کارمزد میکر و تیکر دو نرخ جدا برای یک معامله است: اگر سفارش شما در دفتر سفارش بنشیند و منتظر بماند، میکر هستید و معمولاً کارمزد کمتری می‌دهید؛ اگر فوراً با سفارش موجود پر شود، تیکر حساب می‌شوید. با سفارش لیمیت، گزینهٔ Post-Only، کم کردن اسلیپیج و استفاده از سطح‌بندی صرافی، هزینهٔ معامله محسوس پایین می‌آید.
کارمزد میکر و تیکر چیست؟
کارمزد میکر و تیکر بر اساس این تعیین میشود که سفارش شما نقدینگی به بازار اضافه میکند یا از آن برمی‌دارد. طبق راهنمای رسمی کراکن دربارهٔ کارمزد میکر و تیکر، سفارشی که فوراً با سفارش مخالفِ موجود در دفتر تطبیق نخورد کارمزد میکر می‌گیرد و سفارشی که فوراً پر شود کارمزد تیکر.
یک قیاس ساده: میکر مثل فروشنده‌ای است که جنسش را با قیمت مشخص در ویترین می‌گذارد و صبر میکند. تیکر مشتری عجولی است که همان لحظه هرچه در ویترین هست برمی‌دارد. صرافی‌ها برای اینکه ویترین پر بماند، معمولاً به میکر تخفیف می‌دهند.
چرا کارمزد تیکر معمولاً بیشتر است؟
واژه‌نامهٔ کراکن می‌گوید میکرها به دفتر سفارش نقدینگی اضافه می‌کنند و همهٔ سفارش‌های مارکت تیکرند. بازاری که سفارش‌های منتظر زیادی دارد، برای همه ارزان‌تر است: اسپرد باریک‌تر میشود و سفارش‌های بزرگ هم بدون جهش قیمت پر می‌شوند. برای همین صرافی‌ها با نرخ کمتر، کاربر را تشویق می‌کنند سفارش بگذارد و منتظر بماند.
این قاعده همیشگی نیست. همان‌طور که در جدول پایین می‌بینید، بعضی صرافی‌ها در سطح پایه برای هر دو نقش یک نرخ می‌گیرند و تفاوت را فقط در سطح‌های بالاتر یا بازار مشتقه اعمال می‌کنند. پس پیش از هر تصمیمی، جدول کارمزد همان صرافی و همان بازار را ببینید.
این مقاله دربارهٔ هزینه و راه کم کردن آن است. اگر هنوز با خود مفهوم آشنا نیستید، تعریف کامل میکر و تیکر و نقش هرکدام در بازار را اول بخوانید و بعد برگردید.
کارمزد معامله چطور محاسبه میشود؟
کارمزد هر معامله از ضرب ارزش سفارش در نرخ کارمزد همان نقش (میکر یا تیکر) به دست می‌آید. کراکن در جدول کارمزد خود می‌نویسد کارمزد هر معامله به‌طور پیش‌فرض روی حجم ارز مظنه (مثلاً دلار یا تتر در جفت BTC/USDT) و به ارزش بازار همان لحظه محاسبه میشود.
کارمزد = ارزش سفارش × نرخ کارمزد (میکر یا تیکر)
نکتهٔ مهم این است که هر معامله دو سر دارد: خرید و فروش. اگر هر دو را با سفارش مارکت انجام دهید، دو بار نرخ تیکر می‌پردازید.
مثال عددی با نرخ رسمی
فرض کنید معامله‌گری تازه‌کار در کراکن پرو، با حجم ۳۰ روزهٔ کمتر از 2,500 دلار، می‌خواهد 1,000 تتر بیت کوین بخرد و بعداً بفروشد. طبق جدول کارمزد کراکن، نرخ این سطح برای اسپات 0.40٪ میکر و 0.80٪ تیکر است:
- خرید و فروش هر دو با مارکت (تیکر): 8 تتر + 8 تتر = 16 تتر کارمزد
- خرید و فروش هر دو با لیمیت پرنشده (میکر): 4 تتر + 4 تتر = 8 تتر کارمزد
- اگر این کار ۲۰ بار در ماه تکرار شود: 320 تتر با تیکر در برابر 160 تتر با میکر
یعنی فقط با عوض کردن نوع سفارش، نیمی از کارمزد در همین سطح حذف میشود. برای کسی که مثل اهل استراتژی اسکالپ روزی چند معامله میکند، این تفاوت می‌تواند از سود خود معامله بیشتر شود.
