ارتقای سولانا از امروز ۱۷ آگوست روی شبکه اصلی کلید خورد. نسخه ۴.۲ کلاینت آگیو — کلاینت اصلی اعتبارسنجهای این شبکه — سه ارتقای مستقل را با سازوکار «فیچرگیت» فعال میکند: کاهش ۹۰ درصدی هزینه ذخیرهسازی، بزرگتر شدن سقف تراکنش و کاهش پلهای زمان اسلات. هیچکدام از این سه یکباره اعمال نمیشوند و همین نکته، تفاوت این ارتقا با هارد فورکهای معمول است.
رنت ۹۰ درصد ارزانتر؛ ملموسترین بخش ارتقای سولانا
در سولانا برای ایجاد هر حساب روی زنجیره باید مبلغی بهعنوان ودیعه ذخیرهسازی قفل کنی؛ به این میگویند رنت و کاملاً قابل بازپسگیری است. ثابت مربوطه از ۶٬۹۶۰ به ۶۹۶ لمپورت بر بایت کاهش پیدا میکند. ترجمه عملیاش این است: ودیعه ساخت یک حساب توکن استاندارد از حدود ۰.۱۵۹ دلار به حدود ۰.۰۱۵۹ دلار میرسد. این کاهش روی پنج فیچرگیت مستقل اجرا میشود تا توسعهدهندگان اصلی در هر پله رشد حجم داده شبکه را رصد کنند و در صورت نیاز، گیت بازگشتی مقدار قبلی را برگرداند.
تراکنشهای ۴۰۹۶ بایتی و چیزهایی که تا دیروز جا نمیشدند
سقف اندازه تراکنش از ۱٬۲۳۲ بایت به ۴٬۰۹۶ بایت میرسد؛ چیزی حدود ۳.۳ برابر. این قابلیت با یک قالب تازه به نام تراکنش نسخه ۱ ارائه میشود و اختیاری است، یعنی تراکنشهای قدیمی بدون تغییر کار میکنند و اپلیکیشنها هر وقت خواستند مهاجرت میکنند. سود اصلی جایی دیده میشود که تا امروز یک عملیات باید به چند تراکنش تکهتکه میشد: اثباتهای دانش صفر، مولتیسیگهای بزرگ و طرحهای امضای روی زنجیره حالا میتوانند در یک تراکنش اتمیک بنشینند.
مسیر رسیدن به اسلات ۲۰۰ میلیثانیهای
زمان اسلات از ۴۰۰ به ۲۰۰ میلیثانیه نصف میشود، اما در چهار کاهش ۵۰ میلیثانیهای پشت سر هم و هرکدام پشت یک فیچرگیت جداگانه. نکته مهم اینجاست: اگر نرخ بلاکهای ازدسترفته بالا برود، شبکه به پله بعدی نمیرود. یعنی سرعت فدای پایداری نمیشود. امروز میننت با پله اول شروع کرده و تستنت هماکنون روی ۳۰۰ میلیثانیه است. اثر عملی برای کاربر، تأیید سریعتر تراکنش و برای بازارگردانها امکان اسپرد باریکتر است — مزیتی که در مقایسه سولانا و اتریوم یکی از تفاوتهای کلیدی این شبکه شمرده میشود.
آلپنگلو داخل این نسخه هست، ولی خاموش
نکتهای که خیلیها اشتباه میفهمند: کد کامل پروتکل اجماع آلپنگلو در همین نسخه ۴.۲ قرار دارد، اما روی میننت فعال نمیشود. فعالسازیاش برای نسخه ۴.۳ در اکتبر ۲۰۲۶ برنامهریزی شده تا تیمهای اصلی فرصت تست بیشتری داشته باشند. آلپنگلو قرار است الگوریتم رأیگیری فعلی را کنار بگذارد و نهاییسازی را از حدود ۱۲.۸ ثانیه به حدود ۱۵۰ میلیثانیه برساند؛ جزئیاتش را در پروتکل اجماع آلپنگلو توضیح دادهایم. عملاً اعتبارسنجهایی که امروز ۴.۲ را اجرا میکنند، کد بزرگترین تغییر تاریخ این شبکه را از قبل روی سرورشان دارند.
- شروع فعالسازی روی میننت: هفته ۱۷ آگوست ۲۰۲۶؛ بدون تغییر شکننده.
- کاهش رنت: از ۶٬۹۶۰ به ۶۹۶ لمپورت بر بایت روی پنج فیچرگیت مستقل.
- سقف تراکنش: از ۱٬۲۳۲ به ۴٬۰۹۶ بایت با قالب اختیاری نسخه ۱.
- زمان اسلات: چهار کاهش ۵۰ میلیثانیهای از ۴۰۰ تا ۲۰۰ میلیثانیه، مشروط به پایداری شبکه.
- آلپنگلو در ۴.۲ فعال نمیشود؛ فعالسازی هدفگذاریشده برای نسخه ۴.۳ در اکتبر است.
جمعبندی: ارتقای سولانا اینبار پر سر و صدا نیست ولی اثرش ساختاری است — ذخیرهسازی روی زنجیره ده برابر ارزانتر میشود، تراکنشها بزرگتر و تأییدها سریعتر. جزئیات فنی کامل هر سه بهبود در سند رسمی معرفی این نسخه منتشر شده است. اگر با سولانا کار میکنی یا داراییات را در کیف پول فانتوم نگه میداری، کار خاصی لازم نیست انجام بدهی؛ این تغییرات در لایه پروتکل اتفاق میافتند و خودبهخود به کیف پول تو میرسند.
سوالات متداول
ارتقای سولانا با نسخه ۴.۲ آگیو دقیقاً چه چیزی را تغییر میدهد؟
سه چیز: هزینه ذخیرهسازی روی زنجیره ۹۰ درصد ارزانتر میشود، سقف اندازه تراکنش از ۱٬۲۳۲ به ۴٬۰۹۶ بایت میرسد و زمان اسلات بهصورت پلهای از ۴۰۰ به ۲۰۰ میلیثانیه کاهش مییابد.
آیا کاربر عادی باید کاری انجام دهد؟
خیر. این تغییرات در لایه پروتکل و کلاینت اعتبارسنجها اعمال میشوند و بهصورت خودکار به کیف پولها و اپلیکیشنها میرسند؛ تراکنشهای قالب قدیمی هم بدون تغییر کار میکنند.
پروتکل آلپنگلو با این نسخه فعال شد؟
خیر. کد کامل آلپنگلو داخل نسخه ۴.۲ قرار دارد اما روی میننت فعال نیست؛ فعالسازی آن برای نسخه ۴.۳ در اکتبر ۲۰۲۶ هدفگذاری شده است.
