خرید و فروش گس (GAS)

ارز دیجیتال گس (GAS) توکن کارمزد و پاداش در بلاکچین نئو (NEO) است. هر انتقال، اجرای قرارداد هوشمند و ذخیرهٔ داده روی شبکهٔ Neo N3 با گس پرداخت می‌شود. در شبکهٔ جانبی Neo X هم که با ماشین مجازی اتریوم سازگار است، گس کارمزد تراکنش‌ها را پرداخت می‌کند. نئو یک مدل دوتوکنی دارد: توکن NEO برای مالکیت و حق رأی در حاکمیت شبکه است و گس برای استفاده از شبکه. در این صفحه می‌خوانید گس چیست، چطور ساخته و توزیع می‌شود، در سال‌های ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶ چه تغییراتی کرده و خرید آن در ارزینجا چه شرایطی دارد.

یادداشت وضعیت (مهر ۱۴۰۵): خرید آنی گس در ارزینجا فعال است، ولی واریز و برداشت GAS فعلاً بسته است و بازار حرفه‌ای هم برای این ارز فعال نیست. پیش از خرید، وضعیت لحظه‌ای را در صفحهٔ بازار ارزینجا ببینید.

گس (GAS) چیست؟

گس واحد پرداخت هزینهٔ منابع شبکهٔ نئو است. هر عملیاتی که روی بلاکچین Neo N3 انجام می‌شود، از انتقال ساده تا اجرای قرارداد هوشمند پیچیده، کارمزدی به گس دارد. کوچک‌ترین واحد گس «داتوشی» (Datoshi) نام دارد و هر داتوشی برابر ۰٫۰۰۰۰۰۰۰۱ گس است. بنابراین گس برخلاف NEO تا هشت رقم اعشار بخش‌پذیر است.

این ایده شبیه مفهوم «گس» در اتریوم است (دربارهٔ آن در مقالهٔ گس در اتریوم چیست بیشتر بخوانید)، با یک تفاوت مهم. در اتریوم کارمزد با خود ETH پرداخت می‌شود، اما در نئو کارمزد با توکنی جدا از توکن حاکمیتی پرداخت می‌شود. در نتیجه، حق حاکمیت و هزینهٔ استفاده از شبکه در نئو دو توکن جدا دارند و برای پرداخت کارمزد لازم نیست توکن حاکمیتی خرج شود.

تفاوت گس و نئو

• NEO: عرضهٔ ثابت ۱۰۰ میلیون واحد دارد و بخش‌پذیر نیست (کوچک‌ترین واحدش ۱ است). دارندگانش به اعضای شورای نئو رأی می‌دهند و از این راه پاداش گس می‌گیرند.
• GAS: سقف عرضه ندارد و تا هشت رقم اعشار بخش‌پذیر است. هم کارمزد شبکه با آن پرداخت می‌شود و هم پاداش رأی‌دهندگان و اعضای شورا.

به زبان ساده، داشتن NEO شبیه داشتن سهم در شبکه است و گس چیزی است که برای استفاده از شبکه خرج می‌شود. مدل مشابهی را در پروژهٔ آنتولوژی گس (ONG) هم می‌بینید که کنار توکن ONT کار می‌کند.

مشخصات کلیدی گس در یک نگاه

تاریخچهٔ نئو و گس

نئو در سال ۲۰۱۴ با نام Antshares (آنت‌شیرز) به‌دست دا هونگفی (Da Hongfei) و اریک ژانگ (Erik Zhang) پایه‌گذاری شد. شبکهٔ اصلی آن در اکتبر ۲۰۱۶ راه‌اندازی شد و در سال ۲۰۱۷ نام پروژه به Neo تغییر کرد. توکن گس از همان نسخهٔ اول (که حالا Neo Legacy نامیده می‌شود) کنار NEO وجود داشت. در آن نسخه، گس سقف عرضهٔ ۱۰۰ میلیون واحدی داشت و به‌تدریج بین دارندگان NEO توزیع می‌شد.

