سلسیوس نتورک (Celsius Network) با توکن CEL زمانی یکی از بزرگ‌ترین پلتفرم‌های متمرکز وامدهی و سپردهگذاری رمزارز در دنیا بود؛ پلتفرمی که به کاربران وعدهٔ سود بالا روی سپرده‌های بیت‌کوین، اتریوم و استیبل‌کوین‌ها را میداد. اما سلسیوس در خرداد ۱۴۰۱ (ژوئن ۲۰۲۲) برداشتها را متوقف کرد، یک ماه بعد اعلام ورشکستگی کرد و امروز دیگر پلتفرم فعالی پشت توکن CEL وجود ندارد. در این صفحه تاریخچه، دلیل سقوط، سرنوشت توکن CEL بعد از ورشکستگی، وضعیت پرونده‌های حقوقی تا سال ۲۰۲۶ و نکاتی را که پیش از خرید سلسیوس نتورک باید بدانید، مرور می‌کنیم.
یادداشت وضعیت (مهر ۱۴۰۵): در ارزینجا امکان خرید و فروش آنی CEL فعال است، اما واریز و برداشت این توکن فعلاً بسته است و بازار حرفه‌ای هم برای آن فعال نیست. پلتفرم سلسیوس از اسفند ۱۴۰۲ (فوریهٔ ۲۰۲۴) به‌طور کامل تعطیل شده است.
سلسیوس نتورک چه بود؟
سلسیوس یک شرکت مالی متمرکز (CeFi) بود که در سال ۲۰۱۷ توسط الکس ماشینسکی، دنیل لئون و نوک گلدشتاین تأسیس شد و دفتر مرکزی آن در هوبوکن ایالت نیوجرسی آمریکا قرار داشت. مدل کسب‌وکار سلسیوس ساده به نظر می‌رسید: کاربران رمزارزهای خود را در پلتفرم سپرده می‌گذاشتند و هفتگی «پاداش» یا سود دریافت می‌کردند؛ سلسیوس هم این دارایی‌ها را به مؤسسات و معامله‌گران وام میداد یا در سرمایه‌گذاری‌های دیگر به کار می‌گرفت. تفاوت اصلی آن با پروتکل‌های وامدهی غیرمتمرکز مثل آوه و کامپوند این بود که کاربر کنترل دارایی‌اش را کاملاً به شرکت می‌سپرد و از نحوهٔ استفادهٔ آن خبر نداشت.
سلسیوس خود را جایگزینی برای بانک‌های سنتی معرفی می‌کرد و ادعا می‌کرد بخش بزرگی از درآمدش را به کاربران برمی‌گرداند. در اوج فعالیت، یعنی حدود اردیبهشت ۱۴۰۱ (مه ۲۰۲۲)، سلسیوس حدود ۱۲ میلیارد دلار دارایی تحت مدیریت و حدود ۸ میلیارد دلار وام فعال داشت. در مهر ۱۴۰۰ (اکتبر ۲۰۲۱) هم ۴۰۰ میلیون دلار سرمایه با ارزشگذاری ۳ میلیارد دلاری جذب کرده بود.
