اویسیس نتورک (Oasis Network) یک بلاکچین لایه ۱ با سازوکار اثبات سهام است که از ابتدا با تمرکز بر حریم خصوصی داده و محاسبات محرمانه طراحی شده است. رمزارز بومی این شبکه ROSE نام دارد و برای پرداخت کارمزد تراکنش، استیکینگ، واگذاری (Delegation) به اعتبارسنج‌ها و تأمین امنیت لایهٔ اجماع به کار می‌رود. ویژگی متمایز اویسیس این است که قراردادهای هوشمند و برنامه‌ها میتوانند داده‌ها را به‌صورت رمزگذاری‌شده پردازش کنند؛ چیزی که در بیشتر بلاکچین‌های عمومی مانند اتریوم به‌طور پیش‌فرض وجود ندارد.
در این صفحه با ساختار فنی اویسیس، پاراتایم‌های آن مثل Sapphire، چارچوب ROFL برای محاسبات خارج از زنجیره، توکنومیکس ROSE، کاربردها، ریسک‌ها و روش خرید این ارز در ارزینجا آشنا می‌شوید.
وضعیت در ارزینجا (آبان ۱۴۰۵): خرید و فروش آنی ROSE در ارزینجا فعال است، اما واریز و برداشت این ارز فعلاً بسته است و ROSE در بازار حرفهای هم معامله نمیشود. یعنی دارایی خریداریشده در کیف پول ارزینجا می‌ماند و فعلاً امکان انتقال آن به کیف پول شخصی یا واریز از بیرون وجود ندارد. پیش از معامله، وضعیت لحظه‌ای را در صفحهٔ بازار ارزینجا بررسی کنید.
اویسیس نتورک (ROSE) چیست؟
اویسیس نتورک یک شبکهٔ بلاکچینی عمومی و متن‌باز است که بنیاد Oasis Protocol Foundation توسعه و پشتیبانی آن را بر عهده دارد. طبق مستندات رسمی، اویسیس یک بلاکچین لایه ۱ «مقیاس‌پذیر، حریم‌خصوصی‌محور و چندمنظوره» است که از دو بخش اصلی تشکیل شده: لایهٔ اجماع (Consensus Layer) و لایهٔ پاراتایم (ParaTime Layer).
ایدهٔ اصلی این است که کارهای سنگین اجرای قراردادهای هوشمند از لایهٔ اجماع جدا شوند. لایهٔ اجماع فقط امنیت، ترتیب و نهایی‌شدن را مدیریت می‌کند و پاراتایم‌ها محیط‌های اجرایی موازی‌اند که هر کدام میتوانند قواعد، ماشین مجازی و سطح محرمانگی خودشان را داشته باشند. به همین دلیل گاهی از اویسیس به‌عنوان زیرساختی برای «وب ۳ محرمانه» یاد میشود.
اگر با مفهوم لایه‌ها در بلاکچین آشنا نیستید، مقالهٔ تفاوت لایه ۱، لایه ۲ و لایه ۳ در بلاکچین را بخوانید.
معماری اویسیس: جدایی اجماع و اجرا
بیشتر بلاکچین‌های نسل اول اجماع و اجرای تراکنش‌ها را در یک لایه انجام می‌دهند. در نتیجه هر گره باید همهٔ قراردادها را اجرا کند و همین ظرفیت شبکه را محدود می‌کند. اویسیس این دو کار را از هم جدا کرده است.
لایهٔ اجماع
لایهٔ اجماع اویسیس یک شبکهٔ اثبات سهام است که مجموعه‌ای غیرمتمرکز از گره‌های اعتبارسنج آن را اداره می‌کنند. توکن ROSE در همین لایه برای پرداخت کارمزد، استیکینگ و واگذاری استفاده میشود. اعتبارسنج‌ها با قفل کردن ROSE در شبکه مشارکت می‌کنند و در صورت رفتار نادرست یا ازکارافتادگی، ممکن است پاداش کمتری بگیرند یا جریمه شوند. برای آشنایی با منطق این سازوکار، مقالهٔ تفاوت اثبات سهام و اثبات کار مفید است.
لایهٔ پاراتایم
پاراتایم‌ها محیط‌های محاسباتی موازی‌اند که هر کدام وضعیت (State) مشترک خودشان را دارند و تراکنش‌ها را جدا از هم پردازش می‌کنند. این جدایی باعث میشود چند پاراتایم بتوانند هم‌زمان کار کنند، بدون اینکه بار یکی، دیگری را کند کند. بعضی پاراتایم‌ها محرمانه‌اند و داخل محیط اجرای مورد اعتماد (TEE) مثل Intel SGX اجرا می‌شوند؛ یعنی حتی اپراتور گره هم به دادههای رمزگشایی‌شده دسترسی ندارد.
