قیمت لیکوئید چطور حساب می‌شود؟ فرمول و ماشین‌حساب

قیمت لیکوئید قیمتی است که اگر «قیمت نشانه» (Mark Price) به آن برسد، زیان پوزیشن فیوچرز آن‌قدر بزرگ شده که مارجین باقی‌مانده فقط به اندازهٔ مارجین نگهداری است و صرافی پوزیشن را می‌بندد. برای حسابش چهار عدد لازم دارید: قیمت ورود، اهرم، حجم پوزیشن و نرخ مارجین نگهداری (MMR) که صرافی تعیین می‌کند.

این راهنما فقط به خود حساب‌وکتاب می‌پردازد. اینکه لیکوئید شدن در معاملات فیوچرز چه معنایی دارد و چه پیامدهایی دارد را جداگانه نوشته‌ایم. اینجا فرمول‌های رسمی بای‌بیت، بایننس و OKX را کنار هم می‌گذاریم و با مثال‌های فرضی امتحانشان می‌کنیم.

قیمت لیکوئید از چه اجزایی ساخته می‌شود؟

منطق همهٔ صرافی‌ها یکی است: پولی که پشت پوزیشن گذاشته‌اید، منهای زیان، نباید از یک کف مشخص پایین‌تر برود. آن کف همان مارجین نگهداری است.

• قیمت ورود (Entry Price): میانگین قیمتی که پوزیشن با آن باز شده است.
• حجم پوزیشن (Size): تعداد واحد دارایی، مثلاً 2 اتریوم. ارزش اسمی پوزیشن = حجم × قیمت.
• اهرم (Leverage): مارجین اولیه برابر است با ارزش اسمی تقسیم بر اهرم. با اهرم 10، مارجین اولیه 10٪ ارزش پوزیشن است.
• نرخ مارجین نگهداری (MMR): درصدی از ارزش پوزیشن که باید همیشه در حساب بماند. این نرخ پله‌ای است و با بزرگ‌تر شدن پوزیشن بالا می‌رود.
• کسر مارجین نگهداری (MM Deduction در بای‌بیت، cum در بایننس): مبلغ ثابتی که در پله‌های بالاتر از مارجین نگهداری کم می‌شود تا جهش پله‌ها صاف شود. در پلهٔ اول معمولاً صفر است.
• کارمزد تخمینی بستن: بای‌بیت آن را هم به مارجین اولیه و هم به مارجین نگهداری اضافه می‌کند.
• قیمت نشانه (Mark Price): ماشهٔ لیکوئید است، نه آخرین قیمت معامله.

نکتهٔ آخر مهم‌تر از چیزی است که به نظر می‌رسد. طبق قواعد فرایند لیکوئید در بای‌بیت، لیکوئید وقتی رخ می‌دهد که Mark Price به قیمت لیکوئید برسد، نه Last Traded Price. پس یک سایهٔ تند روی کندل همیشه پوزیشن را نمی‌بندد.

فرمول قیمت لیکوئید در مارجین ایزوله چیست؟

در مارجین ایزوله فقط مارجینی که به همان پوزیشن داده‌اید پشتوانهٔ آن است. پس معادله ساده است: پوزیشن وقتی بسته می‌شود که «مارجین اولیه منهای زیان» با «مارجین نگهداری» برابر شود. اگر کارمزد و کسر مارجین نگهداری را کنار بگذاریم، از همین معادله دو فرمول زیر به دست می‌آید که شکل ساده‌شدهٔ فرمول رسمی بای‌بیت است.

پوزیشن لانگ

قیمت لیکوئید لانگ ≈ قیمت ورود × (1 − 1 ÷ اهرم) ÷ (1 − MMR)

صورت کسر همان فرمول معروف است: قیمت ورود ضرب در یک منهای یک تقسیم بر اهرم. مخرج (1 − MMR) کمی کوچک‌تر از یک است و حاصل را بالاتر می‌برد. یعنی لیکوئید واقعی کمی زودتر از عددی رخ می‌دهد که فرمول ساده نشان می‌دهد.

