سکرت (Secret) با نماد SCRT رمزارزِ بومی شبکهٔ سکرت (Secret Network) است. این شبکه یک بلاکچین لایهٔ اول با سازوکار اثبات سهام است که روی Cosmos SDK ساخته شده و تمرکزش «محاسبه روی دادهٔ خصوصی» است. در بیشتر بلاک‌چین‌ها هر داده‌ای که به قرارداد هوشمند داده میشود برای همه قابل دیدن است. سکرت قراردادهای هوشمندی دارد که ورودی، خروجی و وضعیتشان رمزنگاریشده میماند. در این صفحه می‌خوانید سکرت چطور کار میکند، توکن SCRT چه کاربردی دارد، در سال ۲۰۲۶ چه تغییرات مهمی در این پروژه رخ داد و چطور میتوانید سکرت را از ارزینجا بخرید.
یادداشت وضعیت (مهر ۱۴۰۵): در ارزینجا خرید و فروش آنی سکرت فعال است. ولی تا مهر ۱۴۰۵ واریز و برداشت SCRT در ارزینجا بسته است و این ارز در بازار حرفه‌ای هم معامله نمی‌شود. یعنی فعلاً نمی‌توانید SCRT را از کیف پول دیگری به ارزینجا بفرستید یا از آن به کیف پول شخصی برداشت کنید. پیش از معامله وضعیت بهروز را در صفحهٔ بازار ببینید.
سکرت چیست؟
شبکهٔ سکرت خود را «لایهٔ محاسبات محرمانه» معرفی میکند. هدفش این است که برنامه‌های غیرمتمرکز بتوانند با داده‌های حساس کار کنند و این داده‌ها برای عموم، و حتی برای خود گره‌های شبکه، آشکار نشود. در این شبکه یک قرارداد هوشمند می‌تواند ورودی‌های رمزنگاریشده را بگیرد، روی آن‌ها محاسبه انجام دهد و نتیجه را باز هم رمزنگاریشده ذخیره کند.
این با حریم خصوصیِ ارزهایی مثل مونرو یا زی کش فرق دارد. آن‌ها بیشتر روی پنهان‌کردن جزئیات «تراکنش» تمرکز دارند، ولی سکرت حریم خصوصی را به «برنامه‌ها و قراردادهای هوشمند» می‌برد. به همین دلیل CoinGecko سکرت را هم در دستهٔ بلاک‌چین‌های حریم خصوصی و هم در دستهٔ پلتفرم‌های قرارداد هوشمند و زیرساخت هوش مصنوعی قرار داده است.
مشخصات کلیدی سکرت
| ویژگی | مقدار |
|---|---|
| نام و نماد | سکرت (Secret) – SCRT |
| نوع شبکه | بلاکچین لایهٔ اول در اکوسیستم کازماس |
| اجماع | اثبات سهام (PoS) با موتور Tendermint |
| فناوری حریم خصوصی | محیط اجرای امن (TEE) پردازندههای اینتل (Intel SGX) |
| آغاز شبکهٔ اصلی | فوریهٔ ۲۰۲۰ (با نام اولیهٔ Enigma Blockchain) |
| عرضهٔ کل (مهر ۱۴۰۵) | حدود ۱٫۴۵ میلیارد SCRT، بدون سقف عرضه |
| تورم سالانه پس از پیشنهاد ۳۶۵ | ۵ درصد |
| دورهٔ آزادسازی استیک | ۲۱ روز |
تاریخچهٔ سکرت: از انیگما تا Secret Network
ریشهٔ سکرت به پروژه‌ای به نام انیگما (Enigma) برمی‌گردد. تیمی برخاسته از MIT به رهبری گای زیسکیند (Guy Zyskind) انیگما را به‌عنوان راهکاری برای افزودن حریم خصوصی به قراردادهای هوشمند اتریوم ساخت و در سال ۲۰۱۷ با فروش توکن ENG حدود ۴۵ میلیون دلار جذب کرد. در ۲۰۲۰ کمیسیون بورس آمریکا (SEC) با انیگما به توافق رسید. انیگما بر اساس این توافق باید به خریداران امکان بازپرداخت می‌داد و جریمه هم می‌پرداخت.