پاراتایم‌های اصلی اویسیس: Sapphire، Emerald و Cipher
بنیاد اویسیس چند پاراتایم رسمی توسعه داده است که هر کدام نیاز متفاوتی را پوشش می‌دهند:
Sapphire؛ اولین EVM محرمانه
Sapphire پاراتایمی سازگار با ماشین مجازی اتریوم (EVM) است که قراردادهای هوشمند را به‌صورت محرمانه اجرا می‌کند. طبق مستندات رسمی، شبکهٔ اصلی آن در دسامبر ۲۰۲۲ راه‌اندازی شد. توسعه‌دهندگان میتوانند با همان زبان Solidity و ابزارهای آشنای اتریوم، قراردادهایی بنویسند که وضعیت و ورودی‌هایشان رمزگذاری‌شده باقی می‌ماند. این قابلیت برای رأی‌گیری مخفی، حراج‌های مهروموم‌شده، بازی‌های دارای اطلاعات پنهان و مدیریت کلیدها کاربرد دارد. اگر با EVM آشنا نیستید، مقالهٔ ماشین مجازی اتریوم چیست را ببینید.
Emerald؛ EVM عمومی
Emerald پاراتایم سازگار با EVM اما غیرمحرمانهٔ اویسیس است که طبق مستندات در نوامبر ۲۰۲۱ روی شبکهٔ اصلی فعال شد. Emerald برای برنامه‌هایی ساخته شد که فقط به سازگاری با اتریوم و کارمزد پایین نیاز داشتند و به محرمانگی احتیاج نداشتند.
Cipher؛ قراردادهای محرمانهٔ WebAssembly
Cipher پاراتایمی محرمانه است که قراردادهای هوشمند مبتنی بر WebAssembly (معمولاً با زبان Rust) را اجرا می‌کند. شبکهٔ اصلی آن طبق مستندات در اکتبر ۲۰۲۱ راه‌اندازی شد.
ROFL چیست و چه ربطی به هوش مصنوعی دارد؟
ROFL مخفف Runtime Off-chain Logic است؛ چارچوبی که به توسعه‌دهندگان اجازه می‌دهد محاسبات پیچیده را خارج از زنجیره انجام دهند و در عین حال اعتماد، قابلیت راستی‌آزمایی و حریم خصوصی سطح بلاکچین را حفظ کنند. این کار با اجرای برنامه داخل محیط‌های اجرای مورد اعتماد (TEE) انجام میشود. خروجی همراه با گواهی (Attestation) به زنجیره برمی‌گردد تا معلوم شود همان کد مشخص، بدون دستکاری اجرا شده است.
بنیاد اویسیس شبکهٔ اصلی ROFL را در ۲ ژوئیهٔ ۲۰۲۵ (تیر ۱۴۰۴) رسماً راه‌اندازی کرد و آن را «AWS بدون نیاز به اعتماد» معرفی کرد. طبق اطلاعیهٔ رسمی، ROFL پردازش مقاوم در برابر دستکاری، اجرای قابل راستی‌آزمایی، سامانهٔ غیرمتمرکز مدیریت کلید و دسترسی مستقیم به ماشین‌های مجازی محرمانه را فراهم می‌کند. تمرکز اصلی این چارچوب روی عامل‌های هوش مصنوعی، اوراکل‌ها و برنامه‌هایی است که با دادهٔ حساس کار می‌کنند. برای اینکه بدانید چرا هوش مصنوعی به حریم خصوصی نیاز دارد، مقالهٔ هوش مصنوعی و کار با دادههای حساس را بخوانید.
محاسبات محرمانه و TEE به زبان ساده
در یک بلاکچین عمومی معمولی، همهٔ دادههای قرارداد هوشمند برای همه قابل مشاهده است. این شفافیت برای حسابرسی خوب است، اما اجازه نمی‌دهد اطلاعات حساسی مثل سوابق مالی، دادهٔ پزشکی، کلیدهای خصوصی یا سفارش‌های معاملاتی روی زنجیره پردازش شوند. محیط اجرای مورد اعتماد (Trusted Execution Environment) بخشی ایزوله در پردازنده است که کد و داده را از سیستم‌عامل و حتی صاحب سرور جدا نگه می‌دارد.
در اویسیس، داده‌ها رمزگذاری‌شده وارد این محیط می‌شوند، فقط داخل آن رمزگشایی و پردازش می‌شوند و نتیجه دوباره رمزگذاری‌شده بیرون می‌آید. سازوکار گواهی از راه دور (Remote Attestation) هم به بقیهٔ شبکه ثابت می‌کند که داخل این محیط دقیقاً همان کد مورد انتظار اجرا شده است. نتیجه، ترکیبی از محرمانگی داده و قابلیت راستی‌آزمایی است. ضعف این روش این است که بخشی از اعتماد به سازندهٔ سخت‌افزار منتقل میشود.
