ارز دیجیتال فلویید با نماد FLUID توکن حاکمیتی پروتکل Fluid است. Fluid یکی از پروتکلهای امور مالی غیرمتمرکز (دیفای) است که وامدهی، وامگیری و صرافی غیرمتمرکز را روی یک «لایهٔ نقدینگی» مشترک جمع کرده است. این پروژه ادامهٔ مستقیم Instadapp است. Instadapp سال ۲۰۱۸ کارش را شروع کرد و در دسامبر ۲۰۲۴ به Fluid تغییر نام داد. همراه با این تغییر، توکن INST هم با نسبت یکبهیک به FLUID تبدیل شد. در این صفحه توضیح میدهیم فلویید چیست و چطور کار میکند، توکنومیکس و ریسکهایش چیست و چطور میتوانید آن را با تومان از ارزینجا بخرید.
وضعیت معامله در ارزینجا (مهر ۱۴۰۵): خرید آنی و واریز FLUID در ارزینجا فعال است، اما برداشت این توکن از کیف پول ارزینجا فعلاً امکانپذیر نیست. پیش از خرید، اگر قصد دارید توکن را به کیف پول شخصی منتقل کنید، وضعیت برداشت را در صفحهٔ بازار ارزینجا بررسی کنید.
ارز دیجیتال فلویید (FLUID) چیست؟
فلویید یک پروتکل نقدینگی در دیفای است که با شعار «لایهٔ نقدینگی برای همهٔ امور مالی» معرفی میشود. در بیشتر پروتکلهای دیفای، هر محصول نقدینگی جداگانهای دارد. مثلاً پولی که در یک بازار وامدهی سپرده شده، نمیتواند همزمان در یک استخر صرافی هم کار کند. Fluid این جداسازی را برداشته است. همهٔ محصولاتش، یعنی وامدهی، خزانههای وامگیری و صرافی غیرمتمرکز، از یک استخر نقدینگی مشترک استفاده میکنند. نتیجه این است که هر دلار سپرده میتواند همزمان چند کار انجام دهد و سرمایه بهتر استفاده میشود.
توکن FLUID روی شبکهٔ اتریوم عرضه شده و حداکثر عرضهٔ آن ۱۰۰ میلیون واحد است. دارندگان این توکن در حاکمیت پروتکل نقش دارند و از سال ۲۰۲۵ بخشی از درآمد پروتکل صرف بازخرید FLUID از بازار میشود. اگر با مفهوم دیفای آشنا نیستید، پیشنهاد میکنیم اول مقالهٔ دیفای چیست را بخوانید.
تاریخچه: از Instadapp تا Fluid
Instadapp در سال ۲۰۱۸ و در هکاتون ETHIndia بهدست دو برادر هندی، سامیاک جین (Samyak Jain) و سوومی جین (Sowmay Jain)، ساخته شد. محصول اصلی Instadapp یک «حساب هوشمند» دیفای بود. کاربران با این حساب میتوانستند از یک رابط واحد با پروتکلهایی مثل آوه، کامپوند و میکر کار کنند و موقعیتهایشان را بین آنها جابهجا کنند.
چرا تیم Instadapp پروتکل خودش را ساخت؟
تیم Instadapp بهعنوان یک لایهٔ میانی، ناکارآمدیهای پروتکلهای دیگر را از نزدیک میدید، اما نمیتوانست آنها را تغییر دهد. به همین دلیل تصمیم گرفت پروتکل خودش را از پایه بسازد. نتیجهٔ این تصمیم Fluid بود. نسخهٔ صرافی غیرمتمرکز Fluid در اواخر اکتبر ۲۰۲۴ راهاندازی شد و به گزارش Messari خیلی زود از نظر حجم معاملات به سومین DEX شبکهٔ اتریوم، بعد از یونیسواپ و کرو، رسید.
ریبرند و تبدیل INST به FLUID
پس از موفقیت DEX، پروژه در دسامبر ۲۰۲۴ رسماً نام Instadapp را کنار گذاشت و Fluid شد. توکن INST که در ژوئن ۲۰۲۱ عرضه شده بود، با نسبت یکبهیک به FLUID تغییر نام داد. پس اگر در منابع قدیمی نام INST یا Instadapp را دیدید، منظور همین پروژه و همین توکن است. در سایت CoinMarketCap هم آدرس صفحهٔ این توکن هنوز instadapp است.
فلویید چطور کار میکند؟
معماری Fluid چند لایه دارد. همهٔ داراییها در هستهٔ پروتکل، یعنی لایهٔ نقدینگی، نگهداری میشوند. کاربر مستقیم با این لایه کار نمیکند. محصولات بالایی مثل وامدهی، خزانه و DEX از آن نقدینگی میگیرند و به آن برمیگردانند.
