خرید زیرو اکس

زیرو اکس (0x) با نماد ZRX توکن حاکمیتی پروتکل 0x است؛ یکی از قدیمی‌ترین زیرساخت‌های معاملهٔ غیرمتمرکز در دنیای کریپتو. 0x امروز بیشتر به‌عنوان یک «موتور سواپ» شناخته می‌شود که نقدینگی صدها منبع را جمع می‌کند و در اختیار کیف پول‌ها و اپلیکیشن‌ها می‌گذارد تا کاربرانشان بتوانند توکن‌ها را مستقیم روی بلاکچین با بهترین قیمت ممکن معامله کنند. دارندگان ZRX در تصمیم‌گیری دربارهٔ ارتقای پروتکل و نحوهٔ خرج کردن خزانهٔ آن رأی می‌دهند. در این صفحه با تاریخچه، نحوهٔ کار، محصولات، توکنومیکس و ریسک‌های زیرو اکس آشنا می‌شوید و می‌بینید چطور می‌توانید ZRX را از ارزینجا بخرید.

وضعیت معامله در ارزینجا (مهر ۱۴۰۵): خرید آنی و واریز ZRX در ارزینجا فعال است، اما برداشت این توکن از حساب ارزینجا تا مهر ۱۴۰۵ موقتاً فعال نیست. پیش از معامله، وضعیت به‌روز را در صفحهٔ معامله ببینید.

زیرو اکس چیست؟

0x در اصل یک پروتکل باز برای مبادلهٔ همتابه‌همتای توکن‌ها روی اتریوم بود. ایدهٔ اولیه ساده بود: سفارش‌های خرید و فروش بیرون از زنجیره (آف‌چین) ساخته و امضا شوند و فقط تسویهٔ نهایی روی بلاکچین انجام شود. این کار هزینهٔ گس را کم می‌کرد و به هر تیمی اجازه می‌داد بدون ساختن همه‌چیز از صفر، یک صرافی غیرمتمرکز راه بیندازد.

با گذشت زمان و رشد دیفای (امور مالی غیرمتمرکز)، تمرکز 0x از «پروتکل دفتر سفارش» به «تجمیع نقدینگی» تغییر کرد. امروز شرکت 0x Labs که پروتکل را توسعه می‌دهد، مجموعه‌ای از APIها ارائه می‌کند که بهترین مسیر معامله را میان صرافی‌های غیرمتمرکز، استخرهای نقدینگی و بازارسازها پیدا می‌کند. به گفتهٔ سایت رسمی 0x، شرکت‌هایی مانند Coinbase، MetaMask، Phantom، Robinhood و Brave از این زیرساخت در محصولات خود استفاده می‌کنند.

توکن ZRX در این میان نقش حاکمیتی دارد: ابزار مشارکت در رأی‌گیری پیشنهادهای بهبود پروتکل (ZEIP) و تصمیم‌گیری دربارهٔ خزانهٔ جامعه.

تاریخچه و بنیان‌گذاران زیرو اکس

زیرو اکس را ویل وارن (Will Warren) و امیر باندئالی (Amir Bandeali) بنیان گذاشتند. وایت‌پیپر پروژه با عنوان «0x: پروتکلی باز برای مبادلهٔ غیرمتمرکز روی بلاکچین اتریوم» به تاریخ ۲۱ فوریهٔ ۲۰۱۷ منتشر شد و در آن پروتکلی برای مبادلهٔ کم‌اصطکاک توکن‌های ERC-20 معرفی شد. امیر باندئالی امروز مدیرعامل 0x است.

فروش توکن و سرمایه‌گذاری‌ها

فروش عمومی ZRX از ۱۵ تا ۲۰ اوت ۲۰۱۷ برگزار شد. در این فروش نیمی از یک میلیارد توکن ZRX با قیمت حدود ۰٫۰۴۸ دلار فروخته شد و پروژه ۲۴ میلیون دلار جذب کرد. برای پخش شدن مالکیت، سقف خرید برای هر شرکت‌کننده تعیین شده بود. نیم دیگر توکن‌ها میان شرکت 0x، صندوق توسعه‌دهندگان، تیم بنیان‌گذار و سرمایه‌گذاران اولیه تقسیم شد و سهم تیم و مشاوران طی چهار سال آزاد شد.

