مشخصات اتریوم در آبان ۱۴۰۵ با شناسنامه‌ای که چند سال پیش دست به دست می‌شد خیلی فرق دارد. اتریوم از سپتامبر ۲۰۲۲ دیگر استخراج نمی‌شود و با اثبات سهام کار می‌کند. هر ۱۲ ثانیه یک اسلات بلاک دارد، سقف عرضه ندارد و عرضهٔ در گردشش حدود ۱۲۲ میلیون ETH است. در این صفحه همهٔ این مشخصات را با تاریخ و منبع رسمی، در یک نگاه، کنار هم گذاشته‌ایم.
اگر تازه با این شبکه آشنا می‌شوید و می‌خواهید بدانید اتریوم اصلاً چه مسئله‌ای را حل می‌کند، اول راهنمای کامل اتریوم و رمزارز ETH را بخوانید. اینجا فقط سراغ عددها، تاریخ‌ها و ویژگی‌های فنی می‌رویم؛ همان چیزهایی که پیش از خرید یا انتقال اتر باید بدانید.
مشخصات اتریوم در یک جدول: شناسنامهٔ ETH در سال ۲۰۲۶ چیست؟
طبق مستندات ethereum.org و دادهٔ CoinGecko (۱ نوامبر ۲۰۲۶)، اتریوم یک بلاکچین عمومی اثبات سهامی با زمان بلاک ۱۲ ثانیه و عرضهٔ بدون سقف است و اتر (ETH) رمزارز بومی آن است. جدول زیر خلاصهٔ این شناسنامه است:
عددهای بازار (عرضه، ارزش بازار و سقف تاریخی) از API کوینگکو در ۱ نوامبر ۲۰۲۶ ساعت 10:55 به وقت UTC خوانده شده‌اند و مدام تغییر می‌کنند. قیمت همان لحظه حدود 2,268.94 دلار بود، یعنی نزدیک به ۵۴ درصد پایین‌تر از سقف تاریخی. قیمت تومانی اتر در ویجت ارزینجا در ۱۰ آبان ۱۴۰۵، ساعت ۱۴:۲۷ به وقت تهران، 618,562,273 تومان بود. قیمت لحظه‌ای را همیشه در صفحهٔ قیمت و خرید اتریوم ببینید.
کدام مشخصات قدیمی اتریوم دیگر درست نیست؟
سه ویژگی رایج در شناسنامههای قدیمی اتریوم (استخراج با الگوریتم Ethash، زمان بلاک ۱۴ ثانیه و «حریم خصوصی بالا») امروز درست نیستند. طبق تاریخچهٔ رسمی ethereum.org، این شبکه در ارتقای Paris (همان ادغام) در 15 سپتامبر 2022 از اثبات کار به اثبات سهام رفت. اگر هنوز جایی خواندید که «اتریوم قابل استخراج است»، آن متن مال پیش از سال ۲۰۲۲ است.
- استخراج و Ethash: دیگر ماینری در کار نیست. بلاک‌ها را ولیدیتورهایی پیشنهاد و تأیید می‌کنند که اتر استیک کرده‌اند. تفاوت این دو سازوکار را در مقایسهٔ اثبات کار و اثبات سهام مفصل توضیح داده‌ایم.
- زمان بلاک ۱۴ ثانیه: مستندات ethereum.org میگوید زمان به اسلاتهای ۱۲ ثانیهای تقسیم شده و وقتی همهٔ ولیدیتورها آنلاین باشند، زمان بلاک ۱۲ ثانیه است.
- حریم خصوصی بالا: اتریوم یک بلاکچین «باز و عمومی» است و هر تراکنش روی هزاران نود مستقل همگام میشود. آدرس‌ها نام شما را نشان نمی‌دهند، اما تاریخچهٔ هر آدرس برای همه قابلدیدن است.
- «در حال حرکت به اثبات سهام»: این گذار چهار سال پیش تمام شده است. برداشت اترهای استیک‌شده هم از ارتقای شاپلا در 12 آوریل 2023 ممکن شد.
عرضهٔ اتر چطور تعیین میشود و سقف دارد؟
اتر سقف عرضهٔ ثابت ندارد. ethereum.org میگوید ETH برخلاف سقف ۲۱ میلیونی بیت کوین «سازوکار عرضهٔ پویا» دارد. دو نیرو در این سازوکار کار می‌کنند: پروتکل با نرخی محدود اتر تازه به‌عنوان پاداش به ولیدیتورها می‌دهد، و بخشی از کارمزد هر تراکنش برای همیشه سوزانده میشود.
