سلف کی (KEY)

سلف کی (SelfKey) با نماد KEY توکن یک پروژهٔ قدیمی در حوزهٔ هویت دیجیتال خودمختار (Self-Sovereign Identity) روی شبکهٔ اتریوم است. هدف سلف کی این بود که هر فرد بتواند مدارک هویتی خود را خودش نگه دارد، خودش کنترل کند و فقط به اندازهٔ لازم در اختیار صرافی‌ها، بانک‌ها و سرویس‌های آنلاین بگذارد. توکن KEY از سال ۲۰۱۸ در بازار معامله می‌شد. اما سلف کی در پاییز ۲۰۲۴ با دو پروژهٔ دیگر در «سینگولاریتی فایننس» (Singularity Finance) ادغام شد و KEY باید به توکن تازهٔ SFI تبدیل می‌شد. به همین دلیل امروز سلف کی بیشتر یک توکن قدیمی (Legacy) به حساب می‌آید تا پروژه‌ای فعال.

یادداشت وضعیت (مهر ۱۴۰۵): تا مهر ۱۴۰۵ خرید آنی، معامله در بازار حرفه‌ای، واریز و برداشت سلف کی (KEY) در ارزینجا فعال نیست. مهلت رسمی تبدیل KEY به SFI هم در ۱۷ اردیبهشت ۱۴۰۴ (۷ مه ۲۰۲۵) تمام شده است. این صفحه فقط برای آشنایی با پروژه و وضعیت فعلی آن است و توصیهٔ خرید یا سرمایه‌گذاری نیست.

سلف کی (KEY) چیست؟

سلف کی یک سیستم هویت دیجیتال بر پایهٔ بلاک چین بود. کاربر در آن مدارک هویتی‌اش (مثل گذرنامه، مدرک آدرس و اطلاعات شخصی) را در کیف پول خودش نگه می‌داشت، نه روی سرور یک شرکت. ایدهٔ اصلی این بود که فرایند احراز هویت یا KYC، که هر کاربر برای هر صرافی و بانک بارها تکرار می‌کند، یک بار انجام شود. بعد کاربر بتواند همان «ادعاهای تأییدشده» (Verifiable Claims) را با اجازهٔ خودش به سرویس‌های مختلف نشان دهد.

توکن KEY یک توکن ERC-20 روی اتریوم است و نقش «توکن کاربردی» را در این شبکه داشت. با KEY می‌شد به بازارچهٔ خدمات سلف کی دسترسی پیدا کرد، هزینهٔ خدمات تأیید و گواهی مدارک را پرداخت و برای استفاده از برخی امکانات شبکه توکن را استیک یا قفل کرد. CoinGecko سلف کی را در دسته‌های «شناسهٔ غیرمتمرکز» (DID) و «هوش مصنوعی» قرار داده است.

برای آشنایی بیشتر با مفهوم احراز هویت در صرافی‌ها می‌توانید راهنمای سطوح احراز هویت در ارزینجا را هم ببینید. این راهنما نشان می‌دهد چرا پروژه‌هایی مثل سلف کی سراغ ساده‌کردن KYC رفتند.

وضعیت فعلی سلف کی در سال ۲۰۲۶

مهم‌ترین نکته دربارهٔ سلف کی این است که دیگر یک پروژهٔ مستقل نیست. سه رویداد اصلی وضعیت فعلی آن را رقم زده‌اند:

ادغام در سینگولاریتی فایننس (SFI)

در ۱۵ اکتبر ۲۰۲۴ (۲۴ مهر ۱۴۰۳)، سه پروژهٔ SingularityDAO، Cogito Finance و SelfKey اعلام کردند که با هم ادغام می‌شوند و پروژهٔ تازه‌ای به نام Singularity Finance می‌سازند. هدف اعلام‌شدهٔ این پروژه ساخت یک شبکهٔ لایه دوم سازگار با EVM برای توکنیزه‌کردن دارایی‌ها در «اقتصاد هوش مصنوعی» بود. سه توکن SDAO، CGV و KEY هم قرار شد به یک توکن واحد به نام SFI تبدیل شوند. نقش سلف کی در این ادغام، ارائهٔ راهکار هویتی سازگار با مقررات (KYC) برای ورود کاربران به این بازارها اعلام شد.