همزمان، شبکهٔ اصلی در ۱۳ فوریهٔ ۲۰۲۰ با بیش از بیست اعتبارسنج مستقل از جامعه راه افتاد. این بار پروژه نه یک لایهٔ دوم روی اتریوم، بلکه بلاک‌چینی مستقل با Cosmos SDK بود. در مه ۲۰۲۰ جامعه با رأی‌گیری نام شبکه را به Secret Network تغییر داد. دارندگان توکن ENG هم توانستند آن را یک‌به‌یک با SCRT معاوضه کنند. در ۱۵ سپتامبر ۲۰۲۰ شبکه با ارتقای secret-2 «قراردادهای سکرت» (Secret Contracts) را فعال کرد. تیم پروژه آن را اولین بلاکچین لایهٔ اولی می‌دانست که محاسبات خصوصیِ همه‌منظوره را ممکن میکند.
سکرت چطور حریم خصوصی را حفظ میکند؟
سنگ بنای فنی سکرت محیط اجرای امن (Trusted Execution Environment یا TEE) است. هر اعتبارسنج شبکه باید سختافزاری داشته باشد که از Intel SGX پشتیبانی کند. SGX بخشی جداشده و رمزنگاریشده از حافظهٔ پردازنده به نام «انکلیو» می‌سازد که حتی صاحب سرور هم به محتوای آن دسترسی ندارد.
هستهٔ امن و هستهٔ عادی
هر گرهٔ سکرت دو بخش دارد. بخش «غیرامن» نرم‌افزار Cosmos SDK و اجماع Tendermint را اجرا میکند و کار شبکه و بلاک‌سازی را انجام می‌دهد. بخش «امن» درون انکلیو SGX است و قراردادهای سکرت را اجرا میکند، داده‌ها را رمزگشایی و دوباره رمزنگاری میکند و کارهایی مثل گواهی از راه دور (Remote Attestation) را انجام می‌دهد. اعتبارسنجها با کلیدهای مشترکی که فقط درون انکلیوها در دسترس است، روی یک وضعیت رمزنگاریشده به اجماع می‌رسند.
قراردادهای سکرت و استاندارد SNIP-20
قراردادهای سکرت نسخهٔ تغییریافته‌ای از CosmWasm هستند و با زبان Rust نوشته میشوند. به همین دلیل برنامه‌نویسانِ آشنا با اکوسیستم کازماس به‌راحتی با آن‌ها کار می‌کنند. استاندارد توکن خصوصی سکرت SNIP-20 نام دارد. توکنهای این استاندارد موجودی و تراکنش‌هایشان را عمومی نشان نمی‌دهند و فقط صاحب حساب، با «کلید مشاهده» (Viewing Key)، موجودی خود را می‌بیند. نمونهٔ معروفش sSCRT است، یعنی نسخهٔ خصوصیِ خود SCRT. دارایی‌های زنجیرههای دیگر هم میتوانند با پل به سکرت بیایند و به توکن خصوصی تبدیل شوند.
محدودیت‌های مدل TEE
امنیت این مدل به سخت‌افزار وابسته است. در سال‌های گذشته چند آسیب‌پذیری برای پردازندههای اینتل منتشر شده است. برای نمونه، تیم سکرت در اکتبر ۲۰۲۵ به آسیب‌پذیری TEE.Fail روی حافظه‌های DDR5 واکنش رسمی نشان داد. پس حریم خصوصی سکرت «رمزنگاری خالص» مثل اثبات‌های دانش صفر نیست و به درستی کار سخت‌افزار و به‌روزرسانی‌های امنیتی آن هم بستگی دارد. پروژه‌های دیگری مثل اویسیس نتورک و فالا هم از رویکرد TEE استفاده می‌کنند.
SecretVM و SecretAI: تمرکز تازه روی هوش مصنوعی محرمانه
در سال‌های ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶ تیم توسعهٔ اصلی، یعنی SCRT Labs، بیشتر روی دو محصول کار کرد:
- SecretVM: ماشین‌های مجازی محرمانه که نرم‌افزار را طوری اجرا می‌کنند که گردانندهٔ سخت‌افزار به داده‌ها دسترسی نداشته باشد. SecretVM اول روی Intel TDX ساخته شد و در فوریهٔ ۲۰۲۶ پشتیبانی از AMD SEV-SNP به آن اضافه شد. در مه ۲۰۲۶ هم سرویس Intel Trust Authority برای گواهی خودکار به همهٔ SecretVMها اضافه شد.
