ری استیکینگ چیست؟ ری استیکینگ (Restaking) یعنی اتری را که یک بار برای امنیت شبکهٔ اتریوم استیک کرده‌اید، دوباره برای تأمین امنیت سرویس‌های دیگری به نام AVS به کار بگیرید و در ازایش پاداش اضافه بگیرید. بهای این پاداش، قوانین اسلشینگ تازه است: اگر اپراتور انتخابی شما تعهدش را نقض کند، بخشی از همان اتر ممکن است از دست برود.
این ایده در سال 2024 با وعدهٔ «سود دوبرابر» سر زبان‌ها افتاد. از آن موقع اسلشینگ که روی کاغذ بود روی شبکهٔ اصلی فعال شده، چند پروتکل نامشان را عوض کرده‌اند و یک حادثهٔ بزرگ در 2026 نشان داد ریسک توکنهای ری استیکینگ نظری نیست. در ادامه همهٔ این‌ها را با منبع رسمی مرور می‌کنیم.
ری استیکینگ چیست و چه فرقی با استیکینگ معمولی دارد؟
طبق صفحهٔ رسمی ری‌استیکینگ در ethereum.org، ری استیکینگ وقتی است که استیکرها از اتر استیک‌شدهٔ خود برای امنیت سرویس‌های غیرمتمرکز دیگر استفاده می‌کنند. در استیکینگ معمولی، اتر شما فقط از اجماع خود اتریوم محافظت میکند. در ری استیکینگ، همان اتر همزمان پشتوانهٔ تعهدهای دیگری هم میشود.
یک قیاس ساده: سند ملکی را ضامن یک قرارداد کرده‌اید و بابتش مبلغی می‌گیرید. حالا کسی پیشنهاد می‌دهد همان سند را ضامن قرارداد دوم هم بکنید و مبلغی اضافه بگیرید. درآمد بیشتر میشود، ولی خرابی هر کدام از دو قرارداد سند را به خطر می‌اندازد. ری استیکینگ همین منطق را دارد.
اگر با خود استیکینگ آشنا نیستید، اول توضیح استیکینگ و سود واقعی آن را بخوانید.
ری استیکینگ قدم‌به‌قدم چطور کار میکند؟
ری استیکینگ سه نقش اصلی دارد که یک پلتفرم ری‌استیکینگ آن‌ها را به هم وصل میکند: استیکری که اتر می‌آورد، اپراتوری که نرم‌افزار سرویس‌ها را اجرا میکند و AVS که امنیت می‌خرد. ethereum.org می‌گوید استیکرها میتوانند به‌جای اجرای نرم‌افزار AVS، اتر استیک‌شده‌شان را به یک اپراتور بسپارند و معمولاً پاداش کمتری بگیرند.
مسیر معمول یک استیکر از اتر ساده تا ری استیکینگ این‌طور است:
- استیک اتر: اتر را مستقیم در ولیدیتور استیک می‌کنید یا به پروتکل استیکینگ نقدشونده می‌سپارید و توکن رسید (LST) می‌گیرید.
- سپردن به پلتفرم ری استیکینگ: اتر استیک‌شده یا LST را در قراردادهای پلتفرم واریز می‌کنید.
- انتخاب اپراتور: سهم خود را به اپراتوری واگذار می‌کنید که برای سرویس‌ها کار میکند.
- تخصیص به AVS: اپراتور بخشی از سهم را به سرویس‌های مشخص اختصاص می‌دهد و قوانین اسلشینگ آن‌ها را می‌پذیرد.
- پاداش و ریسک: پاداش AVSها به شما می‌رسد و همزمان در معرض جریمهٔ تخلف همان اپراتور هستید.
ری استیکینگ بومی برای دارندگان ولیدیتور
در ری استیکینگ بومی (Native)، صاحب ولیدیتور خودش اتر را مستقیم وارد سیستم ری‌استیکینگ میکند. طبق ethereum.org، راه‌اندازی ولیدیتور شخصی دست‌کم 32 ETH می‌خواهد و هر ولیدیتور تا 2048 ETH را نگه می‌دارد. پس این مسیر برای دارندگان بزرگ و فنی است. اگر این راه برایتان جدی است، مراحل راه‌اندازی نود و ولیدیتور شخصی را جداگانه نوشته‌ایم.