مشخصات کلی سلسیوس نتورک و توکن CEL
| ویژگی | توضیح |
|---|---|
| نام پروژه | سلسیوس نتورک (Celsius Network) |
| نماد توکن | CEL |
| سال تأسیس | ۲۰۱۷ |
| بنیان‌گذاران | الکس ماشینسکی، دنیل لئون، نوک گلدشتاین |
| شبکهٔ اصلی | اتریوم (ERC-20) |
| عرضهٔ اولیه (ICO) | مارس ۲۰۱۸، حدود ۵۰ میلیون دلار |
| توقف برداشتها | ۱۳ ژوئن ۲۰۲۲ |
| اعلام ورشکستگی | ۱۳ ژوئیهٔ ۲۰۲۲ (فصل ۱۱، نیویورک) |
| اجرای طرح بازسازی | ۳۱ ژانویهٔ ۲۰۲۴ |
| عرضهٔ کل فعلی | حدود ۳۵٫۷ میلیون CEL (طبق اترسکن) |
| وضعیت پلتفرم | تعطیل |
تفاوت سلسیوس با وامدهی غیرمتمرکز
سلسیوس اغلب با پروتکل‌های دیفای مقایسه می‌شد، اما ساختار آن کاملاً متفاوت بود. در یک پروتکل وامدهی غیرمتمرکز، قراردادهای هوشمند روی بلاکچین قواعد وام، وثیقه و نقد کردن را اجرا می‌کنند و هر کسی می‌تواند ذخایر پروتکل را به‌صورت عمومی ببیند. در سلسیوس، دارایی‌ها به حساب شرکت منتقل می‌شد و تصمیم دربارهٔ نحوهٔ سرمایه‌گذاری آن‌ها با مدیران بود. دادگاه ورشکستگی هم بعدها رأی داد که دارایی‌های سپرده‌شده در حساب‌های سوددار (Earn) از نظر حقوقی متعلق به خود شرکت سلسیوس بوده‌اند، نه کاربران؛ نکته‌ای که در شرایط استفادهٔ پلتفرم آمده بود و بسیاری از کاربران به آن توجه نکرده بودند. همین تفاوت باعث شد صاحبان حساب‌های Earn در صف طلبکاران عادی قرار بگیرند.
توکن CEL چیست و چه کاربردی داشت؟
CEL توکن بومی پلتفرم سلسیوس است که در قالب استاندارد ERC-20 روی شبکهٔ اتریوم ساخته شده است. سلسیوس در اسفند ۱۳۹۶ (مارس ۲۰۱۸) با عرضهٔ اولیهٔ این توکن (ICO) حدود ۵۰ میلیون دلار جذب کرد. نسخه‌های پل‌شده‌ای از CEL روی شبکه‌هایی مثل پالیگان و فانتوم هم وجود دارد، ولی قرارداد اصلی همان قرارداد اتریوم است.
کاربرد CEL پیش از ورشکستگی
- سود بیشتر: کاربرانی که پاداش هفتگی را به‌جای همان دارایی به صورت CEL می‌گرفتند، نرخ بالاتری دریافت می‌کردند.
- سطوح وفاداری: نسبت CEL به کل دارایی کاربر، سطح وفاداری و میزان سود اضافه را تعیین می‌کرد.
- تخفیف وام: پرداخت بهرهٔ وام با CEL، نرخ بهره را کاهش میداد.
کاربرد CEL امروز
با تعطیل شدن پلتفرم، هیچ‌کدام از این کاربردها دیگر وجود ندارد. دادگاه ورشکستگی هم در رأی خود صریحاً گفت که با توقف پلتفرم، CEL عملاً «ارزش کاربردی» خود را از دست داده است. امروز CEL فقط یک توکن قابل معامله روی چند بازار محدود است و ارزش آن صرفاً از عرضه و تقاضای سفته‌بازانه می‌آید؛ پروژه‌ای پشت آن توسعه پیدا نمی‌کند.
سقوط سلسیوس در سال ۲۰۲۲ چطور اتفاق افتاد؟
بحران سلسیوس همزمان با سقوط اکوسیستم ترا (لونا کلاسیک) در بهار ۲۰۲۲ شدت گرفت. بخشی از دارایی‌های کاربران در سرمایه‌گذاری‌هایی بود که به‌سرعت قابل نقد کردن نبودند. با ریزش بازار و هجوم کاربران برای برداشت، شرکت دچار کمبود نقدینگی شد.
- ۱۳ ژوئن ۲۰۲۲ (۲۳ خرداد ۱۴۰۱): سلسیوس با استناد به «شرایط حاد بازار» همهٔ برداشتها، سواپ‌ها و انتقال‌ها را متوقف کرد.
- ۱۳ ژوئیهٔ ۲۰۲۲ (۲۲ تیر ۱۴۰۱): شرکت در دادگاه ورشکستگی ناحیهٔ جنوبی نیویورک درخواست حمایت فصل ۱۱ قانون ورشکستگی آمریکا را ثبت کرد. کسری ترازنامه حدود ۱٫۲ میلیارد دلار اعلام شد.
- صدها هزار کاربر حدود ۴٫۷ میلیارد دلار دارایی داشتند که دیگر به آن دسترسی نداشتند.
