سریع ترین بلاک چین کدام است؟ مقایسه سرعت ۱۰ شبکه

سریع ترین بلاک چین کدام است؟ پاسخ کوتاه: سولانا، با فاصلهٔ زیاد. ولی پاسخ کوتاه گمراه‌کننده است، چون تقریباً همهٔ اعدادی که در مقایسه‌ها نقل می‌شوند دو چیز کاملاً متفاوت را با هم قاطی می‌کنند: ظرفیت اسمی که پروژه اعلام می‌کند، و توان واقعی که شبکه همین امروز دارد پردازش می‌کند.

برای این مقاله، مستقیم از خود شبکه‌ها عدد گرفتیم: زمان بلاک را روی ۲۰۰ بلاک آخر هر شبکه اندازه گرفتیم و تراکنش هر بلاک را میانگین چند بلاک پراکنده. نتیجه در بعضی موارد با عدد تبلیغاتی تفاوت فاحش دارد.

در ادامه اول توضیح می‌دهیم «سرعت» دقیقاً چه معنایی دارد، بعد جدول اندازه‌گیری‌شدهٔ ۱۰ شبکه را می‌آوریم، و در پایان می‌گوییم برای کاربر عادی کدام عدد واقعاً مهم است.

سرعت بلاک چین سه چیز متفاوت است، نه یکی

پیش از هر عددی باید سه مفهوم را از هم جدا کنیم، چون در فارسی هر سه را «سرعت» می‌نامند و همین باعث مقایسه‌های بی‌معنا می‌شود. مبانی ساختار بلوک و زنجیره را در بلاک چین چیست توضیح داده‌ایم:

• زمان بلاک: هر چند ثانیه یک بستهٔ جدید تراکنش ثبت می‌شود. این عدد تعیین می‌کند چقدر حس می‌کنید تراکنش سریع انجام شد.
• توان عملیاتی (TPS): چند تراکنش در ثانیه پردازش می‌شود. این عدد ظرفیت شبکه را می‌سنجد، نه تجربهٔ شما.
• زمان نهایی شدن: از چه لحظه‌ای تراکنش عملاً غیرقابل‌بازگشت است. برای مبالغ بزرگ، تنها عدد مهم همین است و می‌تواند بسیار بیشتر از زمان بلاک باشد.

یک شبکه می‌تواند زمان بلاک کوتاهی داشته باشد ولی نهایی شدنش کُند باشد، یا TPS بالایی داشته باشد که هیچ‌وقت استفاده نمی‌شود. تعریف دقیق این اصطلاحات در واژه‌نامهٔ اصطلاحات کریپتو آمده است.

یک مثال این سه را از هم جدا می‌کند. فرض کنید شبکه‌ای هر نیم ثانیه یک بلاک می‌سازد ولی هر بلاک فقط چند تراکنش دارد؛ زمان بلاکش عالی است و توان عملیاتی‌اش پایین. شبکهٔ دیگری هر ده ثانیه یک بلاک می‌سازد ولی هر بلاک صدها تراکنش دارد؛ کُند حس می‌شود و توان عملیاتی بالایی دارد. هیچ‌کدام «سریع‌تر» نیستند — در دو چیز متفاوت بهترند.

و اینجاست که مقایسه‌ها خراب می‌شوند: مقاله‌ای که می‌خواهد یک شبکه را برنده کند، آن یکی عددی را انتخاب می‌کند که به نفعش است. برای همین در جدول این مقاله هر سه بعد را جدا نگه داشته‌ایم و توضیح داده‌ایم هر عدد را چطور باید خواند.

