تون ویور (Tonviewer) کاوشگر عمومی بلاک چین TON است که با وارد کردن آدرس کیف پول، هش تراکنش یا نام دامنهٔ .ton، وضعیت تراکنش، موجودی، توکن‌ها، NFTها و قراردادهای هوشمند را نشان می‌دهد. این سایت را تیم Keeper (تون‌کیپر سابق) اداره می‌کند و برای دیدنش به ثبت‌نام یا اتصال کیف پول نیازی ندارید.
اگر گرام (تون کوین سابق) یا یکی از توکن‌های اکوسیستم تلگرام را جابه‌جا می‌کنید، دیر یا زود به این کاوشگر سر می‌زنید. مثلاً وقتی برداشتی انجام داده‌اید و کیف مقصد هنوز چیزی نشان نمیدهد. در این راهنما یاد می‌گیرید صفحهٔ تراکنش و آدرس را درست بخوانید، بفهمید چرا تراکنشی که «موفق» نوشته شده گاهی به مقصد نرسیده، و با همین ابزار توکن تقلبی را تشخیص دهید.
تون ویور چه اطلاعاتی نشان می‌دهد؟
هر کاوشگر بلاک چین در اصل یک موتور جست‌وجو برای دفتر کل عمومی شبکه است. اگر با این مفهوم آشنا نیستید، اول اکسپلورر بلاک چین و کاربردهای آن را بخوانید. تون ویور همین کار را مخصوص شبکهٔ TON و ارتباطش با تلگرام انجام می‌دهد. طبق مستندات رسمی TON، کاوشگرها داده را از API لایت‌سرورها و از ایندکسری می‌گیرند که تراکنش‌های مرتبط را به هم وصل می‌کند.
در صفحهٔ اصلی tonviewer.com (بازدید ۱۹ آبان ۱۴۰۵) این بخش‌ها دیده می‌شود:
- آمار زندهٔ شبکه: قیمت گرام، ارزش بازار و تعداد تراکنش در ثانیه (TPS).
- جست‌وجو: آدرس کیف پول، هش تراکنش، قرارداد توکن یا دامنهٔ TON DNS.
- کاتالوگ اکوسیستم: کیف پول‌ها، صرافی‌های غیرمتمرکز، اپ‌های دیفای، بازی‌ها، توکن‌ها و کلکسیون‌های NFT.
- برچسب آدرس‌ها: دسته‌هایی مثل صرافی‌ها، ولیدیتورها و آدرس‌های تعلیق‌شده.
- حراج‌ها: دامنه‌های .ton و نام‌های کاربری تلگرام.
- صفحه‌های سیستمی: Radar، آخرین بلاک‌ها، آخرین تراکنش‌ها، استیکینگ و پیکربندی شبکه.
پانویس سایت «© 2022-2026 Keeper» است و به سایت کیف پول Keeper لینک می‌دهد. TonAPI، سرویس داده‌ای همین تیم، هم این سایت را ابزار دیدن تراکنش‌ها، قراردادها، NFTها و جتون‌ها معرفی می‌کند. آن کیف پول را در آموزش کیف پول Tonkeeper بررسی کرده‌ایم.
چطور یک تراکنش را در تون ویور پیدا و چک کنیم؟
فرض کنید از کیف پول شخصی خود مقداری گرام به حساب صرافی فرستاده‌اید و می‌خواهید مطمئن شوید روی شبکه ثبت شده است. این گام‌ها را بروید:
- هش یا آدرس را کپی کنید. در تاریخچهٔ کیف پول روی تراکنش بزنید و گزینهٔ دیدن در کاوشگر یا کپی هش را بزنید. اگر هش را ندارید، آدرس خودتان هم کافی است.
- در tonviewer.com جست‌وجو کنید. آدرس یا هش را در نوار جست‌وجو بچسبانید. فقط آدرسی را که خودتان تایپ کرده‌اید باز کنید، نه لینکی که کسی در چت فرستاده است.
