ارز دیجیتال سولار (Solar) با نماد SXP توکن بومی یک بلاکچین لایه یک و متنباز به همین نام است. ریشهٔ آن به پروژهٔ پرداخت سوایپ (Swipe) برمی‌گردد و اسلاگ این صفحه هم به همین دلیل swipe است. سوایپ در سال ۲۰۲۰ به مالکیت بایننس درآمد. بعدتر پروژه به سولار تغییر نام داد و روی شبکهٔ مستقل خودش رفت. این صفحه سولار را معرفی میکند: از تاریخچه و فناوری تا وضعیت امروز پروژه که در سالهای ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶ با حذف از صرافیهای بزرگ و توقف توسعه همراه بوده است.
یادداشت وضعیت (آبان ۱۴۰۵): خرید آنی، بازار حرفهای، واریز و برداشت سولار (SXP) در ارزینجا فعال نیست. بایننس هم معاملهٔ SXP را از ۱ آوریل ۲۰۲۶ (۱۲ فروردین ۱۴۰۵) متوقف کرد. پیش از هر تصمیمی، وضعیت تازه را در صفحهٔ بازار ارزینجا ببینید.
سولار (SXP) چیست؟
سولار یک بلاکچین لایه یک است که برای پرداخت و جابه‌جایی همتا به همتای دارایی ساخته شد. شبکه با سازوکار اثبات سهام نمایندگیشده (DPoS) کار میکند. در این مدل، دارندگان SXP با رأی خود ۵۳ «تولیدکنندهٔ بلاک» (Block Producer) را انتخاب می‌کنند. این تولیدکنندهها پیشتر «نماینده» (Delegate) نام داشتند و بهنوبت بلاک میسازند. هستهٔ نرم‌افزاری سولار انشعابی از ARK Core است؛ همان پایه‌ای که شبکهٔ آرک (ARK) روی آن ساخته شده است.
SXP در این شبکه سه نقش دارد: پرداخت کارمزد تراکنش، رأیدادن برای انتخاب تولیدکنندگان بلاک، و دریافت پاداش از راه رأی‌دهی و مشارکت در امنیت شبکه.
سولار در یک نگاه
| ویژگی | مقدار |
|---|---|
| نام و نماد | سولار (Solar) – SXP |
| نام پیشین | سوایپ (Swipe) |
| نوع شبکه | بلاکچین لایه یک و متنباز، انشعاب از ARK Core |
| سازوکار اجماع | اثبات سهام نمایندگیشده (DPoS) با ۵۳ تولیدکنندهٔ بلاک |
| زمان بلاک | ۸ ثانیه |
| راه‌اندازی شبکهٔ اصلی | ۲۸ مارس ۲۰۲۲ |
| مهاجرت توکن | یک به یک از ERC20/BEP2/BEP20، مه ۲۰۲۳ |
| نهاد پشتیبان | بنیاد بلاکچین سولار، استونی (دسامبر ۲۰۲۱) |
| وضعیت ۲۰۲۶ | حذف از بایننس (۱ آوریل ۲۰۲۶)، توقف به‌روزرسانی‌های پروتکل |
سولار را با کدام پروژه‌ها اشتباه نگیریم؟
نام «سولار» با چند پروژهٔ دیگر هم‌خوانی دارد و همین باعث سردرگمی میشود. سولار (SXP) ربطی به سولانا (SOL) ندارد. سولانا بلاکچینی جدا با فناوری و تیم متفاوت است. پروژه‌های قدیمی‌تری هم با نام SolarCoin و نمادهای دیگر وجود دارند که آن‌ها هم به SXP مربوط نیستند. هنگام جستجو یا انتقال، همیشه به نماد SXP و شبکهٔ اصلی سولار دقت کنید. ارسال توکن به شبکه یا قرارداد اشتباه معمولاً به از دست رفتن دارایی می‌انجامد.