جدول سرعت واقعی ۱۰ شبکه؛ اندازه‌گیری‌شده، نه اعلام‌شده

ستون «توان واقعی امروز» حاصل اندازه‌گیری مستقیم ما از شبکه در روز نگارش است. ستون آخر مهم‌ترین ستون جدول است، پس حتماً بخوانیدش:

حالا به دو ردیف آخر برگردید. آربیتروم و آوالانچ در این جدول پایین‌ترین اعداد را دارند، ولی هیچ‌کدام شبکهٔ کُندی نیستند — فقط در آن لحظه تراکنش کمی داشتند. این دقیقاً همان چیزی است که اکثر مقایسه‌ها را بی‌اعتبار می‌کند: TPS لحظه‌ای، تقاضا را می‌سنجد نه توانایی را.

پس جدول بالا را این‌طور بخوانید: ستون زمان بلاک معیار نسبتاً پایداری از طراحی شبکه است؛ ستون TPS یک عکس فوری از میزان استفاده. دادهٔ تجمعی لایه‌های دوم در دادهٔ لایه‌های دوم و سنجش‌های مستقل در سنجش عملکرد شبکه‌ها در دسترس است.

ظرفیت اسمی در برابر توان واقعی؛ شکاف از کجا می‌آید

اگر یک شبکه می‌تواند هزاران تراکنش در ثانیه پردازش کند ولی امروز فقط چند ده تراکنش می‌زند، آن ظرفیت کجا رفته؟ جایی نرفته — استفاده نشده. سه دلیل اصلی این شکاف را می‌سازند:

• تقاضا: ظرفیت فقط وقتی مصرف می‌شود که کاربر و برنامه‌ای برای مصرفش وجود داشته باشد. بیشترِ این شکاف از همین‌جاست.
• شرایط آزمایشگاهی در برابر شبکهٔ واقعی: عدد اعلام‌شدهٔ پروژه‌ها معمولاً در محیط کنترل‌شده با تراکنش‌های ساده به دست می‌آید. تراکنش واقعی سنگین‌تر است و قراردادهای هوشمند محاسبهٔ بیشتری می‌خواهند.
• تعریف‌های متفاوت از تراکنش: مثال سولانا را دیدید. بعضی شبکه‌ها عملیات درونی را هم تراکنش حساب می‌کنند و بعضی نه؛ تا تعریف‌ها یکی نشود، مقایسهٔ اعداد معنا ندارد.

نکتهٔ مهم برای خوانندهٔ فارسی: وقتی در مقاله‌ای عدد «۶۵٬۰۰۰ تراکنش در ثانیه» یا مشابهش را دیدید، تقریباً همیشه با یک سقف نظری روبه‌رو هستید که در شبکهٔ واقعی هرگز به آن نزدیک نشده است.

زمان نهایی شدن؛ عددی که هیچ‌کس مقایسه نمی‌کند

تا اینجا از زمان بلاک و توان عملیاتی گفتیم. ولی برای کسی که مبلغ قابل‌توجهی جابه‌جا می‌کند، مهم‌ترین عدد سومی است: از چه لحظه‌ای تراکنش عملاً برگشت‌ناپذیر است. و این عدد تقریباً هیچ‌وقت در جدول‌های مقایسهٔ سرعت نمی‌آید.

دلیل اهمیتش ساده است: دیدن تراکنش روی زنجیره با نهایی شدن آن یکی نیست. در بعضی معماری‌ها فاصلهٔ این دو چند ثانیه است و در بعضی دیگر می‌تواند خیلی بیشتر باشد. سه الگوی رایج:

• نهایی شدن سریع و قطعی: شبکه بعد از تعداد مشخصی تأیید، تراکنش را غیرقابل‌بازگشت اعلام می‌کند. از نظر کاربر، شفاف‌ترین حالت است.
• نهایی شدن احتمالی: هر تأیید تازه، احتمال بازگشت را کم‌تر می‌کند بدون آنکه نقطهٔ قطعی مشخصی وجود داشته باشد. به همین دلیل صرافی‌ها برای هر شبکه تعداد تأیید حداقلی تعیین می‌کنند.
• لایهٔ دوم با تسویهٔ تأخیری: تراکنش روی لایهٔ دوم تقریباً فوری انجام می‌شود، ولی تسویهٔ نهایی روی لایهٔ اصلی زمان می‌برد. برای استفادهٔ روزمره بی‌اهمیت است؛ برای انتقال بین شبکه‌ها نه.

