ماینینگ در ایران در ۱۴۰۵ فقط با مجوز وزارت صمت قانونی است و برق آن هم باید از مسیرهایی تأمین شود که وزارت نیرو و توانیر تعیین کرده‌اند. اینکه هنوز صرفه دارد یا نه، به دو عدد بستگی دارد: کارایی دستگاه و قیمت برقی که واقعاً می‌پردازید. با دادهٔ شبکه در ۲۰ مهر ۱۴۰۵، هر تراهش در روز حدود 3.75 سنت درآمد دارد و دستگاه‌های قدیمی با برق قانونی به‌سختی سربه‌سر می‌شوند.
ماینینگ در ایران از نظر قانون چه وضعی دارد؟
اگر با سازوکار استخراج ارز دیجیتال آشنا باشید، می‌دانید که دستگاه ماینر برق را به محاسبه و محاسبه را به پاداش بلوک تبدیل می‌کند. در ایران این فعالیت از سال ۱۳۹۸ چارچوب رسمی دارد. هیئت وزیران با تصویب‌نامهٔ شمارهٔ 58144/ت55637هـ مورخ ۱۳ مرداد ۱۳۹۸ استخراج را به شرط گرفتن مجوز از وزارت صنعت، معدن و تجارت مجاز کرد، تعرفهٔ برق ماینرها را به قیمت برق صادراتی گره زد و مصرف برق و گاز برای استخراج را در ساعات اوج ممنوع کرد.
سند فعلی، «آیین‌نامهٔ استخراج رمزدارایی‌ها» است؛ تصویب‌نامهٔ شمارهٔ 151455 مورخ ۲۲ آبان ۱۴۰۱. چند ماده از آن مستقیماً به کار هر کسی می‌آید که به استخراج فکر می‌کند:
- ماده ۲: واردات، تولید، فروش و تعمیر تجهیزات استخراج فقط با مجوز وزارت صمت و از مسیر قانونی تجاری و گمرکی مجاز است.
- ماده ۵: استفاده از انشعاب برق یا گازی که برای مصرف دیگری (خانگی، کشاورزی، تجاری) گرفته شده، برای استخراج ممنوع است.
- ماده ۷: روش‌های مجاز تأمین برق را فهرست می‌کند؛ از نیروگاه تجدیدپذیر تا برق شبکه با قیمت مبتنی بر برق صادراتی.
- ماده ۸: وزارت نیرو و وزارت نفت دوره‌های محدودیت شبکه را تعیین می‌کنند و در این دوره‌ها استخراج محدود می‌شود.
بانک مرکزی هم در اردیبهشت ۱۴۰۰ اطلاعیه‌ای دربارهٔ رمزارز استخراج داخلی منتشر کرد و طبق آن، رمزارز حاصل از استخراج مجاز داخلی طبق ضوابط برای پرداخت‌های ارزی واردات قابل استفاده است. تازه‌ترین تحول در مجلس است: طبق گفتهٔ علیرضا سلیمی، عضو هیئت‌رئیسهٔ مجلس، در ۲۰ مهر ۱۴۰۵، دوفوریت طرح «ساماندهی و جرم‌انگاری مصرف غیرمجاز برق توسط ماینرها» تصویب و به کمیسیون حقوقی و قضایی ارجاع شده است. متن نهایی این طرح هنوز اعلام نشده است.
این بخش جمع‌بندی آموزشی مقررات است و جای مشاورهٔ حقوقی را نمی‌گیرد. پیش از هر سرمایه‌گذاری، آخرین نسخهٔ مقررات را از خود وزارت صمت و شرکت توزیع برق منطقه‌تان استعلام کنید.
مجوز و برق قانونی استخراج از کجا می‌آید؟
مسیر قانونی دو بخش جدا دارد: مجوز فعالیت از وزارت صمت و قرارداد برق با شرکت برق. یکی بدون دیگری کافی نیست. داشتن پروانه به این معنا نیست که می‌توانید دستگاه را به هر کنتوری وصل کنید، و برق صنعتی ارزان هم بدون پروانه مجوز استخراج نمی‌شود. مسیر کلی، طبق آیین‌نامه و اظهارات مسئولان توانیر، این است:
- دریافت مجوز فعالیت استخراج از وزارت صنعت، معدن و تجارت.
