بلست (BLAST)؛ تعطیلی شبکه و حذف از ارزینجا

وضعیت بلست (BLAST) در ارزینجا — به‌روزشده در ۹ آبان ۱۴۰۵: طبق اطلاعیهٔ رسمی ارزینجا، BLAST از ۲۰ آبان ۱۴۰۵ (۱۱ نوامبر ۲۰۲۶) از فهرست معاملاتی ارزینجا حذف می‌شود و از کاربران خواسته شده تا این تاریخ موجودی BLAST خود را برداشت کنند یا به ریال یا رمزارزهای دیگر تبدیل کنند. در حال حاضر واریز و برداشت BLAST در ارزینجا بسته است، پس تنها راه عملی برای دارندگان، فروش (تبدیل) آنی موجودی در ارزینجا تا پیش از این تاریخ است؛ معاملهٔ آنی BLAST در زمان نگارش این متن باز است.

تیم بلست هم در ۱۰ مهر ۱۴۰۵ (۲ اکتبر ۲۰۲۶) تعطیلی دائمی شبکهٔ لایه دوم Blast را اعلام کرد و مهلت برداشت از رابط رسمی آن در ۴ آبان ۱۴۰۵ (۲۶ اکتبر ۲۰۲۶) به پایان رسید.

بلست (Blast) یک شبکهٔ لایه دوم روی اتریوم بود که با وعدهٔ «بازده بومی» برای ETH و استیبل‌کوین‌ها مطرح شد و توکن آن نماد BLAST دارد. این پروژه را تیم سازندهٔ بازار NFT ‌بلر (Blur) و بنیان‌گذار آن، تیشون روکر (Tieshun Roquerre) که با نام «پک‌من» (Pacman) شناخته می‌شود، ساخت. بلست در سال‌های ۲۰۲۴ و ۲۰۲۵ از بزرگ‌ترین لایه‌دوم‌های اتریوم بود، اما ارزش قفل‌شده در آن به‌شدت افت کرد و تیمش در مهر ۱۴۰۵ تصمیم به تعطیلی شبکه گرفت. این صفحه برای اطلاع‌رسانی دربارهٔ وضعیت فعلی BLAST تهیه شده است: بلست چه بود، توکن BLAST چه کاربردی داشت، توکنومیکس و ایردراپ‌هایش چطور بود، خبر توقف شبکه دقیقاً چه می‌گوید و دارندگان BLAST در ارزینجا چه باید بکنند.

ارز دیجیتال بلست چیست؟

بلست یک رول‌آپ خوش‌بین (Optimistic Rollup) روی اتریوم بود. یعنی تراکنش‌ها را بیرون از شبکهٔ اصلی اتریوم پردازش می‌کرد، آن‌ها را دسته‌بندی می‌کرد و خلاصه‌شان را روی اتریوم ثبت می‌کرد تا هم کارمزد پایین بیاید و هم امنیت به لایهٔ اول تکیه کند. اگر با این مفهوم آشنا نیستید، مقالهٔ لایه دوم در بلاکچین چیست و مقالهٔ رول‌آپ چیست را بخوانید.

تفاوت اصلی بلست با لایه‌دوم‌هایی مثل آربیتروم و اپتیمیسم این بود که موجودی کاربران به‌طور خودکار بازده می‌گرفت. در مستندات رسمی بلست آمده است که این بازده از استیکینگ اتریوم و پروتکل‌های دارایی واقعی (RWA) تأمین می‌شود، در حالی که موجودی کاربران روی لایه‌دوم‌های دیگر به‌طور پیش‌فرض بازدهی ندارد.