پس از آن، 0x Labs در سال ۲۰۲۱ یک دور سرمایه‌گذاری سری A به رهبری Pantera به ارزش ۱۵ میلیون دلار و در آوریل ۲۰۲۲ یک دور سری B به ارزش ۷۰ میلیون دلار به رهبری Greylock جذب کرد. در دور سری B نام‌هایی مانند Pantera، Jump Crypto، OpenSea و Coinbase هم حضور داشتند. خود 0x مجموع سرمایهٔ جذب‌شده را حدود ۱۰۹ میلیون دلار اعلام کرده است.

رویدادهای مهم اخیر

• ۲۰۲۲: Coinbase برای بازار NFT خود از زیرساخت 0x استفاده کرد؛ هم‌زمان با جذب سرمایهٔ سری B.
• توسعهٔ چندزنجیره‌ای: 0x از چند شبکهٔ سازگار با EVM فراتر رفت و پشتیبانی از سولانا را اضافه کرد. به گفتهٔ خود 0x، از نخستین تجمیع‌کننده‌هایی است که معاملات را در اکوسیستم EVM و سولانا یکپارچه می‌کند.
• مه ۲۰۲۵: 0x نخستین خرید شرکتی خود را انجام داد و تجمیع‌کنندهٔ Flood.bid را خرید. مبلغ معامله اعلام نشد. تیم فنی Flood به 0x پیوست تا کیفیت اجرای معاملات در APIهای 0x بهتر شود و برند Flood کنار گذاشته شد.

زیرو اکس چطور کار می‌کند؟

وقتی کاربری در یک کیف پول یا اپلیکیشن مبتنی بر 0x درخواست تبدیل توکن A به توکن B را می‌دهد، این مراحل طی می‌شود:

1. اپلیکیشن درخواست قیمت را به API زیرو اکس می‌فرستد.
2. موتور مسیریابی 0x قیمت را در منابع مختلف نقدینگی، از صرافی‌های غیرمتمرکز مثل یونی سواپ تا بازارسازهای حرفه‌ای، مقایسه می‌کند.
3. در صورت نیاز، سفارش میان چند منبع تقسیم می‌شود تا لغزش قیمت (اسلیپیج) کمتر و خروجی کاربر بیشتر شود.
4. تراکنش نهایی با امضای خود کاربر روی بلاکچین اجرا می‌شود. دارایی کاربر در هیچ مرحله‌ای به حساب شخص ثالث منتقل نمی‌شود و ساختار غیرامانی (non-custodial) است.

از ریلیر تا تجمیع نقدینگی

در نسخه‌های اولیهٔ پروتکل، «ریلیرها» (Relayers) دفتر سفارش را بیرون از زنجیره نگه می‌داشتند و سفارش‌های امضاشده را منتشر می‌کردند؛ تسویه روی زنجیره انجام می‌شد. این مدل الهام‌بخش بسیاری از صرافی‌های غیرمتمرکز نسل اول بود. پروژه‌هایی مثل کایبر نتورک، لوپرینگ و بنکور هم در همان دوره راه‌های دیگری برای معاملهٔ غیرمتمرکز آزمودند. با محبوب شدن بازارسازهای خودکار (AMM)، نقدینگی میان ده‌ها پروتکل پخش شد و ارزش اصلی 0x به یافتن بهترین مسیر میان همین منابع تغییر کرد.