سوزاندن کارمزد از ارتقای لندن در 5 اوت 2021 و با EIP-1559 شروع شد. همین ارتقا بازار کارمزد را هم قابل پیش‌بینی‌تر کرد. اینکه عرضه در یک دورهٔ مشخص بیشتر میشود یا کمتر، به میزان استفاده از شبکه بستگی دارد. هرچه تراکنش بیشتر باشد، اتر بیشتری سوزانده میشود. کارمزد شبکه با واحدی به نام گس حساب میشود و در توضیح گس و کارمزد شبکهٔ اتریوم سازوکارش را ساده گفته‌ایم.
عدد کوینگکو برای عرضهٔ در گردش در ۱ نوامبر ۲۰۲۶ حدود 122,180,209 اتر است و فیلد عرضهٔ حداکثر برای اتریوم «بی‌نهایت» ثبت شده است. یعنی هیچ عدد نهایی‌ای در پروتکل وجود ندارد.
اتریوم در عمل چه کاری انجام می‌دهد؟
اتریوم بستری برای اجرای قرارداد هوشمند است؛ برنامه‌هایی که روی بلاکچین ذخیره و بدون واسطه اجرا می‌شوند. ethereum.org دو زبان Solidity و Vyper را فعال‌ترین و پشتیبانی‌شده‌ترین زبان‌های نوشتن این قراردادها میداند. اگر می‌خواهید بدانید قرارداد هوشمند در زندگی واقعی به چه دردی می‌خورد، راهنمای کاربردهای قرارداد هوشمند را ببینید.
بیشتر توکن‌های معروف، از استیبل‌کوین‌ها تا توکن پروژه‌های دیفای، روی همین شبکه یا لایه‌های دوم آن ساخته شده‌اند. برای همین، اتر فقط یک دارایی سرمایه‌گذاری نیست؛ «سوخت» پرداخت کارمزد همهٔ این فعالیت‌ها هم هست. فرق این نقش با نقش «ذخیرهٔ ارزش» بیت کوین را در تفاوت بیت کوین و اتریوم برای تازه‌کارها کنار هم گذاشته‌ایم.
مشخصات اتر کنار بیت کوین چه فرقی دارد؟
اتریوم و بیت کوین در سه مشخصهٔ اصلی با هم فرق دارند: سازوکار اجماع، سقف عرضه و سرعت ساخت بلاک. طبق صفحهٔ پرسش‌های bitcoin.org، بیت کوین با اثبات کار کار می‌کند، بهطور میانگین حدود هر ۱۰ دقیقه یک بلاک می‌سازد و فقط ۲۱ میلیون واحد از آن ساخته خواهد شد. جدول زیر این تفاوت‌ها را کنار هم می‌گذارد:
این مقایسه نمی‌گوید کدام بهتر است. فقط نشان می‌دهد این دو شبکه برای دو کار متفاوت طراحی شده‌اند. سرعت بلاک بالاتر اتریوم برای برنامه‌هایی که پشت‌سرهم تراکنش می‌فرستند مهم است. سقف ثابت بیت کوین هم برای کسانی مهم است که کمیابی را معیار ارزش می‌دانند.
مهم‌ترین ارتقاهای اتریوم از ۲۰۱۵ تا امروز کدام‌اند؟
اتریوم از راه‌اندازی تا امروز با چند هاردفورک بزرگ تغییر کرده و هر کدام یکی از مشخصات اصلی شبکه را عوض کرده است. فهرست زیر به ترتیب زمانی و بر اساس تاریخچهٔ رسمی ارتقاهای اتریوم تنظیم شده است:
- Frontier، 30 ژوئیه 2015: نسخهٔ اولیه و ساده‌ای برای کاربران فنی؛ تولد شبکهٔ اصلی.
- London، 5 اوت 2021: EIP-1559، اصلاح بازار کارمزد و شروع سوزاندن بخشی از کارمزد.
- Paris یا Merge، 15 سپتامبر 2022: گذار از اثبات کار به اثبات سهام و پایان استخراج.
- Shapella، 12 آوریل 2023: امکان برداشت اترهای استیک‌شده.
- Dencun، 13 مارس 2024: پروتو-دنکشاردینگ (EIP-4844) و کاهش چشمگیر هزینهٔ داده برای رول‌آپ‌های لایه دو.
