ارز دیجیتال پرومتئوس (Prometeus) با نماد PROM امروز با نام Prom شناخته میشود. این توکن، توکن بومی شبکهٔ Prom است؛ یک شبکهٔ لایهٔ دوم (Layer 2) از نوع zkEVM که با کیت توسعهٔ زنجیرهٔ پالیگان (Polygon CDK) ساخته شده و از اثباتهای دانشصفر برای ارزانتر و سریعتر کردن تراکنشها کمک میگیرد. پروژه زیر نام Prometeus Labs آغاز شد، در تیر ۱۴۰۱ (ژوئیهٔ ۲۰۲۲) به Prom تغییر نام داد و در نوامبر ۲۰۲۴ شبکهٔ اصلی (میننت) خود را راه انداخت. در این صفحه با تاریخچه، کاربرد توکن PROM، عرضه، ریسکها و روش خرید پرومتئوس در ارزینجا آشنا میشوید.
وضعیت معامله در ارزینجا (مهر ۱۴۰۵): خرید و فروش آنی PROM در ارزینجا فعال است، اما بازار حرفهای این ارز فعال نیست و واریز و برداشت PROM هم فعلاً بسته است. یعنی میتوانید پرومتئوس را با تومان بخرید و بفروشید، ولی امکان انتقال آن به کیف پول بیرونی یا واریز از بیرون به حساب ارزینجا را ندارید. پیش از هر معامله وضعیت لحظهای را در صفحهٔ بازار ارزینجا ببینید.
پرومتئوس (Prom) چیست؟
Prom یک شبکهٔ بلاکچینی لایهٔ دوم است که روی اتریوم کار میکند و از فناوری zkEVM بهره میبرد. zkEVM یعنی ماشین مجازی سازگار با اتریوم که درستی تراکنشها را با اثبات دانشصفر (Zero-Knowledge Proof) نشان میدهد. در این مدل، تراکنشها بیرون از زنجیرهٔ اصلی پردازش میشوند و نتیجهٔ آنها بهصورت یک اثبات رمزنگاری فشرده برای راستیآزمایی فرستاده میشود. حاصل کار، کارمزد کمتر و سرعت بیشتر است و امنیت همچنان به لایهٔ تسویه تکیه دارد.
تیم Prom پروژه را یک لایهٔ دوم «ماژولار» معرفی میکند. هدف این طراحی، تعاملپذیری با زنجیرههای مختلف است، چه سازگار با EVM و چه ناسازگار. طبق توضیح CoinGecko، اثبات تراکنشها علاوه بر زنجیرهٔ تسویهٔ اصلی به زنجیرههای دیگری هم فرستاده میشود تا اکوسیستمها به هم وصل شوند. چون شبکه با EVM سازگار است، توسعهدهندگان میتوانند قراردادهای هوشمند و ابزارهای آشنای اتریوم را بدون تغییر جدی روی Prom اجرا کنند.
توکن PROM در این شبکه نقش ارز بومی را دارد. کارمزد گس با آن پرداخت میشود و در حاکمیت شبکه هم به کار میرود. مستندات رسمی Prom نقش PROM را شبیه نقش MATIC در شبکهٔ اصلی پالیگان توصیف میکند.
تاریخچهٔ پرومتئوس: از Prometeus تا Prom
مسیر این پروژه چند بار عوض شده است و به همین دلیل در منابع مختلف توضیحهای متفاوتی از آن میبینید. اگر متن قدیمیای دربارهٔ «پرومتئوس» خواندهاید، به احتمال زیاد مربوط به یکی از مرحلههای قبلی پروژه است.
دورهٔ Prometeus Labs و تبادل داده
پروژه را تیمی به نام Prometeus Labs آغاز کرد. منابع سال آغاز را ۲۰۱۸ یا ۲۰۱۹ ذکر میکنند. در این دوره، تمرکز پروژه روی پروتکلی برای تبادل داده بود و توکن PROM هم در همین زمان روی شبکهٔ اتریوم منتشر شد. نسخهای از توکن روی بیانبی چین هم وجود دارد.
تغییر نام به Prom و ورود به گیمفای
تیم در تیر ۱۴۰۱ (ژوئیهٔ ۲۰۲۲) در یادداشتی با عنوان «Meet Prom: Steam for Web3» اعلام کرد که نام پروژه به Prom تغییر میکند و مسیرش از تبادل داده به سمت بازیهای بلاکچینی میرود. طرح جدید یک بازارگاه و سامانهٔ اجارهٔ NFTهای بازی بود. هدف این بود که بازیکنان داراییهای بازیهایی مثل اکسی اینفینیتی و سندباکس را در یک جا خرید و فروش کنند یا اجاره بدهند. نام PROM هم از همان Prometeus گرفته شده بود.