تفاوت تجمیع‌کننده با صرافی غیرمتمرکز

صرافی غیرمتمرکز، مثل یک استخر نقدینگی، خودش نقدینگی را نگه می‌دارد و قیمت را بر اساس موجودی همان استخر تعیین می‌کند. اما تجمیع‌کننده‌ای مثل 0x نقدینگی خودش را ندارد. کارش این است که قیمت چند صرافی و بازارساز را هم‌زمان مقایسه کند و سفارش را به بهترین مسیر یا ترکیبی از چند مسیر بفرستد. نتیجه برای کاربر معمولاً قیمت بهتر و لغزش کمتر است، به‌ویژه در سفارش‌های بزرگ که اگر فقط در یک استخر اجرا شوند قیمت را جابه‌جا می‌کنند. در عوض، کیفیت کار تجمیع‌کننده به سرعت و دقت موتور مسیریابی و شبیه‌سازی معاملات بستگی دارد. 0x هم بخش زیادی از تلاش خود را صرف همین بخش کرده است.

محصولات و خدمات 0x

بر اساس سایت و مستندات رسمی 0x، مجموعهٔ فعلی محصولات این‌هاست:

• Swap API: هستهٔ اصلی 0x برای دریافت قیمت و اجرای سواپ روی شبکه‌های EVM و سولانا.
• Gasless API: امکان سواپ بدون نیاز به داشتن توکن بومی شبکه برای پرداخت گس. هزینه از طریق یک رله‌کننده پرداخت می‌شود و کاربر لازم نیست مثلاً ETH در کیف پول داشته باشد.
• Cross-Chain API: برای معاملاتی که میان دو شبکهٔ مختلف انجام می‌شوند.
• Trade Analytics API: گزارش و تحلیل معاملات برای شرکت‌هایی که از 0x استفاده می‌کنند.
• Matcha: رابط کاربری تجمیع‌کنندهٔ صرافی‌های غیرمتمرکز که خود 0x ساخته است و کاربران عادی مستقیم با آن معامله می‌کنند.

آمار استفاده از 0x

سایت رسمی 0x (مهر ۱۴۰۵) از بیش از ۲۰۰ میلیارد دلار حجم تسویه‌شده، بیش از ۲۱۱ میلیون تراکنش، بیش از ۱۴ میلیون کیف پول یکتا، پشتیبانی از ۲۱ شبکه و بیش از ۵۰۰ شرکت فعال خبر می‌دهد. این اعداد را خود پروژه اعلام کرده و ممکن است با تعریف‌های متفاوت از داده‌های مستقل فرق داشته باشند.

توکن ZRX و کاربرد آن

ZRX یک توکن ERC-20 روی شبکهٔ اتریوم است. کاربرد اصلی آن حاکمیت است:

• رأی‌دهی به پیشنهادهای بهبود پروتکل (ZEIP): تغییرات پروتکل از مسیر پیشنهاد و رأی‌گیری دارندگان ZRX تصویب می‌شود.
• مدیریت خزانه: دارندگان ZRX دربارهٔ تخصیص منابع خزانهٔ جامعه به پروژه‌هایی که به اکوسیستم 0x کمک می‌کنند تصمیم می‌گیرند.
• استیکینگ: در گذشته دارندگان ZRX می‌توانستند توکن خود را استیک کنند و بخشی از کارمزد پروتکل را بگیرند. در انجمن حاکمیتی 0x، سال ۲۰۲۵ درخواستی برای «بازگرداندن کارمزد پروتکل» مطرح شد؛ یعنی این جریان درآمدی در حال حاضر فعال نیست. برای آشنایی کلی با این مفهوم، مطلب استیکینگ چیست را ببینید.

حاکمیت درون‌زنجیره‌ای

پیش‌تر تصمیم‌های خزانه با رأی‌گیری درون‌زنجیره‌ای و وزن توکن گرفته می‌شد، ولی تصمیم‌های پروتکل با رأی‌گیری بیرون از زنجیره انجام می‌شد و اجرایشان با یک کیف پول چندامضایی زمان‌قفل‌دار بود. در فوریهٔ ۲۰۲۳، 0x Labs پیشنهاد ZEIP-95 را مطرح کرد تا حاکمیت پروتکل و خزانه هر دو با رأی الزام‌آور درون‌زنجیره‌ای و قراردادهایی بر پایهٔ مدل گاورنر کامپوند اداره شوند. طبق سایت حاکمیت 0x، کنترل خزانه در دست دارندگان ZRX است و هر کسی می‌تواند برای استفاده از منابع آن پیشنهاد ثبت کند. بحث‌های حاکمیتی در انجمن رسمی 0x دنبال می‌شود.

