برای پس‌انداز حقوق ماهانه با مبلغ محدود، گزینه‌ای مناسب‌تر است که با همان مبلغ خرد قابل خرید باشد، کارمزد کمی بگیرد و سریع نقد شود. با قیمت‌های ۲۶ مهر ۱۴۰۵، تتر و تتر طلا از چند ده هزار تومان و صندوق طلا از حدود ۵۰۰ هزار تومان خریدنی‌اند، اما سکه و اسکناس دلار چند ماه جمع‌کردن می‌خواهند.
پس‌انداز حقوق ماهانه را از کجا شروع کنیم؟
نقطهٔ شروع، یک ذخیرهٔ ریالی برای هزینه‌های پیش‌بینی‌نشده است؛ بعد از آن نوبت انتخاب دارایی می‌رسد. اگر تعمیر خودرو یا هزینهٔ درمان شما را مجبور کند تتر یا طلا را درست در روز افت قیمت بفروشید، هر مزیتی که این مقاله دربارهٔ آن‌ها می‌گوید از بین می‌رود.
این ذخیره را می‌شود در سپرده یا ابزار کم‌نوسان نگه داشت. اینکه سود سپرده با رشد تومانی تتر چه فرقی دارد، موضوع جداگانه‌ای است که در مقایسهٔ سود سپردهٔ بانکی و رشد تتر با عدد بررسی شده است. اگر هنوز مطمئن نیستید هدفتان حفظ ارزش است یا کسب بازده، تفاوت پس‌انداز و سرمایه‌گذاری را هم ببینید.
این مقاله فرض می‌کند آن لایهٔ ریالی را دارید و حالا می‌پرسید: سهم ماهانه‌ای که کنار می‌گذارم، به کدام‌یک تبدیل شود؟ پاسخ به چهار معیار بستگی دارد: حداقل مبلغ ورود، هزینهٔ خرید و فروش، سرعت نقدشدن و دردسر نگهداری.
حداقل مبلغ برای پس‌انداز حقوق در طلا، دلار و تتر چقدر است؟
حداقل مبلغ ورود در تتر و تتر طلا تقریباً به اندازهٔ یک خرید خرد است، در صندوق طلا حدود ۵۰۰ هزار تومان و در سکه و اسکناس دلار برابر قیمت یک قطعهٔ کامل است. جدول زیر بر اساس قیمت‌های بازار در روز یکشنبه ۲۶ مهر ۱۴۰۵ تنظیم شده است.
منبع جدول: قیمت طلا، سکه و دلار بازار آزاد تا ساعت ۱۷:۳۰ و قیمت تتر ساعت ۱۷:۰۹ روز ۲۶ مهر ۱۴۰۵ از گزارش‌های روزانهٔ بازار؛ قیمت تتر طلا از صفحهٔ آن در ارزینجا در ۲۷ مهر ۱۴۰۵؛ حداقل سفارش صندوق طلا طبق سامانه‌های آنلاین کارگزاری. قیمت‌ها هر روز تغییر می‌کنند.
پیام اصلی جدول ساده است: برای کسی که ماهی چند میلیون تومان کنار می‌گذارد، سکهٔ تمام یعنی بیش از دو سال انتظار و نگه‌داشتن پول نقد در این فاصله. همان پول نقد در ماه‌های انتظار، خودش در معرض افت ارزش است.
کارمزد و اسپرد هر گزینه چقدر از پس‌انداز را می‌خورد؟
هزینهٔ واقعی هر گزینه فقط کارمزد اعلام‌شده نیست؛ فاصلهٔ قیمت خرید و فروش، اجرت، مالیات و هزینهٔ رفت‌وآمد هم جزو آن است. برای مبلغ کوچک ماهانه، هزینه‌ای که در هر خرید تکرار می‌شود اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
طلای فیزیکی و سکه
در طلای زینتی، علاوه بر قیمت خود طلا، اجرت ساخت و سود فروشنده هم پرداخت می‌شود. طبق قانون بودجهٔ ۱۴۰۵، مالیات بر ارزش افزودهٔ اجرت، سود و حق‌العمل فروش طلا از ابتدای امسال 10 درصد است و خود طلا معاف می‌ماند. هنگام فروش هم معمولاً اجرت برنمی‌گردد. نرخ اجرت و سود ثابت نیست و برای هر قطعه جدا تعیین می‌شود.
