وان اینچ (1inch) یکی از شناخته‌شده‌ترین پروژه‌های دیفای است که به‌عنوان تجمیعکنندهٔ صرافیهای غیرمتمرکز (DEX Aggregator) کار میکند و توکن حاکمیتی آن با نماد 1INCH معامله میشود. وان اینچ به‌جای اینکه کاربر را به یک صرافی غیرمتمرکز محدود کند، قیمت و نقدینگی ده‌ها منبع مختلف را می‌گردد و سفارش را از بهترین مسیر ممکن اجرا میکند. در این صفحه با کارکرد شبکهٔ وان اینچ، محصولات تازهٔ آن مثل Fusion+ و Aqua، توکناومیکس 1INCH، ریسک‌ها و روش خرید وان اینچ در ارزینجا آشنا می‌شوید.
وضعیت در ارزینجا (آبان ۱۴۰۵): خرید آنی و واریز 1INCH در ارزینجا فعال است، اما برداشت این ارز فعلاً بسته است. پیش از انتقال دارایی، وضعیت لحظهای را در صفحهٔ بازار ارزینجا بررسی کنید.
صرافی غیرمتمرکز و تجمیعکنندهٔ DEX چیست؟
صرافیهای متمرکز (CEX) توسط یک نهاد مشخص اداره می‌شوند و دارایی کاربران را نگه می‌دارند. در مقابل، صرافی غیرمتمرکز (DEX) مجموعه‌ای از قراردادهای هوشمند روی بلاکچین است که کاربر در آن با کیف پول شخصی خود و بدون واسطه معامله میکند. نمونهٔ معروف این صرافی‌ها یونی سواپ و بالانسر هستند.
مشکل اینجاست که نقدینگی بین صدها استخر و صرافی پخش شده و قیمت یک جفت‌ارز در هر کدام کمی متفاوت است. بررسی دستی همهٔ این منابع عملاً ممکن نیست. تجمیعکنندهٔ DEX همین کار را خودکار انجام می‌دهد: قیمت‌ها را مقایسه میکند، کارمزد شبکه را در نظر می‌گیرد و گاهی یک سفارش را بین چند صرافی تقسیم میکند تا کاربر مقدار بیشتری توکن دریافت کند.
وان اینچ چیست؟
شبکهٔ وان اینچ مجموعه‌ای از پروتکل‌های غیرمتمرکز است که هستهٔ آن یک موتور مسیریابی معاملات است. این پروژه در سال ۲۰۱۹ در هکاتون ETHGlobal نیویورک توسط سرگی کونز (Sergej Kunz) و آنتون بوکوف (Anton Bukov) ساخته شد و به‌سرعت به یکی از پرکاربردترین ابزارهای معامله در شبکهٔ اتریوم تبدیل شد.
امروز وان اینچ فقط یک سایت سواپ نیست. اکوسیستم آن شامل اپلیکیشن غیرمتمرکز (dApp)، کیف پول موبایلی، API برای توسعه‌دهندگان، پروتکل سفارش محدود، معاملات بینزنجیرهای و لایهٔ نقدینگی مشترک Aqua است. بسیاری از کیف پول‌ها و اپلیکیشن‌های دیگر هم برای پیدا کردن بهترین قیمت از API وان اینچ استفاده میکنند.
وان اینچ چگونه کار میکند؟
کارکرد وان اینچ را میتوان به سایت‌های مقایسهٔ قیمت بلیت تشبیه کرد. کاربر مثلاً می‌خواهد دای را به اتر تبدیل کند. موتور مسیریابی وان اینچ همهٔ منابع نقدینگی را بررسی میکند و ممکن است تشخیص دهد که بهتر است بخشی از سفارش مستقیم در یک صرافی و بخش دیگر از مسیر یو اس دی کوین در صرافی دیگری اجرا شود. کاربر همهٔ این مراحل را در قالب یک تراکنش امضا میکند.
پروتکل تجمیع (Aggregation)
اولین و مشهورترین محصول وان اینچ پروتکل تجمیع است که با الگوریتم مسیریابی خود (که سال‌ها با نام Pathfinder شناخته می‌شد) بهترین ترکیب مسیرها را با در نظر گرفتن کارمزد گس پیدا میکند. این پروتکل روی چندین شبکهٔ سازگار با EVM مثل اتریوم، زنجیرهٔ بایننس، آربیتروم، اپتیمیسم، پالیگان و Base فعال است.
پروتکل سفارش محدود (Limit Order)
این پروتکل به معامله‌گر اجازه می‌دهد سفارش‌هایی با قیمت مشخص ثبت کند که فقط در صورت رسیدن بازار به آن قیمت اجرا شوند. سفارش‌ها به‌صورت امضای آفلاین ثبت می‌شوند و تا زمان اجرا هزینهٔ گس ندارند. بخش زیادی از محصولات جدیدتر وان اینچ، از جمله Fusion، روی همین زیرساخت ساخته شده‌اند.
