بیت کوین کش (Bitcoin Cash، نماد BCH) یک ارز دیجیتال مبتنی بر اثبات کار است که در ۱ اوت ۲۰۱۷ با یک هارد فورک از شبکهٔ بیت کوین جدا شد. هدف اصلی آن، تحقق ایدهٔ «پول نقد الکترونیکی همتا به همتا» است؛ یعنی پرداختهای روزمره با کارمزد پایین و تأیید سریع، بدون نیاز به واسطه. در این صفحه با ماهیت بیت کوین کش، تفاوتش با بیت کوین، ارتقاهای مهم شبکه تا سال ۲۰۲۶ و روش خرید و فروش BCH در صرافی ارزینجا آشنا میشوید.
در ارزینجا میتوانید بیت کوین کش را با تومان بهصورت خرید آنی بخرید یا بفروشید و BCH را به کیف پول خود واریز یا از آن برداشت کنید. اگر تازه با این ارز آشنا شدهاید، مقالهٔ بیت کوین کش چیست در بلاگ ارزینجا هم مقدمهٔ خوبی است.
بیت کوین کش چیست؟
بیت کوین کش یک بلاکچین مستقل است که تا بلاک ۴۷۸٬۵۵۸ تاریخچهٔ تراکنش مشترکی با بیت کوین دارد. هر کسی که هنگام فورک بیت کوین داشت، به همان مقدار BCH هم دریافت کرد. پس از آن، دو شبکه راه خود را جدا کردند و هرکدام قواعد، توسعهدهندگان و جامعهٔ خود را پیدا کردند.
BCH مانند بیت کوین از الگوریتم استخراج SHA-256، اجماع اثبات کار (PoW) و سقف عرضهٔ ۲۱ میلیون واحد استفاده میکند. تفاوت اصلی در فلسفهٔ مقیاسپذیری است. بیت کوین کش بهجای انتقال بخش بزرگی از تراکنشها به لایهٔ دوم، ظرفیت خود لایهٔ اول را بالا برده تا تراکنشهای زیاد با هزینهٔ کم مستقیماً روی بلاکچین ثبت شوند.
چرا بیت کوین کش ساخته شد؟
در سالهای ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۷، شبکهٔ بیت کوین با سقف بلاک ۱ مگابایتی در دورههای شلوغی دچار ازدحام و کارمزدهای بالا میشد. گروهی از توسعهدهندگان، ماینرها و کسبوکارها افزایش اندازهٔ بلاک را راهحل میدانستند. گروه دیگر SegWit و شبکههای لایهٔ دوم را ترجیح میدادند. نتیجهٔ این اختلاف، هارد فورک اوت ۲۰۱۷ و تولد بیت کوین کش با بلاکهای ۸ مگابایتی بود. برای آشنایی با مفهوم فورک، مقالهٔ هارد فورک چیست را بخوانید.
تاریخچه و انشعابهای بیت کوین کش
مسیر بیت کوین کش بعد از فورک اولیه هم بیحادثه نبود. شناختن این تاریخچه کمک میکند BCH را با پروژههای همنام اشتباه نگیرید.
انشعاب نوامبر ۲۰۱۸ و تولد بیت کوین اس وی
در نوامبر ۲۰۱۸، اختلاف بر سر مسیر توسعه به انشعابی تازه رسید. گروهی که بلاکهای بسیار بزرگتر و بازگشت به پروتکل «اصلی» را میخواستند، زنجیرهٔ جداگانهای با نام بیت کوین اس وی (BSV) ساختند. زنجیرهای که نام بیت کوین کش و نماد BCH را حفظ کرد، همان چیزی است که امروز در صرافیها با این نام معامله میشود.
