سنتریفیوج (Centrifuge) با نماد CFG یکی از قدیمی‌ترین پروتکل‌های حوزهٔ توکنیزهکردن داراییهای دنیای واقعی (RWA) است. این پروژه زیرساختی می‌سازد که مدیران دارایی و صندوقهای سرمایهگذاری بتوانند داراییهایی مثل اسناد خزانهٔ آمریکا، اوراق اعتباری و حتی صندوقهای شاخصی سهام را روی بلاکچین عرضه کنند و این توکن‌ها در دیفای هم قابل استفاده باشند. توکن CFG برای حاکمیت و مشارکت در اکوسیستم این پروتکل به کار میرود و از سال ۲۰۲۵ به‌صورت توکن ERC-20 روی شبکهٔ اتریوم وجود دارد.
در این صفحه با کارکرد سنتریفیوج، تاریخچه، تغییرات بزرگ نسخهٔ V3 و مهاجرت توکن در سال ۲۰۲۵، محصولات اصلی، کاربرد توکن CFG، ریسکها و روش خرید سنتریفیوج در ارزینجا آشنا می‌شوید.
ارز دیجیتال سنتریفیوج چیست؟
سنتریفیوج پروتکلی برای انتقال داراییهای مالی سنتی به بلاکچین است. ایدهٔ اصلی ساده است: دارایی‌ای که بیرون از دنیای کریپتو وجود دارد (مثلاً سهم یک صندوق اوراق خزانه) در قالب یک توکن روی زنجیره عرضه می‌شود. مالکیت، ارزش خالص دارایی (NAV) و جابه‌جایی این توکن شفاف و قابل ردیابی است و سرمایهگذار می‌تواند آن را بدون واسطه‌های سنتی نگه دارد، منتقل کند یا در پروتکل‌های دیفای به کار بگیرد.
سنتریفیوج در سال‌های اول بیشتر روی تأمین مالی کسب‌وکارهای کوچک از راه توکنیزهکردن فاکتورها و وام‌ها کار می‌کرد. در سال‌های اخیر تمرکزش به سمت مشتریان نهادی رفته است. امروز بخش بزرگی از ارزش قفل‌شده در این پروتکل به صندوقهایی تعلق دارد که با همکاری مدیر داراییِ بزرگ Janus Henderson و بازوی مدیریت داراییِ خود سنتریفیوج، یعنی Anemoy، روی زنجیره عرضه شدهاند.
سنتریفیوج چه مشکلی را حل میکند؟
در بازارهای مالی سنتی، تسویهٔ معاملات زمان‌بر است، بازار فقط در ساعات کاری باز است و دسترسی به بسیاری از صندوق‌ها برای سرمایهگذار عادی یا پروتکل‌های غیرمتمرکز محدود است. از طرف دیگر، دیفای سرمایهٔ زیادی دارد ولی بازدهی‌اش اغلب به نوسان بازار کریپتو وابسته است. سنتریفیوج می‌خواهد پلی بین این دو باشد: داراییهای کم‌نوسان و دارای بازده واقعی را به زنجیره بیاورد و به دیفای امکان دهد از آن‌ها مثل وثیقه یا ابزار ذخیرهٔ سرمایه استفاده کند.
تاریخچه و بنیان‌گذاران سنتریفیوج
سنتریفیوج در سال ۲۰۱۷ در برلین تأسیس شد. لوکاس فوگلزانگ (Lucas Vogelsang) و مارتین کونزل (Martin Quensel) از بنیان‌گذاران اصلی آن هستند و پیش از این در شرکت Taulia روی تأمین مالی زنجیرهٔ تأمین کار کرده بودند. همین تجربه باعث شد پروژه از ابتدا روی تأمین مالی فاکتورها و داراییهای واقعی تمرکز کند. سنتریفیوج در آوریل ۲۰۲۴ در دور Series A به رهبری ParaFi Capital و Greenfield مبلغ ۱۵ میلیون دلار جذب کرد و سرمایه‌گذارانی مثل Circle Ventures، IOSG Ventures و Wintermute Ventures هم در این دور حضور داشتند.