سکه و طلای آب‌شده اجرت زینتی ندارند، اما مشکل حداقل مبلغ سر جایش است. اختلاف قیمت خرید و فروش آن‌ها هم رقم رسمی واحدی ندارد و بین فروشنده‌ها فرق می‌کند؛ هزینه‌هایی مثل ری‌گیری و ریسک عیار را در هزینه‌های پنهان طلای آب‌شده ببینید. اگر بین سکه و نسخهٔ دیجیتال طلا مردد هستید، مقایسهٔ تتر طلا و سکه امامی این دو را جزءبه‌جزء کنار هم گذاشته است.
صندوق طلا
صندوق‌های طلای بورسی برای مبلغ کوچک، کم‌هزینه‌ترین مسیر طلای ریالی‌اند. طبق ابلاغیه‌های سازمان بورس، مجموع کارمزد خرید و فروش واحدهای صندوق طلا حدود 0.24 درصد است، یعنی تقریباً 0.12 درصد در هر طرف. هزینه‌های جاری صندوق هم سالانه حدود 1 تا 2 درصد از دارایی آن برآورد شده و از ارزش واحد کم می‌شود، نه از حساب شما.
محدودیت صندوق این است که فقط در روزهای کاری و ساعت معاملات بورس خرید و فروش می‌شود و به کد بورسی نیاز دارد. تفاوت این ابزار با تتر طلا را در مقایسهٔ صندوق طلا و تتر طلا با جزئیات بیشتر می‌توانید بخوانید.
دلار اسکناس
دلار کاغذی کارمزد رسمی اعلام‌شده ندارد و هزینه‌اش در فاصلهٔ قیمت خرید و فروش پنهان است؛ رقم دقیق این فاصله برای ۱۴۰۵ اعلام نشده است. در بازار غیررسمی ممکن است اسکناس سری قدیم با قیمت کمتری خریده شود. به این‌ها ریسک نگهداری در خانه را اضافه کنید.
تتر و تتر طلا
در ارزینجا، تتر را می‌شود در بازار پیشرفته بدون کارمزد مستقیم خرید و در خرید آنی کارمزد ثابت پرداخت کرد. برای تتر طلا، کارمزد پایهٔ خرید آنی 0.5 درصد است که با بالا رفتن سطح کاربری کم می‌شود، و کارمزد میکر و تیکر بازار حرفه‌ای در سطح پایه صفر اعلام شده است. اگر بعداً بخواهید دارایی را به کیف پول شخصی ببرید، کارمزد شبکه را هم باید حساب کنید.
تتر طبق صفحهٔ شفافیت رسمی تتر با نسبت یک به یک به ارز فیات متناظرش متصل است. پس ارزش دلاری‌اش ثابت می‌ماند و آنچه در ایران «رشد تتر» دیده می‌شود، بازتاب افت ارزش تومان است. طبق گزارش‌های قیمت بازار، تتر یک سال پیش حدود 109,850 تومان بود و در ۲۶ مهر ۱۴۰۵ به 262,177 تومان رسید.
نقدشوندگی و ریسک نگهداری کدام گزینه کمتر دردسر دارد؟
از نظر سرعت نقدشدن، تتر و تتر طلا در بازار رمزارز شبانه‌روزی قابل فروش‌اند، صندوق طلا در ساعت کاری بورس، و طلای فیزیکی و دلار به مراجعهٔ حضوری و چانه‌زنی نیاز دارند. ریسک نگهداری هم در هر گزینه شکل متفاوتی دارد:
- طلای فیزیکی و دلار: سرقت، گم‌شدن، آسیب دیدن اسکناس و احتمال قطعهٔ تقلبی. نگهداری در صندوق امانات هزینه و محدودیت دسترسی دارد.
- صندوق طلا: ریسک فیزیکی ندارد، اما به کارگزاری و ساعت بازار وابسته است و قیمت واحد ممکن است از ارزش طلای پشتوانه فاصله بگیرد.
- تتر: ریسک ناشر و ریسک امنیت حساب یا کیف پول. اگر دارایی را از صرافی خارج می‌کنید، مسئولیت کلید خصوصی با خودتان است؛ کیف پول‌های مناسب نگهداری تتر را پیش از اولین انتقال بشناسید.
- تتر طلا: همان ریسک‌های تتر، به‌علاوهٔ نوسان قیمت جهانی طلا. هر توکن نمایندهٔ یک اونس تروی طلای خالص روی شمش استاندارد لندن است و ناشر آن TG Commodities است.
اینکه طلای پشتوانهٔ هر توکن کجا نگهداری می‌شود و گزارش‌های دوره‌ای آن را کجا ببینید، در مقالهٔ پشتوانهٔ تتر طلا آمده است. اطلاعات رسمی محصول را هم می‌توانید در وب‌سایت رسمی تتر گلد ببینید.