ری استیکینگ با LST و LRT برای سرمایهٔ کوچک‌تر
بیشتر کاربران از مسیر نقدشونده وارد می‌شوند. ethereum.org می‌گوید استخرهای استیکینگ مقدارهای کوچک را می‌پذیرند و بعضی از حداقل 0.01 ETH شروع می‌شوند. توکن رسید این استخرها (مثل stETH) را میشود دوباره ری‌استیک کرد. پروتکل‌های ری استیکینگ نقدشونده هم در ازای آن توکن دیگری به نام LRT می‌دهند؛ ethereum.org از eETH به‌عنوان نمونه نام برده است.
سازوکار پایه‌ای این لایهٔ اول، یعنی لیکویید استکینگ با Lido و جایگاهش کنار ایگنلیر، در راهنمای جامع خوشهٔ استیکینگ آمده است. برای شناخت دقیق خود توکن LRT هم مطلب توکن ری‌استیکینگ نقدشونده چیست را ببینید.
AVS چیست و سود اضافهٔ ری استیکینگ از کجا می‌آید؟
AVS یا «سرویس تأیید فعال» (Actively Validated Service) به سرویس‌هایی گفته میشود که با ری استیکینگ امن می‌شوند؛ این تعریف ethereum.org است. نمونه‌اش لایهٔ دسترسی‌پذیری داده، اوراکل، پل بین زنجیرهای یا شبکه‌ای است که باید نتیجهٔ یک محاسبه را تأیید کند. این سرویس‌ها به‌جای ساختن مجموعهٔ ولیدیتور و توکن امنیتی از صفر، امنیت را از استیکرهای اتر «اجاره» می‌کنند.
سود اضافهٔ ری استیکینگ همان اجاره‌بهای این امنیت است که AVS به اپراتورها و از طریق آن‌ها به استیکرها می‌پردازد. اگر سرویسی درآمد نداشته باشد یا بودجهٔ تشویقی‌اش تمام شود، این سود هم کم میشود.
بازده عددی ری استیکینگ در هیچ منبع رسمی به‌صورت ثابت اعلام نشده است؛ به AVS، اپراتور و دارایی بستگی دارد و مدام عوض میشود. برای مقایسه، صفحهٔ استیکینگ ethereum.org در روز نگارش این مطلب (۵ آبان ۱۴۰۵) نرخ سالانهٔ استیکینگ معمولی اتریوم را حدود 2.5٪ نشان می‌داد. هر پیشنهادی که سود ری استیکینگ را چند برابر این عدد و «تضمینی» معرفی کند، باید با شک خوانده شود.
ایگنلیر، Symbiotic و Karak امروز در چه وضعیتی‌اند؟
ایگنلیر (EigenLayer) هنوز بزرگ‌ترین پروتکل ری استیکینگ است، ولی امروز زیر برند EigenCloud قرار گرفته و دو رقیب معروفش هم مسیرشان را عوض کرده‌اند. ethereum.org می‌گوید ایگنلیر ایدهٔ ری‌استیکینگ را در سال 2023 معرفی کرد. Eigen Labs در ۱۷ ژوئن 2025 (۲۷ خرداد ۱۴۰۴) در انجمن رسمی خود EigenCloud را به‌عنوان پلتفرم توسعه‌دهنده معرفی کرد و توکن EIGEN همان ماند.
وضعیت سه نام آشنای این حوزه، طبق خوانش ما از DefiLlama و سایت رسمی هر پروژه در ۵ آبان ۱۴۰۵ (27 اکتبر 2026)، این است:
- ایگنلیر: DefiLlama آن را «EigenCloud (formerly EigenLayer)» در دستهٔ Restaking می‌شناسد و ارزش کل قفل‌شده‌اش را حدود 5.96 میلیارد دلار نشان می‌دهد.