کاربردهای اویسیس نتورک
ترکیب EVM محرمانه و محاسبات خارج از زنجیرهٔ قابل راستی‌آزمایی، اویسیس را برای چند دسته کاربرد مناسب کرده است:
- دیفای محرمانه: پنهان ماندن سفارش‌ها و موقعیت‌ها جلوی سوءاستفاده‌هایی مثل فرانت‌ران و MEV را می‌گیرد.
- عامل‌های هوش مصنوعی: اجرای مدل‌ها و نگهداری کلیدهای خصوصی عامل‌ها داخل TEE، بدون اینکه اپراتور به آن‌ها دسترسی داشته باشد.
- رأی‌گیری و حاکمیت مخفی: رأی‌ها تا پایان رأی‌گیری قابل مشاهده نیستند.
- بازی و NFT: نگهداری اطلاعات پنهان بازی (مثل کارت‌های بازیکن) روی زنجیره.
- دادهٔ شخصی و سلامت: اشتراک‌گذاری کنترل‌شدهٔ داده بدون افشای کامل آن.
این ایده در بخش‌هایی از اکوسیستم‌های دیگر هم دنبال میشود. مثلاً شبکهٔ سکرت (SCRT) هم از محیط اجرای مورد اعتماد برای قراردادهای محرمانه استفاده می‌کند. رویکرد دیگر برای حریم خصوصی، اثبات‌های دانش صفر است که در مقالهٔ اثبات دانش صفر چیست توضیح داده شده است.
توکنومیکس ROSE
طبق صفحهٔ رسمی «معیارها و توزیع توکن» در مستندات اویسیس، سقف کل عرضهٔ ROSE ثابت و برابر ۱۰ میلیارد توکن است. حدود ۱.۵ میلیارد توکن در زمان راه‌اندازی شبکهٔ اصلی در گردش بود. سهم‌های اصلی توزیع شامل حامیان مالی، مشارکت‌کنندگان اصلی، ذخیرهٔ بنیاد، جامعه و اکوسیستم، شرکای راهبردی و پاداش استیکینگ است. خود مستندات تأکید می‌کنند که درصدها ممکن است تغییر کنند.
| شاخص | مقدار |
|---|---|
| نماد | ROSE |
| سقف عرضه | ۱۰ میلیارد ROSE |
| عرضهٔ در گردش (CoinGecko، آبان ۱۴۰۵) | حدود ۸.۱ میلیارد ROSE |
| ذخیرهٔ پاداش استیکینگ | حدود ۲.۳ میلیارد ROSE |
| سازوکار اجماع | اثبات سهام (PoS) |
| بالاترین قیمت تاریخی (CoinGecko) | حدود ۰.۵۹۷ دلار |
با توجه به اینکه بیش از ۸۰ درصد عرضه در گردش است، فشار آزادسازی آینده نسبت به سال‌های اول کمتر شده است. قیمت ROSE در آبان ۱۴۰۵ بسیار پایین‌تر از سقف تاریخی‌اش (کمتر از یک سنت) معامله میشود. قیمت بهروز را در صفحهٔ بازار ارزینجا ببینید.
استیکینگ و واگذاری ROSE
دارندگان ROSE میتوانند توکنهایشان را در لایهٔ اجماع به یک اعتبارسنج واگذار کنند و سهمی از پاداش بلوک بگیرند. طبق مستندات، نرخ هدف پاداش بسته به مدت استیکینگ بین ۲ تا ۲۰ درصد طراحی شده است. برای دریافت پاداش در هر دوره (Epoch)، گرهٔ اعتبارسنج باید دست‌کم ۷۵ درصد بلوک‌های آن دوره را امضا کند؛ پس انتخاب اعتبارسنج پایدار مهم است.
توجه کنید که استیکینگ ROSE روی شبکهٔ اویسیس انجام میشود و به کیف پول شخصی نیاز دارد. چون برداشت ROSE از ارزینجا فعلاً بسته است، این کار با موجودی ارزینجا ممکن نیست. برای آشنایی کلی با این روش کسب درآمد، مقالهٔ استیکینگ چیست را بخوانید.
رویدادهای مهم اویسیس در ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶
مهم‌ترین تحول فنی این دوره، راه‌اندازی شبکهٔ اصلی ROFL در ژوئیهٔ ۲۰۲۵ بود که تمرکز اویسیس را به‌طور مشخص به سمت زیرساخت هوش مصنوعی محرمانه و عامل‌های خودکار برد. در کنار آن، بنیاد اویسیس همچنان برنامه‌های گرنت و هکاتون را برای توسعه‌دهندگان Sapphire و ROFL اجرا می‌کند و مخازن کد اصلی شبکه به‌طور فعال روی گیت‌هاب به‌روزرسانی می‌شوند.