لایهٔ نقدینگی (Liquidity Layer)
لایهٔ نقدینگی قلب Fluid است. هر محصول جدیدی که روی Fluid ساخته شود، لازم نیست از صفر نقدینگی جمع کند و از همان استخر مشترک استفاده میکند. همین ویژگی باعث شده Fluid بتواند محصولات تازه را سریع راه بیندازد و نقدینگی بین آنها پراکنده نشود.
پروتکل وامدهی و توکنهای fToken
کاربرانی که فقط میخواهند سود سپرده بگیرند، داراییشان را در بخش وامدهی میگذارند و در مقابل توکنهایی به نام fToken میگیرند. طبق مستندات رسمی، این توکنها با استاندارد ERC-4626 سازگارند. ارزش fToken بهمرور با سود حاصل از وامگیرندگان بالا میرود.
خزانهها (Vaults) و وامگیری با LTV بالا
بخش خزانه برای وامگیری است. کاربر وثیقه میگذارد و در مقابلش وام میگیرد. طبق مستندات Fluid، نسبت وام به وثیقه (LTV) در برخی خزانهها تا ۹۵ درصد میرسد. Fluid برای نقد کردن موقعیتهای پرریسک از سازوکار مبتنی بر بازه استفاده میکند. به همین دلیل جریمهٔ نقدشدن در بعضی خزانهها فقط حدود ۰٫۱ درصد است. در بیشتر بازارهای وامدهی این جریمه معمولاً چند درصد است.
صرافی غیرمتمرکز Fluid DEX
DEX فلویید هم روی همان لایهٔ نقدینگی ساخته شده است. نقدینگی این صرافی فقط از سپردهگذاران عادی نمیآید و وثیقه و بدهی کاربران خزانهها هم در آن به کار میرود. همین ویژگی دو مفهوم اصلی Fluid را میسازد که در بخش بعد توضیح دادهایم.
وثیقهٔ هوشمند و بدهی هوشمند
مهمترین نوآوری Fluid دو مفهوم «وثیقهٔ هوشمند» (Smart Collateral) و «بدهی هوشمند» (Smart Debt) است.
- وثیقهٔ هوشمند: وثیقهای که کاربر برای وامگیری گذاشته، همزمان در استخر DEX هم نقدینگی فراهم میکند و از کارمزد معاملات سهم میگیرد. یعنی وثیقه بیکار نمیماند.
- بدهی هوشمند: بدهی کاربر هم بهشکل نقدینگی در DEX استفاده میشود. وقتی معاملهگران در آن استخر معامله میکنند، کارمزد معاملات بخشی از هزینهٔ بدهی را جبران میکند. به گزارش بلاگ BIM Finance در دسامبر ۲۰۲۵، فقط بدهی هوشمند در جفت USDC/تتر بیش از ۱۰ میلیارد دلار حجم معامله ساخته بود.
این ترکیب باعث میشود یک دلار در Fluid همزمان وثیقه، منبع وام و نقدینگی صرافی باشد. البته همین درهمتنیدگی پیچیدگی و ریسک را هم بیشتر میکند که در بخش ریسکها به آن پرداختهایم.
شبکهها و حضور فلویید روی سولانا
Fluid روی چند شبکهٔ سازگار با EVM فعال است. منابعی مثل BIM Finance و DefiLlama از اتریوم، آربیتروم، Base، پالیگان و شبکهٔ Plasma نام میبرند. طبق گزارش BIM در دسامبر ۲۰۲۵، ارزش کل داراییهای قفلشده (TVL) در Fluid حدود ۱٫۹ میلیارد دلار بود و بیشترش روی اتریوم قرار داشت. TVL دائماً تغییر میکند. برای عدد روز به داشبورد DefiLlama مراجعه کنید.
Jupiter Lend؛ نسخهٔ Fluid روی سولانا
اولین حضور Fluid خارج از اکوسیستم EVM، بازار وامدهی Jupiter Lend روی سولانا است. این محصول را جوپیتر با زیرساخت Fluid ساخته است. Jupiter Lend در ماه مه ۲۰۲۵ معرفی شد، ۵ اوت ۲۰۲۵ نسخهٔ بتای خصوصی آن راه افتاد و اواخر اوت همان سال برای عموم باز شد. به گزارش Messari، این محصول در مدت کوتاهی به دومین پروتکل بزرگ وامدهی سولانا تبدیل شد. Fluid از درآمد Jupiter Lend سهم میبرد.