- Symbiotic: ethereum.org آن را پروتکل ری‌استیکینگ بدون مجوز معرفی میکند، ولی سایت رسمی‌اش امروز خود را «Collateral Markets» یعنی بازار وثیقه می‌نامد. DefiLlama هم آن را در همین دسته و با ارزش قفل‌شدهٔ حدود 317 میلیون دلار نشان می‌دهد.
- Karak: دامنهٔ karak.network حالا به opengdp.network منتقل میشود و استیکینگ نسخه‌های قبلی کاراک آنجا زیر عنوان «Legacy» آمده است. DefiLlama آن را با نام OpenGDP Shared Security و ارزش قفل‌شدهٔ حدود 5.9 میلیون دلار فهرست کرده است.
پس نامی که دو سال پیش دیده‌اید، ممکن است امروز محصول دیگری باشد. اگر می‌خواهید وضعیت بازار توکن حاکمیتی ایگنلیر را هم دنبال کنید، صفحهٔ قیمت توکن EIGEN در ارزینجا را ببینید.
اسلشینگ در ایگنلیر چطور کار میکند و از کی فعال است؟
اسلشینگ در ایگنلیر از ۱۷ آوریل 2025 (۲۸ فروردین ۱۴۰۴) روی شبکهٔ اصلی فعال است؛ Eigen Labs در اطلاعیهٔ رسمی فعال شدن اسلشینگ این را اعلام کرد و آن را کامل شدن مدل امنیتی پروتکل دانست. تا پیش از آن، ری‌استیکرها پاداش می‌گرفتند ولی جریمه‌ای در کار نبود؛ یعنی بخش اصلی ریسک هنوز فعال نشده بود.
نکتهٔ مهم این است که اسلشینگ اختیاری (opt-in) است. طبق همان اطلاعیه، اسلشینگ فقط وقتی روی اپراتور و استیکرهایش اثر می‌گذارد که اپراتور خودش وارد یک «Operator Set» قابل‌اسلش شود که یک AVS ساخته است. Eigen Labs پیش از این تاریخ هم گفته بود استیکرها و اپراتورها خودکار وارد اسلشینگ نمی‌شوند و هر برداشت، ۱۴ روز پس از قرار گرفتن در صف انجام میشود.
مدل تخصیص یکتای امنیت (Unique Stake) چیست؟
Unique Stake یعنی هر AVS فقط بخشی از سهم را میتواند اسلش کند که اپراتور صریحاً به Operator Set همان AVS تخصیص داده است. مستندات رسمی EigenCloud می‌گوید با این مدل ریسک اسلش به همان AVS و Operator Set محدود میماند و AVSها در معرض ریسک اسلش‌های یکدیگر نیستند.
مثال خود مستندات این است: اپراتوری که 100 ETH از استیکرها گرفته، 10٪ (10 ETH) را به Operator Set اول و 5٪ (5 ETH) را به Operator Set دوم می‌دهد. اگر AVS اول اسلش کند، فقط همان 10 ETH در خطر است و 5 ETH سهم دوم دست نمی‌خورد. برای شما به‌عنوان استیکر، این یعنی اندازهٔ ریسک به تصمیم تخصیص اپراتور گره خورده است. مدت تأخیر تخصیص و آزادسازی این سهم‌ها در صفحه‌هایی که خواندیم اعلام نشده است.
سوزاندن یا بازتوزیع وجوه اسلششده
در نسخهٔ اول، وجوه اسلششده سوزانده می‌شد. از ۲۲ ژوئیه 2025 (۳۱ تیر ۱۴۰۴)، طبق اطلاعیهٔ بازتوزیع در Eigen Labs، AVSها میتوانند وجوه اسلششده را به‌جای سوزاندن به مقصد مشخصی بفرستند؛ مثلاً برای جبران خسارت کاربران یک پروتکل وام یا بیمه. همان اطلاعیه هشدار می‌دهد که بدون سازوکار امن، استیکرها در برابر AVS بدخواه، سهل‌انگار یا هک‌شده در معرض ریسک بیشتر از دست دادن وجوه‌اند.
