راکت پول (Rocket Pool) با نماد RPL یک پروتکل غیرمتمرکز «استیکینگ نقدشونده» روی شبکهٔ اتریوم است. با آن هر کسی می‌تواند بدون داشتن ۳۲ اتر و بدون اجرای نود، اتر خود را استیک کند و پاداش بگیرد. کاربران در ازای اتری که به راکت پول می‌سپارند توکن rETH می‌گیرند. ارزش این توکن نسبت به اتر به مرور با پاداش‌های استیکینگ بالا می‌رود. توکن RPL هم دارایی حاکمیتی و اقتصادی همین پروتکل است و دارندگانش در اداره و درآمد راکت پول سهم دارند.
در این صفحه توضیح می‌دهیم راکت پول چطور کار میکند، توکن RPL چه نقشی دارد و ارتقای بزرگ Saturn 1 در سال ۲۰۲۶ چه چیزهایی را تغییر داد. نکته‌های مهم خرید راکت پول در صرافی ارزینجا و نگهداری امن آن را هم مرور می‌کنیم.
وضعیت در ارزینجا (مهر ۱۴۰۵): خرید و فروش آنی راکت پول و واریز RPL به کیف پول ارزینجا فعال است، اما برداشت RPL از ارزینجا در حال حاضر فعال نیست. پیش از خرید، اگر قصد انتقال توکن به کیف پول شخصی دارید، وضعیت برداشت را در صفحهٔ کیف پول بررسی کنید.
راکت پول چیست؟
از زمان مهاجرت اتریوم به اجماع اثبات سهام (Proof of Stake)، اعتبارسنج‌ها با سپردن اتر از شبکه محافظت می‌کنند و پاداش می‌گیرند. اجرای یک اعتبارسنج مستقل به ۳۲ اتر، سخت‌افزار و دانش فنی نیاز دارد. بیشتر کاربران هیچ‌کدام از این‌ها را ندارند. راکت پول برای حل همین مشکل ساخته شد. پروتکل اتر کاربران عادی را جمع میکند و در اختیار «اپراتورهای نود» قرار میدهد. اپراتورها بخشی از سرمایهٔ هر اعتبارسنج را خودشان می‌گذارند و بقیه را از استخر راکت پول می‌گیرند.
پروژه را دیوید روگندایک (David Rugendyke) در سال ۲۰۱۶ آغاز کرد. پس از چند نسخهٔ آزمایشی (بتا) در سال‌های ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۱، شبکهٔ اصلی آن در نوامبر ۲۰۲۱ راه‌اندازی شد. ویژگی اصلی راکت پول در مقایسه با رقبایی مثل لیدو «بدون مجوز» بودن اپراتوری نود است. هر کسی می‌تواند بدون درخواست یا تأیید از جای دیگر نود راکت پول راه بیندازد. همین ویژگی آن را به یکی از غیرمتمرکزترین پروتکل‌های استیکینگ اتریوم تبدیل کرده است.
استیکینگ نقدشونده یعنی چه؟
در استیکینگ معمولی، اتر سپرده‌شده تا زمان خروج اعتبارسنج قفل است. در استیکینگ نقدشونده، کاربر یک «توکن رسید» می‌گیرد که سهم او از اتر استیکشده و پاداش‌هایش را نشان میدهد. این توکن در راکت پول همان rETH است. rETH یک توکن استاندارد ERC-20 است. می‌توان آن را جابه‌جا کرد، در بازارهای غیرمتمرکز فروخت یا در پروتکل‌های دیفای به کار برد. در همین مدت اتر پشتوانه‌اش همچنان پاداش استیکینگ می‌گیرد.
راکت پول چگونه کار میکند؟
راکت پول دو گروه کاربر دارد که نیاز همدیگر را برطرف می‌کنند: استیک‌کنندگان نقدشونده که فقط اتر دارند، و اپراتورهای نود که زیرساخت فنی و بخشی از سرمایه را فراهم می‌کنند.
استیک‌کنندگان و توکن rETH
کاربر عادی اتر خود را به قرارداد هوشمند راکت پول واریز میکند و rETH می‌گیرد. طبق توضیحات CoinGecko، حداقل واریز برای گرفتن rETH حدود ۰٫۰۱ اتر است. rETH توکن «بازده‌دار» است: موجودی rETH در کیف پول ثابت می‌ماند، اما نرخ تبدیل آن به اتر با جمع شدن پاداش‌ها بیشتر میشود. در زمان خروج، کاربر rETH را به پروتکل برمی‌گرداند یا در بازار می‌فروشد و اتر بیشتری از سپردهٔ اولیه پس می‌گیرد. البته این بازده تضمینی نیست و به عملکرد شبکه و اعتبارسنج‌ها بستگی دارد.