- استقرار مزرعه در شهرک‌ها و نواحی صنعتی یا مناطق ویژهٔ اقتصادی؛ هادی سفیدمو، مسئول نظارت بر استخراج رمزارز در توانیر، در تیر ۱۴۰۴ همین را شرط مزارع مجاز دانست.
- تأمین برق از یکی از مسیرهای مجاز ماده ۷ و نصب کنتور اختصاصی.
- رعایت دوره‌های محدودیت شبکه که وزارت نیرو اعلام می‌کند.
مسیرهای تأمین برق کدام‌اند؟
- نیروگاه تجدیدپذیر شخصی: طبق اعلام توانیر در تیر ۱۴۰۴، کسی که نیروگاه خورشیدی بسازد می‌تواند یک‌پنجم ظرفیت آن را به‌صورت ۲۴ ساعته برای استخراج استفاده کند.
- تابلوی سبز بورس انرژی: مدیرعامل وقت توانیر در مهر ۱۴۰۳ گفت ماینری که نیروگاه ندارد می‌تواند برق را از تابلوی سبز بخرد.
- گاز مشعل و سرمایه‌گذاری در بهینه‌سازی: در ماده ۷ آیین‌نامه آمده است؛ جزئیات اجرایی آن برای ۱۴۰۵ اعلام نشده است.
- برق شبکه با تعرفهٔ ویژه: با قیمتی که در بخش بعد توضیح می‌دهیم و با قطع در اوقات محدودیت.
تعرفهٔ برق ماینرها در ۱۴۰۵ چقدر است؟
تعرفهٔ برق مراکز مجاز ثابت نیست و هر سه ماه یک بار به‌روز می‌شود. مبنای آن، طبق مصوبهٔ وزیر نیرو، متوسط ریالی قیمت برق صادراتی و متوسط نرخ ارز است. آخرین نرخی که در منبع رسمی صنعت برق قابل بررسی پیدا کردیم، ابلاغیهٔ توانیر برای سه ماه منتهی به ۲۸ مرداد ۱۴۰۴ است: هر کیلووات‌ساعت 46,279 ریال، در برابر 38,918 ریال در دورهٔ قبل. توانیر در تیر ۱۴۰۴ هم نرخ جاری را حدود 4,600 تومان اعلام کرده بود.
نرخ دوره‌های ۱۴۰۵ در منبع رسمی‌ای که بتوانیم مستقیم بررسی کنیم، اعلام نشده است. پس پیش از هر محاسبه، نرخ دورهٔ جاری را از شرکت برق منطقه‌ای خودتان بگیرید.
یک نکتهٔ مهم در همین فرمول پنهان است. چون تعرفه از ضرب قیمت برق صادراتی در نرخ ارز به دست می‌آید، با بالا رفتن دلار، تعرفهٔ ریالی هم بالا می‌رود. یعنی برق قانونی ماینر در عمل یک هزینهٔ دلاری است. درآمد ماینر هم به بیت کوین و در نتیجه دلاری است. پس مزیت ارزی که بعضی‌ها از «ارزان بودن برق ایران» انتظار دارند، برای ماینر مجاز تا حد زیادی از بین می‌رود و تصمیم باید با حساب دلاری گرفته شود.
توقف تابستانی با درآمد سالانه چه می‌کند؟
پیک مصرف تابستان مهم‌ترین متغیر ماینینگ در ایران است و در بیشتر ماشین‌حساب‌های خارجی دیده نمی‌شود. در ۱۴۰۴ مسئول نظارت بر استخراج در توانیر گفت فعالیت مزارع مجاز «از ۱۵ خرداد تا ۱۵ مهر ماه» به‌طور کامل متوقف شده است. محمد اله‌داد، که آن زمان معاون انتقال و تجارت خارجی توانیر بود، تصریح کرد که در این فصل هیچ مزرعه‌ای حق فعالیت ندارد؛ «چه با برق، چه با سوخت گاز یا گازوئیل».
این بازه حدود 124 روز است؛ یعنی نزدیک 34٪ سال. اگر همین الگو تکرار شود، دستگاه یک‌سوم سال هیچ درآمدی ندارد، ولی استهلاک، اجاره و حقوق نگهبان ادامه دارد. دستورالعمل اختصاصی تابستان ۱۴۰۵ برای مزارع مجاز در منابع رسمی قابل بررسی اعلام نشده است.