رأی‌گیری جامعه از ۲۱ تا ۳۱ اکتبر ۲۰۲۴ برگزار شد. طبق اطلاعیهٔ ۸ نوامبر ۲۰۲۴، ۹۹٫۹ درصد رأی‌دهندگان KEY و ۹۵ درصد رأی‌دهندگان SDAO با ادغام موافقت کردند. این الگو شبیه ادغام سال ۲۰۲۴ پروژه‌های فچ ای آی، SingularityNET و اوشن پروتکل در قالب اتحاد ASI است.

نسبت تبدیل KEY به SFI

نسبت تبدیل در اطلاعیه‌های اولیهٔ ادغام چند بار تغییر کرد. ولی نسبت نهایی در مستندات رسمی Singularity Finance این است: ۸۰۰ توکن KEY برابر با ۱ توکن SFI. طبق همین مستندات، سهم دارندگان KEY کاملاً از خزانهٔ SFI تأمین می‌شد تا سهم دارندگان SDAO و CGV رقیق نشود. عرضهٔ اولیهٔ SFI پس از این فرایند هم ۲۴۱٬۲۱۵٬۸۴۶ توکن اعلام شد. تبدیل فقط روی شبکهٔ اتریوم و از درگاه رسمی Singularity Finance ممکن بود.

پایان مهلت مهاجرت

در مستندات رسمی آمده بود که پنجرهٔ تبدیل KEY از زمان عرضهٔ رسمی SFI به مدت ۹۰ روز باز می‌ماند. مهاجرت SDAO و CGV از ۶ فوریهٔ ۲۰۲۵ آغاز شد و Singularity Finance در حساب رسمی خود اعلام کرد که مهاجرت KEY به استخرهای SFI در ۷ مه ۲۰۲۵ بسته می‌شود. در منابعی که بررسی کردیم، اطلاعیه‌ای دربارهٔ تمدید یا امکان تبدیل دیرهنگام پیدا نشد.

اتراسکن هم روی صفحهٔ قرارداد KEY نوشته است که قرارداد توکن سلف کی به آدرس تازه‌ای منتقل شده است. یعنی قرارداد قدیمی KEY دیگر قرارداد اصلی پروژه شمرده نمی‌شود.

تاریخچهٔ سلف کی

سلف کی از دل یک کسب‌وکار واقعی در حوزهٔ احراز هویت بیرون آمد و برخلاف بسیاری از پروژه‌های دورهٔ ICO، تیمی با سابقهٔ اجرایی در همین حوزه داشت.

کی‌وای‌سی‌چین و بنیان‌گذار پروژه

سلف کی را شرکت KYC-Chain ساخت. این شرکت در هنگ‌کنگ مستقر بود و از سال ۲۰۱۳ در حوزهٔ «شناخت مشتری» فعالیت داشت. بنیان‌گذار و مدیرعامل KYC-Chain و بنیاد سلف کی ادموند لاول (Edmund Lowell) بود. به گفتهٔ خود او، ایدهٔ پروژه از تکرار کاغذبازی KYC در کسب‌وکار قبلی‌اش آمد: هر بار که شرکتی ثبت می‌کردند، بانک‌ها همان بررسی‌ها را از نو انجام می‌دادند. نام‌هایی که در برخی متن‌های قدیمی فارسی به‌عنوان بنیان‌گذاران سلف کی آمده، در منابع معتبر تأیید نمی‌شود.