توکنومیکس فلویید
اطلاعات اصلی توکن FLUID بر اساس دادههای CoinGecko در مهر ۱۴۰۵ (اکتبر ۲۰۲۶):
- حداکثر و کل عرضه: ۱۰۰ میلیون FLUID (عرضهٔ ثابت)
- عرضهٔ در گردش: حدود ۸۳٫۷ میلیون FLUID
- شبکههای توکن: اتریوم (قرارداد اصلی) و قراردادهای جداگانه روی سولانا، آربیتروم، Base و پالیگان
- بالاترین قیمت تاریخی: حدود ۲۴٫۴ دلار که مربوط به دوران INST است. قیمت فعلی بسیار پایینتر از این سقف است.
آزادسازی توکنهای تیم و سرمایهگذاران
حدود ۳۷٫۱ میلیون توکن به تیم، سرمایهگذاران و مشاوران اختصاص داشت. این سهم از زمان عرضهٔ توکن در ژوئن ۲۰۲۱ طبق یک برنامهٔ چهارساله آزاد شد و آزادسازی آن تا پایان ژوئن ۲۰۲۵ تمام شد. پس فشار عرضهٔ ناشی از باز شدن قفل توکنهای تیم و سرمایهگذاران دیگر وجود ندارد. در دسامبر ۲۰۲۴ و همزمان با ریبرند، ۱۲ میلیون FLUID از خزانهٔ DAO به کیف پول تیم منتقل شد تا برای لیست شدن در صرافیها، بازارسازی، جذب سرمایه و رشد تیم استفاده شود. از جمله سرمایهگذاران پروژه میتوان به Coinbase Ventures و Pantera Capital اشاره کرد.
بازخرید توکن (Buyback)
Fluid از ۱ اکتبر ۲۰۲۵ (مهر ۱۴۰۴) بازخرید FLUID با درآمد پروتکل را شروع کرد. توکنهای بازخریدشده در ذخیرهای درونزنجیرهای به نام Fluid Reserve نگهداری میشوند. به گزارش BIM Finance، تا دسامبر ۲۰۲۵ حدود ۳٫۲ میلیون دلار صرف بازخرید شده بود. حجم بازخرید به درآمد پروتکل بستگی دارد و ممکن است در دورههای مختلف کم یا متوقف شود.
کاربردهای توکن FLUID
- حاکمیت: دارندگان FLUID در رأیگیریهای DAO دربارهٔ پارامترهای پروتکل، فهرست داراییها و مصرف خزانه مشارکت میکنند.
- بهرهمندی غیرمستقیم از درآمد: بازخرید با درآمد پروتکل باعث میشود رشد استفاده از Fluid به تقاضا برای توکن ربط پیدا کند.
- مشوقها: بخشی از FLUID بهعنوان پاداش به تأمینکنندگان نقدینگی و کاربران پروتکل داده میشود.
- سرمایهگذاری روی رشد دیفای: برای کسی که به رشد بازارهای وامدهی و DEX باور دارد، FLUID راهی برای سرمایهگذاری روی یکی از بازیگران این حوزه است.
مزایا و معایب فلویید
مزایا
- بهرهوری بالای سرمایه به لطف لایهٔ نقدینگی مشترک و وثیقه و بدهی هوشمند
- LTV بالا و جریمهٔ نقدشدن بسیار کم در بسیاری از خزانهها
- تیمی باسابقه که از ۲۰۱۸ در دیفای فعال است
- حضور در چند شبکه و همکاری با جوپیتر روی سولانا
- پایان آزادسازی توکنهای تیم و سرمایهگذاران و برنامهٔ بازخرید با درآمد پروتکل
معایب
- معماری پیچیدهتر از پروتکلهای سادهتر که ریسک قرارداد هوشمند را بیشتر میکند
- رقابت جدی با بازیگران بزرگی مثل آوه، مورفو و یونیسواپ
- وابستگی بخشی از درآمد به مشوقها. به گزارش BIM، در فصل چهارم ۲۰۲۵ مشوقهای پرداختی از درآمد پروتکل بیشتر بود.
- نوسان شدید قیمت. FLUID هنوز بسیار پایینتر از سقف تاریخیاش است.
ریسکهای سرمایهگذاری در FLUID
پیش از خرید فلویید این ریسکها را در نظر بگیرید:
- ریسک قرارداد هوشمند: هر پروتکل دیفای ممکن است باگ یا آسیبپذیری داشته باشد. وقتی همهٔ محصولات به یک لایهٔ نقدینگی متصلاند، مشکل در یک بخش میتواند روی بقیه هم اثر بگذارد.