تاریخچهٔ کوتاه بلست

• آبان ۱۴۰۲ (نوامبر ۲۰۲۳): واریز به بلست باز شد و پروژه از یک دور سرمایه‌گذاری ۲۰ میلیون دلاری به رهبری Paradigm و Standard Crypto خبر داد.
• ۱۰ اسفند ۱۴۰۲ (۲۹ فوریهٔ ۲۰۲۴): شبکهٔ اصلی (مِین‌نت) بلست راه‌اندازی شد.
• ۶ تیر ۱۴۰۳ (۲۶ ژوئن ۲۰۲۴): توکن BLAST عرضه شد و ایردراپ فاز اول آغاز شد. بالاترین قیمت تاریخی توکن هم در همین روز ثبت شد.
• دی ۱۴۰۳ (ژانویهٔ ۲۰۲۵): فاز دوم ایردراپ زودتر از برنامه و با سهم کمتر تمام شد و تمرکز پروژه به اپلیکیشن Blast Mobile رفت.
• ۱۰ مهر ۱۴۰۵ (۲ اکتبر ۲۰۲۶): تیم بلست تعطیلی دائمی شبکه را اعلام کرد.
• ۴ آبان ۱۴۰۵ (۲۶ اکتبر ۲۰۲۶): مهلت برداشت از رابط وب رسمی بلست به پایان رسید.
• ۲۰ آبان ۱۴۰۵ (۱۱ نوامبر ۲۰۲۶): حذف BLAST از فهرست معاملاتی ارزینجا.

بلست چطور کار می‌کرد؟

بلست سه سازوکار اصلی داشت که آن را از رقبا متمایز می‌کرد: بازده بومی ETH، استیبل‌کوین بومی USDB و بازگرداندن درآمد کارمزد گس به برنامه‌های غیرمتمرکز.

بازده بومی اتریوم

ETH‌ای که کاربران به بلست منتقل می‌کردند، در پشت صحنه از راه استیکینگ اتریوم بازده می‌گرفت و موجودی کاربر به‌طور خودکار زیاد می‌شد. بخشی از این دارایی‌ها از طریق پروتکل لیدو استیک شده بود؛ به همین دلیل در روند تعطیلی، تیم بلست باید ابتدا موقعیت‌های لیدو را باز می‌کرد. برای آشنایی با این پروتکل، صفحهٔ لیدو دائو (LDO) را ببینید.

استیبل‌کوین USDB

USDB استیبل‌کوین بومی بلست بود که به‌صورت خودکار ری‌بیس می‌شد. یعنی موجودی آن به‌مرور زیاد می‌شد. طبق مستندات بلست، بازده USDB از پروتکل اوراق خزانهٔ آن‌چینِ میکردائو تأمین می‌شد و کاربر هنگام بازگشت به اتریوم می‌توانست USDB را با دای (DAI) بازخرید کند. دربارهٔ این دسته از دارایی‌ها مقالهٔ استیبل‌کوین‌های بازده‌دار را بخوانید.

بازگشت درآمد گس به برنامه‌ها

در بیشتر لایه‌دوم‌ها، درآمد کارمزد گس به خود شبکه می‌رسد. بلست به‌جای آن، درآمد خالص گس را به‌صورت برنامه‌ریزی‌شده به برنامه‌های غیرمتمرکز (dApp) برمی‌گرداند تا توسعه‌دهنده یا آن را نگه دارد یا با آن کارمزد کاربرانش را کم کند.

مقایسهٔ بلست با لایه‌دوم‌های دیگر اتریوم

بلست از نظر فناوری به خانوادهٔ رول‌آپ‌های خوش‌بین تعلق داشت، یعنی همان دسته‌ای که آربیتروم و اپتیمیسم هم در آن هستند. در مقابل، شبکه‌هایی مثل استارک‌نت از اثبات‌های دانش صفر استفاده می‌کنند. تفاوت بلست بیشتر در مدل اقتصادی بود تا در فناوری. جدول زیر این تفاوت را به‌طور کلی نشان می‌دهد:

این مدل در کوتاه‌مدت سرمایهٔ زیادی جذب کرد، ولی به گزارش رسانه‌ها، بعد از کم شدن مشوق‌ها درآمد کارمزد شبکه برای پوشش هزینه‌ها کافی نبود.

Blast Mobile و تغییر مدل پاداش

هم‌زمان با عرضهٔ اپلیکیشن Blast Mobile و پایان فاز دوم ایردراپ در دی ۱۴۰۳ (ژانویهٔ ۲۰۲۵)، تیم بلست مدل پاداش را عوض کرد. با این تغییر، سیستم امتیاز و طلا بازنشسته شد. کاربران می‌توانستند از راه بخش Earn در اپلیکیشن، پاداش را مستقیم به شکل BLAST بگیرند و برنامه‌ها هم به‌جای طلا، کمک‌هزینهٔ BLAST از بنیاد بلست دریافت می‌کردند. این تغییر در عمل به رونق دوباره‌ای در شبکه منجر نشد.