توکنومیکس و عرضهٔ ZRX

عرضهٔ ZRX ثابت است و تورم برنامه‌ریزی‌شده ندارد. بخشی از توکن‌ها که در گردش نیستند در اختیار خزانه و نهادهای مرتبط با پروژه است. پیش از واریز یا انتقال، آدرس قرارداد را از منابع رسمی مثل صفحهٔ توکن در Etherscan بررسی کنید تا با توکن‌های جعلی هم‌نام اشتباه نشود.

زیرو اکس در اکوسیستم دیفای

تجمیع‌کننده‌ها لایهٔ مهمی در دیفای هستند، چون نقدینگی میان ده‌ها صرافی و شبکه پخش شده و کاربر عادی نمی‌تواند همه را دستی مقایسه کند. 0x این مقایسه را به‌صورت سرویس به کیف پول‌ها و اپلیکیشن‌ها می‌فروشد. به همین دلیل بسیاری از کاربران بدون آن‌که بدانند، هنگام سواپ در کیف پول خود از زیرساخت 0x استفاده می‌کنند. اگر با مفهوم کیف پول آشنا نیستید، مطلب کیف پول ارز دیجیتال چیست را بخوانید.

کاربران از همین مسیر می‌توانند توکن‌های گوناگون، از استیبل‌کوین‌هایی مثل تتر و یو اس دی کوین تا توکن‌های دیفای، را با هم تبدیل کنند. 0x در سال ۲۰۲۲ روی هفت شبکه از جمله اتریوم، پالیگان، اپتیمیسم و BNB Chain فعال بود. امروز سایت رسمی‌اش از پشتیبانی ۲۱ شبکه خبر می‌دهد و مستندات 0x از منابع نقدینگی روی شبکه‌های EVM، سولانا، ترون و HyperCore نام می‌برد.

رقبای زیرو اکس

0x از پیشکسوتان بازار تجمیع‌کننده‌هاست، اما بزرگ‌ترین بازیگر آن نیست. طبق گزارش CoinDesk در مه ۲۰۲۵، در اتریوم و شبکه‌های سازگار، وان اینچ و CoW Swap معمولاً بیشترین حجم را دارند و در سولانا هم جوپیتر پیشتاز است. تفاوت اصلی 0x تمرکز بر مشتریان سازمانی (B2B) است: به‌جای جذب مستقیم کاربر، موتور سواپ را در اختیار شرکت‌های بزرگ کیف پول و صرافی می‌گذارد. خرید Flood در ۲۰۲۵ هم با هدف بهتر کردن کیفیت قیمت و رقابت با همین رقبا انجام شد.

مزایا و ریسک‌های سرمایه‌گذاری روی ZRX

نقاط قوت

• سابقهٔ طولانی از ۲۰۱۷ و مدیریت پیوسته؛ امیر باندئالی، هم‌بنیان‌گذار پروژه، همچنان مدیرعامل 0x است.
• مشتریان بزرگ و شناخته‌شده و حجم معاملات قابل توجه.
• پشتیبانی چندزنجیره‌ای، شامل سولانا.
• عرضهٔ ثابت و بدون تورم.

