وان چین (WAN)

وان چین (Wanchain) با نماد WAN یکی از قدیمی‌ترین پروژه‌های «تعامل‌پذیری بلاک‌چین» است. هدفش این است که دارایی‌های دیجیتال بدون واسطهٔ متمرکز بین شبکه‌های مختلف جابه‌جا شوند. این پروژه از ۲۰۱۷ فعال است و امروز پل‌های غیرمتمرکزی دارد که بیش از ۴۰ بلاک‌چین را به هم وصل می‌کنند؛ از جمله بیت کوین، اتریوم، کاردانو و سولانا. توکن WAN ارز بومی شبکهٔ اصلی وان چین است و برای کارمزد، استیکینگ و تأمین امنیت پل‌ها به کار می‌رود. در این صفحه می‌خوانید وان چین چیست، چطور کار می‌کند، توکن WAN چه کاربردی دارد و پروژه در ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶ چه اتفاق‌هایی را پشت سر گذاشته است.

وضعیت در ارزینجا (مهر ۱۴۰۵): تا مهر ۱۴۰۵ خرید آنی، معامله در بازار حرفه‌ای، واریز و برداشت وان چین (WAN) در ارزینجا فعال نیست. اگر وضعیت تغییر کند، همین صفحه به‌روز می‌شود.

وان چین چیست؟

وان چین یک بلاک‌چین لایهٔ یک و هم‌زمان یک زیرساخت پل بین‌زنجیره‌ای است. خود پروژه می‌گوید هدفش گسترش استفاده از بلاک‌چین از راه تعامل‌پذیری و ساخت «پل‌های مستقیم و کاملاً غیرمتمرکز» است. وان چین می‌گوید نخستین پل بین‌زنجیره‌ای غیرمتمرکز صنعت را ساخته است.

شبکهٔ اصلی وان چین کاملاً با ماشین مجازی اتریوم (EVM) سازگار است. پس توسعه‌دهنده‌ها می‌توانند با زبان Solidity و ابزارهای آشنای اتریوم، برنامه‌های بین‌زنجیره‌ای بسازند. ولی ارزش اصلی پروژه بیشتر در محصولات پل آن است تا در خود زنجیره. این محصولات اجازه می‌دهند دارایی‌هایی مثل BTC، ETH، تتر و یو اس دی کوین بین شبکه‌ها جابه‌جا شوند.

مشکلی که وان چین حل می‌کند

هر بلاک‌چین دفتر کل جداگانهٔ خودش را دارد و به‌طور پیش‌فرض نمی‌تواند داده یا دارایی را به زنجیرهٔ دیگری بفرستد. برای همین، کاربرانی که می‌خواهند دارایی‌شان را از یک شبکه به شبکهٔ دیگر ببرند، معمولاً به صرافی‌های متمرکز یا پل‌هایی با کنترل متمرکز وابسته‌اند. وان چین تلاش می‌کند همین جابه‌جایی را با رمزنگاری توزیع‌شده و شبکه‌ای از نودهای مستقل انجام دهد تا هیچ نهاد واحدی کلید دارایی‌های قفل‌شده را در دست نداشته باشد.

تاریخچهٔ وان چین

ایدهٔ وان چین را جک لو (Jack Lu) پرورش داد. او پیش از این از هم‌بنیان‌گذاران پروژهٔ Factom بود. عرضهٔ اولیهٔ توکن (ICO) وان چین در ۳ اکتبر ۲۰۱۷ آغاز شد و در یک روز تمام شد. در این فروش حدود ۱۰۷٫۱ میلیون توکن، یعنی ۵۱ درصد کل عرضه، فروخته شد. قیمت هر توکن حدود ۰٫۳۴ دلار بود و بیش از ۱۲۰ هزار اتر جمع شد.

