کوانت (Quant) با نماد QNT پروژه‌ای زیرساختی در حوزهٔ «قابلیت همکاری» یا اینتراپرابیلیتی بلاکچینهاست. شرکت سازندهٔ آن در لندن مستقر است. محصول اصلی کوانت سیستم‌عاملی به نام اورلجر (Overledger) است که به بانکها، شرکتها و توسعه‌دهندگان اجازه میدهد با یک رابط واحد به چند بلاکچین متفاوت وصل شوند. لازم نیست برای هر شبکه جداگانه برنامه بنویسند. توکن QNT هم توکن کاربردی همین اکوسیستم است و روی شبکهٔ اتریوم با استاندارد ERC-20 منتشر شده است.
در این صفحه از ارزینجا می‌خوانید کوانت چیست و اورلجر و Fusion چه کار میکنند. توکنومیک QNT، رویدادهای مهم ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶، روش خرید کوانت با تومان، کیف پول مناسب و ریسک‌های سرمایه‌گذاری روی آن را هم مرور می‌کنیم. اگر با مفهوم پایه آشنا نیستید، اول مقالهٔ قابلیت همکاری بین زنجیره‌ای چیست را بخوانید.
وضعیت معامله در ارزینجا (مهر ۱۴۰۵): خرید آنی و واریز QNT به ارزینجا فعال است. ولی برداشت QNT از ارزینجا فعلاً بسته است و بازار حرفهای (اردربوک) این ارز هم فعال نیست. پیش از هر معامله، وضعیت به‌روز را در صفحهٔ خرید و فروش کوانت در اپلیکیشن ارزینجا ببینید.
کوانت (QNT) چیست؟
امروز صدها بلاکچین عمومی و خصوصی کنار هم کار میکنند. از بیت کوین و اتریوم تا شبکههای سازمانی مثل Hyperledger Fabric و R3 Corda. هر کدام زبان، قرارداد هوشمند و ساختار داده‌ای خودش را دارد و به‌طور پیش‌فرض با بقیه حرف نمی‌زند. نتیجه این است که دارایی‌ها و داده‌ها در جزیره‌های جدا از هم پخش می‌شوند. کوانت برای حل همین مشکل ساخته شده است.
کوانت خودش یک بلاکچین لایهٔ یک با ماینر یا اعتبارسنج عمومی نیست. یک لایهٔ انتزاعی روی بلاکچین‌های موجود است. برنامه‌ای که روی اورلجر ساخته میشود، یک بار به آن وصل میشود و از همان مسیر به ده‌ها دفتر کل توزیع‌شده دسترسی پیدا میکند. به این برنامه‌های چندزنجیرهای در اکوسیستم کوانت mApp (Multi-chain Application) می‌گویند.
تمرکز کوانت از ابتدا روی مشتریان سازمانی بوده است: بانکها، بانکهای مرکزی، شرکت‌های پرداخت و نهادهای مالی. به همین دلیل بیشتر خبرهای این پروژه دربارهٔ توکنیزه کردن دارایی‌های واقعی، سپردهٔ توکنیزهشده و پول دیجیتال بانک مرکزی است، نه دیفای یا NFT.
اورلجر؛ سیستمعامل بلاکچینی کوانت
اورلجر (Overledger) قلب فنی کوانت است. کوانت آن را نخستین سیستمعامل بلاکچینی با قابلیت همکاری معرفی میکند. اورلجر مثل یک مترجم میان برنامه و بلاکچینها عمل میکند. توسعهدهنده فقط با یک API کار میکند و اورلجر درخواست را به زبان هر شبکه ترجمه و آنجا اجرا میکند.
بخش‌های اصلی اورلجر
- Gateway (دروازه): نقطهٔ اتصال کسب‌وکارها و توسعه‌دهندگان به اورلجر. اجرای Gateway و عملیات خواندن و نوشتن روی دفترهای کل از ابتدا با QNT تعریف شده بود.
