تتر یا سپرده بانکی؟ در ۱۲ ماه اخیر، تتر جلو بود. نرخ تتر از حدود 109,800 تومان در ۲۸ مهر ۱۴۰۴ به حدود 261,000 تومان در ۲۷ مهر ۱۴۰۵ رسید، یعنی حدود 138٪ رشد. سقف سود سپردهٔ یکساله 20.5٪ بود. با تورم نقطه‌به‌نقطهٔ 89.8٪، بازده واقعی سپرده حدود منفی 36٪ و تتر حدود مثبت 25٪ شد؛ ولی این بازده گذشته است، نه وعدهٔ آینده.
سپردهٔ بانکی یکساله در سال گذشته چقدر سود داد؟
سقف سود سپردهٔ سرمایهگذاری یکساله در کل این ۱۲ ماه 20.5٪ بوده است. این عدد را شورای پول و اعتبار در بهمن ۱۴۰۱ تعیین کرده و بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران به بانک‌ها ابلاغ می‌کند. گزارش‌هایی که در مهر ۱۴۰۴ و دوباره در مهر ۱۴۰۵ منتشر شده‌اند، همین جدول را نشان می‌دهند:
- کوتاهمدت عادی و روزشمار: 5٪
- کوتاهمدت ویژهٔ سه‌ماهه و شش‌ماهه: 12٪ و 17٪
- بلندمدت یکساله: 20.5٪
- بلندمدت دوساله و سهساله: 21.5٪ و 22.5٪
یک نکتهٔ مهم: عدد 23٪ که در برخی گزارش‌ها و حتی نسخهٔ قبلی همین مقاله برای سپردهٔ یکساله آمده بود، در واقع سقف نرخ تسهیلات است، نه سپرده. در شهریور ۱۴۰۵ هم بانک مرکزی خبر افزایش نرخ سپردهٔ بلندمدت را تکذیب کرد. برخی بانک‌ها برای مبالغ بزرگ «طرح ویژه» با نرخ بالاتر دارند، اما شرایط آن‌ها رسمی و یکسان اعلام نشده است. به همین دلیل مبنای این مقایسه همان 20.5٪ است.
این نرخ «علی‌الحساب» است و معمولاً ماهانه واریز میشود. اگر سود هر ماه را خرج کنید، 100 میلیون تومان در پایان سال همان 120.5 میلیون تومان میشود. شکستن سپرده پیش از سررسید هم معمولاً نرخ را پایین می‌آورد.
قیمت تومانی تتر در ۱۲ ماه اخیر چقدر تغییر کرد؟
نرخ تتر در ۱۲ ماه اخیر حدود 2.4 برابر شد. طبق جدول تاریخچهٔ قیمت، تتر در ۲۸ مهر ۱۴۰۴ (20 اکتبر 2025) حدود 109,800 تومان بود. در زمان بازبینی این مطلب در ۲۷ مهر ۱۴۰۵ (19 اکتبر 2026) هم نرخ لحظه‌ای آن حدود 261,282 تومان ثبت شد. یعنی رشد اسمی حدود 138٪.
این مسیر صاف و یکنواخت نبود. چند نقطه از همان جدول، نوسان را نشان میدهد:
- ۱۴ اردیبهشت ۱۴۰۵: حدود 189,187 تومان؛ ۲۵ خرداد ۱۴۰۵: حدود 166,995 تومان (افت حدود 12٪ در شش هفته).
- ۳۰ شهریور ۱۴۰۵: حدود 229,743 تومان؛ ۱۳ مهر ۱۴۰۵: حدود 269,639 تومان (رشد حدود 17٪ در دو هفته).
- از ۱۳ تا ۲۷ مهر ۱۴۰۵، نرخ دوباره حدود 3٪ پایین آمد.
پس کسی که در اوج اردیبهشت خرید کرده و در خرداد مجبور به فروش شده، با زیان تومانی بیرون آمده است. در همین مدت قیمت دلاری تتر تقریباً ثابت و نزدیک 1 دلار ماند. پس تتر گران نشد؛ ارزش تومان در برابر دلار کم شد. ریشهٔ فاصلهٔ نرخ تتر با دلار را در مطلب دلیل گران‌تر بودن تتر از دلار در ایران توضیح داده‌ایم. برای مقایسهٔ مستقیم این دو دارایی هم مقایسهٔ خرید دلار و تتر را ببینید.