فروش توکن در سال ۲۰۱۸

عرضهٔ اولیهٔ سکه (ICO) سلف کی در ژانویهٔ ۲۰۱۸ برگزار شد. پیش‌فروش خصوصی و عمومی پیش از آن انجام شده بود و مرحلهٔ عمومی از ۱۴ ژانویهٔ ۲۰۱۸ شروع شد. سقف فروش عمومی ۵٫۹۴ میلیون دلار بود. در مجموع، سلف کی حدود ۲۱٫۸ میلیون دلار جذب کرد و ۲ میلیارد KEY را به قیمت هر توکن ۰٫۰۱۵ دلار فروخت.

لیست و حذف از بایننس

صرافی بایننس در ۲۷ ژوئن ۲۰۱۸ معاملهٔ جفت‌های KEY/BTC و KEY/ETH را باز کرد. بعدها جفت KEY/USDT هم اضافه شد. ولی بایننس در ۲۶ نوامبر ۲۰۲۴، در بازبینی دوره‌ای دارایی‌ها، اعلام کرد KEY را همراه با چهار توکن دیگر حذف می‌کند. معاملهٔ KEY در بایننس در ۱۰ دسامبر ۲۰۲۴ (۲۰ آذر ۱۴۰۳) متوقف شد و پشتیبانی از برداشت آن تا ۱۲ فوریهٔ ۲۰۲۵ (۲۴ بهمن ۱۴۰۳) ادامه داشت. CoinGecko هم اکنون اعلام می‌کند که KEY در همهٔ صرافی‌های بزرگ از معامله خارج شده است.

سلف کی چگونه کار می‌کرد؟

معماری سلف کی بر سه نقش استوار بود: صاحب هویت (کاربر)، صادرکننده یا تأییدکننده (نهادی که درستی یک مدرک را گواهی می‌کند) و سرویس‌دهنده (صرافی، بانک یا ارائه‌دهندهٔ خدمات اقامت و ثبت شرکت). مدارک کاربر نزد خودش می‌ماند. تأییدکننده یک ادعای امضاشده صادر می‌کرد و سرویس‌دهنده به‌جای دریافت دوبارهٔ همهٔ مدارک، همان ادعا را بررسی می‌کرد. نقش بلاک چین در این میان، ثبت و قابل‌راستی‌آزمایی کردن این گواهی‌ها و پرداخت هزینه‌ها با KEY بود.

کیف پول سلف کی

نسخهٔ بتای کیف پول سلف کی در ژوئن ۲۰۱۸ برای ویندوز و مک عرضه شد. این کیف پول هم مدارک هویتی را به‌صورت امن نگه می‌داشت و هم از اتر، KEY و توکن‌های ERC-20 پشتیبانی می‌کرد. اتصال به کیف پول‌های سخت‌افزاری لجر و ترزور هم در آن پیش‌بینی شده بود. کاربر از داخل همین کیف پول می‌توانست به بازارچهٔ سلف کی برود و برای خدماتی مثل افتتاح حساب یا ثبت شرکت درخواست بدهد.

سلف کی آی‌دی و SelfKey DAO

در سال‌های پایانی فعالیت مستقل، پروژه به سمت ساختار غیرمتمرکز رفت و SelfKey DAO را راه انداخت. در اوت ۲۰۲۳ محصولی به نام SelfKey iD معرفی شد: یک سیستم تأیید هویت که از فیلترهای دانش صفر و بررسی سلفی با هوش مصنوعی استفاده می‌کرد تا هم داده‌های شخصی کمتری فاش شود و هم حساب‌های تکراری و ربات‌ها شناسایی شوند. در این ساختار، KEY برای دسترسی به خدمات پروتکل و «قفل‌کردن مدارک» به کار می‌رفت. توکن جداگانه‌ای به نام SELF هم برای حاکمیت DAO طراحی شده بود. پس از ادغام در Singularity Finance، اطلاعات رسمی تازه‌ای دربارهٔ ادامهٔ این دو محصول منتشر نشده است.