نکتهٔ دیگر این است که در بسیاری از سایت‌ها هنوز نام قدیمی Swipe کنار SXP دیده میشود. هر دو نام دربارهٔ یک دارایی‌اند، اما توکنهای قدیمی روی اتریوم و زنجیرهٔ بایننس با SXP امروزیِ شبکهٔ سولار یکی نیستند.
تاریخچهٔ سولار: از سوایپ تا شبکهٔ مستقل
دوران سوایپ و خرید به‌دست بایننس
سوایپ یک پلتفرم پرداخت ارز دیجیتال بود که کیف پول و کارت‌های پرداخت متصل به شبکهٔ ویزا ارائه می‌داد. توکن SXP در آن زمان روی شبکه‌های اتریوم (ERC20) و زنجیرهٔ بایننس (BEP2 و BEP20) منتشر شده بود. بایننس در سال ۲۰۲۰ سوایپ را خرید و زیرساخت آن را به خدمات پرداخت خود وصل کرد. بنیان‌گذاران سوایپ را جوسلیتو لیزاروندو (Joselito Lizarondo) و ناییم ویلمس (Nayiem Willems) معرفی می‌کنند.
بنیاد بلاکچین سولار
بنا بر وبسایت رسمی پروژه، بنیاد بلاکچین سولار (Solar Blockchain Foundation) در دسامبر ۲۰۲۱ در استونی تأسیس شد. این اتفاق پس از واگذاری باقی سهام سوایپ رخ داد. بنیاد خود را سازمانی غیرانتفاعی معرفی میکند که از بلاکچین سولار و فناوری‌های مرتبط با آن حمایت میکند.
راه‌اندازی شبکهٔ اصلی و مهاجرت توکن
شبکهٔ اصلی (مِین‌نت) سولار در ۲۸ مارس ۲۰۲۲ به‌عنوان انشعابی از ARK Core راه افتاد. بایننس در ۲۸ مارس ۲۰۲۳ اعلام کرد از مهاجرت توکن پشتیبانی میکند. طبق این اطلاعیه، همهٔ SXPهای قدیمی روی شبکه‌های ERC20، BEP2 و BEP20 با نسبت یک به یک به SXP شبکهٔ سولار تبدیل می‌شدند. در بهروزرسانی بعدی، بایننس واریز و برداشت روی شبکه‌های قدیمی را از ۱۵ مه ۲۰۲۳ بست و واریز و برداشت روی شبکهٔ اصلی سولار را باز کرد. نماد SXP بدون تغییر ماند.
فناوری و ویژگی‌های فنی شبکهٔ سولار
طبق وایت‌پیپر فوریهٔ ۲۰۲۲ و وبسایت رسمی، ویژگی‌های اصلی شبکه این‌ها هستند:
- اجماع DPoS با ۵۳ تولیدکنندهٔ بلاک: در هر دور ۵۳ بلاک ساخته میشود و هر تولیدکننده یک بلاک می‌سازد.
- زمان بلاک ۸ ثانیه: تراکنش‌ها نسبت به شبکه‌هایی مثل بیت کوین خیلی زودتر در بلاک ثبت می‌شوند.
- امضای Schnorr طبق استاندارد BIP340: همان طرح امضایی که بیت کوین در بهروزرسانی Taproot به کار گرفت.
- سوزاندن بخشی از کارمزد: بخشی از کارمزد هر تراکنش از چرخه خارج میشود.
- متنباز بودن: کد پروژه در گیت‌هاب سولار منتشر شده است.
