تست نت چیست؟ تست نت نسخهٔ آزمایشی یک بلاکچین است که توسعه‌دهندگان پیش از رفتن به شبکهٔ اصلی (مین‌نت) قرارداد، اپلیکیشن و ارتقای پروتکل را روی آن امتحان می‌کنند. توکن آن با فاست رایگان گرفته میشود و قرار نیست ارزش واقعی داشته باشد. فعالیت در تست نت هم خودبه‌خود ایردراپ نمی‌آورد.
جملهٔ آخر مهم‌ترین بخش این راهنماست. خیلی از مطالبی که دربارهٔ «ایردراپ رایگان با تست نت» می‌خوانید، پروژه‌هایی را مثال می‌زنند که در واقع فقط فعالیت روی مین‌نت را شمردند. در این نسخهٔ به‌روزشده، معیارهای رسمی را از خود پروژه‌ها خوانده‌ایم و جدا کرده‌ایم کجا تست نت واقعاً حساب شد و کجا نه.
در ادامه تستنتهای رسمی فعلی، مراحل شرکت بدون خرج، فیلترهای ضدسیبل و هزینه‌ها و محدودیت‌های پنهان، از جمله برای کاربران ایرانی، را می‌بینید.
تست نت چیست و چه فرقی با مین‌نت و دونت دارد؟
طبق مستندات ethereum.org، تست نت شبکه‌ای است که توسعه‌دهندگان ارتقاهای پروتکل و قراردادهای هوشمند را پیش از استقرار روی مین‌نت در آن آزمایش می‌کنند و اتر آن قرار است ارزش واقعی نداشته باشد. همان صفحه صریح می‌گوید هر کد قراردادی را باید اول روی تست نت امتحان کرد و بعد سراغ شبکهٔ اصلی رفت.
مین‌نت شبکه‌ای است که پول واقعی در آن جابه‌جا میشود. هر اشتباهی آنجا هزینهٔ واقعی دارد: کارمزد پرداخت‌شده برنمی‌گردد و توکنی که به آدرس اشتباه رفته معمولاً از دست رفته است. اگر هنوز نمی‌دانید کارمزد شبکه دقیقاً از کجا می‌آید، مفهوم گس در اتریوم را اول بخوانید، چون در تست نت هم همان گس را می‌پردازید، فقط با اتر بی‌ارزش.
شبکهٔ توسعه یا دِونت لایهٔ سوم این تصویر است. ethereum.org شبکه‌های توسعه‌ای مثل Hardhat Network را کلاینت‌های محلی می‌داند که تکرار سریع‌تری از تست نت عمومی می‌دهند و دیگر لازم نیست از فاست اتر بگیرید. یعنی دونت معمولاً روی کامپیوتر خود توسعه‌دهنده یا داخل تیم پروژه اجرا میشود، ولی تست نت عمومی برای همه باز است.
کدام تستنتهای اتریوم و لایه دو الان فعال و رسمی‌اند؟
طبق صفحهٔ شبکه‌های ethereum.org، Sepolia و Hoodi دو تست نت عمومی‌اند که توسعه‌دهندگان کلاینت الان نگهداری‌شان می‌کنند. Sepolia تست نت پیش‌فرض توصیه‌شده برای توسعهٔ اپلیکیشن است و Hoodi برای آزمایش ولیدیتور، استیکینگ و ارتقای پروتکل. Holesky از سپتامبر 2025 منسوخ شده است.
پایان Holesky ناگهانی نبود. بنیاد اتریوم در اطلاعیهٔ رسمی خاموشی آن نوشت بیشتر نودهای ولیدیتور باقی‌مانده دو هفته بعد از نهایی شدن ارتقای Fusaka روی Holesky خاموش میشوند و جایگزین‌ها را هم مشخص کرد: Sepolia برای اپلیکیشن و ابزار، Hoodi برای ولیدیتور و ارائه‌دهندگان استیکینگ، و Ephemery برای آزمون سبک که هر 28 روز به نقطهٔ شروع برمی‌گردد. پس اگر راهنمایی هنوز Holesky یا Goerli را برای شروع پیشنهاد می‌دهد، کهنه است.
