها نیز سوزانده می‌شود. طبق داده‌های CoinMarketCap در آبان ۱۴۰۵، عرضهٔ کل حدود ۵٫۲۸ میلیارد و عرضهٔ در گردش حدود ۲٫۸۵ میلیارد گرام است. این اعداد به‌طور مداوم تغییر می‌کنند و باید در منابع زنده بررسی شوند.

تمرکز مالکیت

بخش بزرگی از عرضه در اختیار کیف پول‌های بزرگ است. در سال ۲۰۲۳ اعتبارسنج‌ها با رأی به مسدودسازی موقت حدود ۱۰۰ کیف پول غیرفعال دوران استخراج، تلاش کردند تمرکز را کاهش دهند. حضور تلگرام به‌عنوان بزرگ‌ترین اعتبارسنج و شرکت‌های خزانه‌دار نیز بحث تمرکز را پررنگ‌تر کرده است.

تحولات مهم ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶

  • شرکت‌های خزانه‌دار: در شهریور ۱۴۰۴ (سپتامبر ۲۰۲۵) شرکت TON Strategy با نماد TONX در نزدک معامله شد و بخش عمدهٔ خزانهٔ خود را به تون کوین اختصاص داد. AlphaTON Capital نیز شرکت دیگری با رویکرد مشابه است.
  • رشد مینی‌اپ‌ها: اعلام عبور کاربران ماهانهٔ مینی‌اپ‌ها از مرز نیم میلیارد در نوامبر ۲۰۲۵.
  • کاهش کارمزد: اعلام کاهش حدود شش‌برابری کارمزد تراکنش‌ها در بهار ۲۰۲۶.
  • نقش تازهٔ تلگرام: اعلام پاول دورف در مه ۲۰۲۶ دربارهٔ تبدیل تلگرام به بزرگ‌ترین اعتبارسنج شبکه.
  • تغییر نام: تبدیل Toncoin به Gram با نماد GRAM از ۱۵ ژوئن ۲۰۲۶.

کیف پول‌های تون کوین

برای نگهداری تون کوین می‌توان از کیف پول داخلی تلگرام، کیف پول‌های غیرامانی مانند Tonkeeper و برخی کیف پول‌های چندارزی و سخت‌افزاری استفاده کرد. در کیف پول غیرامانی، کلید خصوصی و عبارت بازیابی فقط در اختیار خود شماست و نباید آن را با هیچ‌کس به اشتراک بگذارید. راهنماهای بهترین کیف پول‌های TON و آموزش Tonkeeper جزئیات بیشتری دارند.

بررسی تراکنش در اکسپلورر

برای مشاهدهٔ تراکنش‌ها و موجودی آدرس‌ها می‌توانید از اکسپلورر Tonscan یا Tonviewer استفاده کنید. راهنمای تون ویور چیست نحوهٔ کار با آن را توضیح می‌دهد.

مقایسهٔ TON با شبکه‌های دیگر

TON مانند اتریوم از قراردادهای هوشمند پشتیبانی می‌کند، اما زبان‌ها و ماشین مجازی آن (TVM) متفاوت است و مدل حساب‌ها مبتنی بر پیام‌رسانی ناهمگام میان قراردادهاست. در مقایسه با سولانا که سرعت را با یک زنجیرهٔ واحد پرسرعت به دست می‌آورد، TON بر شاردینگ پویا تکیه دارد. بزرگ‌ترین مزیت رقابتی TON نه فناوری، بلکه دسترسی مستقیم به کاربران تلگرام است.

استیکینگ تون کوین چگونه کار می‌کند؟

در شبکهٔ TON، اعتبارسنج‌ها در دوره‌های زمانی مشخص انتخاب می‌شوند و برای حضور در هر دوره باید مقدار قابل‌توجهی کوین را در قرارداد انتخابات شبکه قفل کنند. اگر اعتبارسنجی رفتار نادرست داشته باشد یا از دسترس خارج شود، بخشی از سهام او جریمه می‌شود. این سازوکار انگیزهٔ اقتصادی لازم برای رفتار صادقانه را فراهم می‌کند.