مهاجرت به Neo N3

شبکهٔ اصلی نسخهٔ سوم نئو، یعنی Neo N3، در ۲ اوت ۲۰۲۱ (۱۱ مرداد ۱۴۰۰) راه‌اندازی شد. N3 یک زنجیرهٔ تازه بود، چون برخی قابلیت‌هایش با Neo Legacy سازگار نبودند. دارندگان NEO و GAS باید دارایی‌شان را به زنجیرهٔ جدید منتقل می‌کردند (راهنمای فارسی آن را در مقالهٔ مهاجرت نئو به Neo N3 ببینید). اقتصاد گس هم در N3 تغییر کرد: سقف عرضه برداشته شد و شیوهٔ تولید و توزیع آن به نظام رأی‌گیری و حاکمیت گره خورد.

پایان کار Neo Legacy

نئو در آوریل ۲۰۲۵ اعلام کرد زنجیرهٔ قدیمی را تعطیل می‌کند. شبکهٔ آزمایشی Neo Legacy در ژوئن ۲۰۲۵ و شبکهٔ اصلی آن در ۳۱ اکتبر ۲۰۲۵ (۹ آبان ۱۴۰۴) برای همیشه متوقف شد. به هشدار رسمی نئو، دارایی‌هایی که تا آن تاریخ مهاجرت داده نشده بودند روی آن شبکه از دست رفتند. از آن زمان، گس معتبر فقط روی Neo N3 و نسخهٔ پل‌شده‌اش روی Neo X وجود دارد.

خط زمانی مهم‌ترین رویدادها

• ۲۰۱۴: پایه‌گذاری پروژه با نام Antshares
• اکتبر ۲۰۱۶: راه‌اندازی شبکهٔ اصلی (Neo Legacy) با دو توکن NEO و GAS
• ۲۰۱۷: تغییر نام به Neo
• ۲ اوت ۲۰۲۱: راه‌اندازی شبکهٔ اصلی Neo N3 و آغاز مهاجرت NEO و GAS
• ۲۰۲۴: راه‌اندازی شبکهٔ اصلی Neo X با گس به‌عنوان توکن کارمزد
• سپتامبر ۲۰۲۵: فعال شدن مسیر اختیاری ضد MEV در Neo X
• ۳۱ اکتبر ۲۰۲۵: توقف همیشگی شبکهٔ اصلی Neo Legacy
• ۲۷ آوریل ۲۰۲۶: کاهش زمان بلاک N3 به ۳ ثانیه و تولید ۱ گس در هر بلاک
• ۲۷ مه ۲۰۲۶: انتشار xGAS روی Neo X

گس چطور تولید و توزیع می‌شود؟

طبق مستندات رسمی حاکمیت نئو، در هر بلاک مقدار مشخصی گس تازه ساخته و این‌طور تقسیم می‌شود:

• ۸۰٪ برای رأی‌دهندگان: دارندگان NEO که به نامزدهای منتخب شورا رأی داده‌اند.
• ۱۰٪ برای دارندگان NEO: بر اساس مدت نگهداری توکن. این سهم وقتی به کیف پول واریز می‌شود که دارنده NEO را منتقل کند یا رأی بدهد.
• ۱۰٪ برای ۲۱ عضو شورای نئو (Neo Council): پاداش مدیریت و حاکمیت شبکه.

علاوه بر این، گره‌های اجماع (Consensus Node) کارمزد شبکهٔ تراکنش‌های داخل هر بلاک را دریافت می‌کنند. اما «کارمزد سیستمی» تراکنش‌ها، که هزینهٔ اجرای کد است، سوزانده می‌شود. پس تورم گس را دو نیرو تعیین می‌کنند: تولید ثابت بلاک‌به‌بلاک و سوزاندن کارمزدهای سیستمی.