لایه دوها هم تست نت خودشان را دارند. ethereum.org می‌گوید تستنتهای لایه دو معمولاً به تستنتهای عمومی اتریوم وابسته‌اند، و برای همین تقریباً همه‌شان اسم Sepolia را با خود دارند. اگر با خود مفهوم لایه دو آشنا نیستید، معرفی کامل لایه دوم بلاکچین پیش‌زمینهٔ لازم را می‌دهد. جدول زیر مشخصات رسمی را از مستندات هر شبکه کنار هم گذاشته است:
Chain ID نشان می‌دهد کیف پول به کدام زنجیره وصل است. اعداد این جدول از مخزن رسمی کلاینت‌های Sepolia و Hoodi و مستندات Arbitrum، Optimism و Base آمده‌اند. هر RPC یا Chain ID دیگری را که در کانال تلگرامی دیدید، با مستندات خود پروژه تطبیق دهید.
چطور قدم‌به‌قدم و بدون هزینه در تست نت شرکت کنیم؟
شرکت در تست نت یک مسیر شش‌مرحله‌ای دارد: کیف پول جدا، فعال کردن شبکهٔ آزمایشی، گرفتن توکن از فاست رسمی، یک تراکنش ساده، تعامل با اپلیکیشن رسمی و ثبت فعالیت. ترتیب مراحل مهم است، چون مرحلهٔ اول جلوی بیشتر ریسک‌های بعدی را می‌گیرد.
- کیف پول جدا بسازید. برای تست نت یک کیف پول تازه با عبارت بازیابی جدید بسازید که هیچ دارایی واقعی در آن نیست. اگر با انواع کیف پول آشنا نیستید، راهنمای کیف پول ارز دیجیتال را ببینید.
- شبکهٔ آزمایشی را فعال کنید. طبق راهنمای رسمی متامسک، در نسخهٔ افزونه از منوی بالا سمت راست «Networks» را باز کنید و پایین فهرست کلید «Show test networks» را روشن کنید. برای شبکه‌ای که در فهرست نیست، «Add a custom network» را بزنید و مشخصات را از مستندات رسمی وارد کنید.
- از فاست رسمی توکن تست بگیرید. فاست سایتی است که به آدرس شما اتر تست می‌فرستد. ethereum.org برای Sepolia فاست‌هایی مثل Alchemy، Google Cloud Web3 و PoW Faucet را فهرست کرده است. فقط از همین فهرست‌ها یا مستندات خود پروژه شروع کنید.
- یک تراکنش ساده بفرستید. مقدار کمی اتر تست را به آدرس دوم خودتان بفرستید و تراکنش را در اکسپلورر همان تست نت پیدا کنید. همین کار ساده نشان می‌دهد گس، نانس و تأیید بلاک چطور کار می‌کنند.
- با اپلیکیشن رسمی تعامل کنید. سواپ، بریج یا مینت آزمایشی را فقط از لینکی انجام دهید که در سایت یا مستندات رسمی پروژه آمده است. پیش از هر امضا بخوانید کیف پول دقیقاً چه چیزی را تأیید میکند.
- فعالیت را یادداشت کنید. تاریخ، شبکه، هش تراکنش و کاری که کردید را در یک فایل ساده ثبت کنید. اگر روزی پروژه معیار اعلام کرد، می‌دانید کجا چه کرده‌اید.
برای جزئیات اضافه کردن شبکه‌های دیگر به متامسک، از جمله لایه دوها، آموزش اتصال متامسک به شبکه‌های مختلف را ببینید. یک نکتهٔ فنی هم به درد می‌خورد: در شبکه‌های سازگار با EVM آدرس کیف پول شما در تست نت و مین‌نت یکی است و فقط شبکه فرق دارد. برای همین پیش از هر ارسال، اسم شبکهٔ انتخاب‌شده در کیف پول را نگاه کنید.