کاربردهای توکن KEY

طبق مستندات و بررسی‌های منتشرشده دربارهٔ سلف کی، توکن KEY در دوران فعالیت پروژه این کاربردها را داشت:

• پرداخت هزینهٔ خدمات: هزینهٔ تأیید، گواهی و ثبت مدارک هویتی با KEY پرداخت می‌شد.
• دسترسی به بازارچه: کاربران با KEY به خدماتی مثل افتتاح حساب بانکی، بیمه، اقامت و ثبت شرکت دسترسی پیدا می‌کردند.
• استیکینگ: کاربران، تأییدکننده‌ها و ارائه‌دهندگان خدمات برای حضور در بازارچه باید مقداری KEY استیک می‌کردند.
• قفل‌کردن مدارک در SelfKey DAO: در نسخهٔ DAO، کاربر برای اثبات انسان بودن و جلوگیری از هویت‌های جعلی، KEY را همراه مدارک خود قفل می‌کرد.

با پایان مهاجرت به SFI، این کاربردها عملاً به اکوسیستم Singularity Finance منتقل شده‌اند و KEY قدیمی دیگر نقش فعالی در پروژه ندارد.

توکنومیکس سلف کی

عرضهٔ کل KEY ثابت و حدود ۶ میلیارد توکن است. اتراسکن عرضهٔ کل قرارداد را کمی کمتر از ۶ میلیارد نشان می‌دهد. CoinGecko هم عرضهٔ در گردش را برابر با عرضهٔ کل ثبت کرده است. یعنی توکن تازه‌ای برای آزادسازی باقی نمانده است.

مشخصات فنی و قرارداد هوشمند KEY

آدرس قرارداد اصلی KEY روی اتریوم 0x4cc19356f2d37338b9802aa8e8fc58b0373296e7 است و می‌توانید آن را در اکسپلورر اتراسکن ببینید. CoinGecko یک نسخهٔ KEY روی شبکهٔ پالیگان هم ثبت کرده است. همیشه پیش از هر انتقال، آدرس قرارداد را از منبع معتبر چک کنید. توکن‌های جعلی با نام و نماد مشابه روی شبکه‌های مختلف زیادند.

نکتهٔ مهم این است که اتراسکن روی همین صفحه اعلام کرده قرارداد توکن سلف کی به آدرس دیگری مهاجرت کرده است. پس هر پیشنهادی برای «خرید ارزان KEY» در بازارهای کم‌حجم را باید با احتیاط بسیار بررسی کرد.

سلف کی در مقایسه با پروژه‌های هویت دیجیتال دیگر

سلف کی یکی از نخستین پروژه‌هایی بود که سراغ «هویت خودمختار» روی بلاک چین رفت. پروژه‌های دیگری هم در همین حوزه فعال‌اند و رویکردشان متفاوت است:

• سیویک (CVC): یکی دیگر از پروژه‌های قدیمی احراز هویت روی بلاک چین با تمرکز بر تأیید هویت قابل‌استفادهٔ دوباره.
• ورلد کوین (WLD): «اثبات انسان بودن» را با اسکن عنبیه و شناسهٔ World ID دنبال می‌کند.
• اسپیس آی‌دی (ID): روی نام‌ها و دامنه‌های وب ۳ به‌عنوان بخشی از هویت دیجیتال کار می‌کند.

تفاوت اصلی سلف کی تمرکزش بر KYC سازگار با مقررات برای خدمات مالی و حقوقی بود. همین تخصص هم دلیل اصلی حضورش در ادغام Singularity Finance شد.

وضعیت سلف کی در ارزینجا

سلف کی در فهرست ارزهای ارزینجا ثبت شده است، اما تا مهر ۱۴۰۵ خرید آنی، بازار حرفه‌ای، واریز و برداشت KEY در ارزینجا فعال نیست. با توجه به حذف KEY از صرافی‌های بزرگ و پایان مهاجرت آن به SFI، پیشنهاد می‌کنیم پیش از هر تصمیمی، وضعیت لحظه‌ای ارزها را در صفحهٔ بازار ارزینجا ببینید.

