بیت مکس، صرافی مشتقات ارز دیجیتال، بر پایه گزارشها حدود دو سال پیش از تصمیم به تعطیلی، دنبال خریدار بود اما نتوانست به توافق برسد؛ کنترل بنیانگذاران، کاهش فعالیت و بار حقوقی، خریداران احتمالی را دلسرد کرد. این صرافی مستقر در سیشل با چند خریدار بالقوه از جمله صرافیهای رقیب و شرکت کیف پول اکسودوس گفتوگو کرد و به دنبال ارزشگذاری حدود یک میلیارد دلاری بود، اما مشخص نیست هیچ شرکتی پیشنهاد رسمی ارائه کرده باشد یا نه.
چرا فروش بیت مکس شکست خورد؟
سه مانع اصلی سر راه فروش قرار داشت. نخست، ساختار مالکیت: هرچند بنیانگذاران بیت مکس — آرتور هیز، بن دلو و ساموئل رید — پس از طرح اتهامات کیفری آمریکا در سال ۲۰۲۰ از مدیریت کنار رفتند، همچنان کنترل بخش بزرگی از سهام شرکت را در دست داشتند. این ساختار دستکم یکی از خریداران بالقوه را نگران کرد، چون معمولاً بخشی از مبلغ معامله برای نگهداشتن مدیران فعلی کنار گذاشته میشود و این کار وقتی بنیانگذاران مالک بزرگاند اما مدیر نیستند، دشوارتر است. آرتور هیز که یکی از همین بنیانگذاران است، این روزها بیشتر با تحلیلهای بازارش شناخته میشود؛ نمونهای از دیدگاههای او را در دیدگاه بازار آرتور هیز آوردهایم.
افت حجم معاملات و مهاجرت کاربران
مانع دوم، افت پیوسته فعالیت بود. حجم ماهانه معاملات آتی بیت مکس در بخشهایی از سال ۲۰۲۱ از ۱۰۰ میلیارد دلار فراتر رفته بود، اما در اواخر ۲۰۲۴ به ۲۵ تا ۳۰ میلیارد دلار کاهش یافت. فعالیت به صرافیهای متمرکز بزرگتر و پلتفرمهای غیرمتمرکز قرارداد دائمی مهاجرت کرد؛ برای مثال هایپرلیکویید در سال ۲۰۲۵ حدود ۲.۶ تریلیون دلار حجم اسمی ثبت کرد، نزدیک دو برابر ۱.۴ تریلیون دلار کوینبیس. این مهاجرت طعنهآمیز هم هست، چون خود بیت مکس با قرارداد XBTUSD در سال ۲۰۱۶ سوآپهای دائمی را رایج کرد؛ همان ابزاری که امکان موقعیت اهرمی بدون تاریخ انقضا را فراهم میکند. تفاوت معاملات اسپات و آتی را در تفاوت معاملات اسپات و آتی و دنیای صرافیهای دائمی را در صرافیهای غیرمتمرکز قرارداد دائمی توضیح دادهایم.
- بیت مکس ~۲ سال دنبال خریدار بود و به دنبال ارزشگذاری ~۱ میلیارد دلاری؛ به توافق نرسید.
- بنیانگذاران (هیز، دلو، رید) با وجود کنار رفتن از مدیریت، مالک اکثریت سهام ماندند.
- حجم ماهانه آتی از >۱۰۰ میلیارد دلار در ۲۰۲۱ به ۲۵–۳۰ میلیارد دلار در اواخر ۲۰۲۴ افت کرد.
- توقف معاملات جدید از ۲۶ آگوست؛ تعطیلی کامل صرافی در ۲۳ سپتامبر پس از ۱۱ سال.
بار حقوقی و مسیر تعطیلی بیت مکس
مانع سوم، سابقه حقوقی بود. بیت مکس پس از آنکه مقامات آمریکا آن را به فعالیت بدون برنامه کافی مبارزه با پولشویی متهم کردند، به نقض قانون رازداری بانکی اعتراف کرد و بنیانگذارانش نیز پیش از دریافت عفو ریاستجمهوری در سال ۲۰۲۵ اعتراف کردند. اکنون این صرافی با یک دعوای دستهجمعی پیشنهادی در آمریکا روبهروست که مدعی است بیت مکس از لیکویید اجباری مشتریان سود برده؛ شاکیان بازگرداندن ۶۲۲.۶۶ بیت کوین بهعلاوه خسارت را میخواهند، هرچند این ادعاها هنوز در دادگاه اثبات نشدهاند. بیت مکس از ۲۶ آگوست وارد حالت «فقط کاهش موقعیت» میشود و از باز کردن موقعیت جدید جلوگیری میکند و در ۲۳ سپتامبر پس از یک دوره ۱۱ ساله بهطور کامل تعطیل خواهد شد؛ از کاربران خواسته شده پیش از پایان فعالیت، موقعیتها را ببندند و دارایی خود را برداشت کنند. اهمیت انتقال دارایی به کیف پول امن را در کیف پول سرد یا گرم توضیح دادهایم و آخرین وضعیت بازار در صفحه بیت کوین در دسترس است؛ اطلاعات رسمی این صرافی هم در بیت مکس قابل مشاهده است.
جمعبندی
داستان بیت مکس نمونهای گویا از این است که چگونه یک پیشگام میتواند از قافله عقب بماند: صرافیای که سوآپ دائمی را به دنیا معرفی کرد، زیر فشار کنترل بنیانگذاران، افت حجم و پروندههای حقوقی، خریداری نیافت و سرانجام به تعطیلی رسید. برای کاربران، مهمترین اقدام عملی همین حالا برداشت بهموقع دارایی و انتقال آن به کیف پول امن، پیش از مهلتهای ۲۶ آگوست و ۲۳ سپتامبر است.
سوالات متداول
چرا بیت مکس تعطیل میشود؟
بیت مکس پس از حدود دو سال تلاش ناموفق برای یافتن خریدار و پس از یک بازنگری استراتژیک، تصمیم به تعطیلی گرفت. افت حجم معاملات، کنترل بنیانگذاران بر سهام و بار حقوقی، خریداران را دلسرد کرد. این صرافی از ۲۶ آگوست معاملات جدید را متوقف و در ۲۳ سپتامبر کاملاً تعطیل میشود.
چرا هیچ خریداری بیت مکس را نخرید؟
سه عامل اصلی: بنیانگذاران با وجود کنار رفتن از مدیریت مالک اکثریت سهام ماندند و ساختار معامله را پیچیده کردند؛ حجم معاملات بهشدت افت کرد؛ و سابقه حقوقی از جمله اعتراف به نقض قانون رازداری بانکی و دعوای دستهجمعی، ریسک اعتباری ایجاد کرد.
کاربران بیت مکس باید چه کنند؟
کاربران باید پیش از مهلتهای تعیینشده موقعیتهای خود را ببندند و داراییشان را برداشت کنند. توقف معاملات جدید از ۲۶ آگوست آغاز میشود و تعطیلی کامل در ۲۳ سپتامبر است؛ بهترین کار، انتقال دارایی به یک کیف پول امن شخصی است.