کدام ایردراپ‌ها واقعاً فعالیت تست نت را حساب کردند و کدام نه؟
در ایردراپ‌های بزرگ لایه دو، معیارهای رسمی منتشرشده بر فعالیت مین‌نت تکیه داشتند، نه تست نت. صفحهٔ رسمی معیارهای ایردراپ ARB در بنیاد آربیتروم همهٔ امتیازها را به فعالیت روی Arbitrum One و Arbitrum Nova تا اسنپ‌شات بلاک 58642080 (6 فوریهٔ 2023) گره زده و هیچ معیاری برای تست نت ندارد.
اپتیمیزم هم همین‌طور بود. صفحهٔ رسمی ایردراپ اول OP شش معیار دارد: کاربران OP Mainnet، کاربران تکراری OP Mainnet، رأی‌دهندگان DAO، امضاکنندگان مولتی‌سیگ، اهداکنندگان گیت‌کوین روی لایه یک، و کاربرانی که به‌خاطر کارمزد از اتریوم رانده شدند. اسنپ‌شات آن 25 مارس 2022 گرفته شد و تست نت در هیچ‌کدام از این معیارها نیامده است.
استارک‌نت در برنامهٔ Provisions (اعلام 14 فوریهٔ 2024) دسته‌هایی مثل کاربران و توسعه‌دهندگان استارک‌نت تا 15 نوامبر 2023، کاربران StarkEx و استیکرهای اتریوم را واجد شرایط دانست. در متن رسمی آن هم اشاره‌ای به فعالیت تست نت نیست.
نمونهٔ مستندی که تست نت در آن واقعاً نقش داشت، سلستیا است. وبلاگ رسمی سلستیا Blockspace Race را «تست نت تشویقی» خود معرفی کرد. طبق همان پست، بیش از 20 هزار نفر درخواست دادند و فقط حدود 1000 جایگاه وجود داشت. نقش‌ها هم ولیدیتور، بریج نود، فول نود و لایت نود بود، نه چند کلیک در یک وب‌سایت.
پست بعدی سلستیا می‌گوید مسابقه از 7 مارس تا 15 مه 2023 ادامه داشت و قرار شد 75 برندهٔ برتر در فایل جنسیس مین‌نت حضور داشته باشند. در مستندات توکن TIA هم ردیفی با عنوان «Genesis Drop and Incentivized Testnet» به سهم 7.41٪ از عرضهٔ اولیه آمده است. سهم جداگانهٔ تست نت و مبلغ هر نفر اعلام نشده است.
از این مقایسه یک الگو بیرون می‌آید. هر جا تست نت پاداش داشت، برنامه از قبل «تشویقی» اعلام شده بود، ثبت‌نام و گزینش داشت و کار فنی واقعی می‌خواست. فعالیت عمومی و بی‌اعلام در تست نت، در نمونه‌های بزرگی که بررسی کردیم، معیار رسمی نبود. اینکه کدام تست نت فعلی ایردراپ خواهد داشت، تا وقتی پروژه رسماً اعلام نکند، معلوم نیست. برای شناخت کلی‌تر این بازار، راهنمای ایردراپ و اینکه کدام‌ها واقعاً پول می‌دهند را هم بخوانید.
سیبل چیست و فیلترهای ضدسیبل با کیف پول‌های تکراری چه می‌کنند؟
سیبل یعنی یک نفر با ده‌ها یا صدها کیف پول خودش را چند کاربر جا بزند تا سهم بیشتری از ایردراپ بگیرد. پروژه‌ها با قواعد صریح جلوی آن را می‌گیرند. بنیاد آربیتروم برای ایردراپ ARB حداقل 3 امتیاز لازم داشت و سقف امتیاز را 15 گذاشت. علاوه بر این، از کیف پولی که همهٔ تراکنش‌هایش در 48 ساعت انجام شده بود یک امتیاز کم می‌کرد. کیف پولی هم که کمتر از 0.005 ETH داشت و فقط با یک قرارداد کار کرده بود، یک امتیاز از دست می‌داد. آدرس‌هایی که در برنامهٔ باونتی Hop سیبل شناخته شده بودند، کاملاً حذف شدند.