چرخش به زیرساخت لایهٔ دوم
در گام بعد، Prom به سمت ساخت زیرساخت رفت و یک شبکهٔ لایهٔ دوم zkEVM با Polygon CDK طراحی کرد. پس از یک دورهٔ طولانی تستنت، حساب رسمی Prom در شبکهٔ ایکس در نوامبر ۲۰۲۴ از راهاندازی میننت خبر داد. در همان اعلام، مشخصات اتصال شبکه هم منتشر شد: شناسهٔ زنجیره (Chain ID) برابر 227، ارز بومی PROM، اکسپلورر promscan.io و پل انتقال در سایت prom.io.
Prom چطور کار میکند؟
معماری Prom بر پایهٔ Polygon CDK است، یعنی همان کیت متنبازی که پالیگان برای ساخت زنجیرههای مبتنی بر دانشصفر در اختیار پروژهها میگذارد. سایت رسمی Prom سه ستون اصلی برای شبکه نام میبرد:
- کارمزد پایین: استفاده از zkSNARKها برای فشردهکردن اثبات تراکنشها و کاهش هزینه.
- مقیاسپذیری: ترکیب Polygon CDK با فناوری STARK بازگشتی (Recursive STARK) برای پردازش سریعتر.
- امنیت: اثباتهای دانشصفر که درستی و تغییرناپذیری تراکنشها را تضمین میکنند.
شبکه با EVM سازگار است. یعنی کیف پولها و ابزارهای توسعهٔ معمول اتریوم مثل متامسک را میتوان با افزودن RPC رسمی (rpc.prom.io) و شناسهٔ زنجیرهٔ 227 به Prom وصل کرد. مستندات رسمی بخشهایی دربارهٔ پلزدن داراییها، اجرای zkNode، انتزاع حساب (Account Abstraction) و برنامهٔ باگبانتی هم دارد.
کاربردهای توکن PROM
طبق سایت و مستندات رسمی، PROM در شبکهٔ Prom چند نقش اصلی دارد:
- پرداخت کارمزد گس: PROM ارز بومی زنجیره است و هزینهٔ تراکنشها و اجرای قراردادهای هوشمند با آن پرداخت میشود.
- حاکمیت: دارندگان PROM از راه رأیگیری در تصمیمهای شبکه مشارکت میکنند.
- دسترسی به خدمات اکوسیستم: استفاده از سرویسها و برنامههای تشویقی شبکه.
- استیکینگ: برخی تحلیلها مثل گزارش OneKey به استیک PROM برای مشارکت در امنیت شبکه و دریافت پاداش اشاره میکنند. جزئیات و شرایط آن را باید از منابع رسمی Prom بررسی کرد.
ساختار حاکمیت (DAO)
سایت رسمی Prom حاکمیت شبکه را جامعهمحور و دولایه معرفی میکند. لایهٔ اول «نمایندگان DAO» هستند؛ اعضایی که قدرت رأی را از راه واگذاری (Delegation) جمع میکنند و برای مشارکت پاداش میگیرند. لایهٔ دوم «اعتبارسنجهای DAO» هستند که مثل یک شورای امنیت روی روند توسعه نظارت دارند.
عرضه و توکنومیکس PROM
PROM عرضهٔ کمی دارد. طبق دادههای CoinGecko در مهر ۱۴۰۵:
- حداکثر و کل عرضه: حدود ۱۹٫۲۵ میلیون PROM
- عرضهٔ در گردش: حدود ۱۸٫۲۵ میلیون PROM
بخش بزرگی از عرضه در گردش است، پس فشار عرضهٔ ناشی از آزادسازی توکنهای قفلشده نسبتاً محدود است. با این حال، عرضهٔ کم بهتنهایی دلیل افزایش قیمت نیست و نوسان قیمت در توکنهایی با بازار کوچک معمولاً زیاد است.
شبکهها و آدرس قرارداد
توکن PROM علاوه بر شبکهٔ بومی Prom، بهصورت توکن روی دو شبکه هم وجود دارد. طبق CoinGecko آدرسهای قرارداد اینها هستند:
- اتریوم (ERC-20): 0xfc82bb4ba86045af6f327323a46e80412b91b27d
- بیانبی چین (BEP-20): 0xaf53d56ff99f1322515e54fdde93ff8b3b7dafd5
برای بررسی تراکنشهای شبکهٔ اصلی Prom میتوانید از اکسپلورر رسمی PromScan و برای نسخهٔ اتریومی از صفحهٔ توکن در Etherscan استفاده کنید.