پروتکل نقدینگی قدیمی (Mooniswap)
وان اینچ در گذشته یک AMM با نام Mooniswap راه انداخت که با سازوکار «قیمت مجازی» تلاش می‌کرد از سوءاستفادهٔ ربات‌های front-running جلوگیری کند. این پروتکل امروز در مرکز توجه پروژه نیست و نقش تأمین نقدینگی بیشتر به Aqua منتقل شده است.
تاریخچهٔ وان اینچ؛ از هکاتون تا لایهٔ نقدینگی
مسیر وان اینچ را میتوان در چند نقطهٔ کلیدی خلاصه کرد. هر کدام از این مراحل یک محصول تازه به اکوسیستم اضافه کرده است:
- ۲۰۱۹: نسخهٔ اول تجمیع‌کننده در هکاتون ETHGlobal نیویورک ساخته و کمی بعد روی اتریوم راه‌اندازی شد.
- ۲۰۲۰: پروتکل نقدینگی Mooniswap معرفی شد و در دسامبر همین سال توکن حاکمیتی 1INCH عرضه شد.
- ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۲: پروتکل سفارش محدود، گسترش به شبکههای لایه‌دو و زنجیره‌های EVM دیگر، و در پایان ۲۰۲۲ معرفی حالت Fusion انجام شد.
- ۲۰۲۴: نسخهٔ بینزنجیرهای Fusion+ معرفی و کارت پیش‌پرداخت 1inch Card برای کاربران اروپایی عرضه شد.
- ۲۰۲۵: پشتیبانی از سولانا در اپلیکیشن و سپس سواپ مستقیم سولانا و EVM در Fusion+ اضافه شد. در پایان سال هم پیش‌نمایش Aqua برای توسعه‌دهندگان منتشر شد.
- ۲۰۲۶: Aqua به‌صورت عمومی روی ۱۳ شبکه راه افتاد و تیم اعلام کرد کارت وان اینچ را تعطیل میکند.
این روند نشان می‌دهد تمرکز وان اینچ از «پیدا کردن بهترین قیمت» به سمت «ساختن زیرساخت نقدینگی و اجرای سفارش برای کل دیفای» رفته است. یعنی محصولات وان اینچ بیشتر و بیشتر پشت‌صحنهٔ کیف پول‌ها و اپلیکیشن‌های دیگر کار میکنند.
Fusion و Fusion+؛ معاملات بدون گس و بینزنجیرهای
وان اینچ در دسامبر ۲۰۲۲ حالت Fusion را معرفی کرد. در این مدل، کاربر به‌جای ارسال مستقیم تراکنش، یک «سفارش نیتمحور» با بازهٔ قیمت و زمان مشخص امضا میکند. سپس بازیگران حرفه‌ای به نام Resolver در یک حراج هلندی برای پر کردن سفارش رقابت میکنند. کارمزد شبکه را Resolver پرداخت میکند و کاربر در برابر حمله‌های MEV مثل حملهٔ ساندویچی محافظت میشود.
نسخهٔ Fusion+ همین ایده را به معاملات بینزنجیرهای رساند. در این روش، وجوه کاربر در یک قرارداد امانی روی زنجیرهٔ مبدأ قفل میشود و Resolver معادل آن را روی زنجیرهٔ مقصد قفل میکند. انتقال وقتی نهایی میشود که کاربر کلید مخفی را آزاد کند. به این ترتیب نیازی به پل‌های سنتی نیست. در ۱۹ اوت ۲۰۲۵، وان اینچ پشتیبانی از سواپ مستقیم بین سولانا و شبکههای EVM را در Fusion+ فعال کرد.
Aqua؛ لایهٔ نقدینگی مشترک وان اینچ
مهم‌ترین محصول تازهٔ وان اینچ Aqua است. پیش‌نمایش آن برای توسعه‌دهندگان در نوامبر ۲۰۲۵ در رویداد Devconnect معرفی شد و نسخهٔ عمومی آن در اواخر ژوئیهٔ ۲۰۲۶ (مرداد ۱۴۰۵) روی ۱۳ شبکهٔ سازگار با EVM، از جمله اتریوم، آربیتروم، Base و BNB Chain، راه‌اندازی شد.
Aqua چه تفاوتی با استخرهای نقدینگی دارد؟
در استخرهای معمولی، تأمینکنندهٔ نقدینگی باید دارایی‌اش را در قرارداد قفل کند. Aqua یک رجیستری است، نه استخر. کاربر موجودی کیف پول خودش را تأیید میکند و چند استراتژی همزمان از همان موجودی استفاده میکنند. اگر سفارشی با موقعیت او جور شود، توکنها در یک تراکنش اتمی از کیف پول برداشته و توکن مقابل همراه کارمزد برگردانده میشود. اگر سفارشی نباشد، دارایی در کیف پول خود کاربر می‌ماند.