پوزیشن شورت

قیمت لیکوئید شورت ≈ قیمت ورود × (1 + 1 ÷ اهرم) ÷ (1 + MMR)

اینجا مخرج کمی بزرگ‌تر از یک است و قیمت لیکوئید را پایین‌تر می‌آورد، باز هم نزدیک‌تر به قیمت ورود. به همین دلیل با اهرم و MMR یکسان، فاصلهٔ لانگ تا لیکوئید کمی بیشتر از شورت است.

نسخهٔ کامل بای‌بیت با کارمزد و مارجین اضافه

راهنمای رسمی محاسبهٔ لیکوئید ایزوله در بای‌بیت فرمول کامل را این‌طور می‌نویسد:

• لانگ: [(قیمت ورود × حجم) − (قیمت ورود × حجم ÷ اهرم) − (مارجین اضافه ÷ (1 − نرخ کارمزد تیکر)) − کسر MM] ÷ [حجم − (حجم × MMR)]
• شورت: [(قیمت ورود × حجم) + (قیمت ورود × حجم ÷ اهرم) + (مارجین اضافه ÷ (1 + نرخ کارمزد تیکر)) + کسر MM] ÷ [حجم + (حجم × MMR)]

کارمزد بستن در این فرمول هم در مارجین اولیه و هم در مارجین نگهداری آمده و در عمل یکدیگر را خنثی می‌کنند. فقط وقتی مارجین اضافه به پوزیشن داده‌اید، نرخ کارمزد در صورت کسر ظاهر می‌شود. خود بای‌بیت مثالی حل کرده است: 1 بیت کوین، ورود 40,000 USDT، اهرم 50، مارجین اضافهٔ 3,000 USDT، MMR برابر 0.5٪ و کارمزد تیکر 0.055٪. ما همین را بازتولید کردیم: (40,000 − 800 − 3,001.65) ÷ 0.995 = 36,380.25 USDT، دقیقاً همان عدد مستند رسمی.

مثال عددی گام‌به‌گام قیمت لیکوئید (فرضی)

طبق داده‌های CoinGecko در ۲۱ مهر ۱۴۰۵، اتریوم حدود $2,506.87 معامله می‌شد. برای اینکه اعداد گرد باشند، در همهٔ مثال‌های این بخش قیمت ورود را 2,500 USDT و MMR را 0.5٪ فرض می‌کنیم. MMR واقعی هر جفت‌ارز را باید از جدول ریسک همان صرافی بخوانید. این مثال‌ها فرضی‌اند و پیشنهاد معامله نیستند.

مثال ۱: لانگ ایزوله

1. پوزیشن: لانگ 2 اتریوم در 2,500 با اهرم 10. ارزش اسمی = 2 × 2,500 = 5,000 USDT.
2. مارجین اولیه = 5,000 ÷ 10 = 500 USDT.
3. صورت کسر: 2,500 × (1 − 0.1) = 2,250.
4. مخرج: 1 − 0.005 = 0.995.
5. قیمت لیکوئید = 2,250 ÷ 0.995 = 2,261.31 USDT.
6. فاصله تا ورود: (2,500 − 2,261.31) ÷ 2,500 = 9.55٪.

برای امتحان، در قیمت 2,261.31 زیان پوزیشن 2 × 238.69 = 477.38 USDT است. از 500 دلار مارجین، 22.62 USDT می‌ماند. مارجین نگهداری در همین قیمت 2 × 2,261.31 × 0.005 = 22.61 است. دو عدد با اختلاف گرد کردن برابرند، پس فرمول درست کار می‌کند. فرمول ساده عدد 2,250 را می‌داد، یعنی حدود 11 دلار خوش‌بینی.

مثال ۲: شورت ایزوله

1. پوزیشن: شورت 2 اتریوم در 2,500 با اهرم 10 و همان MMR.
2. صورت کسر: 2,500 × (1 + 0.1) = 2,750.
3. مخرج: 1 + 0.005 = 1.005.
4. قیمت لیکوئید = 2,750 ÷ 1.005 = 2,736.32 USDT؛ فاصله 9.45٪ بالاتر از ورود.