- خلاصه را بخوانید. نوع عملیات (مثلاً ارسال گرام یا توکن)، مبلغ، فرستنده، گیرنده، زمان و کارمزد شبکه.
- زنجیرهٔ پیام‌ها را دنبال کنید. اگر تراکنش چند مرحله دارد، نمای درختی یا جزئیات را باز کنید و ببینید آخرین حلقه به حساب گیرنده رسیده است یا نه.
- کامنت یا ممو را تطبیق دهید. اگر صرافی برای واریز کامنت خواسته بود، در جزئیات پیام ببینید همان متن ثبت شده باشد.
- هش را نگه دارید. اگر واریز دیر رسید، همین هش مهم‌ترین مدرک شما برای پیگیری است.
پیگیری برداشت از صرافی با تون ویور
حالت برعکس هم زیاد پیش می‌آید: از صرافی برداشت زده‌اید و کیف پول شما هنوز موجودی تازه را نشان نمیدهد. صرافی‌ها معمولاً بعد از ارسال، هش تراکنش را در تاریخچهٔ برداشت می‌گذارند. همان هش را در تون ویور جست‌وجو کنید و ببینید گیرندهٔ نهایی دقیقاً آدرس شماست یا نه. اگر تراکنش به آدرس درست رسیده ولی اپ کیف پول چیزی نشان نمیدهد، مشکل از نمایش اپ است، نه از شبکه. گاهی کیف پول نسخهٔ دیگری از قرارداد را باز کرده یا هنوز به‌روز نشده است. در این حالت آدرس کیف را مستقیم در تون ویور باز کنید؛ موجودی واقعی همان است که آنجا می‌بینید.
یک نکتهٔ فنی: هشی که بعضی اپ‌ها بلافاصله بعد از ارسال نشان میدهند، هش «پیام خارجی» است، نه هش تراکنش نهایی. اگر با آن نتیجه‌ای نگرفتید، آدرس کیف پول خودتان را جست‌وجو کنید و تراکنش را در تاریخچه پیدا کنید.
چرا تراکنش موفق است ولی دارایی نرسیده؟
این رایج‌ترین سؤال کاربران TON است و دلیلش طراحی خود شبکه است. در بیت کوین یا اتریوم معمولاً یک انتقال یعنی یک تراکنش. TON ناهمگام کار می‌کند: هر حساب قرارداد هوشمند خودش را دارد و یک عملیات میتواند زنجیرهای از پیام‌ها و تراکنش‌ها روی چند حساب بسازد. هر حلقهٔ این زنجیره هم جداگانه موفق یا ناموفق می‌شود.
trace و پیام‌های زنجیرهای
به این زنجیره trace می‌گویند. مستندات TON صریح می‌گوید موفق بودن تراکنش فرستنده فقط یعنی پیام فرستاده شده است. برای انتقال باید تراکنش سمت گیرنده را هم چک کنید. همین مستندات هشدار می‌دهد که برچسب خلاصهٔ عملیات ثابت نمی‌کند همهٔ مراحل موفق بوده‌اند.
در عمل سه حالت پیش می‌آید:
- همهٔ حلقه‌ها سبزند: دارایی رسیده است. اگر صرافی هنوز واریز را نشان نمیدهد، احتمالاً کامنت جا افتاده یا اشتباه بوده است.
- یکی از حلقه‌های میانی ناموفق است: این حالت بیشتر در انتقال توکن‌ها (جتون‌ها) دیده می‌شود. همان حلقه را باز کنید و فازهای اجرا (compute و action) و جریان دارایی را ببینید تا بفهمید دارایی به کجا رفته است.
- تراکنش پیدا نمی‌شود: چند دقیقه بعد دوباره بگردید. نبودن تراکنش در کاوشگر را فوراً به معنی شکست نگیرید.