نرخ کارمزد میکر و تیکر در صرافیهای بزرگ چقدر است؟
نرخ پایهٔ کارمزد اسپات در سه صرافی بزرگ بین‌المللی کراکن، بایننس و بای‌بیت بین 0.1٪ تا 0.8٪ است و با بالا رفتن حجم معاملات کم میشود. جدول زیر فقط از صفحه‌های رسمی همین صرافی‌ها در ۲۷ مهر ۱۴۰۵ برداشته شده است:
منبع جدول: جدول کارمزد کراکن، جدول کارمزد بایننس و صفحهٔ ساختار کارمزد بای‌بیت؛ بازبینی ۲۷ مهر ۱۴۰۵. نرخ‌ها ممکن است تغییر کنند.
یک نکتهٔ کمتر گفته‌شده در همین جدول دیده میشود: در سطح پایهٔ اسپات بایننس و بای‌بیت، نرخ میکر و تیکر برابر است. پس آنجا سود اصلی لیمیت در کارمزد نیست، بلکه در قیمت بهتر و فرار از اسلیپیج است. فاصلهٔ واقعی میکر و تیکر در کراکن، در معاملات مشتقه و در سطح‌های بالاتر دیده میشود.
چرا سفارش لیمیت گاهی تیکر حساب میشود؟
سفارش لیمیت فقط وقتی میکر است که فوراً پر نشود؛ اگر قیمتی که می‌گذارید از بهترین قیمت طرف مقابل عبور کند، همان لحظه اجرا میشود و کارمزد تیکر می‌گیرد. کراکن صریحاً می‌گوید لیمیتی که فوراً با سفارش موجود تطبیق بخورد، تیکر است.
مثلاً بهترین قیمت فروش بیت کوین 100 واحد است و شما لیمیت خرید را روی 101 می‌گذارید تا «حتماً پر شود». سفارش شما فوراً با همان فروشندهٔ 100 پر میشود و عملاً یک سفارش مارکت با اسم لیمیت زده‌اید. کراکن همچنین یادآوری میکند حد ضرر و حد سودی که به‌صورت مارکت فعال می‌شوند هم تیکر حساب می‌شوند. اگر تفاوت این سفارش‌ها برایتان روشن نیست، انواع سفارش لیمیت، مارکت و استاپ لیمیت را مرور کنید.
Post-Only چیست و چطور جلوی تیکر شدن را می‌گیرد؟
Post-Only گزینه‌ای روی سفارش لیمیت است که تضمین میکند سفارش فقط وارد دفتر شود و اگر قرار باشد فوراً پر شود، لغو شود. راهنمای بای‌بیت دربارهٔ سفارش Post-Only مثالی می‌زند: معامله‌گر لیمیت خرید را روی 9,000 دلار می‌گذارد، اما پیش از ثبت، بهترین قیمت فروش به 8,995 دلار می‌رسد؛ سیستم سفارش را خودکار لغو میکند تا کارمزد تیکر گرفته نشود.
بهای این تضمین روشن است: ممکن است معامله اصلاً انجام نشود. پس Post-Only برای ورود و خروج برنامه‌ریزی‌شده مناسب است، نه برای وقتی که بازار می‌ریزد و باید فوراً خارج شوید.
هزینه‌های پنهان معامله کدام‌اند؟
کارمزد میکر و تیکر فقط بخشی از هزینهٔ واقعی معامله است؛ اسپرد، اسلیپیج، کارمزد خرید فوری و کارمزد برداشت هم از جیب شما می‌روند. طبق واژه‌نامهٔ کراکن، اسپرد فاصلهٔ بالاترین قیمت خرید و پایین‌ترین قیمت فروش در دفتر است و اسلیپیج تفاوت قیمتی است که انتظار داشتید با قیمتی که واقعاً معامله اجرا شد.
- اسپرد: هر بار با مارکت می‌خرید، روی قیمت فروش خرید می‌کنید و اگر فوراً بفروشید، روی قیمت خرید می‌فروشید. همین فاصله هزینه است، حتی اگر کارمزد صفر باشد.
- اسلیپیج: کراکن مثال می‌زند خرید 1 اتر با انتظار 2,000 دلار که 2,020 دلار تمام شود، یعنی 1٪ اسلیپیج؛ رقمی بزرگ‌تر از نرخ تیکر سطح ۱ همان صرافی. سفارش بزرگ در بازار کم‌عمق، چند پلهٔ دفتر را میخورد. عمق کتاب سفارش نشان میدهد این خطر کجا بیشتر است.
