ذخیره بیت کوین دولتها یعنی بیت کوینی که در کیف‌های منتسب به یک دولت نگه داشته می‌شود، چه از توقیف آمده باشد، چه از ماینینگ یا خرید. طبق ردیاب BitcoinTreasuries در بازدید ۱۲ آبان ۱۴۰۵، دولتها رویهم ۶۴۵٬۶۱۵ بیت کوین دارند، یعنی حدود ۳٪ سقف ۲۱ میلیونی، و آمریکا با ۳۲۸٬۳۷۲ واحد اول است.
این عدد را زیاد در تیترها می‌بینید، اما پشت آن ماجرای ساده‌ای نیست. بخشی از این بیت کوین‌ها مال پرونده‌های قضایی است که هنوز تمام نشده‌اند. بخشی دارایی شخصی کارمندان دولت است که ردیاب به نام کشور ثبت کرده. بخشی هم حاصل سرقت است. ما در ارزینجا این راهنما را نوشتیم تا بدانید کدام عدد واقعاً «ذخیرهٔ دولتی» است و کدام فقط برآورد یک ردیاب.
در ادامه می‌بینید ذخیرهٔ راهبردی یعنی چه، کدام کشورها چقدر بیت کوین دارند و منشأ هر کدام چیست، آمریکا با فرمان اجرایی مارس ۲۰۲۵ چه کرد، این ذخیره‌ها چه سهمی از عرضهٔ بیت کوین دارند و این ماجرا برای شما به‌عنوان یک کاربر ایرانی چه معنایی دارد.
ذخیرهٔ راهبردی بیت کوین چیست و با بیت کوین توقیفی چه فرقی دارد؟
ذخیرهٔ راهبردی بیت کوین حسابی دولتی است که بیت کوین در آن به‌عنوان دارایی بلندمدت و بدون قصد فروش نگه داشته می‌شود؛ مثل ذخیرهٔ طلای یک کشور. نمونهٔ رسمی آن را آمریکا در ۶ مارس ۲۰۲۵ ساخت و فرمانش صریحاً می‌گوید بیت کوینی که وارد این ذخیره شود «فروخته نمیشود».
فرق اصلی در نیت است. دولتها سال‌هاست در پرونده‌های کیفری بیت کوین توقیف می‌کنند، اما بخشی از آن را بعد از حکم دادگاه حراج می‌کنند یا به قربانیان برمی‌گردانند. بیت کوین توقیفی تا وقتی تکلیفش در دادگاه روشن نشده، «ذخیره» نیست؛ امانتی است که ممکن است فردا به صاحبش برگردد. اگر می‌خواهید بدانید دولتها اصلاً چطور به این کیف‌ها می‌رسند، مقالهٔ آیا دولتها می‌توانند تراکنش‌های بیت کوین را ردیابی کنند را بخوانید.
نکتهٔ دوم این است که «ذخیره» با «اجازهٔ خرید» یکی نیست. بعضی دولتها و ایالت‌ها قانونی دارند که خرید را مجاز می‌کند، ولی هنوز یک ساتوشی هم مستقیم نخریده‌اند. پس وقتی خبری از «ذخیرهٔ بیت کوین کشور X» می‌خوانید، سه سؤال بپرسید: چقدر، از کجا، و آیا قانون فروشش را منع کرده است؟
کدام کشورها بیشترین بیت کوین را نگه می‌دارند؟
طبق صفحهٔ دارایی دولتها در BitcoinTreasuries که ۱۲ آبان ۱۴۰۵ (۳ نوامبر ۲۰۲۶) خواندیم، آمریکا، چین و بریتانیا سه دارندهٔ اول‌اند. نکتهٔ مهمی که در هیچ تیتری نمی‌بینید ستون «تاریخ داده» است: هر ردیف در صفحهٔ همان کشور تاریخ آخرین به‌روزرسانی جداگانه‌ای دارد و بعضی از آن‌ها چند سال پیش ثبت شده‌اند.