تغییر نرخ تولید در سال ۲۰۲۶

در پیکربندی اولیهٔ N3، هر بلاک حدود ۱۵ ثانیه طول می‌کشید و در هر بلاک ۵ گس ساخته می‌شد. هاردفورک Echidna در سال ۲۰۲۵ به شورای نئو اجازه داد زمان بلاک را با رأی‌گیری تغییر دهد. شورا هم در ۲۷ آوریل ۲۰۲۶ (۷ اردیبهشت ۱۴۰۵) با ۱۳ رأی از ۲۱ رأی، زمان بلاک را به ۳ ثانیه و تولید گس را به ۱ گس در هر بلاک کاهش داد (اطلاعیهٔ رسمی نئو). چون بلاک‌ها پنج برابر سریع‌تر و پاداش هر بلاک یک‌پنجم شد، مقدار گسی که در واحد زمان ساخته می‌شود عملاً تغییری نکرد. در همان جلسه، پیشنهاد کاهش ضریب کارمزد اجرا تصویب نشد و به هاردفورک بعدی، Gorgon، موکول شد.

عرضه و آمار بازار گس

گس در Neo N3 سقف عرضه ندارد. طبق داده‌های کوین‌گکو در مهر ۱۴۰۵، عرضهٔ در گردش آن حدود ۶۵ میلیون گس است و ارزش بازارش نزدیک ۹۰ میلیون دلار است. این ارقام هر روز تغییر می‌کنند. قیمت لحظه‌ای گس به تومان و تتر را در بالای همین صفحه ببینید.

عرضهٔ گس سه ویژگی مهم دارد:

• تولید گس ادامه دارد و نرخ آن را شورای نئو تعیین می‌کند، نه یک برنامهٔ ثابت از پیش نوشته‌شده.
• بخشی از کارمزدها سوزانده می‌شود. هرچه شبکه پرکارتر باشد، فشار تورمی کمتر است.
• چون بیشتر گس تازه به رأی‌دهندگان می‌رسد، تقاضا برای NEO و مشارکت در رأی‌گیری مستقیماً با گس گره خورده است.

کاربردهای گس

پرداخت کارمزد در Neo N3

هر تراکنش در N3 دو نوع کارمزد دارد: کارمزد سیستمی برای اجرای دستورها و ذخیره‌سازی (که سوزانده می‌شود) و کارمزد شبکه برای قرار گرفتن تراکنش در بلاک (که به گره‌های اجماع می‌رسد). هر دو با گس پرداخت می‌شوند. توسعه‌دهندگانی که قرارداد هوشمند منتشر می‌کنند یا با آن کار می‌کنند، به گس نیاز دارند.

سوخت شبکهٔ Neo X

Neo X شبکهٔ جانبی نئو است که با ماشین مجازی اتریوم (EVM) کاملاً سازگار است و از اجماع dBFT نئو استفاده می‌کند. شبکهٔ اصلی آن در تابستان ۲۰۲۴ راه‌اندازی شد. Neo X توکن جداگانه ندارد: گس روی N3 ساخته می‌شود، از طریق پل رسمی به Neo X منتقل می‌شود و آنجا کارمزد تراکنش‌ها و حاکمیت شبکه با آن پرداخت می‌شود. Neo X از سپتامبر ۲۰۲۵ یک مسیر اختیاری ضد MEV هم دارد. در این مسیر، تراکنش‌ها رمزنگاری‌شده ارسال می‌شوند تا ترتیبشان قبل از اجماع قابل سوءاستفاده نباشد. برای آشنایی با مفهوم زنجیرهٔ جانبی، مقالهٔ لایه‌ها و سایدچین‌ها در بلاکچین را ببینید.

xGAS؛ نسخهٔ برنامه‌پذیر گس

در ۲۷ مه ۲۰۲۶ (۶ خرداد ۱۴۰۵) تیم AxLabs توکن xGAS را روی شبکهٔ اصلی Neo X منتشر کرد. xGAS نسخهٔ بسته‌بندی‌شدهٔ (Wrapped) گس است که با نسبت ۱ به ۱ با گس تبدیل می‌شود و قابلیت مجوزدهی با امضای خارج از زنجیره را اضافه می‌کند. به گزارش Neo News Today، xGAS برای کاربردهایی مثل پرداخت اشتراک ایجنت‌های هوش مصنوعی طراحی شده است، یعنی جاهایی که خود گس به‌تنهایی قابل استفاده نیست.