از Tinlake تا زنجیرهٔ اختصاصی
اولین محصول شناخته‌شدهٔ سنتریفیوج، اپلیکیشن Tinlake روی اتریوم بود. با Tinlake، کسب‌وکارها داراییهای واقعی را به NFT تبدیل می‌کردند و آن را وثیقهٔ دریافت وام از استخرهای سرمایهگذاری قرار می‌دادند. سنتریفیوج در همین دوره با میکر (MakerDAO) همکاری کرد تا داراییهای واقعی به‌عنوان وثیقهٔ استیبل‌کوین دای پذیرفته شوند؛ در آوریل ۲۰۲۱ استخر New Silver در Tinlake نخستین وامی شد که دای با پشتوانهٔ یک دارایی واقعی برایش ضرب شد. در دسامبر ۲۰۲۱ هم بازار RWA پروتکل آوه بر پایهٔ استخرهای Tinlake سنتریفیوج راه افتاد.
پروژه بعدها زنجیرهٔ اختصاصی خود به نام Centrifuge Chain را با فریم‌ورک Substrate ساخت و به‌صورت پاراچین به پولکادات وصل شد. در آن دوره توکن اصلی CFG روی همین زنجیره بود و نسخهٔ رپ‌شدهٔ آن (WCFG) روی اتریوم معامله می‌شد.
سازوکار توکنیزهکردن دارایی در سنتریفیوج
برای اینکه یک دارایی واقعی روی بلاکچین قابل اعتماد باشد، باید بین دنیای حقوقی بیرون از زنجیره و قراردادهای هوشمند روی زنجیره پیوند محکمی وجود داشته باشد. در مدل سنتریفیوج، دارایی پشتوانه معمولاً در یک ساختار حقوقی جداگانه، مثل یک نهاد با هدف خاص (SPV) یا یک صندوق دارای مجوز، نگهداری می‌شود. سپس سهم این ساختار به شکل توکن روی زنجیره عرضه می‌شود. سرمایهگذار با واریز استیبل‌کوین مثل USDC توکن صندوق را دریافت میکند و هنگام بازخرید، توکن را برمی‌گرداند و معادل ارزش خالص دارایی را پس می‌گیرد.
در نسخه‌های اولیه (Tinlake)، استخرها به دو لایهٔ ریسک تقسیم می‌شدند: لایهٔ ارشد با بازده ثابت‌تر و ریسک کمتر، و لایهٔ پایین‌تر با ریسک و بازده بالاتر که اولین ضرر احتمالی را جذب می‌کرد. این ساختار لایه‌ای از بازار اوراق بهادار سنتی گرفته شده بود. در مدل‌های جدیدتر، تمرکز بیشتر روی صندوقهای دارای مجوز است که مدیران دارایی حرفه‌ای آن‌ها را اداره میکنند و ارزش خالص دارایی‌شان مرتب روی زنجیره به‌روز می‌شود.
نسخهٔ V3 و مهاجرت توکن CFG به اتریوم
مهمترین تغییر سنتریفیوج در سال‌های اخیر، ساخت نسخهٔ سوم پروتکل (Centrifuge V3) بود. جامعهٔ سنتریفیوج با رأی‌گیری تصمیم گرفت پروتکل را از زنجیرهٔ اختصاصی به محیط EVM ببرد و آن را چندزنجیره‌ای کند. هدف این بود که صندوق‌ها بتوانند مستقیم روی اتریوم و شبکه‌های سازگار با آن عرضه شوند و راحت‌تر به نقدینگی دیفای برسند.
به گزارش CoinDesk، V3 در آوریل ۲۰۲۵ با همکاری پروتکل پیام‌رسانی میان‌زنجیره‌ای ورم‌هول معرفی شد و نخستین محصول آن یک صندوق ۲۳۰ میلیون دلاری اوراق خزانهٔ آمریکا بود. طبق اعلام سنتریفیوج، نسخهٔ چندزنجیره‌ای V3 کارش را با شش شبکه آغاز کرد: اتریوم، Base، اربیتروم، آوالانچ، BNB Chain و پلام. در این معماری، حسابداری هر استخر روی یک زنجیرهٔ «هاب» انجام می‌شود و سرمایهگذاری از زنجیره‌های دیگر هم ممکن است.