توکن‌های WAN اول به‌صورت ERC-20 روی اتریوم بودند. شبکهٔ اصلی نسخهٔ ۱٫۰ در ۱۸ ژانویهٔ ۲۰۱۸ راه افتاد. این شبکه بر پایهٔ کدهای اتریوم بود و قرارداد هوشمند، قابلیت حریم خصوصی، اکسپلورر و کیف پول داشت. در ادامهٔ همان سال، نسخهٔ ۲٫۰ و سپس نسخهٔ ۳٫۰ منتشر شد. نسخهٔ ۳٫۰ در دسامبر ۲۰۱۸ پل بیت کوین به اتریوم را از تست‌نت به شبکهٔ اصلی آورد. امروز مدیرعامل وان چین تموجین لوئی (Temujin Louie) است.

وان چین چگونه کار می‌کند؟

وان چین دو لایهٔ اصلی دارد. لایهٔ اول خود بلاک‌چین وان چین است که با اجماع اثبات سهام اداره می‌شود. لایهٔ دوم شبکهٔ «نودهای پل» است که انتقال‌های بین‌زنجیره‌ای را انجام می‌دهد.

اجماع Galaxy؛ اثبات سهام وان چین

شبکهٔ اصلی وان چین با پروتکل Galaxy Consensus کار می‌کند که نوعی اثبات سهام (PoS) است. در این پروتکل، شرکت‌کننده‌ها بر اساس «قدرت سهام» (Staking Power) انتخاب می‌شوند. طبق مستندات رسمی، هر اسلات ۵ ثانیه است و هر دوره (Epoch) ۱۷٬۲۸۰ اسلات دارد، یعنی حدود ۲۴ ساعت. گروهی از نودها با نام «پیشنهاددهندهٔ عدد تصادفی» یک عدد تصادفی تولید می‌کنند. «رهبران دوره» با این عدد، تولیدکنندهٔ بلاک هر اسلات را انتخاب می‌کنند.

نودهای پل و رمزنگاری چندطرفه

انتقال‌های بین‌زنجیره‌ای را نودهای پل (Bridge Nodes) انجام می‌دهند که پیش‌تر Storeman نام داشتند. این نودها از محاسبهٔ امن چندطرفه (Secure Multiparty Computation) و تسهیم راز شمیر (Shamir's Secret Sharing) استفاده می‌کنند. کلید حساب‌هایی که دارایی‌ها را نگه می‌دارند بین نودها پخش می‌شود و هیچ نودی به‌تنهایی کل کلید را ندارد. طبق مستندات، ۲۵ نود فعال هر ماه دوباره انتخاب می‌شوند و باید WAN را به‌عنوان وثیقه قفل کنند.

سازوکار قفل، ضرب، سوزاندن و آزادسازی

پل وان چین برای بیشتر دارایی‌ها از الگوی «قفل، ضرب، سوزاندن، آزادسازی» (lock-mint-burn-unlock) استفاده می‌کند. فرض کنید کاربر BTC را به شبکهٔ دیگری می‌فرستد. BTC در حسابی که نودهای پل کنترل می‌کنند قفل می‌شود و نسخهٔ معادل آن در شبکهٔ مقصد ضرب (Mint) می‌شود. در مسیر برگشت، نسخهٔ پل‌شده سوزانده می‌شود و BTC اصلی آزاد می‌شود. برای برخی دارایی‌ها هم محصول XFlows تبدیل مستقیم دارایی بومی به دارایی بومی را ممکن می‌کند.

محصولات اکوسیستم وان چین

• WanBridge: پل اصلی پروژه برای انتقال دارایی بین بیش از ۴۰ بلاک‌چین، از جمله آوالانچ، پولکادات، پالیگان و آربیتروم.
• XFlows: پل دارایی‌های «کانونیکال» برای تبدیل دارایی بومی یک شبکه به دارایی بومی شبکهٔ دیگر.
• XStake: بستر استیکینگ برای واگذاری WAN به اعتبارسنج‌ها یا نودهای پل. سایت رسمی از پاداش با دارایی‌هایی مثل BTC، ETH، USDT و USDC هم می‌گوید.
• XPort و QUiX: ابزارهای دیگری که در مستندات رسمی کنار محصولات پل معرفی شده‌اند.
• شبکهٔ اصلی وان چین: زنجیرهٔ سازگار با EVM برای ساخت برنامه‌های بین‌زنجیره‌ای.

