اردر بوک ارزینجا همان دفتر سفارش بخش معامله پیشرفتهٔ ماست: فهرست زندهٔ سفارشهای خرید و فروشی که کاربران با قیمت دلخواه ثبت کرده‌اند و هنوز اجرا نشده‌اند. اگر پیش از هر سفارش سه چیز را در آن بخوانید، یعنی اسپرد، حجم ردیفهای نزدیک و عمق کلی بازار، از قبل می‌دانید سفارشتان با چه قیمتی پر میشود.
بیشتر کسانی که تازه وارد معامله پیشرفته می‌شوند، اول به نمودار نگاه می‌کنند. ولی قیمتی که شما واقعاً می‌پردازید از نمودار نمی‌آید، از ردیفهای همین دفتر سفارش می‌آید. در این راهنما کنار شما هستیم تا اردربوک را مثل یک معامله‌گر باتجربه بخوانید، با مثال عددی و بدون اصطلاح‌بازی.
آنچه در این راهنما می‌خوانید:
- اردربوک در کجای معامله پیشرفته است و ستون‌هایش چه می‌گویند
- محاسبهٔ اسپرد و خواندن عمق و دیوار سفارش
- مثال عددی: سفارش مارکت ۱۵۰ میلیون تومانی چند ردیف را می‌خورد
- بازار کم‌عمق، اسلیپیج و دیوار جعلی
- چک‌لیست کوتاه پیش از هر سفارش
اردر بوک ارزینجا کجاست و چه چیزی را نشان می‌دهد؟
اردر بوک ارزینجا در بخش معامله پیشرفته است و برای هر بازار، سفارشهای باز خرید و فروش کاربران را بر اساس قیمت مرتب نشان می‌دهد. طبق راهنمای رسمی معامله پیشرفته، مسیر ورود این است: «حساب کاربری»، منوی «معامله» و گزینهٔ «معامله پیشرفته»؛ بعد بازار موردنظر را از فهرست بازارها یا با جست‌وجو پیدا میکنید.
یک نکته را از همین اول روشن کنیم: معامله پیشرفتهٔ ما بازار اردربوکی است، نه بازار همتابههمتا (P2P) که در آن با یک فروشندهٔ مشخص چانه بزنید. طبق پرسشهای پرتکرار معامله پیشرفته، اگر سفارشی در جهت مخالف و با حجم مناسب وجود داشته باشد، سفارش شما فوراً انجام میشود؛ وگرنه باز میماند تا شرایط فراهم شود. جفت شدن سفارش‌ها خودکار است.
اگر هنوز با خود مفهوم دفتر سفارش آشنا نیستید، تعریف کامل و اجزای آن را در راهنمای دفتر سفارشات و عمق بازار آورده‌ایم. اینجا فقط سراغ خواندن عملی آن پیش از سفارش می‌رویم. برای آشنایی با بقیهٔ بخش‌های صفحه هم آموزش کامل معاملات حرفه ای ارزینجا تور کامل این محیط است.
قبل از هر چیز واحد قیمت بازار را ببینید. صفحهٔ بیت کوین ما می‌گوید قیمت لحظه‌ای بیت کوین را به تومان و تتر نمایش می‌دهیم؛ پس هر بازار یک جفت ارز است و همهٔ اعداد اردربوک به واحد همان جفت‌اند. عدد تومانی ذهن‌تان را در بازار تتری مقایسه نکنید.
ستون‌های قیمت، مقدار و مجموع را چطور بخوانیم؟
هر ردیف دفتر سفارش سه عدد دارد: قیمت (هر واحد رمزارز چند)، مقدار (چند واحد در آن قیمت منتظر است) و مجموع (قیمت ضرب در مقدار، یعنی ارزش آن ردیف). نام و چیدمان دقیق ستون‌ها در راهنماهای رسمی ما توضیح داده نشده است؛ آنچه می‌خوانید ساختار استاندارد هر دفتر سفارشی است و در صفحهٔ ما هم همین منطق را می‌بینید.