سقوط سلسیوس در کنار فروپاشی ترا و چند ماه بعد صرافی FTX (توکن FTT)، به یکی از نمادهای بحران اعتماد به پلتفرم‌های متمرکز در بازار خرسی ۲۰۲۲ تبدیل شد.
دستکاری قیمت CEL و پروندهٔ الکس ماشینسکی
تحقیقات دادستانی آمریکا نشان داد که مدیران سلسیوس برای حمایت مصنوعی از قیمت CEL، خودشان یا با پول شرکت این توکن را در بازار می‌خریدند. ماشینسکی در عین حال که علناً می‌گفت CEL نمی‌فروشد، مقادیر زیادی از توکن‌هایش را فروخت و طبق اعلام دادستانی حدود ۴۸ میلیون دلار از فروش CEL به قیمت‌های بادشده به دست آورد.
بازداشت، اعتراف و حکم
- ژوئیهٔ ۲۰۲۳: ماشینسکی بازداشت شد. همزمان کمیسیون بورس آمریکا (SEC) علیه او و سلسیوس شکایت کرد و کمیسیون تجارت فدرال (FTC) هم به توافقی ۴٫۷ میلیارد دلاری با سلسیوس رسید.
- دسامبر ۲۰۲۴: ماشینسکی به دو اتهام کلاهبرداری، از جمله دستکاری بازار CEL، اعتراف کرد.
- ۸ مه ۲۰۲۵ (۱۸ اردیبهشت ۱۴۰۴): دادگاه فدرال نیویورک او را به ۱۲ سال زندان محکوم کرد و به ضبط حدود ۴۸٫۴ میلیون دلار دارایی و پرداخت ۵۰ هزار دلار جریمه ملزم شد.
متن رسمی این حکم در اطلاعیهٔ دادستانی ناحیهٔ جنوبی نیویورک منتشر شده است.
طرح بازسازی و پرداخت به طلبکاران
دادگاه ورشکستگی به ریاست قاضی مارتین گلن در ۹ نوامبر ۲۰۲۳ طرح بازسازی سلسیوس را تأیید کرد و این طرح در ۳۱ ژانویهٔ ۲۰۲۴ (۱۱ بهمن ۱۴۰۲) اجرایی شد. طبق این طرح:
- بیش از ۳ میلیارد دلار دارایی، عمدتاً به صورت بیت‌کوین و اتریوم، بین طلبکاران توزیع شد.
- پرداخت‌ها برای کاربران آمریکایی از طریق PayPal و Venmo و برای کاربران سایر کشورها از طریق Coinbase انجام شد.
- دارایی‌های ماینینگ سلسیوس به شرکت تازه‌ای به نام Ionic Digital منتقل شد و طلبکاران واجد شرایط سهام آن را دریافت کردند.
- اپلیکیشن موبایل و وب سلسیوس در اسفند ۱۴۰۲ (اواخر فوریهٔ ۲۰۲۴) برای همیشه بسته شد.
ادعاهای مبتنی بر CEL چطور حساب شد؟
در طرح بازسازی، طلب‌هایی که به صورت توکن CEL بودند با قیمت ثابت ۰٫۲۵ دلار برای هر CEL ارزشگذاری شدند. قاضی گلن در رأی خود توضیح داد که پس از توقف پلتفرم در ژوئن ۲۰۲۲ حدود ۹۵٪ از CELهای در گردش روی خود سلسیوس قفل بود و فقط حدود ۵٪ در بازارهای دیگر معامله می‌شد؛ به همین دلیل قیمت بازار را معیار مناسبی ندانست و ۰٫۲۵ دلار را «منصفانه» خواند. اطلاعات رسمی توزیع در سایت توزیع طلبهای سلسیوس (Stretto) در دسترس است.
سوزاندن ۹۴٪ از عرضهٔ CEL
سلسیوس در اسناد دادگاه (سپتامبر ۲۰۲۳) اعلام کرده بود که همهٔ CELهای در اختیار خود را می‌سوزاند. این کار در ۳۰ آوریل ۲۰۲۴ (۱۱ اردیبهشت ۱۴۰۳) انجام شد: حدود ۶۵۲ میلیون CEL، یعنی تقریباً ۹۴٪ از عرضهٔ کل، به آدرس صفر فرستاده شد و عرضه از حدود ۶۹۳ میلیون به حدود ۴۰٫۶ میلیون توکن رسید. پس از این سوزاندن، قیمت CEL برای چند روز جهش شدیدی داشت، ولی این رشد پایدار نماند.