اپراتورهای نود و باند اتر
اپراتور نود برای ساخت هر اعتبارسنج مقداری اتر به عنوان «باند» (وثیقه) می‌گذارد و بقیهٔ ۳۲ اتر لازم از استخر استیک‌کنندگان تأمین میشود. در عوض، اپراتور پاداش سهم خودش را کامل می‌گیرد و از پاداش بخش قرض‌گرفته‌شده هم کمیسیون دریافت میکند. اگر اپراتور کوتاهی کند یا جریمه شود، زیان اول از باند خودش کم میشود. این ساز و کار از سپردهٔ استیک‌کنندگان rETH محافظت میکند.
مقدار این باند در طول زمان کمتر شده است. در ابتدا ۱۶ اتر بود، با ارتقای Atlas به ۸ اتر رسید و با Saturn 1 در سال ۲۰۲۶ به ۴ اتر کاهش یافت. هر کاهش یعنی با همان سرمایه می‌توان اعتبارسنج‌های بیشتری ساخت و اتر بیشتری از کاربران را به کار گرفت.
نقش اوراکل دائو و پروتکل دائو
در راکت پول دو نهاد حاکمیتی وجود دارد. اوراکل دائو (oDAO) گروهی از اعضای معتمد است که داده‌هایی مثل نرخ rETH و توزیع پاداش‌ها را روی زنجیره گزارش میکند. پروتکل دائو (pDAO) هم از اپراتورهای نود تشکیل میشود و پارامترهای پروتکل، خزانه و تقسیم درآمد را با رأی‌گیری تعیین میکند. برای آشنایی بیشتر با این مدل اداره، مقالهٔ آشنایی با ارزهای محبوب دیفای را هم ببینید.
توکن RPL چه کاربردی دارد؟
RPL توکن بومی راکت پول است و روی اتریوم با استاندارد ERC-20 منتشر شده است. نشانی قرارداد آن در شبکهٔ اتریوم 0xD33526068D116cE69F19A9ee46F0bd304F21A51f است و نسخههای پل‌شدهٔ آن روی آربیتروم و پالیگان هم وجود دارد. پیش از خرید یا انتقال، نشانی قرارداد را از منابع رسمی مثل اترسکن بررسی کنید.
- حاکمیت: قدرت رأی در پروتکل دائو به RPL استیکشده در نودها وابسته است و دارندگان آن در تصمیم‌های پروتکل نقش دارند.
- سهم از درآمد پروتکل: پس از Saturn 1، RPL استیکشده بخشی از کمیسیون استیکینگ پروتکل را به صورت اتر دریافت میکند (Fee Switch).
- پاداش تورمی: بخشی از RPL تازه منتشرشده به اپراتورهای نود، اعضای اوراکل دائو و خزانهٔ پروتکل دائو می‌رسد. طبق نقشهٔ راه، این بخش در مرحلهٔ بعدی Saturn کم میشود.
- تأمین مالی توسعه: خزانهٔ پروتکل دائو با RPL، توسعهٔ پروتکل و گرنت پروژه‌های اکوسیستم را تأمین میکند.
ارتقای Saturn 1؛ بزرگ‌ترین تغییر راکت پول
ارتقای Saturn 1 در ۱۸ فوریهٔ ۲۰۲۶ (۲۹ بهمن ۱۴۰۴) روی شبکهٔ اصلی اتریوم فعال شد. تیم راکت پول آن را بزرگ‌ترین ارتقای پروتکل از زمان راه‌اندازی می‌داند. پیش از آن، Saturn 0 در ۲۸ اکتبر ۲۰۲۴ اجباری بودن استیک RPL را برای مینی‌پول‌های تازه برداشته بود. توضیحات کامل در صفحهٔ رسمی Saturn آمده است.
اعتبارسنج‌های ۴ اتری و مگاپول‌ها
با Saturn 1، اپراتور فقط ۴ اتر برای هر اعتبارسنج می‌گذارد و ۲۸ اتر دیگر از استیک‌کنندگان rETH می‌آید. به این ترتیب ۸ اتر باند می‌تواند پشتوانهٔ حدود ۵۶ اتر سپردهٔ کاربران باشد. همچنین ساختار «مگاپول» (Megapool) معرفی شد: به جای ساخت یک قرارداد هوشمند جدا برای هر اعتبارسنج، همهٔ اعتبارسنج‌های یک نود زیر یک قرارداد مدیریت می‌شوند. این کار هزینهٔ گس و پیچیدگی مدیریت را کم میکند. کمیسیون پایهٔ اپراتور از پاداش ۲۸ اتر قرض‌گرفته‌شده ۵ درصد اعلام شده است.