دو جزئیات فنی دیگر هم در مستندات رسمی آمده است. اسلشینگ در ایگنلیر لازم نیست به‌صورت درون‌زنجیره‌ای اثبات‌پذیر باشد؛ یعنی AVS میتواند بر اساس قوانین خودش جریمه کند. پیش از سوزاندن یا بازتوزیع هم یک تأخیر ۷ روزه وجود دارد. ETH بومی بازتوزیع نمی‌شود و اگر اسلش شود، برای همیشه در قرارداد EigenPod قفل میماند.
ریسک زنجیرهای ری استیکینگ یعنی چه؟
ریسک زنجیرهای یعنی خطای یک حلقه به حلقه‌های دیگر سرایت کند؛ ethereum.org صریحاً می‌گوید اگر ری‌استیکری که همزمان چند AVS را امن میکند اسلش شود، امنیت AVSهای دیگر هم کم میشود. همان صفحه تمرکز قدرت در چند اپراتور بزرگ و نقدشوندگی محدود به خاطر دورهٔ آزادسازی را هم جزو ریسک‌های اصلی شمرده است.
مدل Unique Stake این سرایت را کم میکند، ولی همه‌چیز را حل نمی‌کند. زنجیرهٔ ری استیکینگ نقدشونده چند حلقه دارد: اتر، LST، قرارداد ری‌استیکینگ، اپراتور، AVS، LRT و گاهی پروتکل وام‌دهی. خرابی هر حلقه میتواند ارزش توکن شما را پایین بکشد، حتی اگر اپراتور خودتان خطایی نکرده باشد.
یک مثال ذهنی: شما LRT را وثیقهٔ وام گذاشته‌اید. اپراتوری که پروتکل LRT به او سپرده، در یک AVS اسلش میشود. ارزش پشتوانهٔ LRT کم میشود، قیمتش در بازار افت میکند و وام شما به آستانهٔ لیکوئید شدن نزدیک میشود. سه اتفاق جدا، یک ضرر.
ریسک قرارداد هوشمند و دیپگ LRT چقدر جدی است؟
ریسک قرارداد هوشمند و دیپگ LRT کاملاً واقعی است و نمونهٔ مستند آن در سال 2026 رخ داد. طبق گزارش رسمی حادثه در انجمن حاکمیتی Aave، در ۱۸ آوریل 2026 (۲۹ فروردین ۱۴۰۵) یک پیام جعلی در پل بین زنجیرهای توکن rsETH پروتکل Kelp، که فقط یک تأییدکننده داشت، پذیرفته شد و 116,500 rsETH بدون پشتوانهٔ متناظر آزاد شد.
همان گزارش می‌گوید مهاجم 89,567 rsETH از این توکن‌ها را در Aave وثیقه گذاشت و وام گرفت و Aave بازارهای rsETH را منجمد کرد. درس این حادثه برای کاربر عادی ساده است: ریسک LRT فقط اسلشینگ نیست. پل، تنظیمات امنیتی و پروتکل‌هایی که LRT را وثیقه می‌پذیرند هم بخشی از ریسک شما هستند.
ریسک‌هایی که در ری استیکینگ نقدشونده روی هم جمع می‌شوند، این‌هاست:
- باگ قرارداد هوشمند: هر لایه قرارداد جدایی دارد و هر قرارداد میتواند خطا یا راه نفوذ داشته باشد.
- دیپگ LRT: قیمت بازار LRT ممکن است از ارزش اتر پشتوانه‌اش پایین‌تر برود، بهخصوص وقتی همه همزمان بخواهند خارج شوند.
- ریسک پل: نسخه‌های LRT روی شبکه‌های لایه دو به پل وابسته‌اند و خطای پل میتواند پشتوانه را بی‌اعتبار کند.
تفصیل این ریسک‌ها و نمونه‌های تاریخی دیگر در مطلب چرا توکنهای ری‌استیکینگ مایع پرخطرند آمده است.
