بلاکچین اتریوم محل فعالیت‌های اقتصادی گسترده‌ای است؛ از بازارها و NFTها گرفته تا بازی‌های بلاک‌چینی و اکوسیستم دیفای. اما محبوبیت همین برنامه‌ها، شبکهٔ اتریوم را شلوغ و کارمزد تراکنش (گس) را گاهی آن‌قدر گران میکند که استفاده از آن منطقی نیست. پالیگان (متیک) یا Polygon دقیقاً برای حل همین مشکل ساخته شد.
توکن پالیگان تا شهریور ۱۴۰۳ با نماد متیک (MATIC) شناخته می‌شد، اما از آن زمان توکن جدید POL جای آن را گرفته است. در این صفحه با پالیگان، تفاوت POL و MATIC، ارتقاهای تازهٔ شبکه و مسیر خرید پالیگان در ارزینجا آشنا می‌شوید.
وضعیت در ارزینجا (مهر ۱۴۰۵): خرید، فروش، واریز و برداشت نماد قدیمی MATIC در ارزینجا بسته است و این نماد دیگر معامله نمی‌شود. پالیگان در ارزینجا فقط با نماد جدید POL معامله میشود. اگر MATIC در کیف پول شخصی دارید، آن را به ارزینجا واریز نکنید.
پالیگان (Polygon) چیست؟
پالیگان مجموعهای از پروتکل‌هاست که برای رفع مشکل مقیاسپذیری اتریوم طراحی شده است. شبکهٔ اصلی آن، Polygon PoS (که حالا با نام Polygon Chain هم معرفی میشود)، یک بلاکچین سازگار با اتریوم است که تراکنشها را جداگانه و با کارمزد بسیار کم پردازش میکند و به‌طور دوره‌ای خلاصهٔ وضعیت خود را روی اتریوم ثبت میکند. نتیجه این است که کاربران می‌توانند با برنامه‌های غیرمتمرکز (DApp) کار کنند، بدون اینکه درگیر شلوغی و کارمزد بالای شبکهٔ اصلی اتریوم شوند.
پالیگان را معمولاً یک راه‌حل «لایه ۲» یا زنجیرهٔ جانبی اتریوم می‌نامند؛ چون برنامه‌ها و کیف پول‌های اتریومی تقریباً بدون تغییر روی آن کار می‌کنند. برای آشنایی مفصل‌تر با فناوری پالیگان، مقالهٔ پالیگان چیست را بخوانید.
مهاجرت از MATIC به POL؛ چه چیزی عوض شد؟
در ۱۴ شهریور ۱۴۰۳ (۴ سپتامبر ۲۰۲۴)، توکن POL جایگزین MATIC شد و از آن زمان POL توکن رسمی پرداخت کارمزد و استیکینگ در شبکهٔ Polygon PoS است. تبدیل MATIC به POL به نسبت یک به یک انجام شد و بیشتر صرافی‌های بزرگ موجودی کاربرانشان را خودکار تبدیل کردند.
POL چه تفاوتی با MATIC دارد؟
POL برای نسل جدید پالیگان طراحی شده است؛ یعنی شبکهای از زنجیره‌های متصل به هم که با یک لایهٔ مشترک به نام AggLayer به هم وصل می‌شوند. مهم‌ترین تفاوت اقتصادی هم این است که عرضهٔ POL برخلاف MATIC ثابت نیست و سالانه حدود ۲ درصد توکن جدید منتشر میشود: نیمی برای پاداش اعتبارسنج‌ها و نیمی برای خزانهٔ جامعه.
اگر هنوز MATIC دارم چه کنم؟
اگر MATIC را در کیف پول شخصی نگه داشته‌اید، تبدیل آن به POL فقط از طریق پورتال رسمی پالیگان انجام میشود. مراقب سایت‌های جعلی «مهاجرت توکن» باشید؛ هیچ سرویس رسمی از شما کلید خصوصی یا عبارت بازیابی نمی‌خواهد. یادتان باشد که تا مهر ۱۴۰۵ واریز MATIC به ارزینجا بسته است؛ پس اول توکن را به POL تبدیل کنید.