دفتر دو سمت دارد. سمت فروش سفارش کسانی است که حاضرند در قیمتی مشخص بفروشند و پایین‌ترین قیمتش نزدیک قیمت لحظه‌ای است. سمت خرید سفارش کسانی است که حاضرند بخرند و بالاترین قیمتش نزدیک قیمت لحظه‌ای است. هرچه از وسط دورتر شوید، قیمت‌ها برای شما بدتر می‌شوند.
جدول زیر یک اردربوک فرضی برای بازار بیت کوین/تومان است. برای واقع‌گرایی، قیمت‌ها را نزدیک قیمت بیت کوین در ارزینجا ساعت ۰۷:۳۷ روز ۱۳ آبان ۱۴۰۵ به وقت تهران (حدود 20,820,752,985 تومان) چیده‌ایم، ولی ردیف‌ها و مقدارها ساختگی‌اند و از بازار واقعی برداشته نشده‌اند.
ستون مجموع مهم‌ترین ستون برای تازه‌کار است، چون به زبان پول خودتان حرف می‌زند. در این مثال، در بهترین قیمت فروش فقط حدود ۴۱٫۷ میلیون تومان بیت کوین منتظر است. اگر بخواهید بیشتر از این بخرید، بقیهٔ سفارشتان ناچار سراغ ردیفهای گران‌تر می‌رود.
اسپرد را در اردربوک چطور حساب کنیم؟
اسپرد فاصلهٔ پایین‌ترین قیمت فروش و بالاترین قیمت خرید است و با یک تفریق ساده از دو ردیف وسط دفتر سفارش به دست می‌آید. در اردربوک فرضی ما: 20,830,000,000 منهای 20,810,000,000 میشود 20,000,000 تومان. اگر این عدد را بر قیمت میانه (20,820,000,000) تقسیم کنید، اسپرد حدود 0.096٪ است.
این عدد چه معنایی برای شما دارد؟ اگر همین لحظه با قیمت بازار بخرید و فوراً با قیمت بازار بفروشید، حتی اگر قیمت تکان نخورد، حدود همین درصد را از دست داده‌اید. اسپرد باریک یعنی بازار پررقابت و نقدشونده؛ اسپرد پهن یعنی هر ورود و خروج گران‌تر تمام میشود. چرا این فاصله گاهی ناگهان باز میشود، در توضیح اسپرد در بازار ارز دیجیتال آمده است.
پیشنهاد عملی ما: اسپرد را درصدی بسنجید، نه تومانی. ۲۰ میلیون تومان فاصله در بیت کوین ناچیز است، ولی ۲۰۰ تومان فاصله در رمزارزی که ۱۰ هزار تومان قیمت دارد یعنی ۲٪، و این برای یک معاملهٔ کوتاه‌مدت عدد بزرگی است.
عمق بازار و دیوار سفارش در اردربوک چه می‌گویند؟
عمق بازار یعنی جمع حجم سفارش‌ها از نزدیک‌ترین قیمت به سمت قیمت‌های دورتر، و نشان می‌دهد بازار پیش از جابه‌جا شدن قیمت چقدر سفارش را جذب میکند. در جدول فرضی، جمع مقدار سمت فروش تا ردیف سوم 0.010 بیت کوین و تا ردیف چهارم 0.020 بیت کوین است. یعنی خرید تا حدود ۲۰۸ میلیون تومان، قیمت را بیشتر از سه ردیف بالا نمی‌برد.
«دیوار سفارش» ردیفی است که حجمش آشکارا از ردیفهای اطرافش بیشتر است؛ مثل ردیف چهارم فروش در مثال ما که مقدارش پنج برابر بهترین ردیف است. دیوار فروش در کوتاه‌مدت جلوی بالا رفتن قیمت را می‌گیرد، چون تا وقتی خریداران آن را نخورند، قیمت از آن عبور نمی‌کند. دیوار خرید برعکس، مثل یک تکیه‌گاه موقت زیر قیمت است.