بازده واقعی بعد از تورم؛ تتر یا سپرده بانکی؟
بازده واقعی یعنی رشد قدرت خرید، نه رشد عدد حساب. فرمولش ساده است: (1 + بازده اسمی) ÷ (1 + تورم) − 1. طبق گزارش مرکز آمار ایران که ۸ مهر ۱۴۰۵ منتشر شد، تورم نقطه‌به‌نقطهٔ شهریور ۱۴۰۵ به 89.8٪ رسید. تورم سالانه (میانگین دوازده‌ماهه) هم 73.6٪ بود. بانک مرکزی تورم نقطه‌به‌نقطهٔ همان ماه را برای مناطق شهری 83.8٪ اعلام کرد.
- سپردهٔ یکساله با تورم مرکز آمار: 1.205 ÷ 1.898 − 1 ≈ منفی 36.5٪
- سپردهٔ یکساله با تورم بانک مرکزی: 1.205 ÷ 1.838 − 1 ≈ منفی 34.4٪
- تتر با تورم مرکز آمار: 2.380 ÷ 1.898 − 1 ≈ مثبت 25.4٪
- تتر با تورم بانک مرکزی: 2.380 ÷ 1.838 − 1 ≈ مثبت 29.5٪
یک محدودیت را صادقانه بگوییم: بازهٔ تورم (شهریور تا شهریور) با بازهٔ قیمت تتر (مهر تا مهر) دقیقاً یکی نیست. تورم مهر ۱۴۰۵ هنوز اعلام نشده است. با این حال جهت نتیجه روشن است: سپرده با سقف 20.5٪ در سالی با تورم بالای 80٪، قدرت خرید را حفظ نکرد. ادعای کلی‌تر «کریپتو ضد تورم است» را در بررسی واقعیت مقابله با تورم با ارز دیجیتال نقد کرده‌ایم.
مثال عددی ۱۰۰ میلیون تومانی
فرض کنید ۲۸ مهر ۱۴۰۴، 100 میلیون تومان داشتید و دو راه پیش رویتان بود:
- سپردهٔ یکساله با 20.5٪: پایان دوره حدود 120.5 میلیون تومان دارید.
- خرید تتر با نرخ 109,800 تومان: حدود 910.7 تتر می‌گرفتید. با نرخ 261,282 تومان، ارزش آن حدود 238 میلیون تومان میشود. کارمزد خرید و فروش در این عدد حساب نشده است.
- معیار تورم: با تورم 89.8٪ مرکز آمار، سبدی که پارسال 100 میلیون تومان بود، حالا حدود 189.8 میلیون تومان است.
یعنی سپرده حدود 69 میلیون تومان از معیار تورم عقب ماند و تتر حدود 48 میلیون تومان جلوتر ایستاد. اگر همین مبلغ را بخواهید با کارمزد کمتر وارد کنید، راه‌های کم کردن کارمزد خرید تتر کمک می‌کند. سقف خرید سالانه هم مهم است که در بخش ریسک‌ها به آن می‌رسیم.
جدول مقایسهٔ تتر و سپردهٔ بانکی
جدول زیر دو گزینه را در یک بازهٔ ۱۲ ماهه و با منابع رسمی و تاریخ‌دار کنار هم می‌گذارد.
منبع جدول: مصوبهٔ شورای پول و اعتبار (گزارش مهر ۱۴۰۴ و مهر ۱۴۰۵)، تورم شهریور ۱۴۰۵ مرکز آمار ایران، تاریخچهٔ نرخ تتر و مصوبهٔ ۵ مهر ۱۴۰۴ هیئت عالی بانک مرکزی؛ بازبینی ۲۷ مهر ۱۴۰۵.
چرا بازده سال گذشتهٔ تتر تضمینی برای سال بعد نیست؟
بازده تومانی تتر تقریباً همان تغییر نرخ دلار در بازار آزاد است و هیچ نهادی برای آن عددی تعهد نمی‌کند. سپرده عددی رو به جلو است: امروز می‌دانید سال بعد 20.5٪ می‌گیرید. اما 138٪ تتر عددی رو به عقب است و فقط می‌گوید پارسال چه شد.