پالیگان چگونه کار میکند؟
زنجیرهٔ Polygon PoS
Polygon PoS با سازوکار اثبات سهام (PoS) کار میکند: اعتبارسنج‌ها با قفل کردن POL تراکنشها را تأیید می‌کنند و در ازای آن پاداش می‌گیرند. این زنجیره در فاصله‌های منظم «چک‌پوینت»هایی از وضعیت خود را روی اتریوم ثبت میکند. به همین دلیل تراکنشها سریع‌اند و کارمزدها معمولاً کسری از یک سنت است.
ارتقاهای Heimdall v2 و Rio
در تیر ۱۴۰۴ (ژوئیهٔ ۲۰۲۵) لایهٔ اجماع پالیگان با ارتقای Heimdall v2 بازسازی شد و زمان قطعیت تراکنشها از یک تا دو دقیقه به حدود ۵ ثانیه رسید. چند ماه بعد، در ۱۶ مهر ۱۴۰۴ (۸ اکتبر ۲۰۲۵)، هاردفورک Rio فعال شد. Rio با مدل «تولیدکنندهٔ بلاک منتخب اعتبارسنج‌ها» (VEBloP) سازمان‌دهی مجدد زنجیره (reorg) را عملاً حذف کرد، اعتبارسنجی بدون نیاز به نگهداری کل وضعیت (stateless) را آورد و به گفتهٔ پالیگان ظرفیت شبکه را به حدود ۵٬۰۰۰ تراکنش در ثانیه رساند. هدف بلندمدت نقشهٔ راه پالیگان رسیدن به ۱۰۰ هزار تراکنش در ثانیه است. دربارهٔ ارتقاهای قبلی هم مقالهٔ هاردفورک پالیگان را ببینید.
فناوری دانش صفر، AggLayer و پایان zkEVM
پالیگان سال‌ها روی رول‌آپ‌های دانش صفر (ZK) سرمایه‌گذاری کرد. هدف AggLayer این است که زنجیره‌های مختلف نقدینگی و کاربران مشترک داشته باشند و کاربر احساس کند با یک شبکهٔ واحد کار میکند. اما شبکهٔ Polygon zkEVM که بتای آن از ۲۰۲۳ فعال بود، به استقبال مورد انتظار نرسید. پالیگان در خرداد ۱۴۰۴ بازنشستگی آن را اعلام کرد و سکوئنسر zkEVM در ۱۲ تیر ۱۴۰۵ (۳ ژوئیهٔ ۲۰۲۶) خاموش شد. کسانی که دارایی‌شان در کیف پول شخصی روی zkEVM مانده، تا پایان دسامبر ۲۰۲۷ می‌توانند از طریق رابط Claims آن را روی اتریوم پس بگیرند. این تغییر روی شبکهٔ Polygon PoS و توکن POL اثری ندارد. برای درک بهتر این مفاهیم، راهنمای رول‌آپ چیست را ببینید.
کاربردها و اکوسیستم پالیگان
کارمزد پایین و سازگاری با اتریوم باعث شده است پالیگان به یکی از شبکه‌های محبوب برای برنامه‌های پرتراکنش تبدیل شود. پروتکل‌های بزرگ دیفای مثل آوه (Aave) و یونی‌سواپ (Uniswap) نسخه‌ای روی پالیگان دارند. صرافی غیرمتمرکز کوئیک‌سواپ (QuickSwap) هم از قدیمی‌ترین پروژه‌های بومی این شبکه است.
پالیگان در حوزهٔ NFT و برندهای بزرگ هم فعال بوده است؛ برای مثال آواتارهای کلکسیونی ردیت و پلتفرم دیجیتال نایکی (.SWOOSH) روی پالیگان ساخته شدند. امروز مهم‌ترین کاربرد این شبکه پرداخت با استیبل‌کوین‌هایی مثل تتر و USDC است؛ چون هر تراکنش معمولاً کسری از یک سنت هزینه دارد و در چند ثانیه قطعی میشود. برای مقایسهٔ لایه‌های مختلف بلاکچین، راهنمای لایه ۱، لایه ۲ و لایه ۳ را بخوانید.