همهٔ مقدارها و تاریخ‌ها از صفحه‌های همان ردیاب است و منشأ آمریکا، اوکراین، امارات، کره شمالی و بوتان هم از توضیح خود ردیاب آمده. ردیاب‌های دیگر مثل Arkham به برخی کیف‌ها برچسب متفاوتی می‌زنند و عدد دیگری می‌دهند؛ برای همین کنار هر عدد نام ردیاب را می‌آوریم. ونزوئلا، تایوان و فنلاند هم در این فهرست‌اند، اما هر کدام کمتر از ۲۵۰ بیت کوین دارند.
دولتها بیت کوین خود را از کجا آورده‌اند؟
دولتها از چهار راه به بیت کوین رسیده‌اند: توقیف در پرونده‌های قضایی، ماینینگ با انرژی دولتی، خرید مستقیم، و در یک مورد خاص، سرقت سایبری. طبق همان جدول، بیشتر ذخیرهٔ دولتی دنیا از راه اول آمده است و خرید از بازار سهم کوچکی دارد.
- توقیف قضایی: آمریکا و بریتانیا تقریباً همهٔ بیت کوینشان را از این راه دارند. دادستانی سلطنتی بریتانیا در اطلاعیهٔ ۱۱ نوامبر ۲۰۲۵ از توقیف «بیش از ۶۰ هزار بیت کوین» گفت، بزرگ‌ترین توقیف تاریخ این کشور، که به یک کلاهبرداری با بیش از ۱۲۸ هزار قربانی در چین برمی‌گردد.
- ماینینگ دولتی: بوتان از ۲۰۱۹ با شرکت سرمایه‌گذاری دولتی‌اش (DHI) ماینینگ کرده و امارات هم طبق ردیاب از راه ماینینگ دولتی به بیت کوین رسیده است. این بیت کوین‌ها هزینهٔ برق و تجهیزات دارند، اما از بازار خریده نشده‌اند.
- خرید مستقیم: السالوادور شناخته‌شده‌ترین نمونه است. صفحهٔ رسمی دفتر ملی بیت کوین این کشور در ۱۲ آبان ۱۴۰۵ تغییر ۷ روزه را ۷ بیت کوین و تغییر ۳۰ روزه را ۳۰ بیت کوین نشان می‌داد، یعنی تقریباً روزی یک واحد.
- سرقت سایبری: بیت کوینی که ردیاب‌ها به کره شمالی نسبت می‌دهند از هک صرافی‌ها آمده است. اف‌بی‌آی هم ۳۱ اکتبر ۲۰۲۶ اعلام کرد کره شمالی مسئول سرقت بیش از ۶ میلیارد دلار دارایی دیجیتال از بایننس در حدود ۲۹ اکتبر بوده است. این بیت کوین «ذخیره» به معنای رسمی نیست.
توقیف یک تلهٔ مهم دارد: بیت کوین توقیفی ممکن است به قربانی برگردد. دادستانی بریتانیا در همان اطلاعیه نوشته از مسیر مصادرهٔ کیفری و دعوای مدنی پیش می‌رود و تصمیم نهایی دربارهٔ این ۶۱ هزار بیت کوین هنوز در دادگاه است. پس بخش بزرگی از عدد بریتانیا را باید «دارایی در جریان پرونده» دید، نه ذخیرهٔ قطعی.
ذخیره بیت کوین دولتها در آمریکا چطور کار می‌کند؟
آمریکا در میان دارندگان بزرگ تنها دولتی است که ذخیرهٔ بیت کوین را با سند رسمی و منع فروش ساخته است. طبق فرمان اجرایی ۶ مارس ۲۰۲۵ کاخ سفید، سرمایهٔ این ذخیره همهٔ بیت کوینی است که خزانهداری در پرونده‌های کیفری یا مدنی به‌طور نهایی مصادره کرده، و این بیت کوین‌ها نباید فروخته شوند.