شبکه‌ها و دارایی‌های پشتیبانی‌شده در وان چین

طبق سایت رسمی، وان چین به بیش از ۴۰ بلاک‌چین وصل است. از جمله: بیت کوین، اتریوم، بایننس کوین (BNB Chain)، آوالانچ، پولکادات، پالیگان، آربیتروم، سولانا و کاردانو. این فهرست هم شبکه‌های سازگار با EVM را در بر می‌گیرد و هم شبکه‌های غیر EVM را. یکی از تفاوت‌های وان چین با بسیاری از پل‌ها همین است. دارایی‌های اصلی‌ای که از این پل‌ها جابه‌جا می‌شوند BTC، ETH، USDT و USDC هستند. در پل وی چین هم توکن‌هایی مثل VET، VTHO، B3TR، SOL، XRP و خود WAN پشتیبانی می‌شوند.

برای کاربر عادی، معنای این پوشش گسترده این است که می‌تواند مثلاً تتر را از اتریوم به شبکه‌ای با کارمزد کمتر ببرد. یا می‌تواند نسخهٔ پل‌شدهٔ بیت کوین را در برنامه‌های دیفای شبکه‌های دیگر به کار بگیرد. البته هر انتقال بین‌زنجیره‌ای ریسک خودش را دارد. پیش از ارسال، باید دارایی و شبکهٔ مقصد را در رابط رسمی پل با دقت انتخاب کنید.

کاربردهای توکن WAN

WAN دارایی بومی لایهٔ یک وان چین است. طبق مستندات رسمی، این کاربردها را دارد:

• پرداخت کارمزد تراکنش و اجرای قرارداد هوشمند روی شبکهٔ وان چین؛
• استیکینگ در اعتبارسنج‌های PoS و وثیقه‌گذاری در نودهای پل؛
• تخفیف در کارمزد انتقال‌های بین‌زنجیره‌ای؛
• سوزاندن بخش کوچکی از کارمزد در هر تراکنش لایهٔ یک.

Convert n' Burn و xWAN

در سازوکار Convert n' Burn، کارمزدهای بین‌زنجیره‌ای به WAN تبدیل می‌شوند. سپس بین خزانه، هزینه‌های عملیاتی، مشوق‌ها و آدرس سوزاندن تقسیم می‌شوند. اگر حجم سوزاندن از توکن‌های تازه‌ای که از پاداش PoS تولید می‌شود بیشتر شود، عرضهٔ WAN می‌تواند کاهشی شود. طبق گزارش CoinMarketCap، تا ژوئیهٔ ۲۰۲۶ حدود ۱٫۴۶ میلیون WAN از این راه سوزانده شده بود. xWAN هم یک نسخهٔ امانی (Escrowed) از WAN است. تبدیل آن به WAN بسته به زمان انتظار فرق دارد: از ۰٫۲۵ WAN به‌ازای هر xWAN برای تبدیل فوری تا نسبت یک‌به‌یک پس از ۹۰ روز.

عرضه و توکنومیکس وان چین

طبق داده‌های CoinGecko در مهر ۱۴۰۵، حداکثر عرضهٔ WAN ‏۲۱۰ میلیون توکن است و حدود ۱۹۹٫۳ میلیون توکن در گردش است. ارزش بازار پروژه در این زمان حدود ۱۱ تا ۱۲ میلیون دلار است. قیمت WAN بیش از ۹۹ درصد پایین‌تر از سقف تاریخی حدود ۹٫۸ دلاری آن است. این عددها مدام تغییر می‌کنند؛ برای قیمت لحظه‌ای به ردیاب‌های بازار مراجعه کنید.