- خرید فوری: جدول کراکن برای خرید و فروش فوری کارمزد 1٪ می‌گذارد، اسپرد هم داخل قیمت است و این حجم در محاسبهٔ سطح ۳۰ روزه حساب نمی‌شود. یعنی دکمهٔ «خرید سریع» در صرافیهای بزرگ اغلب گران‌تر از دفتر سفارش است.
- برداشت و شبکه: انتقال دارایی به کیف شخصی یا صرافی دیگر کارمزد جداگانه دارد که به ارز و شبکهٔ انتخابی بستگی دارد و ربطی به میکر یا تیکر بودن ندارد.
به همین دلیل کسانی که از اختلاف قیمت صرافی‌ها سود می‌گیرند، اول همهٔ این هزینه‌ها را جمع می‌زنند. در راهنمای آربیتراژ در کریپتو دیده‌اید که یک کارمزد برداشت فراموش‌شده می‌تواند کل سود را بخورد.
۶ ترفند کم کردن کارمزد معامله
مؤثرترین راه کاهش هزینه این است که تا جای ممکن میکر باشید، هزینهٔ پنهان را کم کنید و از تخفیف رسمی صرافی استفاده کنید. این شش ترفند از ساده به پیشرفته چیده شده‌اند:
- برای معاملهٔ غیرفوری، لیمیت بگذارید نه مارکت: قیمت را کمی پایین‌تر از بهترین قیمت فروش (برای خرید) یا کمی بالاتر از بهترین قیمت خرید (برای فروش) بگذارید تا سفارش در دفتر بنشیند. در مثال کراکن، همین کار کارمزد رفت‌وبرگشت را از 16 به 8 تتر رساند.
- Post-Only را روشن کنید: اگر صرافی این گزینه را دارد، فعالش کنید تا لیمیت شما به‌اشتباه تیکر نشود. بدترین حالت این است که سفارش لغو شود و دوباره ثبتش کنید.
- بازار پرنقدینگی را انتخاب کنید و سفارش بزرگ را خرد کنید: کراکن برای کاهش اسلیپیج سه کار را توصیه میکند: سفارش لیمیت، معامله در جفت‌های پرعمق و ساعات شلوغ، و تقسیم سفارش بزرگ به چند بخش کوچک‌تر.
- تخفیف توکن صرافی را حساب کنید، نه احساسی: بایننس با پرداخت کارمزد به BNB، 25٪ تخفیف میدهد و نرخ پایه را از 0.100٪ به 0.075٪ می‌رساند. اما نگه‌داشتن یک توکن فقط برای تخفیف، ریسک نوسان همان توکن را هم به شما تحمیل میکند؛ این تخفیف فقط برای کسی معنا دارد که حجم معاملاتش بالاست.
- حجم را در یک صرافی متمرکز کنید: سطح‌بندی تقریباً همه‌جا بر اساس حجم ۳۰ روزه است. در کراکن رسیدن به 2,500 دلار حجم، نرخ را از 0.40/0.80 به 0.30/0.60 درصد می‌رساند. پخش کردن معاملات بین چند صرافی یعنی در همه‌جا روی گران‌ترین سطح بمانید. برای VIP 1 بایننس هم حجم ۳۰ روزه دست‌کم یک میلیون دلار و موجودی دست‌کم 5 BNB لازم است.
- کمتر و برنامه‌ریزی‌شده معامله کنید: هر معامله دو بار کارمزد دارد. بهجای چک کردن مداوم نمودار، هشدار قیمت بگذارید و فقط روی قیمت هدف لیمیت ثبت کنید. برداشت‌ها را هم تجمیع کنید تا کارمزد ثابت شبکه چند بار تکرار نشود.
اگر روی موبایل معامله می‌کنید، بیشتر این تنظیمات در اپ صرافی هم هست؛ فهرست اپلیکیشن‌های ضروری ارز دیجیتال کمک میکند ابزار هشدار و معامله را کنار هم داشته باشید.
در ارزینجا کارمزد را از کجا ببینیم؟
نرخ دقیق هر بازار در ارزینجا در صفحهٔ کارمزدهای ارزینجا آمده است؛ این صفحه کارمزد معاملات، واریز و برداشت را جدا نشان میدهد و سطح کاربری را بر اساس حجم معاملات و ارزش داراییها تعیین میکند. ستون‌های جداگانه‌ای هم برای تخفیف کارمزد معاملات آسان و تخفیف کارمزد تبدیل دارد.