اپتیمیزم یک قدم جلوتر رفت. طبق صفحهٔ رسمی ایردراپ اول، یک فیلتر سیبل بعدی حدود 17 هزار آدرس را کنار گذاشت و حدود 14 میلیون OP آزادشده بین بقیهٔ دریافت‌کنندگان پخش شد. جزئیات آن فیلتر هم منتشر نشد. استارک‌نت هم برای ساختن فهرست ضدسیبل کاربرانش با Trusta Labs همکاری کرد.
نتیجهٔ عملی برای کسی که در تست نت فعال است، این‌هاست:
- یک کیف پول فعال بهتر از ده کیف پول تکراری است. الگوی یکسان در چند آدرس همان چیزی است که فیلترها دنبالش می‌گردند.
- همهٔ کارها را در یک روز تمام نکنید. قاعدهٔ 48 ساعت آربیتروم نشان می‌دهد پراکندگی زمانی فعالیت برای پروژه‌ها معنا دارد.
- اسکریپت و ربات پرریسک است. تراکنش‌های ماشینی با فاصله و مبلغ یکسان به‌راحتی خوشه‌بندی میشوند.
- قواعد هر پروژه جداست. معیار یک ایردراپ را به ایردراپ بعدی تعمیم ندهید.
اگر می‌خواهید سازوکار تشخیص سیبل و دلایل بن شدن حساب‌ها را دقیق‌تر بدانید، حملهٔ سیبل در ایردراپ را بخوانید.
هزینه‌ها و ریسک‌های پنهان تست نت چیست؟
تست نت پول مستقیم نمی‌گیرد، ولی کاملاً بی‌هزینه هم نیست. بعضی فاست‌ها روی مین‌نت شرط می‌گذارند. فاست Sepolia در Alchemy می‌گوید برای دریافت توکن تست دست‌کم 0.001 ETH روی مین‌نت اتریوم و «فعالیت کافی» روی مین‌نت لازم است. سقف آن 0.1 ETH تست در هر 24 ساعت است و کیف پولی که توکن تست زیادی دارد، دوباره توکن نمی‌گیرد.
یعنی کیف پول کاملاً تازه و خالی، که برای امنیت توصیه کردیم، ممکن است از برخی فاست‌ها چیزی نگیرد. دو راه دارید: فاست‌های دیگر فهرست ethereum.org را امتحان کنید، چون شرط هر فاست با دیگری فرق دارد و پیش از استفاده باید خودتان آن را بخوانید، یا مقدار کمی اتر واقعی در همان کیف جدا بگذارید و هیچ دارایی دیگری کنارش نگه ندارید. این تصمیم را با علم به اینکه آن مبلغ واقعی است، بگیرید.
هزینهٔ بعدی زمان است. تست نت‌ها ممکن است کند یا شلوغ باشند. مستندات اپتیمیزم هم می‌گوید RPCهای عمومی OP Sepolia محدودیت نرخ دارند. ساعت‌هایی که پای تست نت می‌گذارید، وقتی پاداشی اعلام نشده، فقط سرمایه‌گذاری روی یادگیری است.
ریسک‌های امنیتی جدی‌ترند و بیشترشان از یک جا می‌آیند: سایت یا ابزاری که خودش را فاست یا «پورتال ایردراپ تست نت» جا می‌زند.
- فاست جعلی: فاست واقعی فقط آدرس شما را می‌خواهد. سایتی که عبارت بازیابی، کلید خصوصی یا اتصال کیف پول اصلی‌تان را بخواهد، فاست نیست. ethereum.org هم فاست را وب‌اپی توصیف میکند که آدرس را وارد می‌کنید و اتر به آن فرستاده میشود.
- امضای مخرب: درخواست تأیید نامحدود یا امضای پیام ناخوانا می‌تواند در شبکهٔ اصلی دسترسی به توکن‌هایتان بدهد. اگر کیف پول اصلی را به سایت ناشناس وصل کرده‌اید، درینر کیف پول و لغو تأیید توکن‌ها را ببینید.