ولی دیوار وعده نیست. سفارش محدود را هر لحظه میشود لغو کرد و دیواری که الان می‌بینید ممکن است چند ثانیه بعد نباشد. مبانی این شاخص را در معرفی عمق بازار کامل توضیح داده‌ایم؛ اینجا فقط یادتان باشد که عمق را برای تخمین هزینهٔ اجرا بخوانید، نه برای پیش‌بینی جهت قیمت.
سفارش مارکت بزرگ چطور چند ردیف اردربوک را می‌خورد؟
سفارش مارکت از بهترین قیمت طرف مقابل شروع میکند و تا پر شدن کامل، ردیفهای بعدی را یکی‌یکی مصرف میکند؛ پس قیمت نهایی شما میانگین وزنی چند ردیف است. بولتن «شناخت انواع سفارش» در Investor.gov (کمیسیون بورس آمریکا) هم می‌گوید قیمت اجرای سفارش بازار تضمین نیست و بخش‌های یک سفارش بزرگ ممکن است به‌دلیل کمبود نقدینگی در قیمت‌های متفاوت پر شوند.
در فرم معامله پیشرفتهٔ ما، سفارش مارکت یعنی انتخاب گزینهٔ «قیمت بازار». حالا فرض کنید در همان اردربوک فرضی، ۱۵۰ میلیون تومان بیت کوین با «قیمت بازار» می‌خرید. مسیر پر شدن سفارش این است:
- ردیف اول فروش: کل 0.0020 بیت کوین در 20,830,000,000 تومان، یعنی 41,660,000 تومان. باقی‌ماندهٔ پول: 108,340,000 تومان.
- ردیف دوم: کل 0.0030 بیت کوین در 20,840,000,000 تومان، یعنی 62,520,000 تومان. باقی‌مانده: 45,820,000 تومان.
- ردیف سوم: باقی‌مانده در 20,860,000,000 تومان، یعنی حدود 0.00219655 بیت کوین. این ردیف کامل خورده نمی‌شود.
- نتیجه: جمعاً حدود 0.00719655 بیت کوین با میانگین حدود 20,843,300,000 تومان.
میانگین شما حدود ۱۳٫۳ میلیون تومان بالاتر از بهترین قیمت فروش است، یعنی حدود 0.064٪ لغزش. به زبان پول: اگر همهٔ این مقدار در بهترین قیمت موجود بود، حدود ۹۶ هزار تومان کمتر می‌پرداختید. همین تفاوت بین قیمت مورد انتظار و میانگین واقعی همان اسلیپیج است که در راهنمای اسلیپیج و تحمل لغزش جدا بازش کرده‌ایم.
همین مثال با یک سفارش کوچک چه میشود؟ خرید ۱۰ میلیون تومانی کاملاً در ردیف اول جا میشود: حدود 0.00048008 بیت کوین، دقیقاً در بهترین قیمت فروش و بدون لغزش. قاعدهٔ ساده‌اش این است: اگر مبلغ سفارشتان از ستون مجموع ردیف اول کمتر است، «قیمت بازار» تقریباً همان قیمتی است که می‌بینید.
راه جایگزین: لیمیت کمی بالاتر از بهترین قیمت
اگر سرعت می‌خواهید ولی سقف قیمت هم برایتان مهم است، به‌جای «قیمت بازار» یک قیمت پیشنهادی مثلاً 20,840,000,000 تومان بنویسید. سفارش شما ردیف اول و دوم را فوراً می‌خورد (0.0050 بیت کوین به ارزش 104,180,000 تومان) و باقی 45,820,000 تومان به‌صورت سفارش باز در سمت خرید می‌نشیند تا فروشنده‌ای در همان قیمت پیدا شود.
طبق پرسشهای پرتکرار معامله پیشرفته، اگر حجم سفارشهای مقابل کافی نباشد، سفارش فقط به اندازهٔ حجم موجود تکمیل میشود؛ پس این اجرای بخشی عادی است. گام‌به‌گام ثبت لیمیت و مارکت، لغو و خواندن وضعیت سفارش را در آموزش ثبت اولین سفارش لیمیت و مارکت در ارزینجا آورده‌ایم.