پالیگان در سال‌های ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶
پالیگان در این دو سال تمرکزش را از «زنجیره‌های متعدد ZK» به سمت پرداخت و استیبل‌کوین برد. مهم‌ترین تغییرها این‌ها بودند:
تغییرات مدیریتی و راهبردی
در خرداد ۱۴۰۴ (ژوئن ۲۰۲۵) سندیپ نیل‌وال، از هم‌بنیان‌گذاران پالیگان، مدیرعامل بنیاد پالیگان شد و تیم روی زنجیرهٔ PoS و AggLayer متمرکز شد. هم‌زمان اعلام شد zkEVM کنار گذاشته میشود.
Open Money Stack و ورود به پرداخت‌های استیبل‌کوینی
در دی ۱۴۰۴ (ژانویهٔ ۲۰۲۶) Polygon Labs چارچوب Open Money Stack را برای پرداخت‌های استیبل‌کوینی معرفی کرد. چند روز بعد، در ۱۳ ژانویهٔ ۲۰۲۶، توافق قطعی خرید دو شرکت Coinme (خدمات تبدیل پول نقد به رمزارز در آمریکا) و Sequence (زیرساخت کیف پول) را به ارزش بیش از ۲۵۰ میلیون دلار اعلام کرد. این خرید بیشتر بهصورت نقدی بود و هدفش ساختن یک شبکهٔ پرداخت دارای مجوز در آمریکا است.
افزایش موقت پاداش استیکینگ (PIP-92)
با پیشنهاد حاکمیتی PIP-92 که از ۹ مهر ۱۴۰۵ (۱ اکتبر ۲۰۲۶) فعال شد، حدود ۲۷٫۳ میلیون POL از کارمزدهای اولویت شبکه برای دو ماه به پاداش استیکرها اضافه میشود. پالیگان تخمین می‌زند نرخ سالانهٔ ناخالص پاداش در این دوره از حدود ۳ درصد به حدود ۷٫۷ درصد برسد. این افزایش تا ۱۰ آذر ۱۴۰۵ (۱ دسامبر ۲۰۲۶) ادامه دارد و توکن تازه‌ای برایش ساخته نمی‌شود.
کاربردهای توکن POL
- پرداخت کارمزد: کارمزد تراکنشها در شبکهٔ Polygon PoS با POL پرداخت میشود.
- استیکینگ: اعتبارسنج‌ها و دلیگیتورها با قفل کردن POL در امنیت شبکه مشارکت می‌کنند و پاداش می‌گیرند.
- حاکمیت: دارندگان POL در تصمیم‌گیری دربارهٔ آیندهٔ شبکه و خزانهٔ جامعه نقش دارند.
- معامله: POL در صرافی‌های بزرگ جهانی و در ارزینجا خرید و فروش میشود.
توکنومیک پالیگان (POL)
عرضهٔ اولیهٔ POL، مثل MATIC، ۱۰ میلیارد واحد بود؛ اما POL سقف ثابت ندارد و سالانه حدود ۲ درصد توکن جدید به آن اضافه میشود. طبق دادهٔ کوین‌گکو در مهر ۱۴۰۵، حدود ۱۰٫۶۳ میلیارد POL در گردش است. این تورم کنترل‌شده برای پرداخت پاداش امنیت شبکه و تأمین مالی توسعهٔ اکوسیستم طراحی شده است. بنابراین رشد قیمت POL به این بستگی دارد که تقاضا و استفاده از شبکه سریع‌تر از عرضه رشد کند.
قیمت لحظه‌ای پالیگان (POL)
قیمت نماد قدیمی MATIC دیگر به‌روز نمی‌شود و قیمت واقعی پالیگان همان قیمت POL است. قیمت تومانی POL از قیمت دلاری آن در بازار جهانی و نرخ تتر در بازار داخلی ساخته میشود و مثل همهٔ رمزارزها نوسان شدیدی دارد. پیش از هر معامله، قیمت را در بازار POL ارزینجا ببینید.