فرمول ساده 2,750 را نشان می‌داد. پس شورت هم حدود 14 دلار زودتر از تصور ساده بسته می‌شود. در روزهایی که شورت‌ها گروهی بسته می‌شوند، مثل رخدادی که در گزارش لیکوئید 222 میلیون دلاری پوزیشن‌های شورت آمده، همین چند دلار تفاوت تعیین می‌کند کدام پوزیشن در موج اول بسته شود.

مثال ۳: افزودن مارجین به پوزیشن لانگ

فرض کنید به پوزیشن مثال ۱، 200 USDT مارجین اضافه می‌کنید و کارمزد تیکر 0.055٪ است (همان نرخی که در مثال رسمی بای‌بیت آمده). طبق فرمول کامل:

1. مارجین اضافهٔ مؤثر = 200 ÷ (1 − 0.00055) = 200.11 USDT.
2. صورت کسر = 5,000 − 500 − 200.11 = 4,299.89.
3. مخرج = 2 − (2 × 0.005) = 1.99.
4. قیمت لیکوئید = 4,299.89 ÷ 1.99 = 2,160.75 USDT؛ فاصله 13.57٪.

200 دلار مارجین بیشتر، فاصله را از 9.55٪ به 13.57٪ رساند. اما در عوض زیان احتمالی شما هم از 500 به حدود 700 دلار رسید. افزودن مارجین قیمت را دور می‌کند، ریسک را حذف نمی‌کند.

قیمت لیکوئید در مارجین کراس چطور حساب می‌شود؟

در مارجین کراس کل موجودی آزاد حساب فیوچرز پشت پوزیشن است. بایننس در صفحهٔ «How to Calculate Liquidation Price of USDⓈ-M Futures Contracts» (آخرین به‌روزرسانی 31 دسامبر 2025) یک فرمول عمومی دارد که هر دو حالت را پوشش می‌دهد. در حالت کراس، WB موجودی کیف کراس است و مارجین نگهداری (TMM1) و سود و زیان باز (UPNL1) سایر قراردادها هم وارد فرمول می‌شود. در حالت ایزوله این دو جزء صفرند و WB فقط موجودی ایزولهٔ همان پوزیشن است.

اگر فقط یک پوزیشن یک‌طرفه داشته باشید، فرمول بایننس برای لانگ به این شکل کوتاه می‌شود:

قیمت لیکوئید لانگ = (WB + cum − حجم × قیمت ورود) ÷ (حجم × MMR − حجم)

مثال ۴: همان لانگ، این بار کراس

کیف فیوچرز شما 1,500 USDT دارد و همان لانگ 2 اتریومی را در 2,500 با اهرم 10 و MMR فرضی 0.5٪ و cum صفر در حالت کراس باز می‌کنید:

1. صورت: 1,500 + 0 − (2 × 2,500) = −3,500.
2. مخرج: (2 × 0.005) − 2 = −1.99.
3. قیمت لیکوئید = −3,500 ÷ −1.99 = 1,758.79 USDT؛ فاصله 29.65٪.

حالا همین فرمول را با WB = 500 (یعنی فقط مارجین ایزوله) حساب کنید: (500 − 5,000) ÷ (−1.99) = 2,261.31. دقیقاً عدد مثال ۱. پس فرمول بایننس و فرمول ساده‌شدهٔ بای‌بیت، بدون کارمزد و کسر، به یک نتیجه می‌رسند. تفاوت کراس فقط این است که موجودی بیشتری را پشت پوزیشن گذاشته‌اید.

اما این فاصلهٔ 29.65٪ هزینه دارد: اگر بازار تا آنجا برود، کل 1,500 دلار می‌رود، نه 500 دلار. در کراس، قیمت لیکوئید با هر تغییر در موجودی یا سود و زیان پوزیشن‌های دیگر جابه‌جا می‌شود. مقایسهٔ کامل این دو حالت و موقعیت مناسب هرکدام در راهنمای مارجین کراس و ایزوله آمده است.

چرا فرمول قیمت لیکوئید هر صرافی کمی فرق دارد؟

منطق پایه یکی است، اما جزئیات فرق می‌کند. اگر عدد یک ماشین‌حساب شخص ثالث با عدد صرافی نخواند، معمولاً یکی از اجزای جدول زیر جا افتاده است.