صفحهٔ آدرس و قرارداد را چطور بخوانیم؟
وقتی آدرسی را باز می‌کنید، بالای صفحه موجودی، وضعیت و نوع قرارداد را می‌بینید و پایین‌تر چند زبانه. جدول زیر بر اساس صفحهٔ یک قرارداد توکن (۱۹ آبان ۱۴۰۵) تنظیم شده است:
در صفحهٔ قرارداد اصلی یک توکن، زبانهٔ Holders هم هست که تعداد و فهرست دارندگان را نشان می‌دهد. این همان چیزی است که برای سنجش اعتبار یک توکن لازم دارید.
نام GRAM (prev. TON) در تون ویور یعنی چه؟
از ۱۵ ژوئن ۲۰۲۶ (۲۵ خرداد ۱۴۰۵) نام کوین بومی شبکه پس از رأی جامعه از تون کوین به گرام (GRAM) تغییر کرد. نام شبکه The Open Network ماند و موجودی‌ها، آدرس‌ها و قراردادها دست نخوردند. جزئیات را در مقالهٔ تغییر نام تون کوین به گرام نوشته‌ایم.
کاوشگر هم موجودی را به شکل «GRAM (prev. TON)» نشان می‌دهد. پس اگر روی آدرس قدیمی‌تان به‌جای TON کلمهٔ GRAM دیدید، دارایی‌تان عوض نشده است. هر پیامی که بگوید برای «تبدیل TON به GRAM» باید جایی کیف پول وصل کنید یا توکن بفرستید، کلاهبرداری است، چون این تغییر به هیچ اقدامی از طرف دارنده نیاز نداشت.
ابزارهای پیشرفته و نسخهٔ تست‌نت تون ویور
بیشتر کاربران فقط با جست‌وجو کار دارند، ولی منوی ابزارهای سایت برای کاربر حرفه‌ای و برنامه‌نویس امکانات بیشتری دارد:
- Wallet Address: نسخه‌های مختلف قرارداد کیف پول را برای یک کلید نشان می‌دهد. وقتی موجودی در کیف پول دیده نمی‌شود و فکر می‌کنید نسخهٔ کیف عوض شده، به کار می‌آید.
- TON DNS: جست‌وجو و مدیریت دامنه‌های .ton.
- Transaction Builder: ساخت و شبیه‌سازی تراکنش پیش از ارسال.
- BoC Printer و BoC decoder: رمزگشایی داده‌های خام (Bag of Cells) که پیام‌ها و قراردادهای TON با آن ذخیره می‌شوند.
برای شبکهٔ آزمایشی هم نسخهٔ جدایی در testnet.tonviewer.com هست. توکن‌های تست‌نت ارزش واقعی ندارند. اگر کسی رسید تراکنشی از این دامنه برایتان فرستاد و آن را پرداخت واقعی جا زد، فریب نخورید.
یک اصلاح لازم: در بعضی منابع فارسی از «افزونهٔ رسمی کروم Tonviewer» حرف زده شده است. تنها افزونهٔ هم‌نام در فروشگاه کروم را یک توسعه‌دهندهٔ شخص ثالث ساخته، آخرین به‌روزرسانی‌اش ژوئیهٔ ۲۰۲۴ بوده و حدود ۱۰ کاربر دارد. برای امنیت، به‌جای نصب افزونه، خود سایت را نشانه‌گذاری (بوکمارک) کنید.
تون ویور با کاوشگرهای دیگر TON چه فرقی دارد؟
تون ویور تنها کاوشگر این شبکه نیست. Tonscan گزینهٔ شناخته‌شدهٔ دیگری است و نسخهٔ تست‌نت هم دارد. مستندات فعلی TON هم Actonscan را اکسپلورر رسمی و متنباز برای توسعهدهندگان قراردادها معرفی می‌کند. Actonscan ابزارهایی مثل دیباگر تراکنش و شبیه‌ساز پیام دارد. تفاوت‌ها خلاصه این است:
- تون ویور: رابط سادهتر، برچسب آدرس‌ها، نمایش خوانای رویدادها؛ مناسب کاربر عادی و پیگیری واریز و برداشت.