آموزش خرید پالیگان (POL) در ارزینجا
خرید پالیگان در ارزینجا فقط با نماد POL ممکن است و نماد MATIC معامله نمی‌شود. مراحل:
- در ارزینجا ثبتنام کنید (راهنمای ثبتنام) و احراز هویت را کامل کنید (سطوح احراز هویت).
- کیف پول خود را با تومان (راهنمای واریز تومان) یا تتر شارژ کنید.
- در بازار POL در ارزینجا سفارش خرید ثبت کنید؛ یا با سفارش سریع (راهنمای سفارش OTC) یا در بازار حرفهای با سفارش محدود.
کارمزد خرید پالیگان
کارمزد هر معامله به نوع سفارش و سطح کاربری شما بستگی دارد و با بالا رفتن سطح کاربری کمتر میشود. جدول به‌روز در صفحهٔ کارمزدهای ارزینجا آمده است.
برداشت POL از ارزینجا
هنگام برداشت POL، شبکهٔ مقصد را با دقت انتخاب کنید و مطمئن شوید آدرس کیف پول شما با همان شبکه سازگار است (راهنمای برداشت رمزارز). شبکه‌های فعال، کارمزد و حداقل برداشت هنگام ثبت درخواست نمایش داده می‌شوند. پیش از هر واریز هم فعال بودن شبکه را در صفحهٔ واریز چک کنید و هرگز MATIC قدیمی را به آدرس POL نفرستید.
شبکه‌ها، آدرس قرارداد و پالیگان اسکن
POL توکن بومی شبکهٔ Polygon PoS است و روی اتریوم هم بهصورت توکن ERC-20 وجود دارد. آدرس قرارداد رسمی POL روی اتریوم 0x455e53cbb86018ac2b8092fdcd39d8444affc3f6 است که میتوانید در اتراسکن چک کنید.
برای دیدن تراکنشها، آدرسها و بلاک‌های شبکهٔ پالیگان از کاوشگر پالیگان اسکن (PolygonScan) استفاده میشود؛ کافی است هش تراکنش یا آدرس کیف پول را در آن جست‌وجو کنید. اطلاعات رسمی پروژه هم در وب‌سایت پالیگان و وایت‌پیپر POL در دسترس است.
استیک پالیگان
دارندگان POL می‌توانند توکن خود را استیک کنند و در امنیت شبکه سهیم شوند. کسانی که نمی‌خواهند خودشان اعتبارسنج راه بیندازند، می‌توانند توکن را به یک اعتبارسنج «دلیگیت» کنند و بخشی از پاداش او را بگیرند. نرخ پاداش ثابت نیست و به تعداد کل توکن‌های استیک‌شده، عملکرد اعتبارسنج و تصمیم‌های حاکمیتی مثل PIP-92 بستگی دارد. (با مفهوم کلی در راهنمای استیکینگ چیست آشنا شوید.)
استیکینگ ریسک هم دارد: اگر اعتبارسنج خطا یا تخلف کند، ممکن است بخشی از توکن‌ها جریمه شود، و آزاد کردن توکن‌های استیک‌شده هم مدتی زمان می‌برد. در کنار این‌ها، کاهش قیمت POL ارزش پاداش‌ها را هم کم میکند.
پالیگان در برابر دیگر راه‌حل‌های لایه ۲
پالیگان تنها راه‌حل مقیاسپذیری اتریوم نیست. آربیتروم و آپتیمیزم از رول‌آپ‌های خوش‌بینانه استفاده می‌کنند، استارک‌نت روی اثبات‌های دانش صفر ساخته شده و ایمیوتبل روی بازی‌ها تمرکز دارد. مزیت پالیگان سابقهٔ طولانی‌تر، اکوسیستم بزرگ برنامه‌ها و تمرکز تازه‌اش روی پرداخت است؛ اما رقابت در این حوزه شدید است. مقایسهٔ کامل را در مقالهٔ لایه‌های دوم اتریوم: آربیتروم، آپتیمیزم و بیس بخوانید.