تولیدکنندگان بلاک و رأی‌دهی
در DPoS، کاربر توکن خود را قفل نمی‌کند و به کسی هم نمی‌سپارد. فقط با موجودی کیف پولش به یک یا چند تولیدکنندهٔ بلاک رأی می‌دهد. تولیدکنندگانی که بیشترین رأی را دارند وارد فهرست ۵۳ نفره می‌شوند. بسیاری از آن‌ها بخشی از پاداش خود را با رأی‌دهندگان تقسیم می‌کنند. رأی هر کاربر به اندازهٔ موجودی SXP او وزن دارد. کاربر هر وقت بخواهد می‌تواند رأیش را به تولیدکنندهٔ دیگری بدهد. همین امکان قرار است تولیدکنندگان را به کار درست و شفاف وادار کند؛ اگر نودی از کار بیفتد یا پاداش را منصفانه تقسیم نکند، رأی‌دهندگان می‌توانند او را از فهرست بیرون کنند. البته کارآمدی این سازوکار به مشارکت فعال جامعه بستگی دارد و در شبکه‌های کوچک، تمرکز رأی در دست چند دارندهٔ بزرگ رایج است. این مدل در شبکه‌هایی مثل ایاس (EOS) و لیسک هم دیده میشود.
پاداش تولید بلاک
وایت‌پیپر سولار برای هر دور ۵۳ بلاکی، ۵۳۰ SXP پاداش در نظر گرفته که میان تولیدکنندگان تقسیم میشود. این پاداش منبع اصلی عرضهٔ تازهٔ SXP است. بخشی از آن هم با سوزاندن کارمزدها جبران میشود.
کاربردهای توکن SXP
- پرداخت کارمزد برای انتقال و هر تراکنش دیگر روی شبکهٔ سولار.
- رأی‌دهی و حاکمیت: انتخاب تولیدکنندگان بلاک و در نتیجه اثرگذاری بر امنیت و مسیر شبکه.
- دریافت پاداش از تولیدکنندگانی که سهمی از پاداش بلاک را به رأی‌دهندگان میدهند.
- انتقال ارزش همتا به همتا با کارمزد کم و تأیید سریع.
رابطهٔ سولار و بایننس
بایننس تا مدت‌ها بزرگ‌ترین بازار SXP بود. در کنار پشتیبانی از مهاجرت، بنیاد سولار متن یک «توافق مبادلهٔ توکن» با بایننس را در وبسایت خود منتشر کرده است. طبق این متن، بر اساس توافقی در ۱۸ ژوئیهٔ ۲۰۲۳، قرار بود ۳۱٫۲ میلیون SXP به‌صورت ماهانه و در بسته‌های ۶۰۰ هزار تایی به بایننس آزاد شود. بنا بر همین سند، تا زمان تنظیم آن ۱۳٫۲ میلیون SXP آزاد شده و ۱۸ میلیون باقی مانده بود. بنیاد در روایت خودش می‌گوید شرایط بایننس برای ادامهٔ همکاری را نپذیرفته است. این روایتِ یک طرف ماجراست و بایننس جزئیات آن را تأیید نکرده است.
وضعیت سولار در ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶
حذف از صرافیهای کره جنوبی
سه صرافی بزرگ کره جنوبی، یعنی آپبیت، بیتسام و کوینوان، پشتیبانی از SXP را قطع کردند. آن‌ها علت را ناتوانی پروژه در رفع دلایل برچسب «دارایی پرهشدار» اعلام کردند؛ به‌ویژه افشا نکردن به‌موقع اطلاعات مهم و نبود شفافیت در تغییرات اساسی پروژه.
حذف از بایننس
بایننس در ۱۸ مارس ۲۰۲۶ اعلام کرد معاملهٔ SXP را همراه با هفت توکن دیگر، از جمله لوپرینگ (LRC)، از ۱ آوریل ۲۰۲۶ متوقف میکند. علت اعلام‌شده نقدشوندگی و حجم معاملات پایین در بازبینی دوره‌ای بود. قیمت SXP بعد از این خبر به زیر یک سنت رسید و چند روز نوسان‌های بسیار شدیدی داشت.