منطق ترفندهای بالا اینجا هم کار میکند. در بخش معامله پیشرفته می‌توانید بهجای خرید با قیمت لحظه‌ای، سفارش با قیمت دلخواه ثبت کنید؛ مراحلش را در آموزش معامله پیشرفته در ارزینجا گفته‌ایم. پیش از هر معامله هم سطح خودتان را در جدول کارمزد چک کنید تا بدانید هر سفارش دقیقاً چقدر هزینه دارد.
اگر تازه شروع کرده‌اید، راهنمای گام‌به‌گام اولین خرید ارز دیجیتال مسیر ثبت‌نام تا اولین سفارش را نشان میدهد. در ارزینجا می‌توانید اولین خرید تتر را با تومان انجام دهید و همانجا تفاوت سفارش لیمیت و قیمت بازار را با مبلغ کم تجربه کنید.
جمع‌بندی
کارمزد میکر و تیکر را با یک سؤال ساده میشود کنترل کرد: آیا عجله دارم؟ اگر نه، لیمیت با Post-Only بگذارید تا میکر بمانید؛ در کراکن سطح ۱ همین انتخاب کارمزد را نصف میکند. اگر عجله دارید، دست‌کم در بازار پرعمق و با سفارش کوچک‌تر معامله کنید تا اسلیپیج از خود کارمزد بزرگ‌تر نشود.
سراغ تخفیف توکن و سطح VIP فقط وقتی بروید که حجم معاملاتتان واقعاً آن را توجیه کند. هزینهٔ معامله را همیشه کامل حساب کنید: کارمزد میکر یا تیکر، اسپرد، اسلیپیج و برداشت. ارزان‌ترین معامله اغلب معامله‌ای است که با برنامه انجام شده، نه با هیجان.
سوالات متداول
آیا سفارش لیمیت همیشه کارمزد میکر دارد؟
خیر. سفارش لیمیت فقط وقتی میکر حساب میشود که فوراً پر نشود و در دفتر سفارش بنشیند. اگر قیمت لیمیت از بهترین قیمت طرف مقابل عبور کند، همان لحظه با سفارش موجود تطبیق میخورد و کراکن آن را تیکر حساب میکند. برای جلوگیری از این اتفاق، اگر صرافی گزینهٔ Post-Only دارد آن را روشن کنید تا چنین سفارشی بهجای اجرا لغو شود.
سفارش حد ضرر کارمزد میکر می‌گیرد یا تیکر؟
به نوع اجرای آن بستگی دارد. طبق راهنمای کراکن، حد ضرر و حد سودی که بعد از رسیدن قیمت به‌صورت سفارش مارکت فعال می‌شوند، مثل هر سفارش مارکت دیگری کارمزد تیکر دارند. اگر صرافی حد ضرر لیمیت (استاپ لیمیت) ارائه کند، سفارش لیمیتی که بعد از فعال شدن ثبت میشود بسته به پر شدن فوری یا نشستن در دفتر، می‌تواند میکر یا تیکر باشد.
برای حساب کردن سطح کارمزد، حجم کدام بازه در نظر گرفته میشود؟
در صرافیهای بزرگی مثل کراکن و بایننس، سطح کارمزد بر اساس حجم معاملات ۳۰ روز گذشته تعیین میشود. کراکن سطح را بعد از هر معامله دوباره بررسی میکند و خرید فوری را در این حجم حساب نمیکند. در ارزینجا هم صفحهٔ کارمزدها سطح کاربری را بر اساس حجم معاملات و ارزش داراییها نشان میدهد؛ جزئیات هر سطح را همانجا ببینید.
اگر کارمزد معامله صفر باشد، معامله واقعاً رایگان است؟
نه لزوماً. حتی با کارمزد صفر، اسپرد یعنی فاصلهٔ قیمت خرید و فروش و اسلیپیج یعنی تفاوت قیمت مورد انتظار با قیمت اجرا هنوز هزینه دارند. کراکن مثال می‌زند خرید 1 اتر با انتظار 2,000 دلار که 2,020 دلار تمام شود، یعنی 1٪ هزینهٔ اضافه. کارمزد برداشت و شبکه هم جداگانه است. پس هزینهٔ کل را بسنجید، نه فقط نرخ کارمزد.