سه بند دیگر فرمان را هم بدانید. اول، برای رمزارزهای دیگرِ مصادره‌شده یک حساب جدا به نام ذخیرهٔ دارایی دیجیتال ساخته شد. دوم، وزیران خزانهداری و بازرگانی موظف شدند راه‌های خرید بیت کوین بیشتر را بررسی کنند، به شرطی که «بیاثر بر بودجه» باشد و هزینهٔ تازهای به مالیاتدهندگان تحمیل نکند. سوم، نهادها ۳۰ روز برای گزارش دارایی‌ها و خزانهداری ۶۰ روز برای ارزیابی حقوقی وقت داشتند.
تا امروز خرید تازهای از بازار گزارش نشده است. به گزارش Crypto Briefing، پاتریک ویت، مدیر اجرایی شورای مشاوران رئیس‌جمهور در امور دارایی دیجیتال، ۱۴ اکتبر ۲۰۲۶ گفته اولویت فعلی کاخ سفید حفاظت و حسابرسی بیت کوین موجود است. جزئیات این بحث را در خبر بررسی خرید دولتی برای ذخیره استراتژیک آمریکا پوشش داده‌ایم. اگر به استدلال‌های طرفداران آن علاقه دارید، پنج دلیل احتمال تحقق ذخیرهٔ آمریکا را هم ببینید.
ایالت‌های آمریکا چه کرده‌اند؟
تگزاس جدی‌ترین ایالت است. طبق اطلاعیهٔ ۲۸ مه ۲۰۲۶ دفتر کنترلر این ایالت، ذخیره بر پایهٔ قانون SB 21 ساخته شده، یک کمیتهٔ مشورتی پنج‌نفره دارد و فراخوانی برای انتخاب شرکت حضانت و نقدینگی داده است. همان اطلاعیه از خرید مستقیم بیت کوین یا موجودی فعلی چیزی نمی‌گوید. پیشینهٔ تصویب آن را در راه‌اندازی ذخیرهٔ بیت کوین تگزاس نوشته‌ایم.
نیوهمپشایر در مه ۲۰۲۵ قانونی را امضا کرد که به خزانه‌دار ایالت اجازه می‌دهد تا ۵٪ وجوه عمومی را در فلزات گران‌بها و دارایی دیجیتال بزرگ سرمایه‌گذاری کند؛ این قانون اجازه می‌دهد، نه اینکه خرید را الزامی کند. در آریزونا هم فرماندار در ژوئیهٔ ۲۰۲۵ لایحهٔ صندوق ذخیرهٔ بیت کوین را رد کرد؛ ماجرای وتوی لایحهٔ ذخیرهٔ آریزونا را جداگانه خوانده‌اید.
چرا عدد ذخیرهٔ کشورها در ردیاب‌ها با هم نمی‌خواند؟
عدد ردیاب‌ها با هم نمی‌خواند، چون هیچ‌کدام صورت‌حساب رسمی دولت نیستند؛ کیف‌ها را با تحلیل زنجیره به دولتها نسبت می‌دهند و هر ردیاب برچسب‌گذاری خودش را دارد. حتی آمریکا تا اکتبر ۲۰۲۶ موجودی حسابرسی‌شده‌ای منتشر نکرده و رسانه‌ها برآوردی بین ۳۱۹ تا ۳۲۸ هزار بیت کوین نوشته‌اند. چهار نمونه نشان می‌دهد چرا باید با احتیاط بخوانید:
- دادهٔ کهنه: عدد ۱۹۰ هزار بیت کوین چین در ردیاب تاریخ ۴ ژانویهٔ ۲۰۲۴ دارد و دولت چین مقداری اعلام نکرده است. معلوم نیست این بیت کوین‌ها هنوز سر جایشان هستند یا نه.
- دارایی شخصی به نام کشور: ردیف اوکراین با عنوان «دارایی مقامهای عمومی» ثبت شده، از اظهارنامه‌های آوریل ۲۰۲۱. این بیت کوین مال خزانهٔ اوکراین نیست.