- SecretAI: زیرساختی برای اجرای مدل‌های هوش مصنوعی روی دادهٔ خصوصی، تا ورودی کاربر و پاسخ مدل از دید گردانندهٔ سرور پنهان بماند.
سکرت در سال ۲۰۲۶ همکاری‌هایی هم در این حوزه اعلام کرد، از جمله با DataHaven، با Morpheus برای زیرساخت هوش مصنوعی محرمانه و در اوت ۲۰۲۶ با AITECH برای سرویس Agent Forge. این محصولات به شبکهٔ لایهٔ اول وابسته نیستند و سرنوشتشان لزوماً با سرنوشت زنجیرهٔ سکرت یکی نیست.
کاربردهای توکن SCRT
SCRT توکن بومی شبکهٔ سکرت است و این کاربردها را دارد:
- پرداخت کارمزد: کارمزد تراکنشها و اجرای قراردادهای سکرت با SCRT پرداخت میشود.
- استیکینگ و امنیت شبکه: دارندگان SCRT میتوانند توکن خود را به اعتبارسنجها واگذار (Delegate) کنند و پاداش بگیرند. پس از لغو استیک، توکن‌ها ۲۱ روز قفل می‌مانند.
- حاکمیت: تصمیم‌های مهم شبکه با رأی‌گیری زنجیرهای دارندگان SCRT گرفته میشود. نمونهٔ مهمش رأی‌گیری‌های سال ۲۰۲۶ دربارهٔ مهاجرت و ادامهٔ شبکه بود.
- دارایی خصوصی: SCRT را میشود به sSCRT تبدیل کرد تا موجودی و انتقال‌ها خصوصی بمانند.
توکنومیکس و عرضهٔ سکرت
SCRT سقف عرضه ندارد و با تورم سالانه تولید میشود. این تورم بیشتر به‌صورت پاداش استیکینگ پخش میشود. تا پیش از اوت ۲۰۲۶ عرضهٔ کل حدود ۳۶۲ میلیون SCRT بود. اجرای پیشنهاد حاکمیتی ۳۶۵ در ۲۱ اوت ۲۰۲۶ (۳۰ مرداد ۱۴۰۵) حدود ۱٫۰۷۹ میلیارد SCRT تازه ساخت. با این کار عرضهٔ کل به حدود ۱٫۴۴ میلیارد رسید و سهم دارندگان قبلی به حدود ۲۵ درصد کل عرضه کاهش یافت، یعنی رقیق‌شدنی حدود ۷۵ درصدی.
توزیع توکنهای تازه
بر اساس گزارش CryptoSlate، توکنهای تازه این‌طور تقسیم شدند: ۲۹۹ میلیون برای برنامه‌های بنیاد، ۲۹۹ میلیون برای توسعهٔ هسته، ۱۷۸ میلیون برای صندوق اکوسیستم، ۷۲ میلیون برای هر یک از بخش‌های اعتبارسنجها، مشاوران و پژوهش و توسعه، ۴۳ میلیون برای سازندگان و رله‌کننده‌ها و ۴۴ میلیون برای جبران خسارت. حدود ۳۰۸ میلیون SCRT از همان ابتدا آزاد شد و نرخ تورم بعدی ۵ درصد در سال تعیین شد. CoinGecko در مهر ۱۴۰۵ عرضهٔ در گردش را حدود ۶۸۳ میلیون و عرضهٔ کل را حدود ۱٫۴۵ میلیارد SCRT نشان می‌دهد.
رویدادهای مهم سکرت در سال ۲۰۲۶
سال ۲۰۲۶ پرتلاطم‌ترین سال سکرت بود. اگر قصد خرید یا نگهداری SCRT دارید، این رویدادها را حتماً بدانید.