جزئیات مهاجرت توکن
بر اساس اطلاعیهٔ رسمی در فروم حاکمیتی سنتریفیوج، مهاجرت توکن از ۲۰ مه ۲۰۲۵ (۳۰ اردیبهشت ۱۴۰۴) شروع شد و مهلت آن پس از یک تمدید کوتاه تا ۳ دسامبر ۲۰۲۵ (۱۲ آذر ۱۴۰۴) ادامه داشت. در این فرایند، CFG قدیمی روی Centrifuge Chain و WCFG روی اتریوم و Base با نسبت ۱ به ۱ به توکن جدید CFG تبدیل شدند. توکن جدید یک ERC-20 روی اتریوم است و قرارداد آن در اترسکن قابل مشاهده است.
صرافی‌های بزرگ هم مهاجرت را برای کاربرانشان خودکار انجام دادند. مثلاً کراکن در ۲۹ سپتامبر ۲۰۲۵ معامله و واریز CFG را برای مهاجرت متوقف کرد و موجودی کاربران را به توکن جدید تبدیل کرد. مهلت مهاجرت تمام شده است، پس هر سایتی که امروز پیشنهاد «مهاجرت CFG» بدهد به احتمال زیاد فیشینگ است.
چرا این مهاجرت مهم است؟
با این تغییر، چند نسخهٔ پراکندهٔ توکن به یک توکن واحد روی اتریوم تبدیل شد. خرید، نگهداری و استفاده از CFG در کیف پول‌ها و پروتکل‌های اتریومی ساده‌تر شد. اگر هنوز CFG قدیمی دارید، بدانید نسخه‌های قدیمی در سایت‌هایی مثل CoinGecko با عنوان جداگانه و بدون نقدینگی فهرست شدهاند و نباید با توکن جدید اشتباه گرفته شوند.
محصولات و صندوقهای توکنیزه‌شده روی سنتریفیوج
سنتریفیوج امروز بیشتر با صندوقهای نهادی‌ای شناخته می‌شود که روی زیرساختش عرضه شدهاند. سه نمونهٔ شاخص این‌ها هستند:
صندوق خزانهٔ JTRSY
صندوق Janus Henderson Anemoy Treasury Fund (JTRSY) در اسناد کوتاهمدت خزانهٔ آمریکا سرمایهگذاری میکند و مخصوص سرمایه‌گذاران غیرآمریکایی است. این صندوق در سال ۲۰۲۵ بخشی از برنامهٔ تخصیص سرمایهٔ اکوسیستم Sky (نام جدید MakerDAO) به اوراق خزانهٔ توکنیزه‌شده را دریافت کرد.
صندوق اعتباری JAAA
در ژوئن ۲۰۲۵، پروتکل Grove از اکوسیستم Sky اعلام کرد یک میلیارد دلار به صندوق Janus Henderson Anemoy AAA CLO (JAAA) تخصیص میدهد. این صندوق روی سنتریفیوج عرضه شده و تیم مدیریت آن همان تیم ETF معروف AAA CLO شرکت Janus Henderson است. سنتریفیوج در مهر ۱۴۰۴ اعلام کرد ارزش قفل‌شدهٔ این صندوق به یک میلیارد دلار رسیده است.
صندوق شاخص S&P 500 با نام SPXA
سنتریفیوج در سپتامبر ۲۰۲۵ صندوق Janus Henderson Anemoy S&P 500 Fund (SPXA) را روی شبکهٔ Base عرضه کرد. به گزارش CoinDesk، این اولین صندوق شاخصی توکنیزه‌شده‌ای است که از S&P Dow Jones Indices مجوز گرفته است. FalconX سرمایهگذار اصلی آن بود و پروتکل ورم‌هول انتقال آن به زنجیره‌های دیگر را بر عهده دارد. بعدها نسخهٔ deSPXA هم در چارچوب deRWA برای استفادهٔ کاربران غیرآمریکایی در دیفای معرفی شد.
کاربرد توکن CFG
CFG توکن بومی اکوسیستم سنتریفیوج است و این کاربردهای اصلی را دارد:
- حاکمیت: دارندگان CFG در تصمیم‌های پروتکل، مثل ارتقاها و تغییرات توکنومیک، از راه پیشنهادهای حاکمیتی (CP) مشارکت میکنند. خود مهاجرت به V3 هم با همین سازوکار تصویب شد.
- مشارکت در اکوسیستم: CFG برای امنیت و کارمزدهای شبکه و هم‌راستا کردن منافع مشارکت‌کنندگان پروتکل به کار میرود.