برای راه‌اندازی Aqua، برنامهٔ تشویقی شامل ۱۰ میلیون توکن 1INCH از بنیاد وان اینچ و ۵۰۰ هزار USDC از DAO اعلام شد. طبق گزارش‌ها، این پروتکل پیش از انتشار هشت ممیزی امنیتی مستقل را گذرانده است.
توکن 1INCH و کاربردهای آن
توکن 1INCH در دسامبر ۲۰۲۰ عرضه شد و توکن حاکمیتی و کاربردی شبکهٔ وان اینچ است. قرارداد اصلی آن روی اتریوم است و نسخه‌هایی از آن روی شبکههای دیگری مثل BNB Chain، Base، آربیتروم، اپتیمیسم و آوالانچ هم وجود دارد.
استیکینگ و Unicorn Power
دارندگان 1INCH با استیک کردن توکن، امتیازی به نام Unicorn Power (UP) میگیرند. این امتیاز وزن رأی آن‌ها در DAO را تعیین میکند و میتوان آن را به Resolverها واگذار کرد. در اکتبر ۲۰۲۵، DAO شرط داشتن حداقل ۵ درصد UP برای Resolverها را حذف کرد و دسترسی به سفارش‌های Fusion را به احراز صلاحیت و داشتن NFT مخصوص Resolver گره زد.
حاکمیت DAO
تصمیم‌های مهم پروتکل و خزانه با پیشنهادهای 1IP و رأی دارندگان توکن گرفته میشود. برای نمونه، در مارس ۲۰۲۶ پیشنهادی برای سپرده‌گذاری ۲ میلیون USDC از خزانه در بازار آوه و پیشنهاد دیگری برای حمایت مالی از تیم‌هایی که روی Aqua استراتژی می‌سازند تصویب شد. تیم وان اینچ هم اعلام کرده که در سال ۲۰۲۶ توکناومیکس 1INCH را بازبینی میکند.
عرضه و توکناومیکس 1INCH
حداکثر و کل عرضهٔ 1INCH برابر ۱.۵ میلیارد توکن است. طبق دادههای CoinGecko در مهر ۱۴۰۵، حدود ۱.۴ میلیارد توکن در گردش است؛ یعنی بخش عمدهٔ آزادسازی‌ها انجام شده است. توزیع اولیه بین جامعهٔ کاربران، صندوق رشد اکوسیستم، تیم، سرمایه‌گذاران و پاداش نقدینگی تقسیم شده بود.
قیمت 1INCH در سال‌های اخیر فاصلهٔ زیادی با سقف تاریخی حدود ۸.۶ دلاری خود دارد. همچنین فروش یک‌بارهٔ ۱۴ میلیون توکن در ژانویهٔ ۲۰۲۶ فشار کوتاه‌مدتی روی قیمت گذاشت. البته تیم اعلام کرد این توکنها از کیف پول‌های تیم یا خزانه فروخته نشده‌اند. این داده‌ها را برای تصمیم‌گیری کافی ندانید و قیمت لحظهای را در ارزینجا ببینید.
محصولات دیگر اکوسیستم وان اینچ
کیف پول وان اینچ
1inch Wallet یک کیف پول غیرحضانتی و چندزنجیره‌ای برای موبایل است که سواپ، Fusion و سواپ بینزنجیرهای را مستقیم در اپلیکیشن ارائه می‌دهد. کلیدهای خصوصی فقط روی دستگاه کاربر نگه داشته می‌شوند.
API و ابزار توسعه‌دهندگان
Swap API وان اینچ به کیف پول‌ها، صرافی‌ها و اپلیکیشن‌ها اجازه می‌دهد بهترین قیمت را بدون ساختن موتور مسیریابی اختصاصی ارائه کنند. سهم مهمی از حجم معاملات وان اینچ از همین مسیر و توسط محصولات دیگر وارد میشود.
پایان کار کارت وان اینچ
کارت پیش‌پرداخت 1inch Card که از آوریل ۲۰۲۴ برای کاربران اروپا و بریتانیا عرضه شده بود، در حال تعطیلی است. ثبتنام جدید بسته شده و از دارندگان کارت خواسته شده موجودی خود را تا ۱۸ دسامبر ۲۰۲۶ برداشت کنند. این تغییر روی خود پروتکل سواپ یا توکن 1INCH اثر مستقیمی ندارد.