توکن BLAST چه کاربردی داشت؟

BLAST توکن بومی شبکهٔ بلست است و فقط روی خود زنجیرهٔ بلست منتشر شده است. آدرس قرارداد آن 0xb1a5700fa2358173fe465e6ea4ff52e36e88e2ad است. این توکن بیشتر برای پاداش دادن به کاربران و برنامه‌ها، ایردراپ‌ها و مشوق‌های اکوسیستم به کار می‌رفت. با معرفی Blast Mobile، تیم بلست اعلام کرد پاداش‌ها به‌جای امتیاز، مستقیم به شکل توکن BLAST پرداخت می‌شوند و BLAST قرار است ارز پرداخت در اپ‌های داخل Blast Mobile باشد. با تعطیلی شبکه، عملاً این کاربردها از بین می‌رود.

توکنومیکس بلست

عرضهٔ کل و حداکثر BLAST برابر ۱۰۰ میلیارد توکن است. طبق صفحهٔ توکنومیکس در مستندات رسمی، این مقدار این‌طور تقسیم شده است:

طبق داده‌های CoinGecko، در مهر ۱۴۰۵ حدود ۷۱ میلیارد توکن BLAST در گردش بود.

ایردراپ بلست؛ فاز اول و دوم

بلست یکی از مشهورترین ایردراپ‌های سال ۲۰۲۴ را برگزار کرد. کاربران با نگه‌داشتن ETH و USDB و دعوت دیگران «امتیاز بلست» (Blast Points) می‌گرفتند و برنامه‌ها «طلای بلست» (Blast Gold) دریافت می‌کردند. دربارهٔ این روش در مقالهٔ راهنمای ایردراپ‌های امتیازی بیشتر بخوانید. جزئیات خود ایردراپ هم در مقالهٔ ایردراپ بلست آمده است.

فاز اول ایردراپ

در فاز اول، ۱۷ میلیارد BLAST توزیع شد: ۷ میلیارد برای دارندگان امتیاز، ۷ میلیارد برای دارندگان طلا و ۳ میلیارد برای بنیاد بلر که به جامعهٔ بلر اختصاص یافت. بخشی از سهم ۰.۱ درصدِ کاربرانِ برتر هم در ۶ ماه آزاد می‌شد.

فاز دوم ایردراپ

فاز دوم در تیر ۱۴۰۳ با برنامهٔ ۱۰ میلیارد توکن و مدت ۱۲ ماه معرفی شد. اما با عرضهٔ Blast Mobile، امتیاز و طلا کنار گذاشته شد و فاز دوم در دی ۱۴۰۳ (ژانویهٔ ۲۰۲۵) با سهم کاهش‌یافتهٔ ۵ میلیارد توکن (۲.۵ میلیارد برای امتیاز و ۲.۵ میلیارد برای طلا) تمام شد.

خبر تعطیلی شبکهٔ بلست

تیم بلست ۱۰ مهر ۱۴۰۵ (۲ اکتبر ۲۰۲۶) اعلام کرد که هزینهٔ نگه‌داری زنجیره از درآمدی که این لایه‌دوم تولید می‌کند بیشتر شده و راه قابل‌اتکایی برای پایداری اقتصادی آن نمی‌بیند. به گزارش رسانه‌ها، درآمد ماهانهٔ زنجیره از حدود ۳.۵ میلیون دلار در ژوئن ۲۰۲۴ به چند هزار دلار در اکتبر ۲۰۲۶ رسیده بود. ارزش قفل‌شده (TVL) هم از بیش از ۲ میلیارد دلار در اوج به حدود ۲۰ تا ۳۲ میلیون دلار افت کرده بود. روی سایت رسمی بلست پیام «Blast is winding down» دیده می‌شود و از کاربران خواسته شده دارایی‌هایشان را به اتریوم برگردانند.