چرا همان سفارش در بازار کم‌عمق گران‌تر تمام میشود؟
در بازار کم‌عمق، حجم هر ردیف کم و فاصلهٔ قیمت ردیف‌ها زیاد است، پس یک سفارش متوسط چند ردیف دور را می‌خورد و لغزش چند برابر میشود. برای مقایسه، یک بازار فرضی آلت‌کوین را در نظر بگیرید که ردیفهای فروشش این‌هاست: ۲٬۰۰۰ واحد در ۱۰٬۰۰۰ تومان، ۳٬۰۰۰ واحد در ۱۰٬۱۵۰، ۵٬۰۰۰ واحد در ۱۰٬۴۰۰ و حجمی بیشتر در ۱۰٬۸۰۰ تومان.
همان ۱۵۰ میلیون تومان با «قیمت بازار» سه ردیف اول را کامل می‌خورد (102,450,000 تومان) و باقی را در ۱۰٬۸۰۰ تومان پر میکند. نتیجه حدود 14,402.78 واحد با میانگین حدود 10,414.66 تومان است؛ یعنی حدود 4.15٪ بالاتر از بهترین قیمت فروش. لغزش در بیت کوینِ فرضی ما 0.064٪ بود و اینجا بیش از شصت برابر شد.
نشانه‌های بازار کم‌عمق را از روی خود اردربوک تشخیص می‌دهید: اسپرد درصدی پهن، ستون مجموع کوچک در ردیفهای نزدیک، و پرش‌های بزرگ قیمت بین دو ردیف پشت‌سرهم. در چنین بازاری، پیشنهاد ما سفارش لیمیت و تقسیم مبلغ به چند سفارش کوچک‌تر است، نه «قیمت بازار» با کل مبلغ.
دیوار جعلی (اسپوفینگ) چیست و چطور فریبش را نخوریم؟
دیوار جعلی سفارش بزرگی است که با قصد لغو پیش از اجرا ثبت میشود تا تصویر غلطی از عرضه یا تقاضا بسازد. کمیسیون معاملات آتی کالای آمریکا (CFTC) در راهنمای تفسیری مصوب مه 2013 اسپوفینگ را «ثبت پیشنهاد خرید یا فروش با قصد لغو آن پیش از اجرا» تعریف میکند و یکی از مصداق‌هایش را ثبت یا لغو چند سفارش «برای ساختن ظاهری از عمق کاذب بازار» می‌داند.
این یک الگوی عمومی بازارهای اردربوکی است و ما ادعا نمی‌کنیم در بازار خاصی رخ می‌دهد یا نمی‌دهد. کار شما این است که هیچ دیواری را بدون نشانهٔ تأیید، حمایت یا مقاومت قطعی فرض نکنید. چند نشانهٔ هشدار:
- ظهور ناگهانی: دیواری که یک‌باره و با حجمی بسیار بزرگ‌تر از ردیفهای اطراف ظاهر میشود.
- عقب‌نشینی همراه قیمت: دیواری که با نزدیک شدن قیمت، یک ردیف عقب‌تر می‌رود و هیچ‌وقت خورده نمی‌شود.
- محو شدن بی‌معامله: دیواری که ناپدید میشود بدون آنکه معامله‌ای در آن قیمت انجام شده باشد.
پیامد عملی‌اش ساده است: سفارش لیمیت یا نقطهٔ خروج‌تان را دقیقاً پشت یک دیوار بزرگ نگذارید که اگر دیوار برداشته شد، غافلگیر شوید. تشخیص دیوار واقعی از ساختگی را با سناریو در همان راهنمای دفتر سفارشات بالا هم مرور کرده‌ایم.