مزایا و معایب وان اینچ
مهم‌ترین مزایای وان اینچ عبارت‌اند از:
- دسترسی به قیمت بهتر با تجمیع نقدینگی چندین صرافی و شبکه
- معاملات بدون گس و محافظت در برابر MEV در حالت Fusion
- سواپ بینزنجیرهای بدون پل سنتی با Fusion+، حتی بین سولانا و شبکههای EVM
- سابقهٔ چندساله و ممیزی‌های امنیتی متعدد قراردادها
در مقابل، این موارد را هم باید در نظر داشت:
- ریسک قرارداد هوشمند و امضای تراکنش‌های مخرب همیشه وجود دارد.
- بخش زیادی از درآمد پروتکل به حجم بازار دیفای وابسته است. یکی از بنیان‌گذاران در شهریور ۱۴۰۵ گفته بود دیفای هنوز برای سودآوری پایدار وان اینچ کوچک است.
- ارزش توکن 1INCH مستقیماً به سهم کاربرانی که از پروتکل استفاده میکنند گره نخورده است.
ریسک‌های سرمایه‌گذاری در 1INCH
خرید توکن 1INCH با استفاده از پروتکل وان اینچ فرق دارد. ممکن است پروتکل پرکاربرد باشد ولی قیمت توکن پایین بیاید. عواملی که روی قیمت 1INCH اثر می‌گذارند عبارت‌اند از وضعیت کلی بازار کریپتو و قیمت بیت کوین، حجم معاملات دیفای، تصمیم‌های DAO دربارهٔ توکناومیکس، و رقابت با تجمیع‌کننده‌های دیگر. نقدینگی پایین در دوره‌های رکود هم می‌تواند نوسان قیمت را بیشتر کند. به همین دلیل ما برای این ارز پیش‌بینی قیمت ارائه نمی‌کنیم و توصیه می‌کنیم با ارزهای پایدار مثل تتر مدیریت ریسک داشته باشید.
رقبای وان اینچ
وان اینچ در بازار تجمیع‌کننده‌ها با پروژه‌هایی مثل زیرو اکس (Matcha و API 0x)، ParaSwap، CowSwap و Jupiter در سولانا رقابت میکند. همچنین خود صرافیهای بزرگی مثل یونی سواپ با محصولات سفارش نیتمحور (UniswapX) وارد همین فضا شده‌اند. برتری وان اینچ بیشتر در گستردگی شبکه‌ها، API پرکاربرد و Fusion+ است.
نگهداری 1INCH و نکات امنیتی
1INCH یک توکن ERC-20 است و در هر کیف پول سازگار با اتریوم، مثل متامسک، کیف پول وان اینچ یا کیف پول‌های سخت‌افزاری، نگهداری میشود. اگر قصد معامله ندارید و مقدار قابل‌توجهی 1INCH دارید، کیف پول سخت‌افزاری امن‌ترین گزینه است. برای استفاده از dApp وان اینچ:
- آدرس را فقط از سایت رسمی 1inch.com باز کنید و مراقب سایت‌های جعلی باشید.
- آدرس قرارداد توکن را در اکسپلورر اتراسکن بسنجید.
- مجوزهای نامحدود (Approve) قدیمی را دوره‌ای لغو کنید.
اگر 1INCH را در ارزینجا نگه می‌دارید، دارایی در کیف پول ارزینجا قرار دارد و فعال کردن ورود دومرحله‌ای را فراموش نکنید.
خرید وان اینچ در ارزینجا
در ارزینجا می‌توانید 1INCH را با تومان و از راه خرید آنی (OTC) بخرید یا بفروشید. مراحل کار ساده است:
- ثبتنام و تکمیل احراز هویت
- واریز تومان به کیف پول ارزینجا
- ثبت سفارش خرید آنی وان اینچ طبق راهنمای سفارش OTC
کارمزدها در صفحهٔ کارمزدهای ارزینجا آمده است. همان‌طور که در ابتدای صفحه گفته شد، تا آبان ۱۴۰۵ برداشت 1INCH از ارزینجا بسته است و بازار حرفه‌ای این ارز هم فعال نیست. پس اگر قصد انتقال توکن به کیف پول شخصی را دارید، پیش از خرید وضعیت را بررسی کنید.
جمع‌بندی
وان اینچ از یک پروژهٔ هکاتونی در سال ۲۰۱۹ به یکی از مهم‌ترین زیرساخت‌های معامله در دیفای تبدیل شده است. این شبکه با پروتکل تجمیع، Fusion، Fusion+ و حالا Aqua تلاش میکند هم قیمت بهتر و هم نقدینگی کارآمدتری ارائه دهد. توکن 1INCH ابزار حاکمیت و استیکینگ این اکوسیستم است، اما قیمت آن نوسان زیادی دارد و آیندهٔ توکن‌اومیکسش هنوز در دست بازبینی است. پیش از خرید، ریسک‌ها را بسنجید و فقط به اندازه‌ای سرمایه‌گذاری کنید که توان از دست دادنش را دارید.