- Actonscan: تمرکز بر جزئیات فنی، فازهای اجرای تراکنش، ABI و کد قرارداد؛ مناسب برنامه‌نویس.
- Tonscan: گزینهٔ جایگزین وقتی یکی از کاوشگرها کند است یا داده‌ای را نشان نمیدهد.
همهٔ این کاوشگرها یک بلاک چین را نشان میدهند. اگر دو کاوشگر نتیجهٔ متفاوت نشان دادند، معمولاً یکی هنوز داده را ایندکس نکرده است.
با تون ویور چطور جلوی کلاهبرداری را بگیریم؟
کلاهبرداری‌های اکوسیستم تلگرام اغلب با یک لینک یا توکن هدیه شروع می‌شوند. کاوشگر ابزار خوبی برای چک کردن قبل از اقدام است:
- قرارداد اصلی توکن را چک کنید. توکن‌های جعلی معمولاً نام و نماد توکن معروف را کپی می‌کنند، ولی آدرس قرارداد و تعداد دارندگانشان متفاوت است. روش کامل را در آموزش تشخیص توکن تقلبی با بلاک اکسپلورر ببینید.
- به برچسب‌ها توجه کنید. برچسب‌های سایت از مخزن عمومی ton-assets می‌آیند. نبودن برچسب دلیل کلاهبرداری نیست، ولی اگر کسی ادعا کند آدرسش متعلق به صرافی بزرگی است و برچسبی نبینید، باید شک کنید.
- کیف پول را به هر سایتی وصل نکنید. برای دیدن اطلاعات در کاوشگر هیچ اتصالی لازم نیست. سایتی که برای «دیدن تراکنش» امضا بخواهد، قصد تخلیهٔ کیف را دارد.
- رسید جعلی را با کاوشگر رد کنید. اگر خریدار یا «پشتیبان» تصویر تراکنش موفق فرستاد، خودتان آدرس کیف را جست‌وجو کنید. ترفندهای رایج را در نشانه‌های پشتیبانی جعلی صرافی در تلگرام آورده‌ایم.
نکتهٔ ارزینجا
قبل از پیگیری واریز، هش تراکنش را آماده کنید
اگر گرام را به حساب ارزینجا واریز کرده‌اید و هنوز نرسیده، اول در کاوشگر ببینید آخرین حلقهٔ تراکنش به آدرس مقصد رسیده و ممو درست ثبت شده باشد. بعد هش را همراه درخواست پیگیری بفرستید. مراحل ثبت را در راهنمای واریز رمزارز ارزینجا ببینید.
گرام را از کجا تهیه کنیم و کجا نگه داریم؟
کاوشگر فقط نمایش‌دهنده است و دارایی شما را نگه نمی‌دارد. برای داشتن گرام می‌توانید در ارزینجا گرام را با تومان بخرید؛ خرید آنی، واریز و برداشت آن فعال است ولی بازار معاملهٔ پیشرفته برایش باز نیست. روش‌های تهیهٔ این کوین را هم در آموزش خرید تون کوین در ایران مرور کرده‌ایم. اگر تازه با مفاهیم پایه شروع می‌کنید، مقالهٔ بلاکچین چیست و چگونه کار می‌کند به شما کمک می‌کند ساختار بلاک و تراکنش را بهتر بفهمید.
جمع‌بندی
تون ویور ساده‌ترین راه برای دیدن واقعیت روی شبکهٔ TON است: آدرس یا هش را جست‌وجو می‌کنید و موجودی، توکن‌ها و مسیر کامل تراکنش را می‌بینید. مهم‌ترین نکته‌اش طبیعت ناهمگام TON است. سبز بودن تراکنش فرستنده کافی نیست و باید حلقهٔ آخر را در حساب گیرنده ببینید. نمایش «GRAM (prev. TON)» هم فقط تغییر نام است و به هیچ اقدامی نیاز ندارد. اگر یک عادت از این مطلب بماند، این باشد: پیش از باز کردن هر لینک، پذیرفتن هر رسید یا خرید هر توکن تازه، یک بار خودتان آن را در تون ویور جست‌وجو کنید.