میکر و تیکر در اردربوک یعنی چه و چه ربطی به شما دارد؟
وقتی سفارشی می‌گذارید که فوراً با ردیفهای موجود جفت نمی‌شود و در اردربوک می‌نشیند، نقش «میکر» یا سفارش‌گذار را دارید؛ وقتی سفارشتان ردیفهای موجود را می‌خورد، «تیکر» یا سفارش‌گیرنده هستید. در مثال لیمیت بالا، بخش پرشدهٔ سفارش تیکر بود و ۴۵٫۸ میلیون تومان باقی‌مانده که در سمت خرید نشست، میکر شد.
در خیلی از صرافی‌های جهانی این دو نقش کارمزد متفاوت دارند، که در مفهوم میکر و تیکر توضیحش داده‌ایم. خبر خوب برای شما این است که در جدول کارمزد ما هر دو نقش صفر است، پس انتخاب بین نشستن در صف یا خوردن ردیف‌ها را فقط بر اساس قیمت و فوریت انجام می‌دهید.
کارمزد معامله پیشرفته صفر است؛ پس هزینهٔ واقعی کجاست؟
در معامله پیشرفتهٔ ارزینجا کارمزد معاملاتی صفر است و هزینهٔ واقعی شما فقط اسپرد و لغزشی است که در اردربوک می‌بینید. طبق جدول کارمزدهای ارزینجا (خوانده‌شده در ۱۳ آبان ۱۴۰۵)، کارمزد میکر و تیکر در هر شش سطح 0٪ است و طبق اطلاعیهٔ ما، کارمزد معاملات پیشرفته در همهٔ بازارهای پیشرفته حذف شده است.
همین جدول کارمزد پایهٔ معامله آسان را 0.5٪ اعلام کرده است (سطح‌های بالاتر تخفیف دارند)؛ یعنی در سطح یک، برای همان ۱۵۰ میلیون تومان، 750,000 تومان کارمزد. در مثال بیت کوینِ فرضی، لغزش سفارش مارکت حدود ۹۶ هزار تومان بود. اینکه قیمت معامله آسان با بهترین قیمت اردربوک چه فاصله‌ای دارد، رسماً اعلام نشده است؛ پس این دو عدد را مستقیم مقایسه نکنید. اگر هنوز بین دو مسیر مرددید، مقایسهٔ خرید آنی یا معاملات حرفه‌ای را بخوانید.
پیشنهاد ما
ستون مجموع را با مبلغ سفارشتان مقایسه کنید
پیش از زدن «قیمت بازار»، ستون مجموع چند ردیف نزدیک را با مبلغی که در ذهن دارید جمع بزنید. اگر مبلغ شما فقط در ردیف اول جا میشود، با خیال راحت بخرید. اگر به ردیفهای سوم و چهارم می‌رسد، یک قیمت پیشنهادی بنویسید تا سقف قیمت دست خودتان بماند.
پیش از هر سفارش، کدام نکته‌ها را در اردربوک چک کنیم؟
پیش از هر سفارش، پنج نکته را به همین ترتیب در اردربوک چک کنید. این چک‌لیست بیشتر از یک دقیقه وقت نمی‌گیرد و جلوی رایج‌ترین اشتباه‌های اجرا را می‌گیرد:
- واحد بازار: قیمت‌ها به تومان است یا به تتر؟ عدد را با همان واحد بخوانید.
- اسپرد درصدی: بهترین قیمت فروش منهای بهترین قیمت خرید، تقسیم بر قیمت میانه. اگر برای یک رمزارز بزرگ عجیب پهن است، چند دقیقه صبر کنید.
- مبلغ در برابر ستون مجموع: سفارشتان چند ردیف را می‌خورد؟ اگر بیشتر از یکی دو ردیف، سفارش لیمیت را در نظر بگیرید.
- دیوارهای نزدیک: دیوار بزرگ کجاست و آیا در آن قیمت معامله‌ای انجام میشود یا فقط نمایشی است؟
- نوع سفارش: مبلغ کم در بازار پرحجم، «قیمت بازار»؛ مبلغ بزرگ یا بازار کم‌عمق، «قیمت پیشنهادی».