- Overledger Firewalls: لایه‌ای برای کنترل دسترسی مبتنی بر نقش، اعمال قواعد احراز هویت (KYC) و حاکمیت در سطح پروتکل. نهادهای تحت نظارت به این لایه نیاز دارند.
- PayScript: ابزاری برای تعریف منطق پرداخت شرطی و پول برنامه‌پذیر. پرداخت فقط وقتی انجام میشود که شرط‌های تعیین‌شده برقرار باشند.
تفاوت اورلجر با پل‌های بین زنجیره‌ای
بیشتر پل‌های بین زنجیره‌ای دارایی را روی شبکهٔ مبدأ قفل و نسخهٔ «رپ‌شده» آن را روی شبکهٔ مقصد صادر میکنند. این مدل بارها هدف هک‌های بزرگ بوده است. رویکرد کوانت بیشتر هماهنگ‌سازی پیام و تراکنش میان شبکه‌هاست و برای محیط‌های مجاز و تحت نظارت طراحی شده است. پروژه‌هایی مثل اکسلار و پولکادات هم در حوزهٔ اتصال زنجیره‌ها فعال‌اند، اما مخاطب اصلی آن‌ها بیشتر توسعه‌دهندگان وب ۳ است تا بانکها.
Fusion؛ رولآپ چندزنجیرهای کوانت
مهم‌ترین تحول فنی کوانت در سال ۲۰۲۶ راهاندازی شبکهٔ اصلی Overledger Fusion در ۲ ژوئن ۲۰۲۶ (۱۲ خرداد ۱۴۰۵) بود. کوانت Fusion را «لایهٔ ۲٫۵» مینامد. رولآپهای معمولی لایهٔ دو فقط به یک بلاکچین لایهٔ یک لنگر می‌اندازند. Fusion ریشهٔ وضعیت (state root) را همزمان روی چند شبکه ثبت میکند.
Fusion چطور کار میکند؟
بنا بر گزارش‌ها، Fusion بر پایهٔ طراحی رولآپ خوش‌بینانه و برگرفته از OP Stack ساخته شده است. داده‌های تراکنش روی یک شبکهٔ مجاز Hyperledger Besu نگه داشته می‌شوند. طبق اعلام کوانت، در زمان راهاندازی ۷۴ شبکه به Fusion متصل بود. از جملهٔ آن‌ها اتریوم، بیت کوین، سولانا، دفتر کل ریپل (XRP Ledger)، استلار و زین فین نتورک (XDC) هستند. شبکههای سازمانی مثل Hyperledger Fabric و R3 Corda هم در فهرست‌اند. این عدد را خود شرکت اعلام کرده و با میزان استفادهٔ واقعی در مقیاس تولید یکی نیست.
توکن‌های یکپارچه (uToken)
یکی از اهداف Fusion حل مشکل پراکندگی دارایی‌هاست. مثلاً استیبل‌کوین USDC روی چندین شبکه نسخه‌های جدا دارد. Fusion این نسخه‌ها را در قالب یک دارایی واحد مثل uUSDC جمع میکند که هر زمان قابل برداشت به شبکهٔ مبدأ است. همزمان با Fusion، برنامهٔ نودهای مورد اعتماد (Trusted Node Program) هم فعال شد. در این برنامه، اپراتورها برای اجرای نود و مشارکت در پردازش تراکنش‌ها باید QNT نگه دارند.
کاربرد توکن QNT
QNT یک توکن کاربردی (Utility Token) است و کاربردش به استفاده از خدمات کوانت گره خورده است:
- لایسنس اورلجر: کسب‌وکارها و توسعه‌دهندگان برای گرفتن مجوز استفاده از اورلجر باید QNT تهیه کنند. در مدل اولیه، این توکن‌ها برای مدت معینی (۱۲ ماه) قفل می‌شدند.
- کارمزد شبکه: مستندات کوانت از کارمزدهای شبکه با واحد QNT در زیرساخت تراکنش اورلجر خبر میدهد.
- اجرای نود Fusion: اپراتورهای نود برای مشارکت در پردازش تراکنش‌های Fusion باید QNT استیک کنند و بر اساس فعالیت شبکه پاداش می‌گیرند.