مثال عددی: ماهی ۱۰ میلیون تومان به چه تبدیل می‌شود؟
با قیمت‌های ۲۶ مهر ۱۴۰۵، ده میلیون تومان پیش از کارمزد حدود 38 تتر، حدود 0.0092 تتر طلا یا حدود 0.39 گرم طلای ۱۸ عیار خام می‌خرد. رقم ۱۰ میلیون فقط یک فرض برای محاسبه است؛ نسبت‌ها برای هر مبلغ دیگری هم همین‌اند.
- تتر: 10,000,000 تقسیم بر 262,177 تومان برابر حدود 38.1 تتر است. در بازار پیشرفتهٔ ارزینجا کارمزد مستقیم ندارد و همان ماه انجام می‌شود.
- تتر طلا: با قیمت حدود 1.09 میلیارد تومان برای هر واحد، 10 میلیون حدود 0.0092 واحد می‌خرد. هر اونس تروی 31.1 گرم است؛ پس این مقدار نمایندهٔ حدود 0.28 گرم طلای خالص، معادل تقریبی 0.38 گرم طلای ۱۸ عیار است. با کارمزد پایهٔ 0.5 درصد خرید آنی، هزینه حدود 50 هزار تومان می‌شود.
- صندوق طلا: با کارمزد حدود 0.12 درصد در خرید، حدود 12 هزار تومان از 10 میلیون کسر می‌شود.
- طلای ۱۸ عیار: روی کاغذ 0.39 گرم، اما خرید قطعه‌ای به این وزن کم با اجرت و مالیات اجرت عملاً صرف نمی‌کند.
- دلار اسکناس: برای یک برگ 100 دلاری حدود 26.25 میلیون تومان لازم است؛ یعنی باید حدود سه ماه پول را نقد نگه دارید.
- ربع‌سکه: هر قطعه 73.82 میلیون تومان؛ حدود هفت ماه و نیم جمع‌کردن.
نکتهٔ جالب این است که تتر طلا و طلای ۱۸ عیار در این تاریخ تقریباً مقدار طلای یکسانی به ازای پول می‌دادند؛ تفاوت اصلی در هزینهٔ ورود و خروج و امکان خرید کسری است، نه در قیمت طلا.
میانگین‌گیری ماهانه را چطور اجرا کنیم؟
میانگین‌گیری ماهانه یعنی هر ماه در یک روز ثابت، مبلغ ثابتی بخرید و منتظر «قیمت مناسب» نمانید. این روش با ساختار حقوق جور است، چون درآمد شما هم ماهانه و منظم است. اجرای آن در ارزینجا این‌طور است:
- روز ثابت خرید را یکی دو روز بعد از واریز حقوق بگذارید تا پول قبل از خرج‌شدن جدا شود.
- مبلغ را به حساب ارزینجا واریز کنید و سهم هر دارایی را از قبل بنویسید، مثلاً بخشی تتر و بخشی تتر طلا.
- برای کارمزد کمتر، سفارش را در بازار پیشرفته ثبت کنید؛ اگر عجله دارید، خرید آنی سریع‌تر است.
- تاریخ، قیمت و مقدار هر خرید را در یک جدول ساده ثبت کنید تا میانگین قیمت خود را بدانید.
- هر شش ماه یا یک سال نسبت‌ها را بازبینی کنید و به‌جای فروش، خرید ماه بعد را به سمت دارایی عقب‌مانده ببرید.
اگر سهم دلاری سبد را ترجیح می‌دهید، در ارزینجا می‌توانید خرید تتر را با هر مبلغی که هر ماه کنار گذاشته‌اید انجام دهید. اگر بعدها بخشی از طلای فیزیکی قدیمی را هم بخواهید به این سبد بیاورید، روش تبدیل طلا به تتر مسیر را نشان می‌دهد.
جدول مقایسهٔ نهایی طلا، دلار، تتر و تتر طلا
جمع‌بندی معیارها برای کسی که مبلغ ماهانهٔ محدود دارد در جدول زیر آمده است؛ ستون آخر نشان می‌دهد هر گزینه برای چه کسی منطقی‌تر است.
چه سهمی از پس‌انداز به تتر و تتر طلا برود؟
هیچ نسبت واحدی برای همه درست نیست؛ سهم هر دارایی به افق زمانی، ثبات شغل و تحمل نوسان شما بستگی دارد. یک منطق ساده این است که تتر نقش حفظ ارزش دلاری را بازی کند و طلا، چه به شکل صندوق و چه تتر طلا، نقش پوشش بلندمدت را.