انشعاب نوامبر ۲۰۲۰ و پروژهٔ ای کش
در نوامبر ۲۰۲۰ هم تیم Bitcoin ABC که میخواست بخشی از پاداش بلاک صرف بودجهٔ توسعه شود، زنجیرهٔ جدیدی ساخت. این زنجیره ابتدا BCHA نام داشت و بعدها با نام ای کش (XEC) ریبرند شد. شبکهٔ BCH بدون این مالیات توسعه ادامه یافت و نود اصلی آن امروز Bitcoin Cash Node (BCHN) است.
بیت کوین کش چگونه کار میکند؟
ساختار پایهٔ BCH شبیه بیت کوین است: ماینرها با سختافزارهای SHA-256 بلاک میسازند، هدف زمان تولید هر بلاک حدود ۱۰ دقیقه است و مدل حسابها بر پایهٔ UTXO است. اما چند تفاوت فنی مهم وجود دارد:
- اندازهٔ بلاک بزرگتر: سقف بلاک در ۲۰۱۸ از ۸ به ۳۲ مگابایت رسید و از مه ۲۰۲۴ با الگوریتم تطبیقی ABLA تعیین میشود.
- تنظیم سختی در هر بلاک: BCH از نوامبر ۲۰۲۰ از الگوریتم ASERT استفاده میکند که سختی استخراج را بعد از هر بلاک تنظیم میکند.
- امضای شنور (Schnorr): از مه ۲۰۱۹ در شبکه فعال است.
- نبود SegWit: بیت کوین کش SegWit را نپذیرفت و ظرفیت را از راه بزرگ کردن بلاک تأمین میکند.
- فرمت آدرس CashAddr: آدرسهای BCH معمولاً با پیشوند bitcoincash: و حرف q یا p شروع میشوند تا با آدرس بیت کوین اشتباه نشوند.
الگوریتم تطبیقی اندازهٔ بلاک (ABLA)
در ارتقای ۱۵ مه ۲۰۲۴، الگوریتم ABLA فعال شد. این الگوریتم سقف بلاک را بر اساس اندازهٔ بلاکهای اخیر بهطور خودکار تنظیم میکند. کف آن ۳۲ مگابایت است و در صورت رشد مداوم تقاضا، سقف بلاک میتواند حداکثر سالی دو برابر شود. به این ترتیب دیگر برای افزایش ظرفیت به هماهنگی دستی و بحثهای طولانی جامعه نیازی نیست.
ارتقاهای مهم شبکه از ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۶
بیت کوین کش هر سال در ۱۵ مه یک ارتقای برنامهریزیشده دارد. پیشنهادهای ارتقا با نام CHIP مطرح میشوند و جزئیات فنی آنها در مشخصات رسمی ارتقاهای Bitcoin Cash Node منتشر میشود. ارتقاهای اخیر بیشتر روی قراردادهای هوشمند و توکنها تمرکز داشتهاند.
فرایند CHIP و زمانبندی ارتقاها
هر تغییر در قواعد اجماع BCH ابتدا بهشکل یک سند CHIP (Cash Improvement Proposal) منتشر میشود. سپس توسعهدهندگان نود، کیف پولها، صرافیها و ماینرها آن را بررسی میکنند و نظرشان را اعلام میکنند. پیشنهادهایی که تا ۱۵ نوامبر به اجماع کافی برسند «قفل» میشوند و روی شبکهٔ آزمایشی chipnet فعال میشوند. شش ماه بعد، در ۱۵ مه، روی شبکهٔ اصلی فعال میشوند. این فاصلهٔ ششماهه به همهٔ سرویسها فرصت میدهد نرمافزار خود را بهروز کنند. همین روال منظم باعث شده ارتقاهای BCH از ۲۰۲۱ به بعد بدون انشعاب تازه انجام شوند.
CashTokens؛ توکن و NFT بومی (مه ۲۰۲۳)
با ارتقای ۱۵ مه ۲۰۲۳، استاندارد CashTokens فعال شد. از آن زمان توکنهای مثلی (fungible) و NFTها مستقیماً در لایهٔ اول ساخته و توسط ماینرها اعتبارسنجی میشوند. پیش از آن، توکنهای BCH روی پروتکل SLP بودند که اعتبارسنجیشان به سرویسهای بیرونی وابسته بود.