Fee Switch؛ درآمد اتری برای RPL
مهم‌ترین تغییر برای دارندگان RPL، روشن شدن «Fee Switch» است. پیش‌تر ارزش اقتصادی RPL عمدتاً به پاداش تورمی و نقش وثیقه‌ای آن وابسته بود. اکنون بخشی از کمیسیون استیکینگ پروتکل، در تنظیمات اولیه حدود ۹ درصد از درآمد، به صورت اتر به RPL استیک‌شدهٔ واجد شرایط رأی می‌رسد. این تقسیم با ساز و کاری به نام UARS انجام میشود که درآمد را بین دارندگان rETH، اپراتورهای نود و استیک‌کنندگان RPL تقسیم میکند و پروتکل دائو می‌تواند آن را با رأی‌گیری تغییر دهد.
بافر برداشت rETH
Saturn 1 یک بافر برداشت در سطح پروتکل هم اضافه کرد. هدف آن بهتر کردن نقدشوندگی rETH، امکان خروج سریع‌تر و کم کردن فاصلهٔ قیمت بازار rETH از ارزش واقعی آن در زمان نوسان است.
تاریخچه و نقشهٔ راه راکت پول
- ۲۰۱۶: آغاز پروژه به دست دیوید روگندایک.
- ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۱: سه نسخهٔ بتا و آزمایش‌های عمومی.
- نوامبر ۲۰۲۱: راه‌اندازی شبکهٔ اصلی با rETH و مینی‌پول‌های بدون مجوز.
- ۱۸ آوریل ۲۰۲۳ (Atlas): پس از ارتقای شاپلا و فعال شدن برداشت در اتریوم، مینی‌پول‌های ۸ اتری (LEB8) و امکان تبدیل اعتبارسنج‌های مستقل معرفی شد.
- ۱۷ ژوئن ۲۰۲۴ (Houston): پروتکل دائو کاملاً روی زنجیره رفت، رأی‌گیری بدون ابزار خارجی ممکن شد و استیک اتر به نام نودها اضافه شد.
- ۲۸ اکتبر ۲۰۲۴ (Saturn 0): حذف الزام استیک RPL برای مینی‌پول‌های جدید.
- ۱۸ فوریهٔ ۲۰۲۶ (Saturn 1): باند ۴ اتری، مگاپول، Fee Switch و بافر برداشت rETH.
طبق اسناد بازطراحی توکنومیک راکت پول، در مرحلهٔ بعد (Saturn 2) قرار است اپراتورهای نود دیگر پاداش تورمی RPL نگیرند و نرخ تورم سالانه از حدود ۵ درصد به ۱٫۵ درصد کم شود. این مرحله هنوز برنامه است و جزئیات و زمان آن به رأی جامعه بستگی دارد.
عرضه و توکنومیک RPL
برخلاف بسیاری از توکن‌ها، RPL سقف عرضهٔ ثابت ندارد و تورم آن را پروتکل دائو مدیریت میکند. تا پیش از اجرای کامل بازطراحی توکنومیک، نرخ تورم سالانه حدود ۵ درصد بوده است. RPL تازه هر حدود ۲۸ روز ضرب میشود و بین اپراتورهای نود، اعضای اوراکل دائو و خزانهٔ پروتکل دائو تقسیم میشود. طبق داده‌های CoinGecko در مهر ۱۴۰۵، عرضهٔ در گردش RPL حدود ۲۲٫۹ میلیون توکن است. این عدد با ضرب توکن تازه کم‌کم بیشتر میشود.
با Fee Switch، بخشی از ارزش RPL به درآمد واقعی پروتکل، یعنی کمیسیون استیکینگ اتر، وابسته شده است. پس رشد مقدار اتر استیکشده در راکت پول و نرخ پاداش استیکینگ اتریوم روی جذابیت RPL اثر مستقیم دارد.
مزایا و ریسک‌های راکت پول
مزایا
- غیرمتمرکز و بدون مجوز: هر کسی می‌تواند اپراتور نود شود و این برای تنوع اعتبارسنج‌های اتریوم مفید است.
- دسترسی آسان: استیک با مقدار کم اتر و بدون نیاز به اجرای نود.
- محافظت از سپرده‌ها: باند اپراتورها جلوی زیان استیک‌کنندگان rETH را می‌گیرد.
- سابقهٔ طولانی: از ۲۰۲۱ روی شبکهٔ اصلی فعال است و چند ارتقای بزرگ را پشت سر گذاشته است.
ریسک‌ها
- ریسک قرارداد هوشمند: حسابرسی امنیتی همهٔ ریسک‌ها را از بین نمی‌برد.
- رقابت شدید: رقبایی مثل لیدو استیک اتر و اترفای سهم بزرگی از بازار استیکینگ نقدشونده دارند.
- تغییرات توکنومیک: بازطراحی RPL هنوز تمام نشده و نتیجهٔ رأی‌گیری‌های آینده می‌تواند روی ارزش آن اثر بگذارد.