استیکینگ وان چین

دارندگان WAN دو راه برای استیکینگ دارند: راه‌اندازی اعتبارسنج یا واگذاری (Delegation) توکن به اعتبارسنج‌ها و نودهای پل از طریق XStake. طبق مستندات، حداقل سهام اعتبارسنجی که واگذاری نمی‌پذیرد ۱۰ هزار WAN است. حداقل سهام اعتبارسنجی که واگذاری می‌پذیرد ۵۰ هزار WAN است. دورهٔ قفل بین ۷ تا ۹۰ روز است. اعتبارسنج‌ها پاداش پروتکل و کارمزد تراکنش می‌گیرند. واگذارکننده‌ها هم پس از کسر کمیسیون اعتبارسنج، در پاداش سهیم می‌شوند. برای آشنایی بیشتر با مفاهیم این بخش، صفحه‌های کازماس و کاردانو را هم ببینید که آن‌ها هم شبکه‌های اثبات سهام‌اند.

رویدادهای مهم ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶

پل وی چین و همکاری‌های تازه

در ژوئیهٔ ۲۰۲۵ نخستین پل بین‌زنجیره‌ای شبکهٔ وی چین با فناوری وان چین راه افتاد. این پل VeChainThor را به بیش از ۴۰ بلاک‌چین وصل کرد. در ۲۰۲۶ هم وان چین به تجمیع‌کنندهٔ بین‌زنجیره‌ای Rango اضافه شد و برای انتقال USDT با شبکهٔ Plasma همکاری کرد. صرافی BitMart هم در فوریهٔ ۲۰۲۶ جفت WAN/USDT را فهرست کرد.

هک پل کاردانو در ژوئیهٔ ۲۰۲۶

در ۲۰ ژوئیهٔ ۲۰۲۶، پلی که وان چین بین کاردانو و BNB Chain اداره می‌کرد هک شد. مهاجم حدود ۵۱۵ میلیون توکن NIGHT به ارزش تقریبی ۱۰ تا ۱۳ میلیون دلار برداشت. منابع ارزش دلاری متفاوتی گزارش کرده‌اند. علت، نقصی در کدگذاری پیام امضاشده در اعتبارسنج TreasuryCheck بود. فیلدهای با طول متغیر بدون جداکننده به هم چسبانده می‌شدند و همین اجازهٔ استفادهٔ دوباره از امضا را می‌داد. وان چین پل آسیب‌دیده را از کار انداخت و به مهاجم پیشنهاد داد ۱۰ درصد را به‌عنوان پاداش نگه دارد و ۹۰ درصد را تا ۶ اوت ۲۰۲۶ برگرداند. در منابعی که بررسی کردیم، نتیجهٔ نهایی بازگشت دارایی‌ها روشن نیست. این رویداد نشان می‌دهد پل‌ها حتی در پروژه‌های قدیمی هم از پرخطرترین بخش‌های کریپتو هستند.

برنامه‌های پیش رو

طبق نوشتهٔ رسمی وان چین در ژانویهٔ ۲۰۲۶، تیم قصد دارد درگاهی به نام Wan Compass راه بیندازد. یک بستر رأی‌گیری جامعه هم در برنامه است و قرار است کنترل خزانهٔ جامعه به حامیان پروژه سپرده شود. این‌ها برنامه‌اند، نه دستاورد قطعی. تحقق و زمان‌بندی‌شان را باید از کانال‌های رسمی پروژه دنبال کرد. خزانهٔ جامعهٔ وان چین از اوایل ۲۰۲۵ فعال شده است. در این خزانه، اعضای جامعه پیشنهادهایی برای حمایت از نوآوری و توسعهٔ اکوسیستم می‌دهند و دربارهٔ آن‌ها رأی می‌گیرند. سپردن حاکمیت این خزانه به حامیان پروژه گام بعدی همین مسیر است. اگر این برنامه اجرا شود، دارندگان WAN نقش مستقیم‌تری در تصمیم‌های اکوسیستم پیدا می‌کنند.