VM Limits و BigInt (مه ۲۰۲۵)
ارتقای ۱۵ مه ۲۰۲۵ دو پیشنهاد را فعال کرد. VM Limits محدودیت قدیمی ۲۰۱ عملیات را برداشت و آن را با سیستم «هزینهٔ عملیات» جایگزین کرد. همچنین سقف اندازهٔ هر عنصر پشته را از ۵۲۰ بایت به ۱۰٬۰۰۰ بایت رساند. BigInt هم امکان محاسبه با اعداد بسیار بزرگ را در اسکریپت فراهم کرد که برای رمزنگاری پیشرفته و قراردادهای مالی پیچیده لازم است.
ارتقای Layla (مه ۲۰۲۶)
ارتقای ۱۵ مه ۲۰۲۶ با نام Layla چهار پیشنهاد را با هم فعال کرد: حلقهها (OP_BEGIN و OP_UNTIL)، توابع (OP_DEFINE و OP_INVOKE)، استاندارد شدن خروجیهای Pay-to-Script همراه با commitment طولانیتر برای توکنها، و بازگرداندن عملیات بیتی. توسعهدهندگان این ارتقا را تکمیل بازسازی زبان اسکریپت بیت کوین روی BCH (CashVM) میدانند. با آن، قراردادهایی مثل خزانههای مقاوم در برابر رایانهٔ کوانتومی بدون ارتقای جدید شبکه قابل پیادهسازیاند.
بیت کوین کش در مقایسه با بیت کوین
BCH و BTC ریشهٔ مشترک دارند، ولی امروز دو دارایی متفاوت با کاربردهای متفاوتاند:
| ویژگی | بیت کوین کش (BCH) | بیت کوین (BTC) |
|---|---|---|
| سقف عرضه | ۲۱ میلیون | ۲۱ میلیون |
| اندازهٔ بلاک | تطبیقی با کف ۳۲ مگابایت (ABLA) | حدود ۱ مگابایت پایه (تا ۴ میلیون واحد وزن با SegWit) |
| راهکار مقیاسپذیری | ظرفیت بیشتر در لایهٔ اول | SegWit و لایهٔ دوم (مثل لایتنینگ) |
| تنظیم سختی | هر بلاک (ASERT) | هر ۲۰۱۶ بلاک |
| کاربرد اصلی | پرداخت روزمره و قراردادهای هوشمند سبک | ذخیرهٔ ارزش («طلای دیجیتال») |
بیت کوین از نظر ارزش بازار، نقدشوندگی و امنیت هشریت بسیار بزرگتر است. بیت کوین کش در عوض کارمزدهای معمولاً بسیار پایینتر و ظرفیت بیشتری روی زنجیرهٔ اصلی دارد. انتخاب بین این دو به هدف شما بستگی دارد.
عرضه، استخراج و هاوینگ بیت کوین کش
BCH هیچ پیشفروش یا عرضهٔ اولیهای نداشته و همهٔ واحدهای جدید از راه استخراج وارد بازار میشوند. بر اساس دادههای CoinGecko، در سال ۲۰۲۶ حدود ۲۰ میلیون واحد از سقف ۲۱ میلیونی در گردش است.
پاداش بلاک مثل بیت کوین هر ۲۱۰٬۰۰۰ بلاک نصف میشود. آخرین هاوینگ بیت کوین کش در ۴ آوریل ۲۰۲۴ و در بلاک ۸۴۰٬۰۰۰ رخ داد و پاداش را از ۶٫۲۵ به ۳٫۱۲۵ BCH رساند. این اتفاق حدود دو هفته زودتر از هاوینگ بیت کوین بود، چون BCH در ماههای اول پس از فورک بلاکها را سریعتر تولید کرده بود. هاوینگ بعدی در بلاک ۱٬۰۵۰٬۰۰۰ و حدود سال ۲۰۲۸ انتظار میرود. برای فهم اثر این رویداد، مقالهٔ هاوینگ بیت کوین به زبان ساده را ببینید.