توقف توسعه
بنیاد سولار این دوره را «جمعکردن پروژه در ۲۰۲۵ تا ۲۰۲۶» مینامد. به گفتهٔ بنیاد، بهروزرسانی Core 5.0 روی شبکهٔ آزمایشی تا حدود ۹۰ درصد پیش رفته بود اما منتشر نشد. بنیاد اعلام کرده بهروزرسانی دیگری برای پروتکل برنامهریزی نشده است. طبق گزارش‌ها، شبکه هنوز بلاک تولید میکند. معاملهٔ SXP هم فقط در چند بازار کوچک با نقدشوندگی کم ادامه دارد.
پیش از تصمیم‌گیری دربارهٔ SXP چه چیزهایی را بررسی کنیم؟
وقتی یک پروژه از صرافیهای بزرگ حذف میشود و تیمش توقف توسعه را اعلام میکند، چند پرسش ساده می‌تواند جلوی تصمیم‌های پرهزینه را بگیرد:
- کجا معامله میشود؟ فهرست بازارهای فعال و حجم واقعی آن‌ها را در سایت‌های داده‌ای مثل کوین‌مارکت‌کپ ببینید. حجم کم یعنی فاصلهٔ زیاد میان قیمت خرید و فروش.
- شبکه هنوز کار میکند؟ فعال بودن تولیدکنندگان بلاک و ثبت تراکنش‌ها را از کاوشگر شبکه بررسی کنید.
- بنیاد چه می‌گوید؟ آخرین اطلاعیه‌ها را فقط از وبسایت و کانالهای رسمی بخوانید، نه از شایعه‌ها.
- توکن شما روی کدام شبکه است؟ SXP قدیمی (ERC20 یا BEP20) و SXP شبکهٔ سولار دو دارایی جدا در کیف پول‌اند.
این فهرست توصیهٔ مالی نیست و فقط کمک میکند تصویر دقیق‌تری از وضعیت پروژه داشته باشید. برای آشنایی بیشتر با مفاهیم پایه، پرسش‌های پرتکرار دربارهٔ ارزها را هم ببینید.
نقاط قوت و ضعف سولار
نقاط قوت
- شبکه‌ای مستقل با زمان بلاک کوتاه (۸ ثانیه) و کارمزد کم برای انتقال‌های ساده.
- کد متنباز و ریشه‌دار در ARK Core، که سال‌ها در شبکه‌های دیگر آزموده شده است.
- سازوکار رأی‌دهی بدون قفل کردن توکن، که مشارکت در امنیت شبکه را برای کاربر عادی ساده میکند.
- سوزاندن بخشی از کارمزدها که بخشی از تورم پاداش بلاک را جبران میکند.
نقاط ضعف
- توقف توسعه و نبود برنامه برای به‌روزرسانی‌های بعدی، به گفتهٔ خود بنیاد.
- حذف از بزرگ‌ترین صرافیهای جهان و کره جنوبی و در نتیجه نقدشوندگی بسیار پایین.
- انتقادهای صرافیهای کره‌ای دربارهٔ شفافیت و افشای اطلاعات.
- اختلاف عمومی میان بنیاد و بایننس بر سر توافق آزادسازی توکن، که ابهام عرضهٔ آینده را بیشتر میکند.
- اکوسیستم کوچک برنامه‌ها و نبود کاربرد گسترده در دنیای واقعی، در مقایسه با شبکه‌هایی مثل کاردانو.
ریسک‌های نگهداری سولار
- نقدشوندگی بسیار کم: با خروج از بایننس و صرافیهای کره‌ای، فروش مقدار زیاد SXP بدون افت شدید قیمت دشوار است.
- توقف توسعه: بدون بهروزرسانی، رفع باگ‌ها و ایمن‌سازی شبکه در درازمدت تضمینی ندارد.
- تمرکز امنیت: امنیت DPoS به فعال ماندن تولیدکنندگان بلاک بستگی دارد. با کاهش ارزش توکن، انگیزهٔ اجرای نود هم کم میشود.
- نوسان شدید قیمت: در بازارهای کم‌عمق، چند سفارش کوچک هم می‌تواند قیمت را چند ده درصد جابه‌جا کند.