بر اساس داده‌های اترسکن، عرضهٔ کل فعلی قرارداد CEL حدود ۳۵٫۷ میلیون توکن است و حدود ۳۰ هزار آدرس این توکن را نگه داشته‌اند. آدرس قرارداد CEL روی اتریوم این است: 0xaaaebe6fe48e54f431b0c390cfaf0b017d09d42d.
رویدادهای مهم ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶
پروندهٔ سلسیوس با خروج از ورشکستگی بسته نشد و بخش مهمی از آن به پیگیری حقوقی برای بازگرداندن دارایی‌ها مربوط است:
- ژوئیهٔ ۲۰۲۵: قاضی گلن اجازه داد بیشتر ادعاهای سلسیوس در دعوای حقوقی علیه تتر که از اوت ۲۰۲۴ آغاز شده بود، ادامه پیدا کند.
- اکتبر ۲۰۲۵: سلسیوس در دعوای حقوقی علیه شرکت تتر که دربارهٔ نقد کردن ۳۹٬۵۴۲ بیت‌کوین وثیقه در سال ۲۰۲۲ بود، به توافق ۲۹۹٫۵ میلیون دلاری رسید؛ رقمی حدود ۷٪ از ۴٫۳ میلیارد دلاری که در ابتدا مطالبه شده بود.
- توزیع دارایی‌های بازیافتی بین طلبکاران در چند مرحله ادامه دارد. این توزیع‌ها به دارندگان فعلی توکن CEL در بازار ربطی ندارد و فقط شامل طلبکاران ثبتشده در پروندهٔ ورشکستگی است.
قیمت سلسیوس نتورک (CEL) به چه عواملی بستگی دارد؟
قیمت CEL امروز از بنیادهای یک پروژهٔ فعال پیروی نمی‌کند. چند نکته را در نظر بگیرید:
- نقدشوندگی بسیار پایین: طبق داده‌های کوین‌گکو، ارزش بازار CEL در حد چند صد هزار دلار است و حجم معاملات روزانه‌اش بسیار کم است. بیشتر معاملات در جفت CEL/WETH روی یونی‌سواپ انجام می‌شود.
- نوسان‌های هیجانی: اخبار حقوقی یا رویدادهایی مثل سوزاندن توکن می‌توانند جهش‌های ناگهانی ایجاد کنند که معمولاً سریع برمی‌گردند.
- نبود تیم و نقشهٔ راه: شرکت سلسیوس دیگر خدماتی ارائه نمی‌دهد و توسعه‌ای روی توکن انجام نمی‌شود.
قیمت لحظه‌ای CEL به تومان و تتر را می‌توانید در صفحهٔ بازار ارزینجا ببینید.
ریسک‌های خرید CEL
پیش از هر تصمیمی دربارهٔ سلسیوس نتورک، این ریسک‌ها را جدی بگیرید:
ریسک بی‌ارزش شدن کامل
توکنی که پلتفرمش تعطیل شده، منبع درآمد یا کاربرد واقعی ندارد. کارشناسانی که در دادگاه ورشکستگی نظر دادند تقریباً همگی گفتند توکن یک پلتفرم ورشکسته احتمالاً ارزش کمی دارد.
ریسک نقدشوندگی
به دلیل حجم معاملات کم، ممکن است در زمان فروش، خریدار کافی با قیمت مدنظر شما وجود نداشته باشد و اختلاف قیمت خرید و فروش زیاد باشد.
ریسک محدود بودن بازارها
طبق داده‌های کوین‌گکو، بیشتر معاملات CEL امروز روی یک صرافی غیرمتمرکز انجام می‌شود. هر چه بازارهای یک توکن محدودتر باشند، احتمال قطع شدن یا محدودتر شدن دسترسی به آن در آینده هم بیشتر است.