نکتهٔ مهم: همهٔ قراردادهای سازمانی کوانت به معنای خرید مستقیم QNT نیست. برای نمونه، در اطلاعیهٔ The Clearing House هیچ الزامی برای خرید یا نگهداری QNT توسط بانکها ذکر نشده است. پس هر خبر همکاری را نباید خودبه‌خود به تقاضا برای توکن ترجمه کرد.
توکنومیک و عرضهٔ QNT
عرضهٔ QNT محدود است و سازوکار تورمی ندارد. یعنی توکن تازه‌ای مثل پاداش ماینینگ ساخته نمی‌شود. در فروش اولیهٔ ۲۰۱۸ سقف بالاتری تعیین شده بود، ولی توکن‌های فروخته‌نشده سوزانده شدند و عرضه به حدود ۱۴٫۶ میلیون QNT رسید. تقسیم این عرضه در مستندات قدیمی این‌طور آمده است:
- حدود ۹٫۹ میلیون QNT در فروش اولیه (ICO) به عموم فروخته شد.
- حدود ۲٫۶ میلیون QNT به ذخیرهٔ شرکت اختصاص یافت.
- حدود ۱٫۳ میلیون QNT سهم بنیان‌گذاران بود.
- حدود ۶۵۱ هزار QNT به مشاوران داده شد.
چرا آمار عرضه در سایت‌ها فرق دارد؟
سایت‌های داده هنوز روی یک عدد توافق ندارند. کوین‌گکو سقف عرضه را حدود ۱۴٫۶۱ میلیون و عرضهٔ در گردش را حدود ۱۴٫۵۴ میلیون QNT نشان میدهد. کوین‌مارکت‌کپ، به نقل از سند MiCA سال ۲۰۲۶ کوانت، سقف را ۱۴٬۸۸۱٬۳۶۴ و عرضهٔ در گردش را حدود ۱۲٫۰۷ میلیون QNT می‌داند. دلیل این اختلاف در منابع عمومی روشن نیست. برای عدد دقیق، قرارداد توکن را در اترسکن ببینید. در هر حالت، کم بودن عرضهٔ کل یکی از ویژگی‌های شناخته‌شدهٔ QNT است.
تاریخچه و تیم کوانت
گیلبرت وردیان (Gilbert Verdian) بنیان‌گذار و مدیرعامل کوانت است. ایدهٔ پروژه زمانی به ذهنش رسید که در حوزهٔ سلامت کار می‌کرد. آنجا دید سامانه‌های جداگانه نمی‌توانند پروندهٔ بیماران را با هم به اشتراک بگذارند. وردیان بیش از ۲۰ سال در امنیت سایبری کار کرده است. پیش از کوانت، مدیر ارشد امنیت اطلاعات (CISO) شرکت Vocalink از زیرمجموعه‌های مسترکارت، مدیر ارشد اطلاعات آمبولانس نیو ساوت ولز و مسئول امنیت وزارت دادگستری بریتانیا بود. او از سال ۲۰۱۵ برای تشکیل کمیتهٔ استاندارد بلاکچین سازمان ISO با نام ISO/TC 307 تلاش کرد.
دکتر پائولو تاسکا (Paolo Tasca)، هم‌بنیان‌گذار کوانت، اقتصاددان دیجیتال و متخصص سیستم‌های توزیع‌شده است. او مشاور پارلمان اروپا، سازمان ملل و چند بانک مرکزی در زمینهٔ بلاکچین بوده است. بعضی منابع از کالین پترسون (Colin Paterson) هم به‌عنوان هم‌بنیان‌گذار نام می‌برند.
کوانت در سال ۲۰۱۸ فروش اولیهٔ توکن را برگزار کرد. در سال‌های بعد محصولات سازمانی متعددی روی اورلجر عرضه کرد و در ۲۰۲۶ با Fusion وارد مرحلهٔ تازه‌ای شد.