مهلت‌ها و روند برداشت از شبکه

• دورهٔ عادی برداشت از لایه‌دوم به اتریوم (که در رول‌آپ‌های خوش‌بین معمولاً حدود یک هفته است) به ۲۴ ساعت کاهش یافت.
• پیش از آن، برداشت‌ها حدود یک هفته برای باز کردن موقعیت‌های لیدو متوقف شد.
• مهلت برداشت از رابط وب رسمی بلست ۴ آبان ۱۴۰۵ (۲۶ اکتبر ۲۰۲۶) بود و اکنون گذشته است. به گزارش رسانه‌ها، در پایان این مهلت حدود ۴۰ میلیون دلار دارایی هنوز در پل بلست مانده بود.
• به گفتهٔ تیم، بعد از مهلت هم دارایی‌ها قابل بازیابی‌اند، ولی فقط با تعامل مستقیم با قراردادهای پل بلست روی اتریوم. بلست برای این کار راهنمای برداشت در سطح قرارداد منتشر کرده است؛ هر برداشت به ثبت اثبات (Proof) و یک روز انتظار نیاز دارد و دارندگان USDB باید DAI را در مرحلهٔ جداگانه‌ای دریافت کنند.

واکنش بازار و صرافی‌ها

قیمت BLAST در روز اعلام خبر به‌شدت سقوط کرد. بیش از ۹۹ درصد زیر سقف تاریخی‌اش (حدود ۰.۵۲ دلار در ۶ تیر ۱۴۰۳) قرار گرفت و ارزش بازارش به چند میلیون دلار رسید. کوین‌بیس اعلام کرد معاملهٔ BLAST را از ۲۰ اکتبر ۲۰۲۶ (۲۸ مهر ۱۴۰۵) متوقف می‌کند و هشدار داد اگر کاربران توکن‌هایشان را پیش از ۲۶ اکتبر خارج نکنند، بعد از تعطیلی شبکه به آن دسترسی نخواهند داشت. صرافی‌های دیگری مثل Bybit، Bitvavo و BTSE هم از حذف یا توقف معاملهٔ BLAST خبر دادند. صرافی‌های کره‌ای Upbit و Bithumb هم BLAST را در فهرست «احتیاط معاملاتی» گذاشتند.

چند روز بعد، در ۲۱ مهر ۱۴۰۵ (۱۳ اکتبر ۲۰۲۶)، بازار NFT ‌بلر هم که همان تیم آن را ساخته بود، اعلام تعطیلی کرد. اطلاعات توکن آن در صفحهٔ بلور (BLUR) آمده است.

سرنوشت توکن BLAST بعد از تعطیلی

توکن BLAST فقط روی زنجیرهٔ خود بلست وجود دارد و تا زمان نگارش این متن، CoinGecko و CoinMarketCap شبکهٔ دیگری برای آن ثبت نکرده‌اند. منابعی که بررسی کردیم توضیح روشنی نداده‌اند که بعد از توقف کامل شبکه چه بر سر خود توکن می‌آید و هیچ برنامهٔ بازخرید یا تبدیلی برای BLAST اعلام نشده است. هشدار کوین‌بیس نشان می‌دهد توکن‌هایی که پیش از مهلت جابه‌جا نشوند ممکن است در دسترس نباشند.

قیمت بلست و عوامل اثرگذار بر آن

قیمت لحظه‌ای بلست به تومان در همین صفحه نمایش داده می‌شود. پس از خبر تعطیلی، قیمت BLAST بیشتر از این عوامل اثر می‌گیرد:

• حذف از صرافی‌ها: با توقف معامله در صرافی‌های بزرگ، نقدشوندگی کم می‌شود و نوسان قیمت شدیدتر می‌شود.
• توقف شبکه: با پایان مهلت برداشت و نزدیک شدن به توقف کامل زنجیره، فشار فروش بیشتر می‌شود.
• آزادسازی توکن‌ها: بخشی از سهم مشارکت‌کنندگان، سرمایه‌گذاران و جامعه هنوز در حال آزاد شدن است.
• از بین رفتن کاربرد: با تعطیلی شبکه و اپ‌ها، تقاضای کاربردی برای توکن عملاً از بین می‌رود.