برای تعیین سقف سهم رمزارزها در کل دارایی، راهنمای سهم ارز دیجیتال از پس‌انداز چارچوب عملی می‌دهد. اگر بین توکن‌های طلا هم مردد هستید، مقایسهٔ تتر گلد و پکس گلد تفاوت دو توکن اصلی این بازار را توضیح می‌دهد.
پولی که تاریخ مصرف نزدیک دارد، مثل اجارهٔ چند ماه بعد یا شهریهٔ ترم آینده، جای خوبی در هیچ‌کدام از این دارایی‌های نوسانی ندارد. تتر هم در برابر تومان نوسان می‌کند و اگر دلار بازار آزاد افت کند، ارزش تومانی آن کم می‌شود.
جمع‌بندی
برای پس‌انداز حقوق با مبلغ محدود، گزینه‌هایی برنده‌اند که امکان خرید کسری، هزینهٔ کم و نقدشوندگی بالا دارند. با قیمت‌های ۲۶ مهر ۱۴۰۵، تتر و تتر طلا از همان ماه اول با هر مبلغی قابل خریدند، صندوق طلا با حدود ۵۰۰ هزار تومان، و سکه و اسکناس دلار چند ماه تا بیش از دو سال انتظار می‌خواهند.
یک روال منطقی این است: اول ذخیرهٔ ریالی، بعد خرید ماهانهٔ ثابت در یک روز مشخص و تقسیم آن بین سهم دلاری و سهم طلا. اگر سهم طلای سبد را دیجیتال می‌خواهید، صفحهٔ قیمت و خرید تتر طلا در ارزینجا قیمت لحظه‌ای و کارمزدها را نشان می‌دهد.
این مقاله آموزشی است و توصیهٔ سرمایه‌گذاری نیست. قیمت‌ها و کارمزدها تغییر می‌کنند و هیچ‌کدام از این دارایی‌ها سود تضمین‌شده ندارند؛ پیش از هر تصمیم، شرایط مالی خودتان را بسنجید.
سوالات متداول
با حقوق ماهانه طلا بخریم یا دلار؟
برای مبلغ ماهانهٔ محدود، معیار اصلی امکان خرید خرد و هزینهٔ تکرارشونده است. طلای زینتی اجرت و 10 درصد مالیات روی اجرت و سود دارد و دلار اسکناس باید برگ کامل خریده شود. صندوق طلا برای سهم طلا و تتر برای سهم دلاری، هر دو با مبلغ کم و هزینهٔ پایین قابل خریدند. انتخاب بین طلا و دلار به افق زمانی شما بستگی دارد و ترکیب هر دو هم رایج است.
حداقل مبلغ خرید صندوق طلا چقدر است؟
قیمت هر واحد صندوق طلا معمولاً پایین است، اما حداقل سفارش را سامانهٔ کارگزاری تعیین می‌کند و برای اغلب صندوق‌های قابل معامله در سامانه‌های آنلاین حدود 500 هزار تومان گزارش شده است. مجموع کارمزد خرید و فروش هم طبق ابلاغیه‌های سازمان بورس حدود 0.24 درصد است. برای خرید به کد بورسی نیاز دارید و معامله فقط در ساعت کاری بورس انجام می‌شود.
آیا پس‌انداز ماهانه با تتر ریسک دارد؟
بله. تتر ارزش دلاری نسبتاً ثابتی دارد، اما قیمت تومانی آن با دلار بازار آزاد بالا و پایین می‌رود؛ اگر دلار افت کند، ارزش تومانی پس‌انداز هم کم می‌شود. ریسک ناشر و امنیت حساب یا کیف پول هم وجود دارد. برای کاهش این ریسک‌ها، ذخیرهٔ اضطراری ریالی را جدا نگه دارید، تأیید دومرحله‌ای حساب را فعال کنید و پولی را که به‌زودی لازم دارید وارد تتر نکنید.
تتر طلا را با چه مبلغی می‌شود خرید؟
هر واحد تتر طلا نمایندهٔ یک اونس تروی طلای خالص است و قیمت آن در ۲۷ مهر ۱۴۰۵ حدود 1.09 میلیارد تومان بود. اما توکن تا شش رقم اعشار قابل تقسیم است و می‌توانید کسری از یک واحد بخرید؛ برای نمونه 10 میلیون تومان حدود 0.0092 واحد می‌خرد. در ارزینجا کارمزد پایهٔ خرید آنی 0.5 درصد است و در بازار حرفه‌ای سطح پایه، کارمزد میکر و تیکر صفر است.