- اختلاف بر سر فروش: بوتان طبق داده‌های Arkham به گزارش رسانه‌ها در اکتبر ۲۰۲۴ حدود ۱۳ هزار بیت کوین داشت و BitcoinTreasuries حالا ۵۱۸ واحد نشان می‌دهد. مدیرعامل DHI در مه ۲۰۲۶ گفته بود «به یاد ندارم آخرین بار کی بیت کوین فروختیم». انتقال از یک کیف همیشه به معنای فروش نیست.
- جابه‌جایی سریع: ردیف کره شمالی در ردیاب از ۱۳٬۵۶۲ واحد در مارس ۲۰۲۵ به ۸۰۳ واحد در سپتامبر همان سال رسید. دارایی سرقتی معمولاً پخش و شسته می‌شود و عدد امروزش فردا اعتبار ندارد.
قاعدهٔ ساده‌ای که ما پیشنهاد می‌کنیم این است: عددی را جدی بگیرید که هم تاریخ دارد و هم منبع رسمی پشتش است، مثل صفحهٔ رسمی السالوادور یا اطلاعیهٔ دادستانی بریتانیا. عددی که فقط از یک ردیاب آمده، «برآورد» است.
ذخیرهٔ دولتها چه سهمی از عرضهٔ ۲۱ میلیونی بیت کوین دارد؟
با حساب ما از اعداد BitcoinTreasuries، دولتها حدود ۳٫۰۷٪ سقف ۲۱ میلیونی و حدود ۳٫۲٪ بیت کوین فعلاً در گردش را دارند. Blockchain.com تعداد بیت کوین استخراج‌شده را ۱۲ آبان ۱۴۰۵ حدود ۲۰٬۱۰۵٬۳۶۵ واحد نشان می‌داد. جدول زیر همین سهم را با چند حالت مختلف نشان می‌دهد:
از این جدول دو نکته بیرون می‌آید. اول، تمرکز: آمریکا، چین و بریتانیا رویهم ۵۷۹٬۶۱۷ بیت کوین، یعنی حدود ۹۰٪ کل دارایی دولتها را دارند و آمریکا به‌تنهایی نزدیک نیمی از آن را. دوم، مقایسه: شرکت‌های بورسی طبق همان ردیاب در ۱ نوامبر ۲۰۲۶ حدود ۱٬۲۶۵٬۴۳۹ بیت کوین داشتند، تقریباً دو برابر دولتها. این طرف ماجرا را در خزانه بیت کوین شرکت‌ها و دلیل خرید آن‌ها باز کرده‌ایم.
اثر روی عرضه از کجا می‌آید؟ از ممنوعیت فروش. بیت کوینی که دولت آمریکا طبق فرمان نمی‌فروشد، عملاً از عرضهٔ قابل معامله بیرون می‌رود؛ همان منطقی که هاوینگ و سقف ۲۱ میلیونی بیت کوین را برای بازار مهم می‌کند. با حساب ما، کل دارایی دولتها حدود ۷۲٪ بیت کوینی است که هنوز استخراج نشده (حدود ۸۹۴ هزار واحد). اما سهم حدود ۳٪ یعنی دولتها هنوز بازیگر حاشیه‌ای عرضه‌اند، نه تعیین‌کنندهٔ قیمت.
آیا بانک‌های مرکزی هم بیت کوین می‌خرند؟
بله، اما در مقیاس آزمایشی و بیرون از ذخایر ارزی رسمی. بانک ملی چک در ۱۳ نوامبر ۲۰۲۵ یک سبد آزمایشی یک میلیون دلاری شامل بیت کوین، استیبل‌کوین دلاری و سپردهٔ دلاری توکنی ساخت که به گفتهٔ خود بانک حدود ۰٫۰۰۰۶٪ دارایی‌هایش است و «بخشی از ذخایر بین‌المللی نیست».