چرا دولت این‌قدر سخت می‌گیرد؟ گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس در شهریور ۱۴۰۵ توان مصرفی استخراج رمزارز را حدود 930 تا 1200 مگاوات برآورد کرده و نوشته انرژی آن در چهار ماه گرم سال معادل 14٪ کل ناترازی برق است. همین گزارش تأکید می‌کند که به‌دلیل نبود آمار رسمی، این عدد با دو روش غیرمستقیم برآورد شده است. برای تصویر کامل‌تر از این بحث، تحلیل نقش ماینینگ در خاموشی‌ها را هم بخوانید.
شبکهٔ بیت کوین امروز به هر تراهش چقدر می‌دهد؟
طرف درآمد را باید از خود شبکه خواند، نه از تبلیغ فروشندهٔ دستگاه. داده‌های عمومی داشبورد استخراج mempool.space در ۲۰ مهر ۱۴۰۵ این تصویر را نشان می‌دهد:
- هش‌ریت شبکه: حدود 1,008 اگزاهش بر ثانیه (EH/s).
- دشواری استخراج: حدود 132.72 تریلیون؛ تعدیل بعدی در بلوک 971,712 با تغییر برآوردی حدود 5٪ افزایش.
- پاداش ۱۴۴ بلوک اخیر (حدود یک روز): 451.82 بیت کوین، شامل 3.125 بیت کوین یارانهٔ هر بلوک و فقط 1.82 بیت کوین کارمزد (حدود 0.4٪).
- قیمت: طبق داده‌های CoinGecko در ۲۰ مهر ۱۴۰۵، بیت کوین حدود 83,585 دلار است؛ 33.7٪ پایین‌تر از سقف 126,080 دلاری ۶ اکتبر 2025.
از این اعداد «هش‌پرایس» یعنی درآمد روزانهٔ هر تراهش به دست می‌آید: 451.82 بیت کوین تقسیم بر حدود یک میلیارد تراهش، می‌شود حدود 0.00000045 بیت کوین برای هر تراهش در روز؛ با قیمت امروز، حدود 0.0375 دلار. این همان 3.75 سنتی است که در ابتدای مقاله گفتیم. اگر تعدیل بعدی واقعاً حدود 5٪ مثبت باشد و قیمت ثابت بماند، این عدد تقریباً به همان نسبت کم می‌شود.
یک تاریخ دیگر هم مهم است. پاداش هر بلوک هر 210,000 بلوک نصف می‌شود و هاوینگ بعدی در بلوک 1,050,000 است؛ یعنی حدود 79 هزار بلوک بعد از ارتفاع فعلی. با فرض میانگین ۱۰ دقیقه برای هر بلوک، این اتفاق حدود فروردین ۱۴۰۷ می‌افتد و یارانهٔ بلوک به 1.5625 بیت کوین می‌رسد. اگر می‌خواهید بدانید این اعداد در عمل چه درآمدی می‌سازند، مطلب درآمد ماینینگ بیت کوین را ببینید.
نقطهٔ سربه‌سر برق برای دستگاه شما کجاست؟
مهم‌ترین مشخصهٔ هر دستگاه، کارایی آن بر حسب ژول بر تراهش (J/TH) است؛ یعنی برای هر تراهش چند وات برق می‌کشد. این عدد را از برگهٔ مشخصات سازنده بخوانید؛ برای شناخت نسل‌های مختلف دستگاه، راهنمای انتخاب ماینر ایسیک کمک می‌کند. جدول زیر با هش‌پرایس 0.0375 دلار نشان می‌دهد هر سطح کارایی، با چه قیمت برقی سربه‌سر می‌شود. این جدول فقط هزینهٔ برق را می‌سنجد و هزینهٔ دستگاه، تعمیر، خنک‌سازی و توقف تابستانی در آن نیست.
روش محاسبه ساده است و می‌توانید آن را برای دستگاه خودتان تکرار کنید:
- کارایی را بخوانید: توان دستگاه (وات) را بر هش‌ریت آن (تراهش) تقسیم کنید. دستگاهی با 3,500 وات و 200 تراهش، 17.5 J/TH است.