پاداش مشارکت در حاکمیت

دارندگان NEO با رأی دادن به نامزدهای شورا سهم اصلی گس تازه را دریافت می‌کنند. این سازوکار در عمل نوعی درآمد غیرفعال است، اما با استیکینگ متداول فرق دارد: NEO قفل نمی‌شود و رأی‌دهنده هر وقت بخواهد می‌تواند رأیش را عوض کند.

حاکمیت و شورای نئو

شورای نئو ۲۱ عضو دارد که با رأی دارندگان NEO انتخاب می‌شوند. هفت عضوی که بیشترین رأی را دارند، گره‌های اجماع هم هستند و بلاک‌ها را تولید و تأیید می‌کنند. آرای شورا هر ۲۱ بلاک دوباره محاسبه می‌شود. پارامترهای مهم شبکه، مثل زمان بلاک، نرخ تولید گس و ضرایب کارمزد، با رأی چندامضایی همین شورا تغییر می‌کنند و برای این کار به هاردفورک نیازی نیست. تغییر سال ۲۰۲۶ در زمان بلاک نمونهٔ روشن این سازوکار بود.

سازوکار اجماع نئو، dBFT (تحمل خطای بیزانسی تفویضی)، تراکنش‌ها را با «نهایی شدن در یک بلاک» تأیید می‌کند. یعنی تراکنشی که در بلاک ثبت شد، برخلاف بیت کوین، به چند تأیید اضافه نیاز ندارد.

مزایا و ریسک‌های گس

مزایا

• کاربرد واقعی و الزامی در دو شبکه (Neo N3 و Neo X)
• سوزاندن کارمزد سیستمی که بخشی از تورم را جبران می‌کند
• نهایی شدن سریع تراکنش و زمان بلاک ۳ ثانیه‌ای در N3
• پیوند مستقیم با نظام رأی‌گیری و حاکمیت نئو

ریسک‌ها

• بدون سقف عرضه: اگر استفاده از شبکه کم باشد، تولید مداوم گس فشار تورمی ایجاد می‌کند.
• وابستگی به اکوسیستم نئو: ارزش گس به میزان استفاده از N3 و Neo X بستگی دارد و رقابت با شبکه‌هایی مثل اتریوم و سولانا جدی است.
• نقدشوندگی محدود: طبق کوین‌گکو، حجم معاملات روزانهٔ گس در مهر ۱۴۰۵ فقط چند صد هزار دلار است که در مقایسه با ارزهای بزرگ بسیار کم است.
• تصمیم‌های حاکمیتی: نرخ تولید و کارمزد را شورا تعیین می‌کند. یعنی پارامترهای اقتصادی گس ممکن است در آینده دوباره تغییر کنند.

عوامل مؤثر بر قیمت گس

• میزان استفاده از شبکه: تراکنش و قرارداد هوشمند بیشتر یعنی تقاضای بیشتر برای گس و سوزاندن بیشتر کارمزد.
• قیمت و تقاضای NEO: بیشتر گس تازه به رأی‌دهندگان NEO می‌رسد و این دو بازار به هم وابسته‌اند.
• رشد Neo X: هر پروژه و کاربری که به Neo X می‌آید باید گس را از N3 به آنجا منتقل کند.
• تصمیم‌های شورا: تغییر نرخ تولید یا ضرایب کارمزد در هاردفورک‌های بعدی، مثل Gorgon.
• فضای کلی بازار: مثل بیشتر آلت‌کوین‌ها، گس هم از روند بیت کوین و نقدینگی کل بازار اثر می‌گیرد.

