فورک بیت کوین موسوم به BIP-110 که روز شنبه از زنجیره اصلی جدا شد، در حدود هشت ساعت تنها دو بلاک استخراج کرد و عملاً متوقف ماند؛ در همان بازه، زنجیره اصلی بیت کوین ۴۸ بلاک — یعنی تقریباً فعالیت یک روز کامل — جلو رفت. این انشعاب که با حمایت تنها حدود ۲.۵ درصد از قدرت استخراج شبکه آغاز شد، بهدلیل هشریت ناکافی در وضعیتی گیر کرده که هیچ مسیر واقعبینانهای برای ادامه ندارد. حوالی ساعت ۶ بامداد بهوقت گرینویچ، زنجیره جدید روی بلاک ۹۶۱٬۶۳۳ ایستاده بود، در حالی که زنجیره اصلی به بلاک ۹۶۱٬۶۸۱ رسیده بود.
فورک بیت کوین BIP-110 دقیقاً چه میخواست؟
پیشنهاد بهبود بیت کوین شماره ۱۱۰ (با نام رسمی «سافتفورک موقتِ کاهش داده») تلاشی است برای اینکه بهمدت حدود یک سال، ذخیره دادههای غیرمالی مانند تصویر و متن درون تراکنشهای بیت کوین ممنوع شود. حامیان این طرح — از جمله توسعهدهنده لوک دشجر — استدلال میکنند که اینگونه دادهها شبکه را با محتوایی که ربطی به پرداخت ندارد شلوغ میکنند و هزینه ارسال پول را برای کاربران واقعی بالا میبرند. در مقابل، منتقدان — از جمله آدام بک همبنیانگذار بلاکاستریم و مایکل سیلر — میگویند هرکس کارمزد تراکنش را بپردازد حق دارد از فضای بلاک هر طور که میخواهد استفاده کند و ماینرها یا اپراتورهای نود نباید تعیینکننده «مشروع بودن» تراکنشها باشند. برای درک تفاوت این نوع تغییرها، راهنمای هارد فورک و سافت فورک تصویر روشنی میدهد و پیشینه این ماجرا را در مهلت سیگنالدهی فورک BIP-110 دنبال کردهایم.
چرا زنجیره جدید فقط با دو بلاک متوقف شد؟
انشعاب دقیقاً در بلاک ۹۶۱٬۶۳۲ رخ داد؛ جایی که نودهای اجراکننده نرمافزار BIP-110 شروع به رد کردن هر بلاکی کردند که حمایت از این پیشنهاد را سیگنال نمیداد. استخر استخراج آنتپول نخستین بلاک بدونسیگنال را استخراج کرد که بقیه شبکه آن را پذیرفتند و نودهای BIP-110 ردش کردند، و ماینری روی استخر اوشن نسخه جایگزینی ساخت که زنجیره منشعب دنبالش کرد. اما مشکل ریشهای مکانیکی است: سختی استخراج بیت کوین هر ۲٬۰۱۶ بلاک یکبار بازتنظیم میشود تا فاصله بلاکها نزدیک ده دقیقه بماند. زنجیره جدید همان سختی فعلی شبکه را به ارث برده اما فقط سهم ناچیزی از ماشینهای استخراج را دارد؛ در نتیجه بلاکهایش با فاصلههای بسیار طولانی میآیند و تا کاملشدن ۲٬۰۱۶ بلاک نمیتواند سختی را کاهش دهد. بر پایه مانیتور وضعیت، رسیدن به این نقطه برای زنجیره منشعب حدود ۳۵۰ روز طول میکشد، در برابر تنها ۱۴ روز برای بیت کوین اصلی. اطلاعات بیشتر درباره اقتصاد استخراج را در استخرهای استخراج بیت کوین و افزایش هزینه استخراج آوردهایم.
- زنجیره منشعب در ~۸ ساعت فقط ۲ بلاک زد؛ زنجیره اصلی در همان بازه ۴۸ بلاک جلو رفت.
- حمایت ماینرها حدود ۲.۵ درصد بود، در حالی که فعالسازی بدون انشعاب به ۵۵ درصد نیاز داشت.
- پنجره سیگنالدهی اجباری تا بلاک ۹۶۳٬۶۴۷ ادامه دارد؛ با این سرعت، زنجیره جدید هرگز به آن نمیرسد.
- بازتنظیم سختی هر ۲٬۰۱۶ بلاک است؛ برای زنجیره منشعب ~۳۵۰ روز، برای بیت کوین ~۱۴ روز.
چه پیامی برای دارندگان بیت کوین دارد؟
برای کاربر عادی، پیام اصلی آرامشبخش است: زنجیره اصلی بیت کوین دستنخورده و امن به کار خود ادامه میدهد و این انشعاب عملاً شکستخورده است. اما یک ریسک ظریف وجود دارد؛ چون هر دو زنجیره فعلاً تراکنشهای یکسانی را میپذیرند، فروش عجولانه «سکههای فورک» میتواند دارندگان را در معرض نوعی سوءاستفاده به نام حمله ریپلی قرار دهد که در گزارشی جداگانه بهطور کامل توضیح دادهایم. توصیه محافظهکارانه این است که تا شفافشدن کامل وضعیت، به دارایی خود دست نزنید. برای مرور تصویر کلان بازار میتوانید به تحلیل بنیادی و تکنیکال بازار سر بزنید و آخرین وضعیت را در صفحه بیت کوین دنبال کنید. متن رسمی این پیشنهاد نیز در مشخصات فنی BIP-110 در دسترس است.
جمعبندی
فورک بیت کوین BIP-110 نمونهای درسی از این است که چرا در بیت کوین «اجماع» بدون پشتوانه اکثریت هشریت معنایی ندارد: طرحی که فقط ۲.۵ درصد ماینرها پشتش بودند، بهمحض جدا شدن با فاصلههای چندساعته بین بلاکها زمینگیر شد و در عمل به بنبست رسید. برای سرمایهگذار ایرانی درس عملی روشن است — به هیجان «ایردراپ فورک» بها ندهید، دارایی خود را بیدلیل جابهجا نکنید و منتظر بمانید تا شبکه و صرافیهای معتبر وضعیت را شفاف کنند.
سوالات متداول
فورک بیت کوین BIP-110 چیست؟
BIP-110 یا «سافتفورک موقت کاهش داده» پیشنهادی است که میخواهد بهمدت حدود یک سال ذخیره دادههای غیرمالی مثل تصویر و متن را در تراکنشهای بیت کوین ممنوع کند. گروهی از حامیان آن روز شنبه با جدا شدن از زنجیره اصلی یک زنجیره اقلیتی ساختند.
چرا زنجیره فورک متوقف شد؟
چون فقط حدود ۲.۵ درصد قدرت استخراج شبکه از آن حمایت کرد. سختی استخراج هر ۲٬۰۱۶ بلاک بازتنظیم میشود و زنجیره جدید با هشریت ناچیز، بلاکهایش را با فاصله چندساعته میسازد؛ رسیدن به بازتنظیم سختی حدود ۳۵۰ روز طول میکشد.
آیا این فورک به بیت کوین من آسیب میزند؟
زنجیره اصلی بیت کوین کاملاً امن و دستنخورده است. تنها ریسک برای کسانی است که بخواهند عجولانه سکههای فورک را بفروشند و در معرض حمله ریپلی قرار بگیرند؛ اگر به دارایی خود دست نزنید، خطری متوجه شما نیست.