کاربردهای بیت کوین کش
- پرداختهای روزمره و خرد: کارمزد پایین، BCH را برای پرداختهای کوچک و انعام مناسب میکند.
- انتقال ارزش بینالمللی: ارسال پول به هر نقطهٔ دنیا بدون واسطهٔ بانکی.
- توکنها و NFT: ساخت و معاملهٔ توکن با CashTokens روی لایهٔ اول.
- قراردادهای هوشمند و دیفای: با ارتقاهای ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶، ساخت قراردادهای پیچیدهتر روی CashVM سادهتر شده است.
- سرمایهگذاری و معامله: BCH یکی از قدیمیترین آلتکوینهاست و در صرافیهای بزرگ دنیا نقدشوندگی بالایی دارد.
مزایا و ریسکهای سرمایهگذاری در بیت کوین کش
مزایا
- سقف عرضهٔ ثابت ۲۱ میلیونی و برنامهٔ انتشار قابل پیشبینی
- کارمزد پایین و ظرفیت بالا در لایهٔ اول
- توسعهٔ فعال با ارتقاهای سالانه و شفاف
- سابقهٔ طولانی و حضور در بیشتر صرافیهای معتبر
ریسکها
- هشریت بسیار کمتر از بیت کوین، چون ماینرها با همان سختافزار میتوانند بین دو شبکه جابهجا شوند
- نوسان شدید قیمت؛ BCH در دسامبر ۲۰۱۷ به حدود ۳٬۷۸۵ دلار رسید و هنوز فاصلهٔ زیادی با آن سقف دارد
- رقابت با بیت کوین، استیبلکوینها و شبکههای پرداخت سریع دیگر
- سابقهٔ انشعاب و اختلاف در جامعهٔ توسعهدهندگان
نقدهای جدی به BCH هم وجود دارد که بخشی از آنها در مقالهٔ چرا بیت کوین کش موفق نشد؟ آمده است. پیش از سرمایهگذاری، هر دو طرف را بخوانید و فقط به اندازهای سرمایهگذاری کنید که توان از دست دادنش را دارید.
آموزش خرید بیت کوین کش از ارزینجا
خرید BCH با تومان در ارزینجا در چند قدم انجام میشود:
- در ارزینجا ثبتنام کنید و سطح احراز هویت لازم را بگیرید.
- حساب خود را از بخش کیف پول با تومان شارژ کنید.
- در بخش خرید آنی، بیت کوین کش را انتخاب کنید، مبلغ را وارد کنید و سفارش را تأیید کنید. راهنمای کامل در صفحهٔ ثبت سفارش خرید آنی آمده است.
- BCH خریداریشده در کیف پول ارزینجای شما مینشیند. میتوانید آن را نگه دارید، بفروشید یا به کیف پول شخصی برداشت کنید.
برای جزئیات بیشتر، مقالهٔ آموزش خرید بیت کوین کش را هم ببینید. فهرست ارزهای قابل معامله و قیمتها در صفحهٔ بازار ارزینجا در دسترس است.
وضعیت معامله در ارزینجا
تا مهر ۱۴۰۵، خرید و فروش آنی بیت کوین کش در ارزینجا فعال است و واریز و برداشت BCH هم باز است. بازار حرفهای (معامله با سفارشگذاری) فعلاً برای این ارز فعال نیست.
واریز و برداشت بیت کوین کش
برای واریز BCH از کیف پول دیگر، آدرس واریز را از کیف پول ارزینجا بگیرید و طبق راهنمای واریز ارز دیجیتال عمل کنید. هنگام برداشت هم آدرس مقصد را با دقت بررسی کنید و از راهنمای برداشت ارز دیجیتال کمک بگیرید.