سوالات متداول
تون ویور چیست و چه کسی آن را اداره می‌کند؟
تون ویور (Tonviewer) کاوشگر عمومی بلاک چین TON است که تراکنش‌ها، آدرس‌ها، توکن‌ها، NFTها و قراردادهای هوشمند این شبکه را نمایش می‌دهد. طبق پانویس خود سایت، تیم Keeper (تون‌کیپر سابق) آن را اداره می‌کند. استفاده از آن رایگان است و برای جست‌وجو به ثبت‌نام یا اتصال کیف پول نیازی ندارید.
چطور تراکنش گرام یا تون را در Tonviewer پیدا کنم؟
هش تراکنش یا آدرس کیف پول خود را از اپ کیف پول کپی کنید و در نوار جست‌وجوی tonviewer.com بچسبانید. صفحهٔ نتیجه نوع عملیات، مبلغ، فرستنده، گیرنده، زمان و کارمزد را نشان می‌دهد. اگر هش کار نکرد، آدرس خودتان را جست‌وجو کنید و تراکنش را در زبانهٔ History پیدا کنید.
چرا تراکنش در تون ویور موفق است ولی دارایی به مقصد نرسیده؟
شبکهٔ TON ناهمگام است و یک عملیات میتواند زنجیرهای از چند تراکنش روی حسابهای مختلف بسازد. موفق بودن تراکنش فرستنده فقط یعنی پیام ارسال شده است. باید آخرین حلقه را در حساب گیرنده ببینید. اگر دارایی رسیده ولی صرافی واریز را نشان نمیدهد، کامنت یا ممو را چک کنید.
استفاده از تون ویور امن است؟
دیدن اطلاعات در تون ویور هیچ خطری ندارد، چون فقط دادهٔ عمومی بلاک چین را نشان می‌دهد و به کلید یا امضای شما نیاز ندارد. خطر از سایت‌های جعلی با نام مشابه است. آدرس tonviewer.com را خودتان تایپ یا بوکمارک کنید و هیچ سایتی را که برای دیدن تراکنش اتصال کیف پول یا امضا می‌خواهد باز نکنید.
چرا تون ویور به‌جای TON کلمهٔ GRAM نشان می‌دهد؟
کوین بومی شبکهٔ TON از ۱۵ ژوئن ۲۰۲۶ (۲۵ خرداد ۱۴۰۵) پس از رأی جامعه از تون کوین به گرام (GRAM) تغییر نام داد. تون ویور موجودی را با عنوان GRAM (prev. TON) نشان می‌دهد. آدرس‌ها، موجودی‌ها و قراردادها تغییری نکرده‌اند و هر پیامی که برای تبدیل TON به GRAM اقدامی بخواهد کلاهبرداری است.
تون ویور نسخهٔ تست‌نت هم دارد؟
بله، نسخهٔ جداگانهٔ شبکهٔ آزمایشی در testnet.tonviewer.com در دسترس است و برنامه‌نویسان قراردادها و تراکنش‌های آزمایشی را در آن بررسی می‌کنند. توکن‌های تست‌نت ارزش واقعی ندارند. اگر کسی رسیدی از این دامنه به‌عنوان پرداخت واقعی برایتان فرستاد، آن را قبول نکنید.
فرق تون ویور با Tonscan و Actonscan چیست؟
هر سه یک بلاک چین را نشان میدهند، ولی تمرکزشان فرق دارد. تون ویور رابط سادهتر و برچسب آدرس دارد و برای پیگیری واریز و برداشت مناسب است. Actonscan، که مستندات TON آن را کاوشگر رسمی و متنباز توسعهدهندگان میداند، جزئیات فنی و دیباگر تراکنش دارد. Tonscan هم گزینهٔ جایگزین شناختهشدهای است.