کیف پول‌های پالیگان
نوع کیف پول به کاربرد و مقدار دارایی شما بستگی دارد. کیف پول‌های سخت‌افزاری مثل Ledger و Trezor امن‌ترین گزینه برای نگهداری مقادیر بزرگ‌اند. کیف پول‌های نرم‌افزاری مثل متامسک رایگان و ساده‌اند و کافی است شبکهٔ Polygon را به آن‌ها اضافه کنید (آموزش کامل متامسک).
کیف پول ارزینجا
اگر نمی‌خواهید درگیر کلید خصوصی شوید، میتوانید POL خریداری‌شده را در کیف پول حساب ارزینجای خود نگه دارید و هر زمان خواستید بفروشید یا برداشت کنید. برای آشنایی بیشتر، مقالهٔ کیف پول ارز دیجیتال و ارزینجا را ببینید.
تاریخچه پالیگان
پالیگان در سال ۲۰۱۷ با نام Matic Network توسط جاینتی کانانی، سندیپ نیل‌وال و آنوراگ آرجون در هند آغاز شد و میهایلو بیلیچ بعدها به جمع بنیان‌گذاران پیوست. مهم‌ترین نقاط عطف آن:
- ۲۰۱۷: آغاز پروژه با نام Matic Network
- ۲۰۱۹: فروش توکن MATIC در لانچ‌پد بایننس
- ۲۰۲۰: راه‌اندازی شبکهٔ اصلی
- بهمن ۱۳۹۹ (فوریهٔ ۲۰۲۱): تغییر نام Matic Network به Polygon
- ۲۰۲۳: راه‌اندازی نسخهٔ بتای شبکهٔ Polygon zkEVM
- شهریور ۱۴۰۳ (سپتامبر ۲۰۲۴): جایگزینی MATIC با توکن POL
- تیر ۱۴۰۴ (ژوئیهٔ ۲۰۲۵): ارتقای Heimdall v2 و رسیدن قطعیت تراکنش به حدود ۵ ثانیه
- مهر ۱۴۰۴ (اکتبر ۲۰۲۵): هاردفورک Rio و ظرفیت حدود ۵٬۰۰۰ تراکنش در ثانیه
- دی ۱۴۰۴ (ژانویهٔ ۲۰۲۶): معرفی Open Money Stack و اعلام خرید Coinme و Sequence
- تیر ۱۴۰۵ (ژوئیهٔ ۲۰۲۶): خاموشی سکوئنسر Polygon zkEVM
مزایا و ریسک‌های خرید پالیگان
مزایا
- یکی از قدیمی‌ترین و شناخته‌شده‌ترین راه‌حل‌های مقیاسپذیری اتریوم با اکوسیستم بزرگ
- کارمزد بسیار کم، قطعیت سریع تراکنش و سازگاری کامل با ابزارها و کیف پول‌های اتریوم
- تمرکز روشن بر پرداخت‌های استیبل‌کوینی و نقدشوندگی بالا در صرافی‌های بزرگ
ریسک‌ها
- رقابت شدید با لایه‌های دوم دیگر اتریوم
- تورم سالانهٔ حدود ۲ درصدی عرضهٔ POL
- تغییرهای پی‌درپی راهبرد پروژه؛ مثل کنار گذاشتن zkEVM پس از چند سال سرمایه‌گذاری
- نوسان شدید قیمت؛ POL در سال ۲۰۲۶ فاصلهٔ زیادی با سقف تاریخی خود داشته است
- ریسک سردرگمی بین MATIC و POL و سایت‌های جعلی مهاجرت توکن
جمع‌بندی
پالیگان (Polygon) یکی از مهم‌ترین راه‌حل‌های مقیاسپذیری اتریوم است که با ارتقاهای Heimdall v2 و Rio سریع‌تر شده و حالا روی پرداخت‌های استیبل‌کوینی تمرکز دارد. توکن آن از شهریور ۱۴۰۳ از متیک (MATIC) به POL تغییر کرده و POL توکن کارمزد، استیکینگ و حاکمیت شبکه است. در ارزینجا نماد MATIC بسته است و خرید پالیگان فقط با نماد POL انجام میشود. این مطلب توصیهٔ سرمایه‌گذاری نیست و فقط با سرمایه‌ای وارد شوید که توان تحمل ریسکش را دارید.