اگر به حوزهٔ هوش مصنوعی و هویت دیجیتال علاقه دارید، می‌توانید ارزهای فعال این حوزه را در ارزینجا بررسی کنید. برای شروع، راهنمای شروع کار با ارزینجا و صفحهٔ کارمزدها را ببینید. پاسخ پرسش‌های رایج دربارهٔ ارزها هم در سؤالات ارزها آمده است.

اگر هنوز توکن KEY دارید چه کنید؟

اگر هنوز KEY در کیف پول خود دارید، این نکته‌ها را در نظر بگیرید:

1. اطلاعیه‌های رسمی را بخوانید: وضعیت تبدیل را فقط از مستندات رسمی Singularity Finance و کانال‌های رسمی آن پیگیری کنید.
2. مراقب کلاهبرداری باشید: پس از ادغام‌ها، سایت‌های جعلی «مهاجرت» زیاد می‌شوند. هرگز عبارت بازیابی (Seed Phrase) کیف پول را در هیچ سایتی وارد نکنید.
3. دامنهٔ قدیمی را باز نکنید: دامنهٔ قدیمی سلف کی در زمان نگارش این متن به سایتی نامرتبط هدایت می‌شود. پس آن را منبع معتبری برای مهاجرت ندانید.
4. به نقدشوندگی توجه کنید: با حذف KEY از صرافی‌های بزرگ، حجم معاملات آن بسیار کم شده و قیمت‌های نمایش‌داده‌شده در سایت‌های داده می‌تواند گمراه‌کننده باشد.

برای آشنایی بیشتر با امنیت کیف پول، بخش سؤالات امنیتی ارزینجا و سؤالات کیف پول را ببینید.

ریسک‌ها و نکات مهم دربارهٔ سلف کی

سلف کی نمونهٔ روشنی از پروژه‌هایی است که با ادغام، حذف از صرافی‌ها و تغییر توکن روبه‌رو شده‌اند. مهم‌ترین ریسک‌ها این‌هاست:

• پایان عمر توکن: با تبدیل KEY به SFI، توکن قدیمی دیگر پشتوانهٔ توسعه ندارد.
• نقدشوندگی بسیار کم: CoinGecko ارزش بازار KEY را تنها چند ده هزار دلار نشان می‌دهد و معاملهٔ آن در صرافی‌های بزرگ متوقف شده است.
• داده‌های قیمتی نامعتبر: در بازارهای کم‌حجم، چند معاملهٔ کوچک قیمت را جابه‌جا می‌کند و درصدهای رشد یا افت ناگهانی معنای واقعی ندارد.
• ریسک‌های مقرراتی حوزهٔ هویت: پروژه‌های هویت دیجیتال با داده‌های حساس کار می‌کنند و به قوانین حریم خصوصی کشورها وابسته‌اند.

جمع‌بندی

سلف کی (KEY) یکی از پروژه‌های پیشگام هویت دیجیتال خودمختار بود. تیمی با سابقهٔ واقعی در KYC آن را ساخت، در ICO سال ۲۰۱۸ حدود ۲۱٫۸ میلیون دلار جذب کرد و سال‌ها در بایننس معامله شد. با این حال، KEY در دسامبر ۲۰۲۴ از بایننس حذف شد، پروژه در Singularity Finance ادغام شد و مهلت تبدیل KEY به SFI با نسبت ۸۰۰ به ۱ در مه ۲۰۲۵ به پایان رسید. امروز KEY توکنی قدیمی با نقدشوندگی بسیار کم است و در ارزینجا هم امکان معامله، واریز یا برداشت آن وجود ندارد. اگر به این حوزه علاقه دارید، پروژه‌های فعال هویت دیجیتال و هوش مصنوعی را بررسی کنید. برای شناخت پایه‌ای بازار هم صفحه‌های بیت کوین و تتر نقطهٔ شروع خوبی‌اند.