دارندگان معمولی سه مسیر اصلی برای مشارکت دارند: سپردن کوین به استخرهای نامینیتور که سهام چند نفر را برای یک اعتبارسنج جمع می‌کنند، استفاده از پروتکل‌های استیکینگ نقدشونده که در ازای کوین قفل‌شده توکنی قابل انتقال می‌دهند، و استیکینگ از طریق سرویس‌های امانی. هر روش ریسک خاص خود را دارد؛ از ریسک قرارداد هوشمند در پروتکل‌های دیفای تا ریسک طرف مقابل در سرویس‌های امانی. پیش از استیکینگ، دورهٔ قفل، نرخ کارمزد استخر و سابقهٔ اعتبارسنج را بررسی کنید.

استیبل‌کوین‌ها و پرداخت روی TON

یکی از کاربردهای پرحجم شبکهٔ TON انتقال استیبل‌کوین است. نسخهٔ بومی تتر روی این شبکه امکان ارسال دلار دیجیتال را با کارمزدی بسیار کم و از داخل محیط تلگرام فراهم کرده است. ابزارهای پرداخت توسعه‌یافته برای مینی‌اپ‌ها نیز به کسب‌وکارها اجازه می‌دهند هم کوین بومی شبکه و هم استیبل‌کوین را در یک فرایند پرداخت دریافت کنند. باید توجه داشت که کارمزد انتقال توکن‌ها روی TON همچنان با کوین بومی شبکه پرداخت می‌شود؛ بنابراین حتی برای ارسال تتر نیز مقدار کمی گرام در کیف پول لازم است.

نکتهٔ مهم هنگام انتقال

هنگام ارسال دارایی روی TON، به فیلد «کامنت» یا «ممو» دقت کنید. بسیاری از سرویس‌ها برای شناسایی واریز کاربر به این فیلد نیاز دارند و نبود آن ممکن است به گم شدن موقت یا دائمی دارایی منجر شود. همچنین قالب آدرس‌ها در TON با برخی شبکه‌های دیگر متفاوت است و ارسال دارایی به شبکهٔ اشتباه قابل بازگشت نیست.

ریسک‌ها و نکات پیش از تصمیم‌گیری

  • وابستگی به تلگرام: بخش بزرگی از کاربرد شبکه به تصمیم‌های یک شرکت وابسته است.
  • تمرکز مالکیت و اعتبارسنجی: سهم بالای کیف پول‌های بزرگ و نقش تلگرام در اجماع، نگرانی‌هایی دربارهٔ تمرکززدایی ایجاد کرده است.
  • ریسک‌های مقرراتی: پیشینهٔ پرونده با SEC و فشارهای حقوقی بر تلگرام می‌تواند بر پروژه اثر بگذارد.
  • نوسان قیمت: قیمت این کوین مانند سایر رمزارزها نوسان شدیدی دارد.
  • کلاهبرداری‌های تلگرامی: ربات‌ها و کانال‌های جعلی، به‌ویژه با بهانهٔ تغییر نام، رایج‌اند.

این مطالب صرفاً جنبهٔ آموزشی دارد و توصیهٔ مالی یا سرمایه‌گذاری نیست. پیش از هر تصمیم مالی، تحقیق مستقل کنید و ریسک‌ها را بسنجید.

وضعیت تون کوین در ارزینجا

تا آبان ۱۴۰۵، خرید آنی، بازار حرفه‌ای، واریز و برداشت تون کوین در ارزینجا فعال نیست. در صورت تغییر این وضعیت، اطلاعات این صفحه به‌روزرسانی می‌شود. برای آشنایی با ارزهای پرکاربرد دیگر می‌توانید صفحهٔ بیت کوین را ببینید.

جمع‌بندی

تون کوین، که اکنون گرام (GRAM) نام دارد، ارز بومی بلاکچینی است که از دل پروژهٔ ناتمام تلگرام برخاست، با تلاش جامعهٔ متن‌باز ادامه یافت و امروز دوباره به تلگرام پیوند خورده است. معماری شاردینگ، کارمزد بسیار پایین و دسترسی به کاربران تلگرام نقاط قوت آن است و وابستگی به یک شرکت، تمرکز مالکیت و ریسک‌های مقرراتی مهم‌ترین نقاط ضعفش. برای پیگیری تحلیل‌ها و اخبار این شبکه، بخش تحلیل TON در بلاگ ارزینجا را دنبال کنید.

سوالات متداول تون کوین