تتر یا طلا؛ کدام بخریم؟ مقایسه بازده ۱۲ ماه اخیر

تتر یا طلا؛ در ۱۲ ماه منتهی به ۲۳ مهر ۱۴۰۵، به دلار تقریباً هیچ‌کدام سود نداد: طبق داده‌های CoinGecko، تتر حدود ‎-0.16٪ و تتر طلا (XAUT، معادل یک اونس طلا) ‎-1.5٪ تغییر کرد. به تومان، بازده هر دو بیشتر به رشد دلار آزاد بستگی داشت که منبع رسمی برای عددش پیدا نکردیم. تفاوت اصلی، نوسان طلا در طول مسیر بود.

خلاصهٔ اجرایی: طلای جهانی در ۱۲ ماه اخیر یک رفت‌وبرگشت کامل داشت؛ از حدود 4,000 دلار در مهر ۱۴۰۴ تا سقف تاریخی بالای 5,500 دلار در بهمن ۱۴۰۴ رفت و دوباره به حدود 4,136 دلار برگشت. تتر در همین مدت نزدیک یک دلار ماند. پس در یک سال گذشته، فرق این دو دارایی بیشتر در مسیر بود تا در نقطهٔ پایان. هر کس وسط راه وارد یا خارج شده، تجربهٔ کاملاً متفاوتی داشته است. بازده تومانی هر دو را رشد دلار تعیین کرده و رقم رسمی آن اعلام نشده است.

بازده دلاری تتر یا طلا در ۱۲ ماه اخیر چقدر بود؟

دقیق‌ترین مقایسه، مقایسه به دلار است؛ چون هر دو دارایی قیمت جهانی و منبع داده‌ٔ شفاف دارند. طبق داده‌های CoinGecko در ۲۳ مهر ۱۴۰۵ (15 اکتبر 2026، ساعت 07:18 UTC)، قیمت تتر 0.999174 دلار بود و تغییر یک‌ساله‌اش حدود ‎-0.16٪ ثبت شد. این همان رفتاری است که از یک استیبل‌کوین انتظار می‌رود: نه سود، نه زیان معنادار.

در همان زمان، صفحهٔ تتر طلا در CoinGecko قیمت XAUT را 4,135.73 دلار و تغییر یک‌ساله را ‎-1.5٪ نشان می‌داد. توکن رقیبش PAXG هم با قیمت 4,141.96 دلار، ‎-1.6٪ تغییر یک‌ساله داشت. هم‌جهت بودن این دو عدد نشان می‌دهد افت جزئی از خود قیمت طلا آمده، نه از مشکل یک توکن خاص.

یک مثال ساده: اگر ۱۵ اکتبر 2025 هزار دلار تتر خریده بودید، امروز حدود 998 دلار داشتید. همین مبلغ در XAUT امروز حدود 985 دلار می‌ارزید. اختلاف حدود 13 دلار است؛ آن‌قدر کم که در عمل با کارمزد خرید و فروش و اختلاف قیمت خرید و فروش هم‌اندازه می‌شود.

چرا این عدد مهم است؟ چون خیلی‌ها تصور می‌کنند طلا در ۱۲ ماه گذشته «حتماً» از تتر بهتر بوده است. به دلار، این تصور با داده‌ها نمی‌خواند. اما عدد پایانی تمام ماجرا نیست و بخش بعدی نشان می‌دهد چرا.

مسیر قیمت طلا از مهر ۱۴۰۴ تا مهر ۱۴۰۵ چه شکلی داشت؟

عدد ‎-1.5٪ یک‌ساله، نوسان بزرگی را پنهان می‌کند. طبق گزارش فصل چهارم 2025 انجمن بازار شمش لندن (LBMA)، طلا در اکتبر 2025 برای اولین بار از 4,000 دلار عبور کرد و ۱۷ اکتبر 2025 به سقف موقت 4,338.25 دلار رسید. همین گزارش بازده کل سال 2025 را ‎+62.90٪ ثبت کرده است.

مسیر سال 2026 پرشتاب‌تر بود. گزارش فصل سوم 2026 LBMA می‌گوید قیمت طلا ۲۹ ژانویه 2026 به سقف تاریخی 5,501.70 دلار رسید، بعد تا ۱ ژوئیه به 3,978.55 دلار افت کرد و ۳۰ سپتامبر در 4,176.30 دلار بسته شد. تغییر از ابتدای 2026 تا پایان سپتامبر ‎-4.06٪ بود.