هک پل اکسلار و پیشنهاد مهاجرت به آربیتروم
در ژوئن ۲۰۲۶ پل IBC بین اکسلار و سکرت هک شد و طبق گزارش‌ها حدود ۴٫۷ میلیون دلار از دارایی‌های پلشده به سرقت رفت. در ۷ ژوئیه SCRT Labs پیشنهاد داد SCRT با یک اسنپ‌شات در ۱ سپتامبر از کازماس به شبکهٔ لایهٔ دوم آربیتروم منتقل شود و به‌صورت توکن ERC-20 درآید. دلیل اصلی را امنیت اعلام کرد: به گفتهٔ تیم، ابزارهای هوش مصنوعی پیدا کردن ضعف در کدهای قدیمی را آسان‌تر کرده‌اند. خبر این پیشنهاد قیمت SCRT را در یک روز حدود ۲۴ درصد پایین آورد.
رد مهاجرت و تصویب «ادامهٔ شبکه توسط جامعه»
دارندگان SCRT پیشنهاد مهاجرت (پیشنهاد ۳۶۰) را در ۲۸ ژوئیهٔ ۲۰۲۶ رد کردند. پس نسخهٔ ERC-20 از SCRT روی آربیتروم ساخته نشد و اسنپ‌شاتی هم گرفته نشد. سپس پیشنهاد ۳۶۵ با عنوان «ادامهٔ شبکهٔ سکرت توسط جامعه» در ۱۹ اوت تصویب شد و دو روز بعد با ارتقای v1.26.0 در بلاک ۲۶٬۷۹۰٬۳۲۷ اجرا شد. در متن پیشنهاد آمده که زنجیره روی همان شبکه ادامه می‌دهد و هیچ فورک یا مهاجرتی در کار نیست.
پایان پشتیبانی SCRT Labs و حذف از بایننس
SCRT Labs از قبل گفته بود که پشتیبانی رسمیاش از زنجیرهٔ کازماسیِ سکرت را در ۱ سپتامبر ۲۰۲۶ (۱۰ شهریور ۱۴۰۵) تمام میکند و همین کار را هم کرد. از آن تاریخ، نگهداری زنجیره به اعتبارسنجها و جامعهٔ توسعهدهندگان سپرده شده است. بایننس هم در ۲۰ اوت اعلام کرد SCRT را همراه ICX و STORJ حذف میکند. معاملهٔ اسپات آن در ۳ سپتامبر ۲۰۲۶ متوقف شد و کاربران بایننس تا ۳ نوامبر ۲۰۲۶ فرصت برداشت دارند. این رویدادها ریسک سرمایه‌گذاری روی SCRT را به‌شدت بالا برده‌اند.
مزایا و ریسک‌های سکرت
نقاط قوت
- از نخستین بلاک‌چین‌های لایهٔ اول با قرارداد هوشمند خصوصی که از ۲۰۲۰ فعال است.
- اتصال به اکوسیستم کازماس از راه IBC و پشتیبانی از Rust و CosmWasm.
- محصولات هوش مصنوعی محرمانه (SecretVM و SecretAI) که در ۲۰۲۶ هم همکاری‌های تازه داشته‌اند.
ریسک‌ها
- رقیق‌شدن شدید عرضه: عرضهٔ کل در اوت ۲۰۲۶ تقریباً چهار برابر شد.
- نبود تیم توسعهٔ اصلی: پس از خروج SCRT Labs، ادامهٔ توسعه به جامعه وابسته است.
- کاهش نقدشوندگی: حذف از بایننس، بزرگ‌ترین بازار SCRT، دسترسی به نقدینگی را کم کرده است.
- وابستگی به سخت‌افزار: امنیت حریم خصوصی به TEE اینتل و آسیب‌پذیری‌های احتمالی آن گره خورده است.
- افت شدید قیمت: بالاترین قیمت تاریخی SCRT طبق CoinGecko حدود ۱۰٫۳۸ دلار در ۲۸ اکتبر ۲۰۲۱ بود. در مهر ۱۴۰۵ قیمت آن زیر یک سنت است.