- فروش توکن تست: توکن تست با فاست رایگان گرفته میشود. کسی که آن را می‌فروشد یا می‌خرد، یا کلاهبردار است یا فریب خورده.
- ایردراپ ساختگی: پیام «ایردراپ تست نت شما آماده است» با لینک ناشناس، رایج‌ترین طعمه است. الگوهای آن را در راهنمای شناخت ایردراپ جعلی مرور کنید.
اگر فاست‌های ارز واقعی (نه توکن تست) را هم می‌خواهید بشناسید، تفاوتشان را در فاست چیست و فاست‌های معتبر کدام‌اند بخوانید. فاست تست نت و فاستی که ساتوشی واقعی می‌دهد دو چیز متفاوت‌اند.
⚠️ مهم: توکن تست را به آدرس واریز هیچ صرافی نفرستید؛ روی زنجیرهٔ جداگانه‌ای است و قرار نیست ارزش داشته باشد. برعکسش خطرناک‌تر است: چون آدرس در تست نت و مین‌نت یکی است، پیش از فرستادن اتر واقعی مطمئن شوید کیف پول روی شبکهٔ اصلی است، نه روی تست نت.
کاربران ایرانی برای ایردراپ‌ها با چه محدودیتی روبه‌رو هستند؟
برخی ایردراپ‌ها کاربران ایرانی را صریحاً از دریافت پاداش کنار می‌گذارند، حتی اگر فعالیتشان واجد شرایط باشد. صفحهٔ رسمی برنامهٔ Provisions استارک‌نت هر شخص یا نهادی در روسیه، کوبا، ایران، کرهٔ شمالی، سوریه یا هر کشور تحریمی دیگر را مستثنا کرده است. اشخاص فهرست SDN اوفک و فهرست تحریم بریتانیا و اشخاص آمریکایی هم از این برنامه کنار گذاشته شده‌اند.
این یعنی پیش از گذاشتن هفته‌ها وقت روی یک تست نت، بخش Terms یا شرایط استفادهٔ آن پروژه را بخوانید. همهٔ پروژه‌ها چنین بندی ندارند. صفحهٔ معیارهای ایردراپ آربیتروم مثلاً فهرست کشوری اعلام نکرده است. ولی جایی که بند کشوری هست، دور زدنش با تغییر IP یعنی نقض همان شرایطی که پاداش به آن گره خورده است. نتیجه می‌تواند حذف از پاداش یا مسدود شدن دارایی باشد.
با این حساب، واقع‌بینانه‌ترین نگاه برای کاربر ایرانی این است که تست نت را اول ابزار یادگیری بداند. مهارت کار با کیف پول، شناختن امضاها و فهم گس در هر صورت می‌ماند، حتی اگر پاداشی در کار نباشد.
کدام باورهای رایج دربارهٔ تست نت و ایردراپ غلط است؟
رایج‌ترین باور غلط این است که آربیتروم، اپتیمیزم و استارک‌نت به کاربران تست نت ایردراپ دادند؛ معیارهای رسمی هر سه، که بالاتر مرور کردیم، فقط فعالیت مین‌نت را شمرده‌اند. این راهنما در آبان ۱۴۰۵ با همین نگاه به‌روز شد و چند باور دیگر را هم کنار گذاشت:
- «هر پروژهٔ تست‌نت‌دار ایردراپ می‌دهد»: هیچ معیار رسمی چنین قولی نمی‌دهد و نمونه‌های این راهنما فقط با معیار رسمی و تاریخ اسنپ‌شات آمده‌اند.
- «Holesky هنوز تست نت اصلی است»: طبق ethereum.org و اطلاعیهٔ بنیاد اتریوم منسوخ شده و Hoodi جایش را گرفته است.
- «جدول پتانسیل ایردراپ قابل‌اعتماد است»: پیش‌بینی ایردراپ بدون معیار رسمی حدس است، نه داده.