استیکینگ معمولی، نقدشونده و ری استیکینگ چه فرقی دارند؟
تفاوت اصلی این سه روش در تعداد لایه‌های ریسک است: استیکینگ معمولی فقط ریسک اجماع اتریوم را دارد، استیکینگ نقدشونده ریسک قرارداد و توکن رسید را اضافه میکند و ری استیکینگ ریسک اسلشینگ AVSها را هم روی آن‌ها می‌گذارد. جدول زیر بر پایهٔ ethereum.org و مستندات EigenCloud تنظیم شده است:
اگر فقط می‌خواهید بین توکن رسید استیکینگ و توکن ری‌استیکینگ یکی را انتخاب کنید، مقایسهٔ LST و LRT جزئیات بیشتری دارد. برای مسیر کامل استیکینگ خود اتریوم هم راهنمای جامع استیکینگ اتریوم را بخوانید.
پیش از ری‌استیک کردن چه چیزهایی را چک کنیم؟
پیش از ری‌استیک کردن باید بدانید اپراتور شما در کدام Operator Setهای قابل‌اسلش است و برای خروج چقدر زمان لازم دارید؛ مستندات EigenCloud تأکید میکند ریسک اسلش به تخصیص اپراتور بستگی دارد. این چک‌لیست را قدم‌به‌قدم بروید:
- نشانی رسمی را تأیید کنید: نام‌ها عوض شده‌اند؛ نشانی اپ را از سایت و مستندات رسمی بگیرید، نه از لینک تبلیغاتی.
- اپراتور را بشناسید: ببینید در چند AVS شرکت دارد و کدام Operator Setها قابل‌اسلش یا قابل‌بازتوزیع‌اند.
- قوانین اسلش هر AVS را بخوانید: چون اسلشینگ لازم نیست درون‌زنجیره‌ای اثبات‌پذیر باشد، اعتماد به خود AVS هم بخشی از ریسک است.
- زمان خروج را حساب کنید: برداشت از ایگنلیر ۱۴ روز پس از صف شدن انجام میشود؛ پولی را که زودتر لازم دارید، وارد نکنید.
- اگر LRT می‌گیرید، پشتوانه و پل را ببینید: روی کدام شبکه است، به چه پلی وابسته است و چند تأییدکننده دارد.
- LRT را وثیقهٔ وام نکنید، مگر ریسک لیکوئید شدن را کامل بفهمید.
- با مبلغ آزمایشی شروع کنید و همهٔ چرخه، از واریز تا برداشت، را یک بار امتحان کنید.
مراحل فنی اتصال کیف پول و واریز در اپ ایگنلیر را در آموزش ری‌استیکینگ با ایگنلیر نوشته‌ایم و اینجا تکرار نمی‌کنیم.
نکتهٔ ارزینجا
سود بیشتر یعنی لایهٔ ریسک بیشتر
هر لایه روی اتر شما یک قرارداد، اپراتور یا سرویس تازه اضافه میکند. پیش از ورود بنویسید اگر این لایه خراب شود چقدر از سرمایه‌تان در خطر است. اگر جواب روشنی ندارید، هنوز وقتش نیست.
کاربر ایرانی با چه محدودیتی روبه‌روست؟
کاربر ایرانی پیش از هر چیز باید شرایط استفادهٔ هر پروتکل را بخواند، چون بسیاری از این خدمات ساکنان کشورهای تحت تحریم را کنار می‌گذارند. شرایط استفادهٔ بنیاد Eigen (بازبینی ۱۶ ژانویه 2025) هر کسی را که ساکن کشوری با تحریم جامع کشوری یا منطقه‌ای باشد «Prohibited Person» می‌داند و می‌گوید چنین شخصی حق استفاده از خدمات را ندارد.
البته این شرایط سایت‌ها و ابزارهای بنیاد را پوشش می‌دهد، نه خود پروتکل را. متن شرایط اپ ری‌استیک ایگنلیر را هم نتوانستیم بخوانیم و حکم دقیقش اعلام نشده میماند. مسدود شدن رابط کاربری، ریسکی جدا از ریسک‌های فنی است.