السالوادور مسیر برعکسی دارد. صندوق بین‌المللی پول در اطلاعیهٔ ۱ اکتبر ۲۰۲۶ گفت این کشور برخی معیارهای برنامه دربارهٔ انباشت بیت کوین را رعایت نکرده، ولی با اقدامات اصلاحی معافیت گرفته و «انباشت بیشتری فراتر از کمک‌های مستند پیش‌بینی نمیشود». یعنی همان یک بیت کوین روزانه، طبق مدارکی که به IMF داده شده، از پول عمومی نیست.
قزاقستان هم از ۲۰۲۵ از ساختن ذخیرهٔ دولتی رمزارز حرف زده است؛ زمینهٔ آن را در حرکت قزاقستان به‌سوی ذخیرهٔ دولتی رمزارز نوشته‌ایم. منشأ ۳٬۵۴۴ بیت کوینی که ردیاب به این کشور نسبت می‌دهد، در منبع رسمی‌ای که ما خواندیم اعلام نشده است.
آیا ایران ذخیرهٔ بیت کوین دارد؟
هیچ ذخیرهٔ رسمی بیت کوین برای دولت ایران اعلام نشده است و ایران در فهرست دولت‌های BitcoinTreasuries هم نیست. ما منبع رسمی‌ای پیدا نکردیم که مقدار، محل نگه‌داری یا سیاست چنین ذخیره‌ای را گفته باشد. پس هر عددی که دربارهٔ «بیت کوین دولت ایران» در شبکه‌های اجتماعی می‌بینید، تا وقتی منبع رسمی ندارد، شایعه است.
ممکن است بپرسید آیا دولتها می‌توانند به‌جای ذخیره کردن، بیت کوین را کنار بگذارند یا ممنوعش کنند. این سؤال طرف دیگر همین ماجراست و جوابش را در آیا دولتها می‌توانند بیت کوین را ممنوع کنند بررسی کرده‌ایم.
این ذخیره‌ها برای شما چه معنایی دارد؟
ذخیرهٔ دولتها برای شما یک متغیر بلندمدت بازار است، نه سیگنال خرید یا فروش. برای حس مقیاس: با قیمت ارزینجا در ۱۲ آبان ۱۴۰۵ ساعت ۷:۴۴، یعنی ۲۰٬۸۷۷٬۹۳۸٬۳۵۰ تومان برای هر بیت کوین، ۳۲۸٬۳۷۲ بیت کوین آمریکا با حساب ما حدود ۶٬۸۵۶ هزار میلیارد تومان می‌ارزد.
خبرهای این حوزه دو جهت دارند. خبر خرید یا قانون منع فروش، عرضهٔ آزاد را کم می‌کند. خبر انتقال کیف دولتی به صرافی، معمولاً ترس از فروش می‌سازد، حتی وقتی بعداً معلوم شود فقط جابه‌جایی حضانت بوده است. پیشنهاد ما این است که روی تیتر معامله نکنید و صبر کنید تا منبع رسمی بیاید.
اگر منطق دولتها برایتان قانع‌کننده است، یعنی نگه داشتن بخشی از دارایی در چیزی کمیاب، لازم نیست یک بیت کوین کامل بخرید. با همان قیمت، یک میلیون تومان حدود ۰٫۰۰۰۰۴۸ بیت کوین می‌خرد. پیش از تصمیم، مقایسهٔ بیت کوین و طلا به‌عنوان دارایی امن برای ایرانیان را هم بخوانید، چون این دو در دوره‌های بحران رفتار یکسانی ندارند.
پیشنهاد ما
مثل یک خزانه‌دار، قانون «نفروختن» خودتان را بنویسید
نکتهٔ جالب فرمان آمریکا این است که فروش را از قبل و روی کاغذ منع کرده، نه وسط بازار. شما هم اگر ذخیرهٔ بیت کوینی کوچکی می‌سازید، پیش از اولین خرید بنویسید چه بخشی را بلندمدت نگه می‌دارید و در چه شرایطی اجازهٔ فروش دارید. همین یک برگه شما را در روزهای پرخبر از تصمیم هیجانی دور نگه می‌دارد.