- دارایی قابل معامله: CFG در صرافی‌ها خرید و فروش می‌شود و ارزش آن به رشد و پذیرش پروتکل سنتریفیوج گره خورده است.
توجه کنید که سود صندوقهایی مثل JTRSY یا JAAA به توکن همان صندوق تعلق می‌گیرد، نه مستقیم به دارندگان CFG. نگه داشتن CFG به معنای مالکیت سهم این صندوق‌ها نیست.
توکنومیک و عرضهٔ CFG
طبق داده‌های CoinGecko در مهر ۱۴۰۵، عرضهٔ در گردش CFG حدود ۳۸۰ میلیون توکن و عرضهٔ کل حدود ۶۸۰ میلیون توکن است. CFG سقف عرضهٔ ثابت ندارد، یعنی امکان تورم و ضرب توکن جدید طبق تصمیم‌های حاکمیتی وجود دارد. در جریان مهاجرت ۲۰۲۵ و طبق پیشنهاد CP149، عرضه از حدود ۵۶۰ میلیون به ۶۷۵ میلیون توکن رسید و ۱۱۵ میلیون توکن اضافه به بنیاد سنتریفیوج اختصاص یافت که بخش عمدهٔ آن به‌تدریج تا آوریل ۲۰۲۹ آزاد می‌شود. این اعداد با گذشت زمان عوض می‌شوند، پس پیش از تصمیم‌گیری آن‌ها را در منابع معتبر به‌روز ببینید.
شبکهٔ توکن
توکن فعلی CFG یک ERC-20 روی اتریوم است. برای واریز به ارزینجا حتماً شبکه‌ای را انتخاب کنید که در صفحهٔ واریز کیف پول ارزینجا نمایش داده می‌شود. ارسال از شبکهٔ اشتباه یا ارسال توکن قدیمی ممکن است به از دست رفتن دارایی منجر شود.
سنتریفیوج در کنار رقبای حوزهٔ RWA
بازار توکنیزهکردن داراییهای واقعی در سال‌های اخیر بسیار شلوغ شده است. اوندو فایننس با محصولات اوراق خزانهٔ توکنیزه‌شده، پلام با یک زنجیرهٔ اختصاصی RWA و پروژه‌هایی مثل پلی‌مش از نام‌های شناخته‌شدهٔ این حوزه‌اند. نقاط تمایز سنتریفیوج اینهاست:
- سابقهٔ طولانی‌تر: سنتریفیوج از اولین پروژه‌هایی بود که دارایی واقعی را وارد دیفای کرد و همکاری‌اش با MakerDAO و Aave از نمونه‌های اولیهٔ این مسیر بود.
- همکاری با مدیران داراییِ بزرگ سنتی مثل Janus Henderson و عرضهٔ صندوقهایی که مستقیم روی زنجیره ساخته شدهاند.
- زیرساخت چندزنجیره‌ای V3 روی اتریوم و شبکه‌های EVM، که دسترسی به نقدینگی دیفای را ساده‌تر میکند.
در مقابل، ارزش قفل‌شدهٔ سنتریفیوج به چند صندوق بزرگ و چند تخصیص‌دهندهٔ محدود وابسته است. خروج سرمایهٔ یکی از آن‌ها می‌تواند آمار پروتکل را به‌سرعت تغییر دهد.
ریسکهای سرمایهگذاری در سنتریفیوج
پیش از خرید CFG باید این ریسکها را در نظر بگیرید:
- ریسک تمرکز: سهم بزرگی از داراییهای پروتکل در چند صندوق و نزد چند سرمایهگذار نهادی است.
- ریسک قانونی: داراییهای واقعی تابع مقررات اوراق بهادارند و تغییر قوانین در کشورهای مختلف می‌تواند روی این صنعت اثر بگذارد.
- ریسک طرف مقابل و خارج از زنجیره: دارایی پشتوانه بیرون از بلاکچین نگهداری می‌شود و به عملکرد امانتداران، مدیران صندوق و حسابرسان وابسته است.
- ریسک قرارداد هوشمند: مثل هر پروتکل دیفای، باگ یا حمله به قراردادها و پل‌های بین‌زنجیره‌ای ممکن است.