یک عامل مشترک دیگر، پله‌ای بودن MMR است. راهنمای OKX دربارهٔ قواعد پله‌ای مارجین نگهداری صریح است: هرچه پوزیشن بزرگ‌تر باشد، مارجین نگهداری لازم بیشتر و حداکثر اهرم مجاز کمتر می‌شود. بایننس هم مثال می‌زند که پوزیشنی به ارزش 264,000 USDT در BTCUSDT در پله‌ای با MMR یک درصد قرار می‌گیرد. پس اگر حجم را دو برابر کنید، ممکن است به پلهٔ بعد بروید و قیمت لیکوئید با اهرم ثابت هم نزدیک‌تر شود.

دو عامل هم بیرون از فرمول، عدد را در طول زمان جابه‌جا می‌کنند. اول نرخ فاندینگ در قراردادهای دائمی است. اگر موجودی آزاد برای پرداختش کافی نباشد، از مارجین پوزیشن کم می‌شود و لیکوئید نزدیک‌تر می‌آید. دوم، قیمت اجرای واقعی است. وقتی بازار در یک لحظه چند درصد جابه‌جا شود، فاصلهٔ قیمت لیکوئید و قیمت ورشکستگی (جایی که کل مارجین تمام می‌شود) پوشش داده نمی‌شود. این وضعیت در روزهایی رخ می‌دهد که حجم لیکوئیدها از یک میلیارد دلار عبور می‌کند.

جدول اهرم و فاصلهٔ تقریبی تا قیمت لیکوئید

جدول زیر با فرمول ایزولهٔ بخش قبل و MMR فرضی 0.5٪، بدون کارمزد و کسر MM، حساب شده است. ستون آخر فرمول سادهٔ «1 ÷ اهرم» است تا خطای آن دیده شود. فاصله‌ها برای همهٔ قیمت‌ها یکسان‌اند، چون به قیمت ورود بستگی ندارند. طبق قواعد پله‌ای، اهرم‌های بالا فقط برای پوزیشن‌های کوچک‌تر مجازند.

دو الگو از جدول بیرون می‌آید. اول، در اهرم پایین خطای فرمول ساده ناچیز است. اما در اهرم 50، فرمول ساده 2٪ نشان می‌دهد در حالی که فاصلهٔ واقعی حدود 1.5٪ است، یعنی یک‌چهارم فضای تنفس شما در محاسبه گم شده است. در اهرم 100 با این MMR فرضی، نیمی از فاصله‌ای که تصور می‌کنید وجود ندارد. دوم، هرچه اهرم بالاتر برود، سهم مارجین نگهداری از کل مارجین شما بزرگ‌تر می‌شود.

برای اینکه این درصدها ملموس شوند، کافی است نوسان روزانهٔ بازار را کنارشان بگذارید. وقتی گزارش‌هایی مثل نقشهٔ حرارتی لیکوئیدها در معاملات سولانا را می‌خوانید، می‌بینید خوشه‌های لیکوئید معمولاً فقط چند درصد بالا و پایین قیمت فعلی جمع شده‌اند. این همان محدوده‌ای است که پوزیشن‌های اهرم 20 به بالا در آن قرار می‌گیرند.

چک‌لیست استفاده از ماشین‌حساب صرافی

عدد نهایی را از ماشین‌حساب خود صرافی بگیرید، چون جدول پله‌ای و کارمزد حساب شما را می‌داند. در OKX، طبق راهنمای ماشین‌حساب قیمت لیکوئید OKX، ماشین‌حساب زیر دکمهٔ خرید قرار دارد و حالت مارجین، اهرم، قیمت ورود و مقدار را می‌گیرد. ترتیب زیر خطای ورودی را کم می‌کند:

1. نوع قرارداد را درست انتخاب کنید: قرارداد تتری (USDT-M) و کوین‌مارجین (Coin-M) فرمول جدا دارند. OKX برای قرارداد کوین‌مارجین فرمولی با ارزش اسمی هر قرارداد (Face Value) می‌دهد.
2. حالت مارجین را با حالت واقعی حساب تطبیق دهید: عدد ایزوله برای پوزیشنی که در کراس باز می‌کنید بی‌معناست.
3. حالت یک‌طرفه یا دوطرفه (Hedge) را چک کنید: در فرمول بایننس این دو جدا حساب می‌شوند.
4. حجم واقعی را وارد کنید، نه حجم آزمایشی: پلهٔ MMR به ارزش اسمی بستگی دارد.
5. قیمت ورود را با قیمت نشانه اشتباه نگیرید: ماشین‌حساب قیمت ورود می‌خواهد، ولی ماشه با Mark Price است.
6. مارجین اضافه یا موجودی کراس را لحاظ کنید: در غیر این صورت عدد ماشین‌حساب با عدد پوزیشن باز فرق می‌کند.
7. عدد را با یک تخمین ذهنی بسنجید: با جدول بالا، اهرم 10 باید حدود 9.5٪ فاصله بدهد. اگر ماشین‌حساب عدد خیلی دورتری نشان داد، ورودی را دوباره نگاه کنید.
8. بعد از هر تغییر دوباره حساب کنید: افزودن مارجین، تغییر اهرم یا باز کردن پوزیشن دیگر در کراس، قیمت لیکوئید را جابه‌جا می‌کند. OKX هم تأکید می‌کند که برخی قواعد ممکن است برای همهٔ کاربران یکسان نباشد.

یک نکتهٔ عملی: عدد ماشین‌حساب را جایی ثبت کنید و کنار حد ضرر خود بگذارید. اگر حد ضرر شما بعد از قیمت لیکوئید است، در عمل حد ضرری ندارید. اگر پوزیشنی همین حالا به این نقطه نزدیک شده، به‌جای محاسبهٔ دوباره سراغ اقدام‌های فوری پیش از لیکوئید شدن پوزیشن بروید.

عدد ماشین‌حساب چه چیزی را نشان نمی‌دهد؟

قیمت لیکوئید فقط یک مرز حسابداری است و دربارهٔ رفتار بازار چیزی نمی‌گوید. وقتی هزاران پوزیشن مرزهای مشابه دارند، رسیدن قیمت به یک خوشه می‌تواند خودش موج فروش یا خرید اجباری بسازد. نشانه‌های این وضعیت را در مطلب لیکوئید زنجیره‌ای و علائم پیش از آن بررسی کرده‌ایم. پس عددی که از فرمول درمی‌آید را حد پایین ریسک بدانید، نه یک پیش‌بینی.

اگر بعد از این حساب‌وکتاب به این نتیجه رسیدید که نمی‌خواهید با اهرم درگیر شوید، معامله بدون اهرم هم گزینهٔ واقعی است. در ارزینجا می‌توانید اتریوم را به‌صورت اسپات و بدون اهرم بخرید. در این حالت قیمت لیکوئیدی وجود ندارد، هرچند ریسک افت قیمت سر جایش است. این مطلب آموزشی است و توصیهٔ مالی نیست. معاملات اهرمی می‌تواند به از دست رفتن کل مارجین منجر شود.

جمع‌بندی

قیمت لیکوئید از معادلهٔ ساده‌ای می‌آید: مارجین منهای زیان برابر با مارجین نگهداری. فرمول «قیمت ورود × (1 − 1 ÷ اهرم)» صورت این معادله است، اما بدون مخرج (1 − MMR) همیشه کمی خوش‌بینانه است و در اهرم‌های بالا این خطا به بخش بزرگی از فاصلهٔ شما می‌رسد. بای‌بیت کارمزد بستن و کسر MM را هم وارد می‌کند، بایننس در کراس موجودی کل کیف و پوزیشن‌های دیگر را، و OKX شرط را با نسبت مارجین نگهداری می‌سنجد. پس عدد دقیق را از ماشین‌حساب صرافی خودتان بگیرید و با جدول این راهنما بسنجید. قبل از هر پوزیشن، قیمت لیکوئید و حد ضرر را کنار هم بنویسید.

سوالات متداول