نتیجهٔ عملی: معیار شما نباید عدد اعلام‌شدهٔ شبکه باشد، بلکه تعداد تأییدی است که صرافی یا سرویس مقصدتان لازم دارد. همان عدد، زمان واقعی انتظار شما را تعیین می‌کند و از شبکه‌ای به شبکهٔ دیگر و از صرافی‌ای به صرافی دیگر متفاوت است.

چرا اتریوم عدد پایینی دارد و این چه معنایی ندارد

اتریوم در این جدول حدود ۲۳ تراکنش در ثانیه است و زمان بلاکش ۱۲ ثانیه — پایین‌ترین سرعت میان شبکه‌های بزرگ. این یک انتخاب طراحی است، نه نقص: اتریوم ظرفیت لایهٔ اصلی را عمداً محدود نگه داشته تا اجرای یک گرهٔ کامل برای افراد عادی در دسترس بماند و شبکه غیرمتمرکز بماند.

مقیاس در این معماری وظیفهٔ لایهٔ دوم است: شبکه‌هایی که تراکنش را بیرون پردازش می‌کنند و نتیجه را روی اتریوم ثبت می‌کنند. بیس و اپتیمیزم و آربیتروم در همین جدول از همین دسته‌اند. منطق این معماری در مستندات مقیاس‌پذیری اتریوم توضیح داده شده است.

پس مقایسهٔ لایهٔ اصلی اتریوم با سولانا، مقایسهٔ دو چیز متفاوت است: یکی لایهٔ تسویه است و دیگری لایهٔ اجرا. مقایسهٔ منصفانه، سولانا در برابر مجموع لایه‌های دوم اتریوم است.

برای کاربر عادی کدام عدد مهم است؟

اگر معامله‌گر یا کاربر معمولی هستید و قصد ساختن برنامه ندارید، TPS تقریباً هیچ اهمیتی برایتان ندارد. سه چیز دیگر مهم است:

در عمل، پرتکرارترین تصمیم کاربر ایرانی انتخاب شبکه برای انتقال است و در آن تصمیم، کارمزد و پشتیبانی دو طرف تعیین‌کننده‌اند نه سرعت. جدول کامل کارمزدها در کارمزد انتقال شبکه‌ها آمده و تفاوت دو شبکهٔ پرکاربرد تتر در تفاوت TRC20 و ERC20. و اگر شبکهٔ مقصد شناسهٔ اضافی می‌خواهد، ممو و تگ در واریز را پیش از انتقال بخوانید — این خطا پول واقعی از دست می‌دهد.

جمع‌بندی؛ سریع ترین بلاک چین با عدد واقعی

سریع ترین بلاک چین در میان شبکه‌های بزرگ سولاناست: اسلات ۰٫۲۶۶ ثانیه و حدود ۱٬۴۱۱ تراکنش واقعی در ثانیه. آپتوس کوتاه‌ترین زمان بلاک جدول را دارد و بی‌ان‌بی چین پس از سولانا بیشترین توان مصرف‌شده را.

ولی نتیجهٔ مهم‌تر این است: اعداد TPS را به‌عنوان رتبه‌بندی توانایی نخوانید. آن‌ها تقاضای همان لحظه را می‌سنجند و با شلوغی و خلوتی شبکه بالا و پایین می‌روند. برای انتخاب شبکه، زمان بلاک و کارمزد و پشتیبانی صرافی مقصد معیارهای عملی‌تری هستند. وضعیت لحظه‌ای بازار را می‌توانید از بازار ارزهای دیجیتال دنبال کنید.

سوالات متداول