- شبکهٔ درست را انتخاب کنید: BCH را فقط روی شبکهٔ بیت کوین کش بفرستید. ارسال به آدرس BSV، XEC یا BTC ممکن است به از دست رفتن دارایی منجر شود.
- فرمت آدرس: بعضی کیف پولها آدرس قدیمی (شروع با ۱ یا ۳) نشان میدهند. آدرس CashAddr و آدرس قدیمی به یک مقصد اشاره میکنند، ولی برای جلوگیری از اشتباه با بیت کوین، CashAddr امنتر است.
- کارمزد: کارمزد برداشت و معامله را پیش از انتقال در صفحهٔ کارمزدهای ارزینجا ببینید.
وضعیت هر تراکنش را با شناسهٔ آن در اکسپلورر Blockchair میتوانید پیگیری کنید.
کیف پول مناسب برای نگهداری بیت کوین کش
برای نگهداری بلندمدت، BCH را به کیف پولی منتقل کنید که کلید خصوصیاش در اختیار خودتان است. فهرست کیف پولهای پیشنهادی جامعه در سایت رسمی bch.info آمده است. چند نمونهٔ شناختهشده:
- Electron Cash: کیف پول دسکتاپ قدیمی و سبک با پشتیبانی از CashTokens.
- Cashonize و Paytaca: کیف پولهای موبایل و مرورگری با پشتیبانی از توکنها.
- کیف پول سختافزاری: مدلهای رایج مثل Ledger و Trezor از BCH پشتیبانی میکنند و برای مبالغ بالا امنترند.
اگر قصد معاملههای کوتاهمدت دارید، نگهداری در کیف پول ارزینجا دسترسی سریعتری به خرید و فروش میدهد.
عوامل مؤثر بر قیمت بیت کوین کش
- روند بازار بیت کوین: قیمت BCH همبستگی بالایی با BTC و کل بازار دارد.
- رویدادهای شبکه: هاوینگها و ارتقاهای سالانه معمولاً توجه بازار را جلب میکنند.
- پذیرش و کاربرد: رشد پرداختها، پروژههای توکنی و دیفای روی BCH.
- محصولات مالی سنتی: وجود صندوقها و قراردادهای مشتقه روی BCH در بازارهای جهانی.
- نرخ دلار: برای کاربران ایرانی، قیمت تومانی BCH به نرخ تتر و دلار هم وابسته است. میتوانید BCH را با تتر هم مقایسه کنید.
ارزهای مشابه بیت کوین کش
اگر به ارزهای پرداختی مبتنی بر اثبات کار علاقه دارید، این پروژهها هم ارزش بررسی دارند: لایت کوین (LTC) با بلاکهای ۲٫۵ دقیقهای، دوج کوین (DOGE) با جامعهٔ بزرگ و کارمزد پایین، و دش (DASH) که روی پرداخت سریع تمرکز دارد. هر کدام ساختار و ریسک متفاوتی دارند، پس پیش از خرید دربارهٔ هرکدام جداگانه تحقیق کنید.
جمعبندی
بیت کوین کش از دل بحث مقیاسپذیری بیت کوین متولد شد و هنوز به هدف اولیهاش، یعنی پول نقد دیجیتال با کارمزد پایین، وفادار مانده است. ارتقاهای سالهای اخیر، از CashTokens تا Layla در ۲۰۲۶، BCH را از یک شبکهٔ صرفاً پرداختی به بستری برای توکنها و قراردادهای هوشمند تبدیل کردهاند. در مقابل، هشریت کمتر، نوسان قیمت و رقابت شدید از ریسکهای جدی آن است. اگر بعد از بررسی تصمیم به خرید گرفتید، میتوانید بیت کوین کش را بهصورت آنی و با تومان در ارزینجا معامله کنید.