- نوسان قیمت: RPL یک آلت‌کوین با بازار کوچک‌تر از اتریوم است و نوسان زیادی دارد.
مقایسهٔ راکت پول با رقبا
بازار استیکینگ اتریوم چند بازیگر اصلی دارد. لیدو بزرگ‌ترین پروتکل استیکینگ نقدشونده است، ولی اپراتورهای آن عمدتاً با انتخاب دائو تعیین می‌شوند. اس اس وی نتورک زیرساخت اعتبارسنج توزیع‌شده (DVT) می‌سازد. پروژه‌هایی مثل ایگن لیر هم مفهوم «ری‌استیکینگ» را مطرح کرده‌اند. تفاوت اصلی راکت پول، تأکید بر اپراتوری بدون مجوز و الزام باند اتر برای هر اپراتور است. این مدل امنیت سپرده‌ها را به منافع خود اپراتورها گره می‌زند.
آموزش خرید راکت پول در ارزینجا
در ارزینجا می‌توانید RPL را با تومان و به صورت آنی بخرید یا بفروشید. مراحل کلی این است:
- ثبتنام در ارزینجا و تکمیل احراز هویت.
- واریز تومان به کیف پول ارزینجا از راه درخواست واریز تومان.
- رفتن به بخش خرید و فروش آنی و انتخاب «راکت پول». راهنمای کامل در صفحهٔ ثبت سفارش آنی آمده است.
- وارد کردن مبلغ یا مقدار RPL، دیدن قیمت نهایی و تأیید سفارش.
بازار حرفهای (اردربوک) برای RPL در ارزینجا فعلاً فعال نیست و معامله فقط از راه خرید و فروش آنی انجام میشود.
قیمت راکت پول و عوامل مؤثر بر آن
قیمت لحظه‌ای راکت پول به تومان در بالای همین صفحه و در بازار ارزینجا نمایش داده میشود. چند عامل روی قیمت RPL اثر می‌گذارند:
- حجم اتر استیکشده در راکت پول و سهم آن از بازار استیکینگ.
- نرخ پاداش استیکینگ اتریوم که درآمد پروتکل و سهم Fee Switch را تعیین میکند.
- تصمیم‌های پروتکل دائو دربارهٔ تورم و تقسیم درآمد.
- روند کلی بازار و قیمت اتریوم و بیت کوین.
این توضیحات توصیهٔ سرمایه‌گذاری نیست و پیش از هر خریدی باید ریسک‌ها را بسنجید.
کارمزد خرید راکت پول
کارمزد خرید و فروش آنی در ارزینجا بر اساس سطح کاربری محاسبه میشود. جدول کامل در صفحهٔ کارمزدها آمده است. برای کم کردن کارمزد، راهنمای تخفیف کارمزد معاملات آنی را هم ببینید. کارمزد شبکه برای انتقال RPL روی اتریوم جداگانه است و به شلوغی شبکه بستگی دارد.
کیف پول مناسب برای نگهداری RPL
RPL یک توکن ERC-20 است. پس هر کیف پولی که از اتریوم و توکن‌های آن پشتیبانی کند می‌تواند آن را نگه دارد:
- کیف پولهای نرم‌افزاری: مثل MetaMask و Trust Wallet. برای دسترسی سریع و کار با دیفای مناسب‌اند.
- کیف پولهای سختافزاری: مثل Ledger و Trezor. برای نگهداری بلندمدت امن‌ترند.
- کیف پول ارزینجا: اگر قصد معاملهٔ مکرر دارید، می‌توانید RPL را در کیف پول ارزینجا نگه دارید.
در هنگام واریز RPL به ارزینجا، شبکهٔ انتقال را دقیق انتخاب کنید. نسخههای RPL روی آربیتروم و پالیگان قرارداد متفاوتی دارند و انتقال روی شبکهٔ اشتباه ممکن است باعث از دست رفتن دارایی شود. راهنمای واریز رمزارز را پیش از انتقال بخوانید.
نتیجه‌گیری
راکت پول یکی از قدیمی‌ترین و غیرمتمرکزترین پروتکل‌های استیکینگ نقدشوندهٔ اتریوم است. با ارتقای Saturn 1 در فوریهٔ ۲۰۲۶، باند اپراتورها به ۴ اتر رسید و RPL برای اولین بار مستقیماً سهمی از درآمد اتری پروتکل گرفت. این تغییرها RPL را از یک توکن صرفاً وثیقه‌ای و تورمی به دارایی‌ای نزدیک کرده که به عملکرد واقعی پروتکل وابسته است. اگر به اکوسیستم استیکینگ اتریوم علاقه دارید، می‌توانید راکت پول را با تومان در ارزینجا بخرید. فقط وضعیت فعلی برداشت را در نظر بگیرید و ریسک‌های پروژه را بسنجید.