آمار و اکوسیستم شبکهٔ Prom
سایت رسمی Prom این آمار را برای شبکه اعلام کرده است: بیش از ۲٫۵ میلیون کیف پول یکتا، بیش از ۲۶ میلیون تراکنش و میانگین زمان بلاک کمتر از ۶ ثانیه. Prom همچنین از بیش از ۶۰ شریک اکوسیستمی در حوزههای دیفای، بازی، زیرساخت و امنیت و از برنامهٔ گرنت برای توسعهدهندگان نام میبرد. این ارقام را خود پروژه اعلام کرده و مستقل تأیید نشدهاند.
از رویدادهای بازار هم میتوان به راهاندازی قراردادهای دائمی (Perpetual) PROM در بخش فیوچرز کوکوین در اوت ۲۰۲۵ اشاره کرد که طبق گزارش OneKey باعث افزایش نقدینگی و نوسان این توکن شد. طبق ویکی IQ، تیم پروژه در ۲۰۲۶ روایت خود را به سمت زیرساخت پرداخت برای عاملهای هوش مصنوعی و پرداختهای ماشینبهماشین هم گسترش داده است.
اتصال به شبکهٔ Prom و انتقال دارایی
کسی که بخواهد خودش از شبکهٔ Prom استفاده کند، مثلاً با یک اپلیکیشن غیرمتمرکز روی آن کار کند، باید کیف پولش را به این شبکه وصل کند و مقداری PROM برای پرداخت کارمزد گس داشته باشد. این بخش فقط برای آشنایی است و به کیف پول شخصی شما مربوط میشود، نه به حساب ارزینجا.
افزودن شبکهٔ Prom به کیف پول
در کیف پولهای سازگار با EVM مثل متامسک، یک شبکهٔ دستی اضافه کنید و مشخصاتی را که Prom هنگام راهاندازی میننت اعلام کرد وارد کنید: نام شبکه Prom، آدرس RPC برابر https://rpc.prom.io، شناسهٔ زنجیره 227، نماد ارز PROM و اکسپلورر https://promscan.io. پیش از وارد کردن، این مشخصات را با مستندات رسمی تطبیق دهید و آنها را از سایتها یا پیامهای ناشناس کپی نکنید.
پلزدن به Prom
برای انتقال دارایی از شبکههای دیگر به Prom، سایت رسمی یک پل (Bridge) در اختیار کاربران میگذارد و مستندات هم بخشی با عنوان «Bridge Assets to Prom» دارد. هنگام کار با پلها همیشه آدرس سایت را چک کنید، اول با مبلغ کم آزمایش کنید و بدانید که زمان و کارمزد انتقال بسته به شبکهٔ مبدأ فرق میکند. توکن PROM روی اتریوم، بیانبی چین و شبکهٔ Prom در سه شبکهٔ جدا وجود دارد. پس هیچوقت توکن را مستقیم به آدرسی در شبکهٔ دیگر نفرستید و برای جابهجایی فقط از مسیرهای رسمی استفاده کنید.
مقایسهٔ Prom با دیگر لایههای دوم اتریوم
Prom در بازاری رقابت میکند که بازیگران بزرگ زیادی دارد. آربیتروم و اپتیمیسم از رولآپهای خوشبینانه (Optimistic Rollup) استفاده میکنند. شبکههایی مثل اسکرول، لینیا و تایکو هم مثل Prom روی zkEVM کار میکنند. وجه تمایز Prom ساختهشدن با Polygon CDK و تأکید بر ماژولار بودن و تعاملپذیری چندزنجیرهای است. از نظر اندازهٔ بازار و میزان فعالیت، Prom پروژهای کوچکتر از این رقباست.
| ویژگی | Prom (PROM) |
|---|---|
| نوع شبکه | لایهٔ دوم zkEVM ماژولار |
| چارچوب ساخت | Polygon CDK |
| راهاندازی میننت | نوامبر ۲۰۲۴ |
| شناسهٔ زنجیره | 227 |
| ارز گس | PROM |
| حداکثر عرضه | حدود ۱۹٫۲۵ میلیون |
| نام قبلی | Prometeus |
مزایا و ریسکهای سرمایهگذاری در پرومتئوس
نقاط قوت
- شبکهٔ اصلی فعال و سازگار با EVM که با یک چارچوب شناختهشده (Polygon CDK) ساخته شده است.
- عرضهٔ محدود و درصد بالای توکنهای در گردش.
- کاربرد مشخص توکن بهعنوان ارز گس و ابزار حاکمیت.
ریسکها
- تغییر مسیرهای پیاپی: پروژه چند بار تمرکزش را عوض کرده است (تبادل داده، گیمفای، لایهٔ دوم) و همین موضوع ارزیابی بلندمدت آن را سخت میکند.