اگر نرخ ارز یک سال ثابت بماند، بازده تومانی تتر نزدیک صفر میشود و سپرده جلو میافتد. اگر نرخ ارز عقب‌نشینی کند، تتر بازده منفی میدهد. همین اتفاق در فاصلهٔ اردیبهشت تا خرداد ۱۴۰۵ افتاد. سناریوهای مختلف نرخ را در سناریوهای قیمتی تتر برای ۱۴۰۴ و ۱۴۰۵ مرور کرده‌ایم. این‌ها سناریو هستند، نه پیش‌بینی قطعی.
ریسک‌های هر طرف چیست؟
ریسک اصلی سپرده آرام و تدریجی است، یعنی کم شدن قدرت خرید. ریسک تتر ناگهانی‌تر است و از نوسان نرخ، ناشر و مقررات می‌آید.
ریسک‌های سپردهٔ بانکی:
- تورم: با سقف 20.5٪ و تورم بالای 80٪، بازده واقعی سال گذشته به‌شدت منفی بود.
- قفل شدن پول: شکستن سپرده پیش از سررسید معمولاً سود را کم می‌کند.
- سقف دستوری: نرخ را بازار تعیین نمی‌کند. حتی اگر تورم بالا برود، سود سپرده خودبه‌خود بالا نمی‌رود.
ریسک‌های تتر:
- نوسان تومانی: افت حدود 12٪ در شش هفتهٔ اردیبهشت و خرداد ۱۴۰۵ نشان داد خرید در اوج هم زیان دارد.
- ریسک ناشر: ارزش تتر به ذخایر شرکت ناشر وابسته است. طبق گزارش تأیید فصل دوم 2026 تتر که مؤسسهٔ BDO تهیه کرده، در 30 ژوئن 2026 حدود 184.6 میلیارد دلار تتر منتشر شده بود. دارایی‌های ناشر حدود 4.11 میلیارد دلار از بدهی‌هایش بیشتر بود. این مازاد در گزارش 31 مارس 2026 حدود 8.23 میلیارد دلار بود و در یک فصل تقریباً نصف شد؛ پس سلامت ناشر را باید دوره‌به‌دوره دنبال کرد.
- مقررات داخلی: هیئت عالی بانک مرکزی ۵ مهر ۱۴۰۴ سقف خرید استیبل‌کوین را برای هر کد ملی 5 هزار دلار در سال تعیین کرد. سقف نگهداری هم 10 هزار دلار است. این سقف روی همهٔ سکوهای کارگزاران رمزپول اعمال میشود. نحوهٔ اعمال آن روی کیف‌های شخصی هنوز رسماً روشن نشده است.
- مالیات: قانون مالیات بر سوداگری و سفتهبازی ۸ تیر ۱۴۰۴ تصویب شد و رمزپولها را هم شامل میشود. وصول آن به راهاندازی سامانهٔ مؤدیان وابسته است و تاریخ شروع وصول هنوز رسماً اعلام نشده است.
- نگهداری: اگر تتر را به کیف شخصی ببرید، مسئولیت کلید و امنیت با خودتان است. مقایسهٔ این ریسک با نگهداری اسکناس را در مقایسهٔ ریسک سرقت دلار در گاوصندوق و تتر در کیف پول بخوانید.
کدام برای پسانداز شما مناسب‌تر است؟
انتخاب بین این دو به زمان مصرف پول بستگی دارد، نه به جدول بازده پارسال. پولی که چند ماه دیگر باید خرج تومانی مشخصی شود، مثل اجاره، شهریه یا قسط، نباید درگیر نوسان نرخ ارز شود. پس‌اندازی که افق چندساله دارد، منطق دیگری دارد. این چند قدم ساده کمک می‌کند:
- هزینه‌های ۶ تا ۱۲ ماه آینده را جدا کنید و در ابزار تومانی نقدشونده نگه دارید.
- برای باقی پسانداز، افق زمانی و تحمل افت 10 تا 20 درصدی کوتاهمدت را با خودتان روشن کنید.
- اگر بخشی را دلاری می‌کنید، تدریجی بخرید تا در اوج هیجان کل پول وارد نشود.
- سقف 5 هزار دلاری خرید سالانه را در برنامهتان لحاظ کنید.
- گزینه‌های میانی را هم ببینید: مقایسهٔ تتر با صندوق درآمد ثابت و مقایسهٔ تتر و طلا از نظر نقدشوندگی و حباب.