اگر هدفتان سرمایه‌گذاری بلندمدت است، گزینه‌هایی با پشتوانهٔ فعال مثل بیت‌کوین، اتریوم یا استیبل‌کوین‌هایی مثل یو‌اس‌دی‌کوین ریسک ساختاری بسیار کمتری دارند. فقط با سرمایه‌ای سراغ CEL بروید که از دست دادن کامل آن برایتان قابل تحمل باشد.
درس‌های سلسیوس برای کاربران رمزارز
ماجرای سلسیوس نشان داد که سپردن دارایی به یک پلتفرم متمرکز در ازای سود بالا، ریسک طرف مقابل دارد. چند درس مهم:
- سود بسیار بالا و ثابت روی رمزارز معمولاً به معنای ریسک پنهان بالاست.
- شفافیت در ذخایر و نحوهٔ استفاده از سپرده‌ها اهمیت حیاتی دارد.
- توکن اختصاصی یک پلتفرم کاملاً به سرنوشت همان شرکت وابسته است.
- امنیت حساب خود را با فعال کردن ورود دومرحله‌ای و مدیریت دقیق دارایی‌ها جدی بگیرید.
پلتفرم‌های مشابهی مثل نکسو هم مدل سپرده و وام متمرکز دارند؛ پیش از استفاده از هر سرویس مشابه، وضعیت قانونی و شفافیت آن را بررسی کنید.
خرید سلسیوس نتورک (CEL) از ارزینجا
اگر با آگاهی از ریسک‌های بالا قصد خرید یا فروش CEL را دارید، می‌توانید از بخش خرید و فروش آنی ارزینجا استفاده کنید:
- در ارزینجا ثبت‌نام کنید و مراحل احراز هویت را کامل کنید.
- حساب خود را با واریز تومان شارژ کنید.
- در بخش خرید آنی، CEL را انتخاب کنید، مقدار را وارد کنید و سفارش را ثبت کنید.
توجه کنید که تا مهر ۱۴۰۵ واریز و برداشت CEL در ارزینجا بسته است؛ یعنی نمی‌توانید CEL را از کیف پول دیگری به ارزینجا منتقل کنید یا آن را به بیرون برداشت کنید و معاملهٔ آن فقط از طریق خرید و فروش آنی داخل حساب ممکن است. برای اطلاع از کارمزدها هم صفحهٔ کارمزدهای ارزینجا را ببینید.
چطور اخبار سلسیوس و CEL را پیگیری کنیم؟
از آنجا که سلسیوس دیگر تیم یا نقشهٔ راهی برای توکن CEL ندارد، مهم‌ترین اخبار مربوط به آن از مسیر حقوقی منتشر می‌شود. اطلاعیه‌های رسمی توزیع طلب‌ها در سایت Stretto، اسناد دادگاه ورشکستگی ناحیهٔ جنوبی نیویورک و اطلاعیه‌های دادستانی آمریکا معتبرترین منابع هستند. برای دیدن جابه‌جایی توکن‌ها، عرضهٔ کل و تعداد دارندگان هم می‌توانید آدرس قرارداد CEL را در اترسکن بررسی کنید. به پیام‌ها و حساب‌هایی که وعدهٔ «بازگرداندن دارایی سلسیوس» یا «ایردراپ CEL» می‌دهند اعتماد نکنید؛ پس از ورشکستگی‌های بزرگ، کلاهبرداری با سوءاستفاده از نام پلتفرم ورشکسته رایج است و هیچ‌وقت عبارت بازیابی کیف پول خود را در اختیار کسی قرار ندهید.
جمع‌بندی
سلسیوس نتورک از یکی از بزرگ‌ترین وام‌دهندگان متمرکز رمزارز به نماد یکی از بزرگ‌ترین ورشکستگی‌های این صنعت تبدیل شد. پلتفرم در ۲۰۲۲ ورشکست شد، در ۲۰۲۴ پس از اجرای طرح بازسازی تعطیل شد و بنیان‌گذار آن در ۲۰۲۵ به ۱۲ سال زندان محکوم شد. توکن CEL هنوز روی چند بازار معامله می‌شود، اما کاربرد، تیم توسعه و پشتوانه‌ای ندارد و قیمتش بسیار پرنوسان و کم‌نقدشونده است. اگر به این توکن علاقه دارید، آن را یک دارایی کاملاً سفته‌بازانه و پرریسک در نظر بگیرید.