این مسیر را می‌شود در چند ایستگاه خلاصه کرد:

1. مهر ۱۴۰۴ (اکتبر 2025): عبور از 4,000 دلار و سقف موقت 4,338.25 دلار.
2. دی ۱۴۰۴ (دسامبر 2025): سقف فصل چهارم 4,481.85 دلار در ۲۳ دسامبر.
3. بهمن ۱۴۰۴ (ژانویه 2026): سقف تاریخی LBMA با 5,501.70 دلار؛ سقف XAUT در CoinGecko هم 5,504.62 دلار در ۲۸ ژانویه ثبت شد.
4. تیر ۱۴۰۵ (ژوئیه 2026): کف سال با 3,978.55 دلار.
5. مهر ۱۴۰۵ (اکتبر 2026): XAUT در 4,135.73 دلار، یعنی ‎-24.9٪ پایین‌تر از سقف.

معنای عملی این مسیر برای خریدار روشن است. کسی که بهمن ۱۴۰۴ در اوج هیجان طلا خریده، امروز به دلار حدود یک‌چهارم سرمایه‌اش را از دست داده است. کسی که تیر ۱۴۰۵ در کف خریده، چند درصد سود دلاری دارد. دارندهٔ تتر در هر دو تاریخ تقریباً همان یک دلار را داشت. طلا ابزار پوشش ریسک بلندمدت است، ولی در بازهٔ ۱۲ ماهه می‌تواند زمان‌بندی ورود شما را به‌شدت تنبیه یا تشویق کند.

بازده تومانی تتر و طلا را چطور حساب کنیم؟

برای سرمایه‌گذار ایرانی سؤال اصلی بازده تومانی است. اینجا با یک محدودیت جدی روبه‌رو هستیم: قیمت دلار بازار آزاد، طلای ۱۸ عیار و سکه در بازار آزاد را هیچ نهاد رسمی به‌صورت سری تاریخی منتشر نمی‌کند. صفحهٔ نرخ ارز بانک مرکزی فقط نرخ حوالهٔ مرکز مبادلهٔ ارز و طلا را می‌دهد که در ۲۳ مهر ۱۴۰۵ برابر 1,810,986 ریال (حدود 181,099 تومان) بود. این نرخ با دلار آزاد فرق دارد و عدد رسمی ۱۲ ماه قبل همین سری را هم پیدا نکردیم. پس بازده تومانی دقیق ۱۲ ماهه، از منبع رسمی اعلام نشده است.

با این حال، منطق محاسبه ساده است و هر کس می‌تواند با نرخ‌های خودش حساب کند. ارزش تومانی هر دو دارایی از دو جزء ساخته می‌شود:

• تتر: بازده تومانی ≈ رشد نرخ تتر به تومان؛ که تقریباً همان رشد دلار آزاد است، چون قیمت دلاری تتر ثابت مانده.
• طلای جهانی (مثل XAUT): بازده تومانی = (1 + رشد دلار) × (1 + بازده دلاری طلا) − 1. با بازده دلاری ‎-1.5٪، طلای جهانی کمی کمتر از تتر بازده تومانی داده است.
• طلای داخلی (۱۸ عیار، سکه): یک جزء سوم هم دارد؛ فاصلهٔ قیمت داخلی از ارزش ذاتی که در فصل‌های پرالتهاب باز و بسته می‌شود. دربارهٔ این جزء در مقالهٔ نقدشوندگی، مالیات و حباب طلا در بازار ایران مفصل نوشته‌ایم.

جدول سناریوی فرضی: اگر دلار X درصد رشد کرده باشد

جدول زیر واقعیت گذشته نیست؛ فقط نشان می‌دهد با بازده‌های دلاری ثبت‌شده (تتر ‎-0.16٪ و XAUT ‎-1.5٪)، بازده تومانی در سه فرض مختلف رشد دلار چقدر می‌شود. ستون آخر بازده واقعی طلای جهانی را با تورم دوازده‌ماههٔ 68.4٪ بانک مرکزی مقایسه می‌کند.