- درآمد روزانه را حساب کنید: هش‌ریت را در هش‌پرایس روز ضرب کنید. 200 تراهش ضرب در 0.0375 می‌شود حدود 7.5 دلار در روز.
- مصرف روزانه را حساب کنید: 3.5 کیلووات ضرب در 24 ساعت می‌شود 84 کیلووات‌ساعت. درآمد تقسیم بر مصرف، یعنی حدود 0.089 دلار، سقف قیمت برقی است که دستگاه تحمل می‌کند.
- به ریال تبدیل و مقایسه کنید: این سقف دلاری را در نرخ ارزی ضرب کنید که مبنای تعرفهٔ همان دوره بوده و با تعرفهٔ ابلاغی شرکت برق مقایسه کنید.
- هزینه‌های پنهان را کم کنید: توقف تابستانی، کارمزد استخر استخراج، خنک‌سازی، تعمیر، استهلاک و افزایش احتمالی دشواری را از نتیجه کسر کنید.
نکتهٔ عملی این جدول روشن است: هرچه دستگاه قدیمی‌تر باشد، حاشیه‌اش در برابر تعرفهٔ دلاری برق قانونی باریک‌تر می‌شود و با یک تعدیل مثبت دشواری یا افت قیمت، ممکن است زیانده شود. برای اجرای همین محاسبه با عددهای خودتان، آموزش ماشین‌حساب سود ماینینگ را دنبال کنید. مقایسهٔ هزینه‌ها و تجهیزات استخراج در 2025 هم نشان می‌دهد سهم برق در کل هزینه چقدر تعیین‌کننده است.
استخراج غیرمجاز چه ریسکی دارد؟
شاید وسوسه‌انگیز باشد که با برق یارانه‌ای خانگی یا کشاورزی حساب کنید؛ ولی این دقیقاً همان کاری است که ماده ۵ آیین‌نامه ممنوع کرده و ریسک حقوقی و مالی آن از هر سود فرضی بیشتر است. طبق منابع رسمی صنعت برق، پیامدهای اعلام‌شده این‌هاست:
- جریمه و ضبط دستگاه: مدیرعامل وقت توانیر در مهر ۱۴۰۳ اعلام کرد برای ماینر غیرمجاز اخطار و جریمه‌ای معادل 100 برابر تعرفهٔ برق مصرفی در نظر گرفته می‌شود، تجهیزات ضبط می‌شود و در تکرار، انشعاب قطع می‌شود.
- مسئولیت مالک ملک: توانیر در ۱۴۰۴ هشدار داد کسی که ملک خود را به ماینر غیرمجاز اجاره دهد، حتی اگر بی‌اطلاع باشد، مسئول است و امکان توقیف ملک او وجود دارد.
- پیگرد قضایی: در مهر ۱۴۰۵، 362 دستگاه غیرمجاز در شهرک صنعتی اشتهارد کشف و برای سیر مراحل قانونی به پلیس امنیت اقتصادی تحویل شد.
- مقیاس برخورد: به گفتهٔ عضو هیئت‌رئیسهٔ مجلس، بیش از 300 هزار دستگاه غیرمجاز شناسایی و توقیف شده است.
- قانون سخت‌گیرانه‌تر در راه: طرح جرم‌انگاری مصرف غیرمجاز برق ماینرها در کمیسیون حقوقی و قضایی مجلس است.
به این فهرست، ریسک‌های فنی را هم اضافه کنید: صدای مداوم، گرمای زیاد، بار سنگین روی سیم‌کشی ساختمان و خطر آتش‌سوزی. توانیر مردم را تشویق می‌کند موارد مشکوک را از طریق سامانهٔ پیامکی 30005121 گزارش دهند؛ یعنی همسایه‌ها هم بخشی از سازوکار کشف‌اند. خلاصه اینکه هیچ محاسبهٔ سودی که بر برق غیرمجاز بنا شده باشد، محاسبهٔ واقعی نیست.