- «تست نت کاملاً بی‌هزینه و بی‌خطر است»: هزینه‌های پنهان، فیلترهای ضدسیبل و محدودیت کشوری را در بخش‌های قبل با منبع دیدیم.
جمع‌بندی: تست نت چیست و ارزش وقت گذاشتن دارد؟
اگر بخواهیم در یک جمله بگوییم تست نت چیست، زمین تمرین بلاکچین است: همان سازوکار مین‌نت، با توکنی که قرار نیست ارزش داشته باشد. برای یادگیری کیف پول، گس و کار با اپلیکیشن‌های غیرمتمرکز، بهترین جای شروع است. امروز Sepolia برای کار با اپلیکیشن‌ها و Hoodi برای ولیدیتورها مرجع‌اند و Holesky کنار رفته است.
اما تست نت ماشین ایردراپ نیست. در نمونه‌های بزرگ آربیتروم، اپتیمیزم و استارک‌نت، مین‌نت ملاک بود. در سلستیا هم پاداش تست نت به برنامهٔ تشویقیِ اعلام‌شده با گزینش و کار فنی واقعی گره خورده بود. پس با کیف جدا، فاست رسمی و یک کیف پول واقعاً فعال کار کنید، Terms هر پروژه را بخوانید و هیچ سودی را قطعی ندانید. اگر بعد از تمرین خواستید روی شبکهٔ اصلی کار کنید، در ارزینجا می‌توانید اتریوم را با قیمت لحظه‌ای بخرید و پیش از آن، وضعیت بقیهٔ رمزارزها را در بازار ارزینجا ببینید.
این مطلب آموزشی است و توصیهٔ مالی نیست. ایردراپ تضمینی ندارد و هیچ فعالیتی در تست نت سود قطعی نمی‌آورد.
سوالات متداول
آیا توکن تست نت ارزش دارد و میشود آن را فروخت؟
طبق ethereum.org، اتر تست نت قرار است ارزش واقعی نداشته باشد، هرچند همان صفحه می‌گوید برخی از آن‌ها کمیاب شده‌اند. کمیاب شدن ارزش‌گذاری رسمی نیست. توکن تست با فاست رایگان گرفته میشود و برای آزمایش است. اگر کسی پیشنهاد خرید یا فروش آن را داد، احتمال کلاهبرداری را جدی بگیرید و هیچ پولی جابه‌جا نکنید.
آیا تست نت Goerli یا Holesky هنوز قابل استفاده است؟
ethereum.org هر دو را در فهرست تستنتهای منسوخ آورده است. Holesky از سپتامبر 2025 منسوخ شد و بنیاد اتریوم گفته بود بیشتر نودهای آن دو هفته بعد از نهایی شدن Fusaka روی آن خاموش میشوند. برای اپلیکیشن و قرارداد هوشمند از Sepolia استفاده کنید و برای ولیدیتور و استیکینگ از Hoodi.
تست نت Hoodi تا کی پشتیبانی میشود؟
طبق مخزن رسمی Hoodi در گیتهاب، این شبکه 17 مارس 2025 راه افتاد، پشتیبانی بلندمدت آن دسامبر 2027 تمام میشود و پایان عمرش برای دسامبر 2028 برنامهریزی شده است. Hoodi جایگزین Holesky برای آزمایش استیکینگ، زیرساخت و ارتقای پروتکل است. همین مخزن برای تست اپلیکیشن و قرارداد هوشمند Sepolia را توصیه میکند.
آیا برای شرکت در تست نت باید برنامه‌نویس باشم؟
برای کارهای ساده، مثل گرفتن توکن از فاست، ارسال تراکنش و کار با اپلیکیشن آزمایشی، برنامه‌نویسی لازم نیست و یک کیف پول کافی است. اما تستنتهای تشویقی جدی‌تر معمولاً کار فنی می‌خواهند. در Blockspace Race سلستیا نقش شرکت‌کنندگان اجرای ولیدیتور، بریج نود، فول نود یا لایت نود بود و از بیش از 20 هزار متقاضی حدود 1000 نفر پذیرفته شدند.