از نظر بازار، ROSE در این دوره نوسان‌های شدیدی داشته و فاصلهٔ زیادی با قله‌های قبلی خود دارد. فعالیت واقعی روی پاراتایم‌ها هنوز در مقایسه با شبکه‌های بزرگ‌تری مثل آوالانچ یا نیر پروتکل محدود است. موفقیت بلندمدت اویسیس به این بستگی دارد که برنامه‌های محرمانه و هوش مصنوعی واقعاً کاربر جذب کنند.
مزایا و ریسک‌های سرمایه‌گذاری روی ROSE
نقاط قوت
- جایگاه تخصصی در حوزهٔ محاسبات محرمانه و حریم خصوصی، با EVM محرمانهٔ Sapphire که در حال کار است.
- چارچوب ROFL که روی روند رو به رشد عامل‌های هوش مصنوعی متمرکز است.
- سقف عرضهٔ ثابت ۱۰ میلیاردی و در گردش بودن بخش عمدهٔ عرضه.
- سازگاری با ابزارهای اتریوم که ورود توسعه‌دهندگان را ساده‌تر می‌کند.
ریسک‌ها
- وابستگی به سخت‌افزار TEE: امنیت محرمانگی به سخت‌افزارهایی مثل Intel SGX وابسته است و در گذشته آسیب‌پذیری‌هایی در این نوع سخت‌افزارها گزارش شده است.
- رقابت شدید: پروژه‌های حریم خصوصی و هوش مصنوعی زیادی برای جذب توسعه‌دهنده رقابت می‌کنند.
- فعالیت محدود اکوسیستم: حجم دارایی قفل‌شده و تعداد کاربران فعال هنوز پایین است.
- نوسان و نقدشوندگی: قیمت ROSE بیش از ۹۰ درصد پایین‌تر از سقف تاریخی است و نوسان شدیدی دارد.
هیچ‌کدام از مطالب این صفحه توصیهٔ سرمایه‌گذاری نیست. فقط به اندازه‌ای سرمایه‌گذاری کنید که توان از دست دادنش را دارید.
اویسیس در مقایسه با سایر شبکه‌ها
اویسیس از نظر معماری چندلایه شباهت‌هایی با پولکادات و کازماس دارد که هر دو اجرای موازی و زنجیره‌های تخصصی را دنبال می‌کنند. تفاوت اصلی اویسیس این است که محرمانگی در هستهٔ طراحی آن است و یک لایهٔ جانبی نیست. در مقایسه با اتریوم، اویسیس با Sapphire امکان اجرای همان قراردادهای Solidity را با وضعیت رمزگذاری‌شده فراهم می‌کند. در مقایسه با سکرت، هر دو از TEE استفاده می‌کنند، اما اویسیس با جدا کردن لایهٔ اجماع از پاراتایم‌ها و افزودن ROFL مسیر متفاوتی را انتخاب کرده است.
کیف پول و اکسپلورر ROSE
ROSE بومی روی لایهٔ اجماع اویسیس و پاراتایم‌هایش استفاده میشود. برای مشاهدهٔ تراکنش‌ها، اعتبارسنج‌ها و آدرس‌ها می‌توانید از اکسپلورر رسمی اویسیس استفاده کنید. اطلاعات فنی، راهنمای استیکینگ و مدیریت توکن هم در مستندات رسمی اویسیس آمده است. سایت رسمی پروژه oasis.net است.
اگر در آینده برداشت ROSE در ارزینجا باز شد، پیش از انتقال حتماً شبکهٔ درست را انتخاب کنید و نکات امنیت کیف پول ارز دیجیتال را رعایت کنید.
خرید اویسیس نتورک از ارزینجا
در ارزینجا می‌توانید ROSE را با تومان و از طریق خرید آنی معامله کنید. مراحل کار:
- در ارزینجا ثبتنام کنید و احراز هویت را کامل کنید.
- حساب خود را با تومان شارژ کنید.
- از بخش خرید آنی، ROSE را انتخاب و مقدار موردنظر را وارد کنید. راهنمای کامل این بخش در آموزش خرید آنی آمده است.
- سفارش را تأیید کنید. ROSE خریداریشده در کیف پول ارزینجای شما نگهداری میشود.
کارمزدهای معامله را می‌توانید در صفحهٔ کارمزدهای ارزینجا ببینید. یادآوری: تا آبان ۱۴۰۵ واریز و برداشت ROSE در ارزینجا بسته است و این ارز در بازار حرفهای معامله نمیشود؛ پس دارایی فقط از طریق فروش آنی در خود ارزینجا قابل نقد شدن است.