مقایسهٔ وان چین با رقبا

وان چین در حوزهٔ تعامل‌پذیری رقبای بزرگی دارد؛ از جمله اکسلار، ورم هول، ثور چین و پروتکل CCIP در چین لینک. تفاوت اصلی وان چین سابقهٔ طولانی‌اش و استفاده از نودهای پل با رمزنگاری چندطرفه است. پوشش شبکه‌های غیر EVM مثل بیت کوین، کاردانو، ریپل و وی چین هم از ویژگی‌های آن است. ولی ارزش بازار WAN در مقایسه با بسیاری از رقبا کوچک است و نقدشوندگی آن محدودتر است.

مزایا و ریسک‌های وان چین

مزایا

• سابقهٔ فعالیت از ۲۰۱۷ و پوشش بیش از ۴۰ بلاک‌چین؛
• پل غیرمتمرکز با نودهای مستقل و رمزنگاری چندطرفه؛
• سازگاری کامل با EVM؛
• سازوکار سوزاندن که می‌تواند عرضه را کاهشی کند.

ریسک‌ها

• ریسک امنیتی پل‌ها، که هک ژوئیهٔ ۲۰۲۶ نمونهٔ واقعی آن است؛
• ارزش بازار کوچک، نقدشوندگی محدود و نوسان شدید قیمت؛
• رقابت سنگین با پروتکل‌های تعامل‌پذیری بزرگ‌تر؛
• فاصلهٔ بسیار زیاد قیمت فعلی با سقف تاریخی.

کیف پول و نگهداری WAN

WAN روی شبکهٔ اصلی وان چین با هر کیف پول سازگار با EVM قابل مدیریت است، به شرط آنکه شبکهٔ وان چین را به آن اضافه کنید. نسخه‌های پل‌شدهٔ WAN روی شبکه‌های دیگر هم وجود دارند. پیش از هر انتقال، دقت کنید روی کدام شبکه هستید و آدرس قرارداد را فقط از منابع رسمی مثل اکسپلورر Wanscan بگیرید. اگر شبکه را اشتباه انتخاب کنید، ممکن است دارایی‌تان از دست برود.

خرید وان چین در ارزینجا

تا مهر ۱۴۰۵ خرید آنی، بازار حرفه‌ای، واریز و برداشت WAN در ارزینجا فعال نیست. پس فعلاً نمی‌توانید وان چین را در ارزینجا بخرید یا به حساب ارزینجا واریز کنید. اگر وضعیت معامله تغییر کند، همین صفحه به‌روز می‌شود. در این مدت می‌توانید ارزهای فعالی مثل تتر و بیت کوین را در ارزینجا معامله کنید.

منابع رسمی وان چین

• سایت رسمی Wanchain
• مستندات رسمی Wanchain
• اکسپلورر Wanscan
• صفحهٔ WAN در CoinGecko

جمع‌بندی

وان چین (WAN) یکی از قدیمی‌ترین زیرساخت‌های تعامل‌پذیری بلاک‌چین است. این پروژه با شبکهٔ اثبات سهام سازگار با EVM و نودهای پل مبتنی بر رمزنگاری چندطرفه، دارایی‌ها را بین بیش از ۴۰ بلاک‌چین جابه‌جا می‌کند. همکاری‌هایی مثل پل وی چین و سازوکار سوزاندن Convert n' Burn نقاط قوت آن هستند. در مقابل، هک پل کاردانو در ژوئیهٔ ۲۰۲۶، ارزش بازار کوچک و رقابت سنگین ریسک‌های جدی آن به شمار می‌روند. این متن توصیهٔ سرمایه‌گذاری نیست. پیش از هر تصمیم، خودتان تحقیق کنید و ریسک‌ها را بسنجید.