یک تمرین هم پیشنهاد می‌کنیم: چند روز، پیش از هر خرید کوچک حدس بزنید میانگین اجرای شما چقدر میشود و بعد عدد واقعی را در تاریخچهٔ سفارش‌ها با حدس‌تان مقایسه کنید. طبق راهنمای معامله پیشرفته، پنج سفارش اخیر پایین همان صفحه دیده میشود و دکمهٔ «نمایش همه» تاریخچهٔ کامل را باز میکند.
جمع‌بندی: با اردر بوک ارزینجا از کجا شروع کنیم؟
خواندن اردر بوک ارزینجا به چند عادت ساده خلاصه میشود: واحد بازار را ببینید، اسپرد را درصدی بسنجید، مبلغ سفارش را با ستون مجموع ردیفهای نزدیک مقایسه کنید و هیچ دیواری را قطعی فرض نکنید. وقتی کارمزد معاملات پیشرفته صفر است، هر تومانی که با این عادت‌ها از لغزش صرفه‌جویی میکنید، مستقیم در جیب خودتان میماند.
حالا نوبت شماست. به بازار ارزینجا سر بزنید یا از صفحهٔ قیمت و خرید بیت کوین وارد معامله پیشرفته شوید و پیش از اولین سفارش، همین چک‌لیست را روی اردربوک واقعی امتحان کنید. اگر جایی سؤال داشتید، تیم پشتیبانی ما کنار شماست.
سلب مسئولیت: این راهنمای اردر بوک ارزینجا فقط آموزشی است. اردربوک‌ها و اعداد مثال‌ها فرضی‌اند و پیشنهاد خرید یا فروش هیچ رمزارزی نیستند. قیمت رمزارزها پرنوسان است و هر تصمیم مالی با مسئولیت خود شماست.
سوالات متداول
آیا در اردر بوک ارزینجا مستقیم با یک کاربر مشخص معامله میکنم؟
نه. معامله پیشرفتهٔ ارزینجا بازار اردربوکی است، نه همتابههمتا. شما فقط قیمت و مقدار را تعیین میکنید و سیستم سفارشتان را با سفارشهای مقابلی که در همان قیمت یا بهتر وجود دارند جفت میکند. طبق پرسشهای پرتکرار ما، اگر سفارش مخالف با حجم مناسب باشد، اجرا فوری است؛ وگرنه سفارش باز میماند.
چرا سفارشم در اردربوک ثبت شده ولی اجرا نمی‌شود؟
یعنی هنوز سفارشی در طرف مقابل با قیمت شما یا بهتر و با حجم کافی وجود ندارد. طبق پرسشهای پرتکرار معامله پیشرفتهٔ ارزینجا، سفارش تا فراهم شدن این شرایط باز میماند و اگر حجم مقابل کم باشد، فقط به همان اندازه پر میشود. می‌توانید صبر کنید یا سفارش را از بخش «سفارشهای باز» لغو کنید و با قیمت تازه ثبت کنید.
آیا سفارش باز در اردربوک روی موجودی قابل برداشت اثر میگذارد؟
بله. طبق پرسشهای پرتکرار واریز و برداشت ارزینجا، اگر سفارش باز داشته باشید، مبلغ درگیر در آن از موجودی قابل برداشت حسابتان کسر میشود. پس اگر عدد قابل برداشت کمتر از انتظارتان بود، اول سفارشهای باز را مرور کنید و سفارشی را که دیگر لازم ندارید لغو کنید تا مبلغش آزاد شود.
حداقل و حداکثر مقدار سفارش در معامله پیشرفته ارزینجا چقدر است؟
طبق پرسشهای پرتکرار معامله پیشرفته، حداکثر مقدار قابل معامله برای هر رمزارز متفاوت است. عدد دقیق حداقل و حداکثر هر بازار در صفحههای عمومی ما اعلام نشده است. اگر سفارش بزرگی در نظر دارید، پیش از ثبت، ستون مجموع ردیفهای نزدیک اردربوک را ببینید و در صورت نیاز سفارش را به چند بخش تقسیم کنید.