نتیجهٔ جدول این است که در یک سال گذشته، فاصلهٔ تومانی تتر و طلای جهانی در هر سناریو فقط حدود دو تا سه واحد درصد بوده است. تعیین‌کنندهٔ اصلی، رشد دلار بوده و نه انتخاب بین این دو. اگر رشد دلار آزاد را از منبعی که به آن اعتماد دارید بدانید، با همین فرمول بازده خودتان را دقیق حساب می‌کنید.

تورم رسمی ۶۸.۴٪ چه معنایی برای بازده واقعی دارد؟

بازده اسمی، یعنی چند تومان بیشتر دارید. بازده واقعی، یعنی با آن تومان‌ها چقدر بیشتر می‌توانید بخرید. طبق جدول نرخ تورم بانک مرکزی، نرخ تورم دوازده‌ماههٔ منتهی به شهریور ۱۴۰۵ برابر 68.4٪ بود؛ این رقم در فروردین 50.6٪ و در مرداد 65.1٪ بود. تورم سالانهٔ کل سال ۱۴۰۴ هم 48.3٪ ثبت شده است.

فرمول بازده واقعی ساده است: (1 + بازده اسمی) ÷ (1 + تورم) − 1. با تورم 68.4٪، نقطهٔ سربه‌سر تقریباً این‌طور است:

• تتر وقتی قدرت خرید را حفظ کرده که دلار آزاد در ۱۲ ماه دست‌کم حدود 68.7٪ رشد کرده باشد.
• طلای جهانی (XAUT) به رشد دلار حدود 71.0٪ نیاز داشت، چون به دلار کمی افت کرده است.
• زیر این آستانه، هر دو دارایی با وجود رشد اسمی، قدرت خرید را کامل حفظ نکرده‌اند.

یک نکتهٔ فنی هم مهم است. عدد 68.4٪ میانگین دوازده‌ماهه است، نه تورم نقطه‌به‌نقطه (مقایسهٔ شهریور امسال با شهریور پارسال). در دوره‌ای که تورم رو به افزایش است، تورم نقطه‌به‌نقطه از میانگین دوازده‌ماهه بالاتر است؛ پس آستانهٔ واقعی حفظ قدرت خرید احتمالاً از این اعداد هم بالاتر بوده است. محاسبهٔ بالا را حداقلِ لازم در نظر بگیرید.

جدول مقایسهٔ تتر یا طلا در یک نگاه

عدد بازده فقط یکی از معیارهاست. جدول زیر ویژگی‌هایی را کنار هم می‌گذارد که در ۱۲ ماه اخیر روی تجربهٔ واقعی دارنده‌ها اثر داشت.

دربارهٔ پشتوانهٔ XAUT، طبق سایت رسمی Tether Gold هر توکن معادل یک اونس تروی طلای خالص روی شمش استاندارد London Good Delivery است که در سوئیس نگهداری می‌شود. اگر به‌جای توکن به ابزارهای داخلی فکر می‌کنید، صندوق‌های طلای بورسی و مقایسهٔ تتر طلا با سکهٔ امامی هم گزینه‌های هم‌خانواده‌اند.

برای کدام هدف، تتر یا طلا مناسب‌تر است؟

داده‌های ۱۲ ماه اخیر یک درس روشن دارد: سؤال «کدام بهتر است» بدون مشخص کردن هدف و افق زمانی جواب ندارد. این چارچوب را می‌توانید برای تصمیم خودتان استفاده کنید:

1. پولی که تا چند ماه آینده لازم دارید: نوسان ‎-24.9٪ طلا از سقف در کمتر از ۹ ماه نشان می‌دهد برای پول کوتاه‌مدت، دارایی کم‌نوسان منطقی‌تر است. تتر این نقش را بهتر بازی کرده است.
2. پس‌انداز چندساله: طلا در بلندمدت سابقهٔ پوشش تورم جهانی دارد؛ مثلاً LBMA بازده 2025 را ‎+62.90٪ ثبت کرده. اما همین سابقه تضمینی برای سال بعد نیست.
3. ترکیبی: اگر نمی‌خواهید تمام ریسک زمان‌بندی را یک‌جا بپذیرید، تقسیم سرمایه و خرید پله‌ای در چند نوبت، اثر خرید در اوج را کمتر می‌کند. نسبت مناسب به شرایط شخصی شما بستگی دارد.
4. اگر طلای فیزیکی می‌خواهید: هزینهٔ اجرت و ضرر فروش را جدی بگیرید؛ ضرر فروش طلای دست دوم در برابر تتر را پیش از خرید بخوانید.