- ریسک اوراکل و نقدشدن: LTV بالا به قیمتهای دقیق و نقد شدن بهموقع بستگی دارد. در نوسان شدید بازار ممکن است موقعیتها نقد شوند.
- ریسک بازار: قیمت FLUID به حالوهوای کل بازار کریپتو و مخصوصاً توکنهای دیفای وابسته است.
- ریسک تمرکز توکن: بخشی از عرضه در اختیار خزانهٔ DAO و تیم است و نحوهٔ مصرف آن روی بازار اثر میگذارد.
محتوای این صفحه آموزشی است و توصیهٔ سرمایهگذاری نیست. فقط با سرمایهای وارد شوید که توان از دست دادنش را دارید.
مقایسهٔ فلویید با پروتکلهای مشابه
جدول زیر تفاوت اصلی Fluid با چند پروتکل شناختهشدهٔ دیفای را بهصورت ساده نشان میدهد:
| پروتکل | تمرکز اصلی | ویژگی متمایز |
|---|---|---|
| Fluid (FLUID) | وامدهی + DEX روی یک لایهٔ نقدینگی | وثیقه و بدهی هوشمند، LTV بالا |
| آوه (AAVE) | بازار وامدهی | بزرگترین بازار وامدهی دیفای با بازارهای متعدد |
| یونیسواپ (UNI) | صرافی غیرمتمرکز | بزرگترین DEX اتریوم با مدل AMM |
| مورفو (MORPHO) | وامدهی | بازارهای وامدهی ایزوله و خزانههای مدیریتشده |
اگر به محصولات مرتبط با استیکینگ اتریوم علاقه دارید، صفحههای لیدو استیک اتر (stETH) و لیدو دائو را هم ببینید. مستندات Fluid از یک پروتکل جداگانه نام میبرد که برای بستن موقعیتهای اهرمی stETH/ETH با نرخ یکبهیک طراحی شده است.
منابع رسمی و ابزارهای پیگیری فلویید
- سایت رسمی پروژه: fluid.io
- اطلاعات بازار و عرضه: صفحهٔ Fluid در CoinGecko
- قرارداد توکن روی اتریوم: اکسپلورر Etherscan
- TVL و درآمد پروتکل: داشبورد Fluid در DefiLlama
آدرس قرارداد FLUID روی اتریوم 0x6f40d4a6237c257fff2db00fa0510deeecd303eb است. پیش از هر تراکنش درونزنجیرهای، آدرس را با منابع رسمی تطبیق دهید تا گرفتار توکنهای جعلی نشوید.
خرید فلویید (FLUID) از ارزینجا
در ارزینجا میتوانید FLUID را مستقیم با تومان و از بخش خرید آنی (OTC) بخرید:
- در ارزینجا ثبتنام کنید و احراز هویت را کامل کنید.
- کیف پول تومانی خود را شارژ کنید.
- از صفحهٔ بازار، فلویید (FLUID) را پیدا کنید و طبق راهنمای سفارش خرید آنی مقدار موردنظر را بخرید.
- توکن خریداریشده در کیف پول ارزینجای شما نگهداری میشود.
برای اطلاع از کارمزدها، صفحهٔ کارمزدهای ارزینجا را ببینید.
واریز و برداشت FLUID
تا مهر ۱۴۰۵، واریز FLUID به ارزینجا فعال است، اما برداشت آن از ارزینجا فعال نیست. هنگام واریز، شبکهٔ انتخابشده در صفحهٔ واریز را با شبکهٔ کیف پول مبدأ تطبیق دهید. FLUID روی چند شبکه وجود دارد و واریز روی شبکهٔ اشتباه ممکن است به از دست رفتن دارایی منجر شود. راهنمای کامل این کار در صفحهٔ درخواست واریز رمزارز آمده است.
جمعبندی
فلویید (FLUID) نسخهٔ جدید و بازطراحیشدهٔ Instadapp است. پروژه از یک ابزار میانی برای کار با پروتکلهای دیگر، به یک پروتکل کامل وامدهی و صرافی تبدیل شده که همهچیزش روی یک لایهٔ نقدینگی مشترک بنا شده است. وثیقه و بدهی هوشمند، LTV بالا، حضور روی سولانا از طریق Jupiter Lend و برنامهٔ بازخرید توکن نقاط قوت این پروژهاند. در مقابل، پیچیدگی فنی، رقابت سنگین و نوسان قیمت ریسکهای جدی آن به شمار میروند. اگر پس از تحقیق تصمیم به خرید گرفتید، میتوانید FLUID را با تومان از خرید آنی ارزینجا تهیه کنید.