ریسک‌ها

• ارتباط ضعیف میان درآمد پروژه و توکن: درآمد 0x Labs از APIها به‌طور مستقیم به دارندگان ZRX نمی‌رسد. خود جامعه هم در انجمن حاکمیتی به این موضوع اعتراض کرده است. تحلیل‌گران تأکید می‌کنند که ارزش ZRX تا حد زیادی به تصمیم‌های آیندهٔ حاکمیت دربارهٔ کارمزدها وابسته است.
• رقابت شدید: تجمیع‌کننده‌های دیگر سهم بازار بزرگ‌تری دارند.
• نوسان قیمت: ZRX مثل بیشتر آلت‌کوین‌ها نوسان زیادی دارد و قیمت فعلی‌اش بسیار پایین‌تر از سقف تاریخی ژانویهٔ ۲۰۱۸ (حدود ۲٫۵ دلار) است.
• ریسک قراردادهای هوشمند: هر پروتکل دیفای ممکن است با باگ یا حمله روبه‌رو شود.

این صفحه توصیهٔ سرمایه‌گذاری نیست. پیش از خرید، تحقیق شخصی کنید و فقط با سرمایه‌ای معامله کنید که از دست دادنش به زندگی‌تان آسیب نزند.

مقایسهٔ زیرو اکس با بیت کوین و اتریوم

بیت کوین یک شبکهٔ مستقل برای پرداخت و ذخیرهٔ ارزش است و اتریوم بستری برای اجرای قراردادهای هوشمند. اما ZRX یک توکن روی اتریوم است که شبکهٔ مستقلی ندارد و ارزشش به موفقیت پروتکل 0x و سازوکار حاکمیت آن گره خورده است. به همین دلیل ریسک ZRX معمولاً از ارزهای پایه‌ای بازار بیشتر است و جزو دارایی‌های پرریسک‌تر سبد قرار می‌گیرد.

راهنمای خرید زیرو اکس (ZRX) از ارزینجا

برای خرید ZRX در ارزینجا این مراحل را طی کنید:

1. در ارزینجا ثبت‌نام و احراز هویت را تکمیل کنید.
2. حساب خود را با تومان شارژ کنید.
3. در بخش خرید آنی، زیرو اکس (ZRX) را جست‌وجو کنید.
4. مبلغ را وارد کنید، قیمت نهایی را بررسی و سفارش را تأیید کنید.
5. ZRX خریداری‌شده در کیف پول ارزینجای شما قرار می‌گیرد.

توجه کنید که تا مهر ۱۴۰۵ برداشت ZRX از ارزینجا موقتاً فعال نیست. یعنی می‌توانید ZRX را بخرید، نگه دارید یا بفروشید، اما فعلاً نمی‌توانید آن را به کیف پول خارجی منتقل کنید. واریز ZRX به ارزینجا فعال است. هنگام واریز حتماً شبکهٔ درست (اتریوم – ERC-20) را انتخاب کنید.

نگهداری ZRX

ZRX یک توکن ERC-20 است و هر کیف پولی که از اتریوم پشتیبانی کند، مثل MetaMask، Trust Wallet یا کیف پول‌های سخت‌افزاری، می‌تواند آن را نگه دارد. اگر قصد شرکت در رأی‌گیری‌های حاکمیتی را دارید، باید ZRX را در کیف پول شخصی داشته باشید، چون رأی‌دهی با امضای کیف پول انجام می‌شود.

منابع رسمی زیرو اکس

• سایت رسمی 0x
• صفحهٔ ZRX در CoinGecko
• قرارداد ZRX در Etherscan

جمع‌بندی

زیرو اکس از یک پروتکل دفتر سفارش در سال ۲۰۱۷ به یکی از زیرساخت‌های اصلی سواپ در کیف پول‌ها و اپلیکیشن‌های کریپتویی تبدیل شده است. پشتیبانی از بیش از ۲۰ شبکه از جمله سولانا، مشتریانی مانند Coinbase و MetaMask و خرید Flood در ۲۰۲۵ نشان می‌دهد که پروژه همچنان فعال است. با این حال، ZRX امروز بیشتر توکنی حاکمیتی است و رابطهٔ مستقیمی با درآمد 0x Labs ندارد. این مهم‌ترین نکته‌ای است که هر خریدار باید در نظر بگیرد. اگر به ZRX علاقه دارید، می‌توانید آن را با خرید آنی از ارزینجا تهیه کنید و به محدودیت فعلی برداشت هم توجه داشته باشید.