هیچ‌کدام از این توضیحات پیشنهاد سرمایه‌گذاری نیست و پیش‌بینی قیمتی دربارهٔ BLAST ارائه نمی‌کنیم.

وضعیت BLAST در ارزینجا

وضعیت BLAST در ارزینجا در ۹ آبان ۱۴۰۵ به این شرح است:

• حذف از فهرست معاملاتی: از ۲۰ آبان ۱۴۰۵ (۱۱ نوامبر ۲۰۲۶)، طبق اطلاعیهٔ حذف BLAST، CAPS و CUSD.
• معاملهٔ آنی: در زمان نگارش این متن باز است.
• بازار حرفه‌ای: فعال نیست.
• واریز و برداشت BLAST: بسته است.

چون برداشت بسته است، BLAST موجود در حساب ارزینجا را نمی‌توان به کیف پول شخصی یا پل بلست منتقل کرد. کاربرانی که BLAST در حساب ارزینجا دارند، تا زمانی که معاملهٔ آنی باز است و پیش از ۲۰ آبان ۱۴۰۵ می‌توانند آن را به ریال یا رمزارزهای دیگر تبدیل کنند. روش ثبت سفارش در راهنمای ثبت سفارش معاملهٔ آنی آمده و کارمزدها در صفحهٔ کارمزدها درج شده است. برای پرسش دربارهٔ موجودی با پشتیبانی ارزینجا تماس بگیرید و اطلاعیه‌های دیگر را در بخش حذف و توقف ارزها دنبال کنید.

اگر BLAST یا دارایی روی شبکهٔ بلست دارید

• اگر در کیف پول شخصی‌تان دارایی (ETH، USDB یا توکن‌های دیگر) روی شبکهٔ بلست دارید، چون مهلت رابط وب گذشته، باید از راهنمای رسمی برداشت در سطح قرارداد در blast.io استفاده کنید.
• برای کارمزد تراکنش‌ها، هم روی بلست و هم روی اتریوم کمی ETH لازم دارید.
• مراقب سایت‌ها و پیام‌های جعلی «کمک به برداشت» باشید. فقط از دامنهٔ رسمی و راهنماهای رسمی بلست استفاده کنید و عبارت بازیابی کیف پول را هیچ‌جا وارد نکنید.
• اگر BLAST را در صرافی نگه داشته‌اید، اطلاعیه‌های همان صرافی را دربارهٔ مهلت معامله و برداشت دنبال کنید.

درس‌هایی که پروندهٔ بلست دارد

بلست نشان داد که رشد سریع با مشوق‌ها و ایردراپ لزوماً به پایداری نمی‌رسد. وقتی برنامه‌های تشویقی تمام شد، درآمد کارمزد شبکه آن‌قدر نبود که هزینه‌ها را پوشش دهد. برای سرمایه‌گذار، این یعنی پیش از خرید توکن یک لایه‌دوم باید درآمد واقعی شبکه، روند ارزش قفل‌شده، برنامهٔ آزادسازی توکن‌ها و وضعیت واریز و برداشت در صرافی را بررسی کرد. برای مقایسه، صفحه‌های آربیتروم، اپتیمیسم و استارک‌نت را هم ببینید.

منابع رسمی بلست

• سایت رسمی: blast.io
• مستندات و توکنومیکس: docs.blast.io
• اطلاعات بازار و قرارداد توکن: CoinGecko

جمع‌بندی

بلست (BLAST) زمانی از پرطرفدارترین لایه‌دوم‌های اتریوم بود و با بازده بومی ETH، استیبل‌کوین USDB و ایردراپ‌های بزرگ کاربران زیادی جذب کرد. اما تیمش در مهر ۱۴۰۵ تعطیلی دائمی شبکه را اعلام کرد، مهلت برداشت از رابط رسمی در ۴ آبان گذشت و صرافی‌های بزرگ معاملهٔ توکن را متوقف کرده‌اند. ارزینجا هم BLAST را از ۲۰ آبان ۱۴۰۵ از فهرست معاملاتی حذف می‌کند و واریز و برداشت آن بسته است؛ دارندگان BLAST در ارزینجا تا آن تاریخ می‌توانند موجودی خود را از راه معاملهٔ آنی تبدیل کنند.