برای مقایسه با فلز دیگر هم می‌توانید مقایسهٔ نقره و طلا را ببینید. اگر هم بعداً خواستید دارایی دیجیتال را به فلز تبدیل کنید، مسیر تبدیل تتر به طلای فیزیکی را جداگانه توضیح داده‌ایم.

در ارزینجا می‌توانید هم تتر و هم تتر طلا معامله کنید؛ یکی برای بخش نقد سبد و دیگری برای بخش طلایی آن. اگر تصمیمتان خرید تتر طلا است، به‌جای خرید یک‌جا، مبلغ را در چند نوبت تقسیم کنید تا ریسک زمان‌بندی کمتر شود.

چه خطاهایی در مقایسهٔ بازده تتر و طلا رایج است؟

بیشتر مقایسه‌هایی که در شبکه‌های اجتماعی دست‌به‌دست می‌شوند، یکی از این خطاها را دارند:

• انتخاب نقطهٔ شروع دلخواه: بازدهی که از کف تیر ۱۴۰۵ حساب شود با بازدهی که از اوج بهمن ۱۴۰۴ حساب شود، دو داستان متضاد می‌گوید. همیشه تاریخ دقیق شروع و پایان را بپرسید.
• قاطی کردن تومان و دلار: «طلا 100٪ سود داد» ممکن است تقریباً تماماً رشد دلار باشد. اول بازده دلاری را جدا کنید، بعد اثر نرخ ارز را.
• فراموش کردن تورم: رشد اسمی 60٪ با تورم 68.4٪ یعنی کاهش قدرت خرید، نه سود.
• نادیده گرفتن هزینه‌ها: اجرت ساخت، کارمزد معامله و فاصلهٔ قیمت خرید و فروش، تفاوت ۲ تا ۳ درصدی بازده را به‌راحتی می‌بلعد.
• تعمیم بحران به همهٔ دوره‌ها: رفتار دارایی‌ها در شوک‌های کوتاه با رفتار ۱۲ ماهه فرق دارد؛ رفتار طلا و تتر در دوران بحران موضوع جداگانه‌ای است.

یک قیاس ساده کمک می‌کند. اگر دو مسافر از تهران به مشهد رفته باشند و هر دو یک‌روزه رسیده باشند، نتیجه یکی است؛ ولی یکی با اتوبوس آرام رفته و دیگری با ماشینی که وسط راه دو بار از جاده بیرون زده. طلا و تتر در ۱۲ ماه اخیر به دلار تقریباً به یک مقصد رسیدند، ولی سفرشان شبیه هم نبود.

سلب مسئولیت: این مطلب صرفاً آموزشی و تحلیلی است و توصیهٔ مالی نیست. بازده گذشته تضمینی برای آینده نیست و هیچ‌کدام از اعداد این مقاله وعدهٔ سود نیست. پیش از هر تصمیم، شرایط مالی و افق زمانی خودتان را بسنجید.

جمع‌بندی: تتر یا طلا برای ۱۲ ماه آینده؟

داده‌های رسمی و تاریخ‌دار تصویر روشنی می‌دهند. در ۱۲ ماه منتهی به ۲۳ مهر ۱۴۰۵، تتر به دلار تقریباً ثابت ماند (‎-0.16٪) و تتر طلا ‎-1.5٪ تغییر کرد؛ اما طلا در این مسیر یک اوج تاریخی بالای 5,500 دلار و افتی ‎-24.9٪ از آن را تجربه کرد. به تومان، بازده هر دو را رشد دلار آزاد ساخته که عدد رسمی‌اش اعلام نشده است، و با تورم دوازده‌ماههٔ 68.4٪ بانک مرکزی، فقط رشدی بالاتر از حدود 69 تا 71 درصد قدرت خرید را حفظ می‌کرد.

پس پاسخ «تتر یا طلا» به هدف شما بستگی دارد: برای نقدینگی و افق کوتاه، تتر کم‌نوسان‌تر بوده؛ برای پس‌انداز چندساله، طلا ابزار تنوع‌بخشی است، به شرط اینکه نوسان مسیر را تحمل کنید و پله‌ای وارد شوید. هر عدد این مقاله را با تاریخش بخوانید و پیش از تصمیم، نرخ‌های روز را دوباره چک کنید.

سوالات متداول