- رقابت شدید: بازار لایهٔ دوم اتریوم پر از رقبای بزرگ با نقدینگی و کاربر بیشتر است.
- بازار کوچک و نوسان بالا: توکنهایی با ارزش بازار کم و معاملات اهرمی ممکن است در زمان کوتاه نوسانهای شدید داشته باشند.
- آمار اعلامی پروژه: بخشی از آمار شبکه را خود تیم اعلام کرده و باید با احتیاط به آن نگاه کرد.
این صفحه توصیهٔ سرمایهگذاری نیست. پیش از خرید، تحقیق شخصی کنید و فقط با سرمایهای وارد شوید که از دست دادنش به زندگی شما آسیب نمیزند.
نحوهٔ خرید پرومتئوس از ارزینجا
خرید آنی PROM در ارزینجا با تومان امکانپذیر است. مراحل کار این است:
- ثبتنام: در ارزینجا حساب بسازید. راهنمای کامل در صفحهٔ ثبتنام در ارزینجا آمده است.
- احراز هویت: سطح کاربری لازم را طبق سطوح احراز هویت تکمیل کنید.
- واریز تومان: از راه راهنمای واریز تومان کیف پول خود را شارژ کنید.
- خرید آنی: PROM را جستجو کنید، مبلغ را وارد کنید و سفارش را تأیید کنید. جزئیات در راهنمای خرید و فروش آنی آمده است.
کارمزدها را پیش از معامله در صفحهٔ کارمزدهای ارزینجا ببینید. یادتان باشد که تا مهر ۱۴۰۵ واریز و برداشت PROM در ارزینجا بسته است و پرومتئوسی که میخرید فعلاً فقط داخل حساب ارزینجا نگهداری و فروخته میشود.
فروش پرومتئوس در ارزینجا
فروش PROM هم از همان بخش معاملهٔ آنی انجام میشود. PROM را انتخاب کنید، گزینهٔ فروش را بزنید و مقدار را وارد کنید. معادل تومانی آن به کیف پول شما در ارزینجا میآید و میتوانید طبق راهنمای برداشت تومان آن را به حساب بانکیتان منتقل کنید. اگر سؤال دیگری دربارهٔ معاملهٔ آنی دارید، سؤالات پرتکرار معامله آنی را ببینید.
قیمت پرومتئوس به چه عواملی بستگی دارد؟
قیمت PROM مثل بیشتر آلتکوینها به چند عامل وابسته است: روند کلی بازار و قیمت بیتکوین و اتریوم، میزان استفادهٔ واقعی از شبکهٔ Prom و مصرف گس، اخبار همکاریها و لیستشدن در صرافیها، و حجم معاملات اهرمی. قیمت تومانی PROM در ارزینجا علاوه بر قیمت جهانی به نرخ تتر هم بستگی دارد.
برای PROM یک عامل دیگر هم مهم است: میزان استفادهٔ واقعی از شبکهٔ لایهٔ دوم. اگر اپلیکیشنها و کاربران بیشتری روی Prom فعال شوند، تقاضا برای PROM بهعنوان ارز گس بیشتر میشود. اگر فعالیت شبکه کم بماند، ارزش توکن بیشتر به احساسات بازار و معاملات سفتهبازانه وابسته خواهد بود. پیش از تصمیمگیری، آمار تراکنشها را در اکسپلورر شبکه و اخبار رسمی پروژه را دنبال کنید.
منابع رسمی پرومتئوس
برای اطلاعات دستاول، به سایت رسمی Prom و مستندات فنی Prom سر بزنید. دادههای بازار و عرضه را هم میتوانید در صفحهٔ Prom در CoinGecko دنبال کنید. اگر با شبکههای لایهٔ دوم دیگر هم آشنایی میخواهید، صفحههای پالیگان و ایموتیبل ایکس را در ارزینجا ببینید.
جمعبندی
پرومتئوس (PROM) پروژهای است که از پروتکل تبادل داده شروع کرد، در ۲۰۲۲ با نام Prom وارد بازیهای بلاکچینی شد و از نوامبر ۲۰۲۴ یک شبکهٔ لایهٔ دوم zkEVM روی Polygon CDK دارد. PROM ارز گس و توکن حاکمیتی این شبکه است و عرضهای حدود ۱۹٫۲۵ میلیون واحد دارد. اگر قصد خرید دارید، میتوانید آن را بهصورت آنی و با تومان در ارزینجا معامله کنید، اما به بسته بودن واریز و برداشت و ریسکهای یک پروژهٔ کوچک در بازاری پررقابت توجه داشته باشید.