- نوسان قیمت و تورم توکن: CFG ارز دیجیتال پرنوسانی است و سقف عرضهٔ ثابت ندارد. رشد پروتکل لزوماً به رشد قیمت توکن منجر نمیشود.
قیمت سنتریفیوج به چه عواملی بستگی دارد؟
قیمت CFG مثل بیشتر آلت‌کوین‌ها تحت تأثیر روند کلی بازار و قیمت بیت کوین است. عوامل اختصاصی‌تر هم نقش دارند: رشد یا کاهش ارزش داراییهای توکنیزه‌شده روی پروتکل، ورود یا خروج صندوق‌ها و سرمایه‌گذاران نهادی، تصمیم‌های حاکمیتی دربارهٔ عرضه و کاربرد توکن، و فضای کلی صنعت RWA. قیمت لحظه‌ای CFG به تومان و تتر در همین صفحه و در بازار ارزینجا نمایش داده می‌شود.
نحوهٔ خرید سنتریفیوج از ارزینجا
خرید آنی CFG در ارزینجا فعال است. مراحل کار این است:
- در ارزینجا ثبتنام کنید و احراز هویت را کامل کنید.
- حساب خود را با تومان یا تتر شارژ کنید.
- از بخش خرید و فروش آنی، سنتریفیوج (CFG) را انتخاب کنید، مقدار را وارد کنید و سفارش را ثبت کنید.
پیش از خرید، جدول کارمزدها را ببینید.
وضعیت واریز و برداشت CFG در ارزینجا
یادداشت وضعیت (مهر ۱۴۰۵): در حال حاضر خرید آنی و واریز CFG در ارزینجا فعال است، ولی برداشت CFG از ارزینجا فعال نیست و بازار حرفه‌ای این ارز هم در دسترس نیست. اگر قصد دارید CFG را به کیف پول شخصی منتقل کنید، پیش از خرید وضعیت برداشت را در صفحهٔ کیف پول بررسی کنید. راهنمای واریز و برداشت هم برای این کار به شما کمک میکند.
نگهداری سنتریفیوج و نکات امنیتی
چون CFG یک توکن ERC-20 است، هر کیف پولی که از توکن‌های اتریومی پشتیبانی میکند می‌تواند آن را نگه دارد. با این حال این نکات را رعایت کنید:
- فقط آدرس قرارداد رسمی CFG را به کیف پول اضافه کنید و آن را از منابع رسمی مثل اترسکن یا مستندات سنتریفیوج بگیرید. توکن‌های تقلبی با نام مشابه زیادند.
- برای جابه‌جایی CFG در شبکهٔ اتریوم به مقداری اتر برای کارمزد گس نیاز دارید.
- عبارت بازیابی کیف پول را هرگز در سایت‌ها یا ربات‌هایی که ادعای «مهاجرت»، «ایردراپ» یا «بازخرید» CFG دارند وارد نکنید.
- اگر قصد معامله‌های کوتاهمدت دارید، نگهداری در کیف پول ارزینجا دسترسی سریع‌تری به خرید و فروش میدهد. فقط دقت کنید که برداشت CFG فعلاً بسته است.
منابع رسمی سنتریفیوج
برای اطلاعات دقیق و به‌روز، از منابع رسمی پروژه استفاده کنید:
- وب‌سایت رسمی سنتریفیوج
- مستندات فنی سنتریفیوج
- فروم حاکمیتی سنتریفیوج
- قرارداد توکن CFG در اترسکن
جمع‌بندی
سنتریفیوج از پروژه‌های پیشگام حوزهٔ داراییهای دنیای واقعی است. این پروژه مسیرش را از تأمین مالی فاکتورها با Tinlake شروع کرد و امروز زیرساختی برای صندوقهای نهادی مثل JTRSY، JAAA و SPXA است. مهاجرت توکن CFG به اتریوم در سال ۲۰۲۵ و نسخهٔ چندزنجیره‌ای V3، پروژه را به نقدینگی دیفای نزدیک‌تر کرده است. با این حال، وابستگی به چند صندوق بزرگ، ریسکهای قانونی و نوسان قیمت توکن را باید جدی گرفت. سنتریفیوج را می‌توانید با خرید آنی در ارزینجا تهیه کنید. فقط یادتان باشد که برداشت آن تا مهر ۱۴۰۵ فعال نیست.