سلب مسئولیت: این مطلب صرفاً آموزشی است و توصیهٔ سرمایه‌گذاری نیست. اعداد ذخیره بیت کوین دولتها برآورد ردیاب‌ها در تاریخ ذکرشده‌اند و ممکن است تغییر کنند. بیت کوین نوسان شدید دارد و هیچ بازدهی تضمین‌شده نیست.
جمع‌بندی: از ذخیره بیت کوین دولتها چه بفهمیم؟
ذخیره بیت کوین دولتها طبق BitcoinTreasuries حدود ۶۴۵ هزار بیت کوین، یعنی حدود ۳٪ سقف ۲۱ میلیونی است و بیشترش از توقیف قضایی آمده، نه خرید از بازار. آمریکا در میان دارندگان بزرگ تنها دولتی است که با فرمان رسمی فروش را منع کرده، ولی هنوز خرید تازهای نداشته است. بخشی از عدد کل هم دادهٔ کهنه، دارایی شخصی مقام‌ها یا پرونده‌ای است که در دادگاه باز است. برای ایران هم ذخیره‌ای اعلام نشده است.
پیام ما برای شما روشن است: این خبرها را با تاریخ و منبع بخوانید و ذخیرهٔ خودتان را کوچک، پله‌ای و بدون قرض بسازید. ما در ارزینجا خرید و فروش صدها رمزارز را با چند کلیک ساده و پشتیبانی ۲۴/۷ به زبان فارسی کنار شما فراهم کرده‌ایم. قیمت لحظه‌ای و نمودار را در صفحهٔ خرید بیت کوین در ارزینجا ببینید و اگر آماده‌اید، اولین قطعهٔ ذخیرهٔ خودتان را بسازید.
سوالات متداول
کدام کشور بیشترین بیت کوین را دارد؟
طبق ردیاب BitcoinTreasuries در بازدید ۱۲ آبان ۱۴۰۵، آمریکا با ۳۲۸٬۳۷۲ بیت کوین بزرگ‌ترین دارندهٔ دولتی است و چین با ۱۹۰ هزار و بریتانیا با ۶۱٬۲۴۵ واحد بعد از آن قرار دارند. عدد چین در این ردیاب تاریخ ژانویهٔ ۲۰۲۴ دارد و دولت چین مقداری رسماً اعلام نکرده است.
آیا دولت آمریکا برای ذخیرهٔ راهبردی بیت کوین خریده است؟
تا آبان ۱۴۰۵ خرید تازهای از بازار گزارش نشده است. طبق فرمان اجرایی ۶ مارس ۲۰۲۵، سرمایهٔ این ذخیره بیت کوین مصادرهشدهٔ خزانهداری است و فروخته نمیشود. خرید بیشتر فقط با روشهایی مجاز است که بیاثر بر بودجه باشد و هزینهٔ تازهای به مالیاتدهندگان تحمیل نکند.
السالوادور هنوز روزی یک بیت کوین می‌خرد؟
صفحهٔ رسمی دفتر ملی بیت کوین السالوادور در ۱۲ آبان ۱۴۰۵ افزایش ۳۰ واحدی در ۳۰ روز را نشان می‌داد. اما صندوق بین‌المللی پول در اطلاعیهٔ ۱ اکتبر ۲۰۲۶ گفت مدارک نشان می‌دهد انباشت از ژوئن ۲۰۲۵ از کمک‌های خصوصی بوده و انباشت بیشتری فراتر از آن پیش‌بینی نمیشود.
ذخیرهٔ دولتها چقدر از کل بیت کوین را در اختیار دارد؟
با حساب ما از اعداد BitcoinTreasuries، دولتها رویهم ۶۴۵٬۶۱۵ بیت کوین دارند که حدود ۳٫۰۷٪ سقف ۲۱ میلیونی است. اگر دارایی شخصی مقامهای اوکراین را که ردیاب به نام این کشور ثبت کرده کنار بگذاریم، این سهم به حدود ۲٫۸۵٪ میرسد.