قیمت سولار و عوامل اثرگذار بر آن
SXP در دورهٔ صعودی ۲۰۲۱ به حدود ۵٫۸ دلار رسید. اما پس از خبرهای ۲۰۲۶ با کسری از یک سنت معامله شد. مهم‌ترین عوامل اثرگذار بر قیمت امروز سولار این‌ها هستند:
- اضافه یا حذف شدن از صرافی‌ها؛
- هر خبری از بنیاد سولار دربارهٔ آیندهٔ شبکه؛
- عرضهٔ توکنهای قفل‌شده یا باقی‌مانده در توافق‌ها؛
- وضعیت کلی بازار و حرکت ارزهای بزرگ مثل بیت کوین و اتریوم.
سولار در مقایسه با پروژه‌های مشابه
سولار از نظر فنی بیشترین شباهت را به آرک دارد، چون از هستهٔ آن انشعاب گرفته است. از نظر هدف، یعنی پرداخت سریع و ارزان، با شبکه‌هایی مثل ترون هم مقایسه میشود. تفاوت اصلی امروز در وضعیت توسعه و نقدشوندگی است. این شبکه‌ها هنوز توسعه‌دهندهٔ فعال و بازارهای عمیق دارند، ولی توسعهٔ سولار متوقف شده است. توکن بایننس کوین (BNB) هم که روزگاری کنار SXP در اکوسیستم پرداخت بایننس قرار داشت، مسیر کاملاً جدایی رفته است.
کیف پول و نگهداری SXP
SXP امروز روی شبکهٔ اصلی سولار قرار دارد. توکنهای ERC20 و BEP20 قدیمی سوایپ دیگر در صرافیهایی که مهاجرت کرده‌اند پذیرفته نمی‌شوند. بنا بر وبسایت سولار، درگاه مهاجرت پروژه هم در ژوئیهٔ ۲۰۲۳ بسته شد. پس اگر هنوز SXP قدیمی دارید، پیش از هر اقدامی وضعیت آن را از منابع رسمی پروژه بپرسید. برای آشنایی با واریز و برداشت در ارزینجا هم میتوانید راهنمای کیف پول و واریز و برداشت را بخوانید.
خرید و فروش سولار در ارزینجا
همان‌طور که در یادداشت ابتدای صفحه آمد، تا آبان ۱۴۰۵ خرید آنی، معامله در بازار حرفهای، واریز و برداشت SXP در ارزینجا فعال نیست. اگر این وضعیت تغییر کند، در همین صفحه و در بازار ارزینجا اعلام میشود. برای آشنایی کلی با روش‌های معامله در ارزینجا (برای ارزهای فعال)، راهنمای معاملهٔ OTC و راهنمای بازار حرفهای را ببینید. اگر به ارزهای پرداخت با نقدشوندگی بالا علاقه دارید، تتر و ترون از گزینه‌های پرمعامله در ارزینجا هستند.
منابع رسمی سولار
- وبسایت رسمی بنیاد سولار
- وایت‌پیپر سولار (فوریهٔ ۲۰۲۲)
- گیت‌هاب شبکهٔ سولار
- صفحهٔ سولار در کوین‌مارکت‌کپ
جمع‌بندی
سولار (SXP) کار خود را با نام سوایپ و به‌عنوان یک پروژهٔ پرداخت آغاز کرد. پس از خرید به‌دست بایننس، به یک بلاکچین DPoS مستقل با ۵۳ تولیدکنندهٔ بلاک و زمان بلاک ۸ ثانیه تبدیل شد. اما در ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶ با حذف از صرافیهای کره جنوبی و بایننس، و توقف توسعه به گفتهٔ خود بنیاد، به پروژه‌ای کمنقدشونده با آینده‌ای نامعلوم بدل شد. اگر SXP دارید یا به آن فکر می‌کنید، ریسک بالای آن را جدی بگیرید. معاملهٔ این ارز در ارزینجا هم فعلاً فعال نیست.