جمع‌بندی: ماینینگ در ایران هنوز صرفه دارد؟
پاسخ کوتاه این است که ماینینگ در ایران در ۱۴۰۵ فقط برای گروه کوچکی صرفه دارد: کسی که مجوز صمت دارد، در شهرک صنعتی مستقر است، دستگاه نسل جدید با کارایی بالا دارد و برق را از مسیر قانونی ارزان‌تری مثل نیروگاه تجدیدپذیر شخصی تأمین می‌کند. برای دستگاه‌های قدیمی، تعرفهٔ دلاری برق قانونی، توقف حدود چهارماههٔ تابستان و هاوینگ پیش‌رو، حاشیه را بسیار باریک کرده است. تجربهٔ سوددهی استخراج بیت کوین در ایران در سال‌های قبل هم نشان می‌دهد این حاشیه با هر تعدیل دشواری جابه‌جا می‌شود.
اگر هدف شما فقط داشتن بیت کوین است، نه راه‌اندازی یک کسب‌وکار صنعتی، مسیر ساده‌تری هم وجود دارد: در ارزینجا می‌توانید خرید بیت کوین را مستقیم انجام دهید، بدون دستگاه، مجوز و قبض برق. ریسک نوسان قیمت در هر دو مسیر یکسان است، ولی ریسک حقوقی و عملیاتی ماینینگ در ایران فقط در یکی از آن‌ها وجود دارد.
سلب مسئولیت: این مطلب آموزشی است و توصیهٔ مالی یا مشاورهٔ حقوقی نیست. اعداد درآمد بر پایهٔ دادهٔ شبکه در ۲۰ مهر ۱۴۰۵ محاسبه شده‌اند و با تغییر قیمت، دشواری و تعرفه تغییر می‌کنند. هیچ‌کدام وعدهٔ سود نیست.
سوالات متداول
آیا روشن کردن فقط یک دستگاه ماینر در خانه هم غیرمجاز است؟
بله. آیین‌نامهٔ استخراج رمزدارایی‌ها (۱۴۰۱) تعداد دستگاه را ملاک نمی‌داند و طبق ماده ۵، استفاده از انشعاب برقی که برای مصرف دیگری مثل مصرف خانگی گرفته شده، برای استخراج ممنوع است. استخراج قانونی به مجوز وزارت صمت و برق از مسیرهای مجاز نیاز دارد و یک دستگاه خانگی هم مشمول جریمه و ضبط تجهیزات می‌شود.
هش‌پرایس چیست و عدد روز آن را از کجا ببینم؟
هش‌پرایس درآمد روزانهٔ هر تراهش قدرت پردازش است و از پاداش کل بلوک‌های یک روز تقسیم بر هش‌ریت شبکه به دست می‌آید. داده‌های لازم، یعنی هش‌ریت، دشواری و پاداش بلوک‌ها، در داشبورد عمومی mempool.space دیده می‌شود. چون قیمت بیت کوین و دشواری مدام تغییر می‌کنند، هش‌پرایس را برای هر محاسبه با عدد همان روز به‌روز کنید.
می‌توانم با پنل خورشیدی شخصی به‌طور قانونی ماینینگ کنم؟
طبق اعلام توانیر در تیر ۱۴۰۴، کسی که نیروگاه خورشیدی احداث کند می‌تواند یک‌پنجم ظرفیت آن را به‌صورت ۲۴ ساعته برای استخراج استفاده کند. این امتیاز جای مجوز وزارت صمت را نمی‌گیرد و مزارع مجاز باید در شهرک‌ها و نواحی صنعتی یا مناطق ویژهٔ اقتصادی مستقر باشند. شرایط اجرایی ۱۴۰۵ را از شرکت برق منطقه‌ای استعلام کنید.
قانون ماینینگ فقط برای بیت کوین است یا ارزهای دیگر را هم شامل می‌شود؟
مقررات ایران از واژهٔ «رمزدارایی» استفاده می‌کند، نه نام یک ارز خاص. یعنی شرط مجوز وزارت صمت، منع استفاده از انشعاب غیرصنعتی و محدودیت‌های شبکهٔ برق برای استخراج هر رمزارزی برقرار است. البته بیشتر دستگاه‌های ایسیک موجود برای الگوریتم SHA-256 بیت کوین ساخته شده‌اند و تحلیل سوددهی آن‌ها به دادهٔ شبکهٔ بیت کوین وابسته است.