رویدادهای مهم کوانت در ۲۰۲۶
همکاری با The Clearing House
در ۲۴ سپتامبر ۲۰۲۶ (۲ مهر ۱۴۰۵)، The Clearing House کوانت را به‌عنوان تأمینکنندهٔ فناوری «On-Chain Money Initiative» انتخاب کرد. The Clearing House نهاد تسویهٔ بانکهای بزرگ آمریکاست. این شبکه برای تسویهٔ سپردههای توکنیزهشده میان بانکها ساخته میشود و حدود ۲۵ بانک بزرگ آمریکایی از آن حمایت میکنند. کوانت لایهٔ قابلیت همکاری، هماهنگ‌سازی و مدیریت تراکنش را می‌سازد و شبکه را به سامانه‌های پرداخت موجود مثل RTP و CHIPS وصل میکند. طبق اعلام، شبکه در نیمهٔ اول ۲۰۲۷ برای مؤسسات عضو باز میشود.
واکنش بازار
پس از این خبر، قیمت QNT در چند روز نوسان شدیدی داشت. منابع خبری اعداد متفاوتی از اوج و افت قیمت گزارش کرده‌اند. چنین جهش‌هایی بعد از خبرهای سازمانی معمولاً با اصلاح سنگین همراه می‌شوند. پس تصمیم خرید را فقط بر اساس تیتر خبر نگیرید.
مقایسهٔ کوانت با پروژه‌های مشابه
کوانت در رقابت با چند پروژهٔ دیگر قرار دارد که هر کدام از زاویه‌ای به اتصال شبکه‌ها و دارایی‌های توکنیزهشده می‌پردازند:
- چین لینک با پروتکل CCIP هم برای نهادهای مالی پیام‌رسانی بین زنجیره‌ای می‌سازد، اما شبکهٔ اوراکل غیرمتمرکز دارد.
- هدرا هشگراف یک دفتر کل عمومی با حاکمیت شرکتی است و روی توکنیزه کردن دارایی‌ها تمرکز دارد.
- اکسلار، لیرزیرو و ورم‌هول بیشتر زیرساخت پیام‌رسانی برای برنامه‌های وب ۳ و دیفای هستند.
مزیت کوانت تمرکز روی بانکها، استانداردها و الزامات نظارتی است. ضعف نسبی آن هم این است که بخش زیادی از فناوری‌اش متن‌باز نیست و شفافیت آن به اندازهٔ پروژه‌های کاملاً غیرمتمرکز نیست.
مزایا و ریسک‌های سرمایه‌گذاری روی کوانت
نقاط قوت
- عرضهٔ محدود و بدون تورم.
- مشتریان و شرکای سازمانی و بانکی، از جمله همکاری با The Clearing House.
- تیمی با سابقهٔ امنیت سایبری و استانداردسازی.
- نقش QNT در لایسنس اورلجر و اجرای نودهای Fusion.
ریسک‌ها
- وابستگی زیاد به یک شرکت مرکزی و فناوری غیرمتن‌باز.
- ابهام در آمار عرضه و سهم شرکت از توکن‌ها.
- نبود رابطهٔ مستقیم و تضمین‌شده میان قراردادهای بانکی و تقاضای QNT.
- نوسان شدید قیمت پس از خبرها و رقابت جدی در حوزهٔ اینتراپرابیلیتی.
این مطالب توصیهٔ سرمایه‌گذاری نیست. فقط به اندازه‌ای سرمایه بگذارید که توان از دست دادنش را دارید.
قیمت کوانت امروز
قیمت لحظه‌ای کوانت به تومان در همین صفحهٔ ارزینجا نمایش داده میشود. قیمت تومانی QNT به دو عامل وابسته است: قیمت جهانی کوانت به دلار و نرخ تتر در بازار ایران. برای همین ممکن است حتی وقتی قیمت جهانی ثابت است، قیمت تومانی تغییر کند. پیش از خرید، نمودار قیمت و حجم معاملات را در منابع معتبر مثل کوین‌گکو هم بررسی کنید.