مقایسهٔ سکرت با ارزهای حریم خصوصی دیگر
| پروژه | رویکرد حریم خصوصی | قرارداد هوشمند |
|---|---|---|
| سکرت (SCRT) | محیط اجرای امن سختافزاری (Intel SGX) | دارد (CosmWasm و Rust) |
| مونرو (XMR) | امضای حلقه‌ای و آدرس پنهان در سطح تراکنش | ندارد |
| زی کش (ZEC) | اثبات دانش صفر (zk-SNARK) | ندارد |
| اویسیس (ROSE) | پاراتایم‌های محرمانه مبتنی بر TEE | دارد |
کیف پول‌های سازگار با سکرت
آدرسهای شبکهٔ سکرت با پیشوند secret1 شروع میشوند. رایجترین کیف پول این شبکه Keplr است. این کیف پول اکوسیستم کازماس امکان استیکینگ، رأیدادن و ساخت کلید مشاهده برای توکنهای SNIP-20 را هم دارد. برای امنیت بیشتر میتوانید Keplr را به کیف پول سختافزاری Ledger وصل کنید. ابزارهای رسمی شبکه مثل داشبورد و پل از سایت رسمی Secret Network در دسترس‌اند. هنگام انتقال SCRT حواستان باشد که شبکهٔ مقصد درست باشد، چون توکنهای SCRT پلشده روی زنجیرههای دیگر با SCRT بومی فرق دارند. برای آشنایی با انواع کیف پول، راهنمای پرسش‌های کیف پول ارزینجا را ببینید.
نحوهٔ خرید سکرت از ارزینجا
خرید آنی SCRT در ارزینجا با تومان فعال است. مراحل:
- در ارزینجا ثبتنام کنید و احراز هویت را کامل کنید.
- از بخش کیف پول، حساب خود را با تومان شارژ کنید.
- در بخش خرید آنی، «سکرت» یا نماد SCRT را پیدا کنید. راهنمای کامل این بخش در آموزش سفارش آنی آمده است.
- مقدار تومان یا SCRT را وارد کنید، قیمت نهایی را ببینید و سفارش را تأیید کنید.
کارمزدها را در صفحهٔ کارمزدهای ارزینجا ببینید. چون واریز و برداشت SCRT در ارزینجا فعلاً بسته است، SCRT خریداریشده در کیف پول ارزینجا میماند و فقط از راه فروش آنی قابل تبدیل است. اگر قصد انتقال آن به کیف پول شخصی یا استیک‌کردنش را دارید، پیش از خرید این محدودیت را در نظر بگیرید.
آیندهٔ سکرت
آیندهٔ SCRT بیش از هر چیز به این بستگی دارد که جامعه بتواند بدون SCRT Labs زنجیره را نگه دارد و توسعه دهد. پیشنهاد ۳۶۵ برای این کار بودجه فراهم کرد، ولی هنوز معلوم نیست این بودجه به توسعهٔ واقعی و جذب کاربر می‌رسد یا نه. محصولات هوش مصنوعی محرمانه هم ممکن است مستقل از زنجیره رشد کنند و ارزش آن‌ها لزوماً به SCRT نمی‌رسد. هیچ پیش‌بینی قیمتی در این صفحه ارائه نمی‌شود. با توجه به رقیق‌شدن عرضه، خروج تیم اصلی و حذف از صرافی‌های بزرگ، SCRT دارایی پرریسکی است و فقط با بخش کوچکی از سرمایه که از دست دادنش را می‌پذیرید باید سراغش رفت.
جمع‌بندی
سکرت (SCRT) یکی از قدیمی‌ترین پروژه‌های قرارداد هوشمند خصوصی است که با کمک سخت‌افزار امن اینتل، محاسبه روی دادهٔ رمزنگاریشده را ممکن میکند. ولی سال ۲۰۲۶ وضع آن را عوض کرد: پیشنهاد مهاجرت به آربیتروم رد شد، عرضه با ضرب ۱٫۰۷۹ میلیارد توکن تقریباً چهار برابر شد، SCRT Labs پشتیبانی را متوقف کرد و بایننس SCRT را حذف کرد. اگر با این ریسک‌ها آشنایید، میتوانید SCRT را با تومان از خرید آنی ارزینجا بخرید. برای اطلاعات بیشتر صفحهٔ سکرت در CoinGecko و مستندات رسمی شبکه را ببینید.