چیزی که به محدودیت این پروتکل‌ها وابسته نیست، خود اتریوم است. در ارزینجا میتوانید اتریوم را با تومان بخرید و نگه دارید و اگر تصمیم به استیکینگ یا ری استیکینگ گرفتید، با شناخت کامل ریسک‌ها و قوانین هر پروتکل جلو بروید. برای دیدن نمودار و نرخ لحظه‌ای، به صفحهٔ قیمت و خرید اتریوم سر بزنید.
جمع‌بندی: ری استیکینگ چیست و برای چه کسی مناسب است؟
اگر بخواهیم در یک جمله بگوییم ری استیکینگ چیست: استفادهٔ دوباره از اتر استیک‌شده برای امن کردن سرویس‌های دیگر، در ازای پاداش اضافه و پذیرفتن قوانین اسلشینگ تازه. از ۱۷ آوریل 2025 اسلشینگ در ایگنلیر واقعاً فعال است، از ژوئیهٔ همان سال وجوه اسلششده میتواند بازتوزیع شود و حادثهٔ rsETH در آوریل 2026 نشان داد زنجیرهٔ LRT، پل و وام‌دهی چطور میتواند همزمان آسیب ببیند.
ری استیکینگ برای کسی مناسب است که استیکینگ اتریوم را خوب می‌شناسد، اپراتور و AVS را بررسی میکند، دو هفته برای خروج صبر دارد و فقط پولی را وارد میکند که از دست دادنش زندگی‌اش را مختل نکند. برای تازه‌کارها، شروع از استیکینگ ساده عاقلانه‌تر است.
این مطلب صرفاً آموزشی است و توصیهٔ سرمایه‌گذاری نیست. ری استیکینگ محصول پرریسک دیفای است و ممکن است به از دست رفتن بخشی یا همهٔ سرمایه منجر شود. هیچ سودی در آن تضمین‌شده نیست و تصمیم نهایی با خود شماست.
سوالات متداول
ری استیکینگ فقط با اتریوم انجام میشود؟
نه لزوماً. ری استیکینگ با اتر و توکنهای استیکینگ نقدشونده آن شناخته شد، ولی طبق اطلاعیهٔ بازتوزیع Eigen Labs در ژوئیهٔ 2025، در ایگنلیر داراییهایی مثل LSTها، USDC و دیگر توکنهای ERC-20 هم میتوانند پشتوانهٔ اسلشینگ باشند. Symbiotic هم امروز خود را «بازار وثیقه» معرفی میکند. ریسک هر دارایی جداگانه است و باید جدا سنجیده شود.
اگر اپراتور من اسلش شود، چه مقدار از سرمایهام از دست میرود؟
طبق مستندات EigenCloud، هر AVS فقط سهمی را میتواند اسلش کند که اپراتور به Operator Set همان AVS تخصیص داده است، نه کل سپردهٔ شما را. مقدار دقیق به قوانین آن AVS و درصد تخصیص بستگی دارد. وجوه اسلششده پس از تأخیر ۷ روزه سوزانده یا بازتوزیع میشود و ETH بومی اسلششده برای همیشه در EigenPod قفل میماند.
توکن EIGEN چه نقشی در ری استیکینگ دارد؟
EIGEN توکن اکوسیستم ایگنلیر است و برای ری استیک کردن اتر به آن نیازی ندارید. Eigen Labs در معرفی EigenCloud در ژوئن 2025 گفت خدمات تازهای بر پایهٔ EIGEN ساخته و استیکرهای آن از کارمزد اپها پاداش میگیرند. طبق اطلاعیهٔ ژوئیهٔ 2025، EIGEN مثل ETH بومی هنوز قابل بازتوزیع پس از اسلش نبود.
آیا هر وقت بخواهم میتوانم از ری استیکینگ خارج شوم؟
نه فوری. Eigen Labs اعلام کرده است که از بهروزرسانی اسلشینگ در آوریل 2025، هر برداشت از ایگنلیر ۱۴ روز پس از قرار گرفتن در صف انجام میشود. اگر LRT دارید، میتوانید آن را زودتر در بازار بفروشید، ولی قیمت بازار ممکن است کمتر از ارزش اتر پشتوانه باشد، بهخصوص وقتی خیلیها همزمان قصد خروج دارند.