شروع با مبلغ کم هم ممکن است. روش آن را در راهنمای سرمایهگذاری خرد با تتر گفته‌ایم. اگر تصمیمتان را گرفته‌اید، در ارزینجا می‌توانید خرید تتر را با تومان انجام دهید. اگر تتر را مدتی نگه می‌دارید، شرایط طرح سود روزشمار تتر را هم ببینید. طبق صفحهٔ طرح، حداقل موجودی معادل 100 دلار است، دارایی قفل نمی‌شود و سود هر ۱۰ روز یک‌بار واریز میشود. نرخ روز و فهرست ارزهای مشمول در همان صفحه اعلام میشود.
جمع‌بندی
در پاسخ به پرسش «تتر یا سپرده بانکی»، عددهای ۱۲ ماه اخیر روشن‌اند. سپردهٔ یکساله با سقف 20.5٪ در برابر تورم 89.8٪ مرکز آمار حدود 36٪ قدرت خرید از دست داد. تتر با رشد حدود 138٪ تومانی، حدود 25٪ بازده واقعی مثبت داشت.
اما این برتری از کاهش ارزش تومان آمده، نه از سودآوری خود تتر، و برای سال بعد هیچ تضمینی ندارد. سپرده قطعیت میدهد ولی سقف دارد. تتر سقف ندارد ولی نوسان، ریسک ناشر و محدودیت مقرراتی دارد. ترکیبی که با افق زمانی و تحمل ریسک خودتان بخواند، معمولاً از انتخاب صددرصدی یکی منطقی‌تر است.
این مطلب صرفاً آموزشی است و توصیهٔ سرمایهگذاری نیست. بازده گذشته تضمینی برای بازده آینده نیست و هر تصمیم مالی با مسئولیت خود شماست.
سوالات متداول
سود سپردهٔ بانکی یکساله در ۱۴۰۵ چند درصد است؟
سقف رسمی سود سپردهٔ سرمایهگذاری یکساله طبق مصوبهٔ شورای پول و اعتبار 20.5٪ است. سپردهٔ دوساله 21.5٪، سهساله 22.5٪ و کوتاهمدت عادی 5٪ سود دارد. عدد 23٪ که گاهی برای سپردهٔ یکساله گفته میشود، سقف نرخ تسهیلات است. بانک مرکزی در شهریور ۱۴۰۵ خبر افزایش نرخ سپردهٔ بلندمدت را تکذیب کرد.
هر نفر در سال چقدر تتر میتواند بخرد؟
هیئت عالی بانک مرکزی در ۵ مهر ۱۴۰۴ سقف خرید استیبلکوینهایی مثل تتر را برای هر کد ملی 5 هزار دلار در سال تعیین کرد. سقف نگهداری در هر لحظه هم 10 هزار دلار است. این محدودیت روی مجموع خرید در همهٔ سکوهای کارگزاران رمزپول حساب میشود. پس اگر بخش بزرگی از پسانداز را میخواهید دلاری کنید، باید آن را در برنامهتان لحاظ کنید.
آیا سود خرید و فروش تتر مالیات دارد؟
قانون مالیات بر سوداگری و سفتهبازی ۸ تیر ۱۴۰۴ تصویب شد و رمزپولها، بهجز رمزریال، را هم شامل میشود. اما وصول این مالیات به راهاندازی سامانهٔ مؤدیان وابسته است و تا زمان نگارش این مطلب، تاریخ رسمی شروع وصول اعلام نشده است. نرخ دقیق و روش محاسبهٔ بهای تمامشده برای معاملات رمزارز هم هنوز رسماً اعلام نشده است.
اگر نرخ دلار یک سال ثابت بماند، تتر بهتر است یا سپرده؟
در این حالت سپرده جلو میافتد. بازده تومانی تتر تقریباً همان تغییر نرخ دلار در بازار است. اگر نرخ ثابت بماند، بازده تتر نزدیک صفر میشود و بعد از کارمزد حتی کمی منفی است. سپردهٔ یکساله در همین شرایط 20.5٪ سود اسمی میدهد. برای همین مقایسهٔ این دو در واقع شرطبندی روی مسیر نرخ ارز است، نه مقایسهٔ دو نرخ سود.