آموزش خرید کوانت از ارزینجا
خرید QNT در ارزینجا با تومان و از راه خرید آنی انجام میشود:
- در ارزینجا ثبتنام کنید و احراز هویت را کامل کنید.
- کیف پول تومانی حساب خود را با کارت بانکی شتاب شارژ کنید.
- در بخش خرید آنی، کوانت (QNT) را جست‌وجو کنید.
- مبلغ تومانی یا مقدار QNT را وارد کنید و پیش‌فاکتور را ببینید.
- خرید را تأیید کنید. QNT در کیف پول ارزینجای شما قرار میگیرد.
یادآوری: تا مهر ۱۴۰۵ برداشت QNT از ارزینجا بسته است. یعنی QNT خریداری‌شده فعلاً در کیف پول ارزینجا می‌ماند و تا باز شدن برداشت نمی‌توانید آن را به کیف پول شخصی منتقل کنید. واریز QNT به ارزینجا فعال است و می‌توانید QNT را از کیف پول دیگر به حساب خود بفرستید و بفروشید.
فروش کوانت
برای فروش، در بخش خرید آنی گزینهٔ فروش QNT را بزنید و مقدار را وارد کنید. معادل تومانی به کیف پول تومانی شما اضافه میشود و می‌توانید آن را به حساب بانکی برداشت کنید.
بهترین کیف پول برای نگهداری QNT
QNT یک توکن ERC-20 است. پس هر کیف پولی که از توکن‌های شبکهٔ اتریوم پشتیبانی کند، می‌تواند آن را نگه دارد. برای انتقال یا نگهداری QNT روی شبکهٔ اتریوم، کارمزد تراکنش را با ETH می‌پردازید. پس کمی اتر هم در کیف پول داشته باشید.
- کیف پول سخت‌افزاری: امن‌ترین گزینه برای نگهداری بلندمدت. راهنمای کامل را در مقالهٔ کیف پول سخت‌افزاری بخوانید.
- کیف پول نرم‌افزاری: مثل کیف پول‌های موبایلی و افزونه‌ای سازگار با اتریوم. برای مقدارهای کم و دسترسی سریع مناسب‌اند.
- کیف پول صرافی: ساده‌ترین روش برای معامله‌گران کوتاه‌مدت.
اگر هنوز بین این گزینه‌ها مردد هستید، مقایسهٔ کیف پول سرد و گرم کمک‌تان میکند. هنگام واریز به ارزینجا حتماً شبکهٔ اتریوم (ERC-20) را انتخاب کنید و آدرس قرارداد رسمی QNT را با اترسکن بسنجید تا گرفتار توکن‌های جعلی نشوید.
منابع رسمی کوانت
برای پیگیری خبرها و مستندات رسمی، به وب‌سایت رسمی کوانت سر بزنید. اگر دربارهٔ کاربرد این فناوری در بانکداری کنجکاوید، مقالهٔ ارز دیجیتال بانک مرکزی چیست را هم بخوانید. طبق گزارش‌ها، بسترهای آزمایشی CBDC چند بانک مرکزی هم جزو شبکههای متصل به Fusion هستند.
جمع‌بندی
کوانت یکی از قدیمی‌ترین پروژه‌های قابلیت همکاری بلاکچین است. با اورلجر و Fusion سعی دارد بانکها و نهادهای مالی را به ده‌ها شبکهٔ عمومی و خصوصی وصل کند. همکاری با The Clearing House در ۲۰۲۶ مهم‌ترین نشانهٔ حضور این پروژه در زیرساخت بانکی آمریکاست. ولی رابطهٔ این قراردادها با تقاضای QNT مستقیم نیست. ابهام آمار عرضه و تمرکز فناوری در دست یک شرکت هم ریسک‌هایی‌اند که باید جدی گرفت. اگر پس از بررسی تصمیم به خرید گرفتید، می‌توانید QNT را با تومان از ارزینجا بخرید. فقط فراموش نکنید که برداشت آن تا مهر ۱۴۰۵ بسته است.