نگهداری گس و کیف پول‌ها

گس توکن بومی Neo N3 است. برای نگهداری آن در کیف پول شخصی باید از کیف پولی استفاده کنید که از شبکهٔ N3 پشتیبانی می‌کند. نسخهٔ پل‌شدهٔ گس روی Neo X هم در کیف پول‌های سازگار با EVM قابل نگهداری است. همیشه شبکهٔ انتقال را دقیق انتخاب کنید، چون آدرس‌های N3 و Neo X فرمت متفاوتی دارند و انتقال اشتباه ممکن است دارایی را از دسترس خارج کند. برای انتخاب نوع کیف پول، مقالهٔ کیف پول سرد و گرم را ببینید. اگر می‌خواهید برای خرید و فروش سریع گس را در صرافی نگه دارید، کیف پول ارزینجا امکان نگهداری و تبدیل آسان را فراهم می‌کند.

خرید گس (GAS) از ارزینجا

خرید گس در ارزینجا از طریق خرید آنی (OTC) و با پرداخت تومانی انجام می‌شود:

1. در ارزینجا ثبت‌نام و احراز هویت کنید (راهنمای ثبت‌نام).
2. کیف پول تومانی را شارژ کنید.
3. در بخش خرید آنی، گس (GAS) را انتخاب کنید، مبلغ را وارد کنید و سفارش را ثبت کنید (راهنمای سفارش آنی).

کارمزدها را پیش از معامله در صفحهٔ کارمزدهای ارزینجا ببینید. همان‌طور که در یادداشت وضعیت آمد، تا مهر ۱۴۰۵ واریز و برداشت GAS در ارزینجا فعال نیست. پس فعلاً نمی‌توانید گس را از کیف پول دیگری به ارزینجا بفرستید یا از ارزینجا به کیف پول شخصی منتقل کنید. خرید و فروش آنی در داخل ارزینجا ممکن است.

نکات مهم پیش از خرید گس

• نقش گس را بشناسید: گس توکن کاربردی است و ارزشش به میزان استفاده از شبکه‌های نئو بستگی دارد. اخبار N3 و Neo X را دنبال کنید.
• گس را با NEO اشتباه نگیرید: این دو توکن قیمت، عرضه و کاربرد متفاوتی دارند. اگر هدفتان دریافت پاداش رأی‌گیری است، باید NEO داشته باشید، نه GAS.
• به وضعیت انتقال توجه کنید: فعلاً واریز و برداشت گس در ارزینجا بسته است. اگر قصد انتقال به کیف پول شخصی دارید، پیش از خرید این محدودیت را در نظر بگیرید.
• مدیریت سرمایه را جدی بگیرید: نقدشوندگی گس کم است و نوسان قیمتش می‌تواند زیاد باشد. سهم آن را در سبد سرمایه‌تان محدود نگه دارید و از راهنمای کارمزدها برای محاسبهٔ هزینهٔ معامله کمک بگیرید.
• تغییرات حاکمیتی را دنبال کنید: تصمیم‌های شورای نئو دربارهٔ نرخ تولید و کارمزد، مستقیماً روی اقتصاد گس اثر می‌گذارند.

منابع رسمی گس و نئو

برای پیگیری اخبار و داده‌های رسمی می‌توانید از این منابع استفاده کنید: وب‌سایت رسمی نئو، مستندات حاکمیت و اقتصاد گس، وب‌سایت Neo X و صفحهٔ گس در کوین‌گکو. برای آشنایی بیشتر با خود پروژه، مقالهٔ ارز دیجیتال نئو در بلاگ ارزینجا را هم بخوانید.

این صفحه فقط جنبهٔ آموزشی دارد و پیشنهاد خرید یا فروش نیست. بازار ارزهای دیجیتال پرنوسان است. پیش از هر معامله خودتان تحقیق کنید و فقط با سرمایه‌ای معامله کنید که از دست دادنش به زندگی‌تان آسیب نمی‌زند.