- Pectra، 7 مه 2025: سقف بالاتر موجودی ولیدیتور و قابلیت اجرای کد قراردادی برای حساب‌های معمولی (EIP-7702).
- Fusaka، 3 دسامبر 2025: فناوری PeerDAS برای نمونه‌برداری از داده و افزایش ظرفیت بلاب‌ها.
جزئیات پکترا را در بررسی هاردفورک پکترا و تغییرات فیوزاکا را در تحلیل آپدیت فیوزاکا نوشته‌ایم.
فیوزاکا دقیقاً چه چیزی را عوض کرد؟
ethereum.org میگوید فیوزاکا با PeerDAS کاری کرد که هر نود کامل فقط حدود یک‌هشتم دادهٔ بلاب‌ها را نگه دارد. به گفتهٔ همان منبع، این کار از نظر تئوری تا ۸ برابر جا برای مقیاس‌پذیری باز می‌کند. فیوزاکا همچنین سقف پیش‌فرض گس را با EIP-7935 به 60 میلیون رساند و برای هر تراکنش سقف 16,777,216 گس گذاشت (EIP-7825). نقشهٔ کلی‌تر این مسیر را در راهنمای دنکشاردینگ و مقیاس‌پذیری لایه دو می‌خوانید.
ارتقای بعدی، گلمستردام، کی می‌آید؟
تاریخ فعال‌سازی گلمستردام (Glamsterdam) روی شبکهٔ اصلی هنوز اعلام نشده است. طبق اطلاعیهٔ بنیاد اتریوم دربارهٔ تست‌نت Hoodi، این ارتقا در 6 اکتبر 2026 روی تست‌نت Sepolia فعال شد. فعال‌سازی 26 اکتبر روی Hoodi اما با اطلاعیهٔ 22 اکتبر به تعویق افتاد. دو تغییر اصلی این ارتقا جداسازی پیشنهاددهنده و سازندهٔ بلاک در خود پروتکل (ePBS، EIP-7732) و فهرست دسترسی در سطح بلاک (BALs، EIP-7928) است. BALs قرار است پردازش موازی تراکنش‌ها را ممکن کند.
استیکینگ اتریوم با چه مشخصاتی کار می‌کند؟
برای اجرای یک ولیدیتور مستقل هنوز دستکم ۳۲ اتر لازم است. پس از پکترا، موجودی مؤثر هر ولیدیتور میتواند بین ۳۲ تا ۲۰۴۸ اتر و با گام‌های یک‌اتری باشد. پیش از پکترا سقف موجودی مؤثر همان ۳۲ اتر بود. طبق صفحهٔ MaxEB در ethereum.org، استفاده از سقف تازه اختیاری است و ولیدیتور باید اعتبارنامهٔ برداشت خود را از نوع ۱ به نوع ۲ تبدیل کند.
- استیکینگ مستقل: نود خودتان، ۳۲ اتر خودتان و مسئولیت کامل خودتان. مراحلش را در راهنمای سولو استیکینگ و راه‌اندازی ولیدیتور گام‌به‌گام نوشته‌ایم.
- استیکینگ نقدشونده: مقدار کمتر از ۳۲ اتر را به یک پروتکل می‌سپارید و در ازایش توکنی قابل معامله می‌گیرید. ریسک‌ها و سازوکار Lido و EigenLayer را در راهنمای لیکویید استکینگ و ری‌استکینگ بررسی کرده‌ایم.
در هر دو روش پاداش متغیر است و تضمینی ندارد. ریسک فنی و ریسک قرارداد هوشمند را هم باید در نظر بگیرید.
نکتهٔ ارزینجا
پیش از انتقال اتر، شبکه را دوبار چک کنید
هنگام واریز یا برداشت اتر، انتخاب شبکه با شماست و اشتباه در آن ممکن است به از دست رفتن دارایی برسد. در صفحهٔ اتریوم ارزینجا تأکید کرده‌ایم که شبکهٔ کیف مقصد باید با شبکه‌ای که انتخاب می‌کنید یکی باشد. پیش از اولین انتقال، مراحل راهنمای واریز رمزارز در ارزینجا را یک بار مرور کنید.
اتر را در ارزینجا چطور می‌توان خرید و فروخت؟
در ارزینجا می‌توانید اتریوم را مستقیم با تومان بخرید و بفروشید. برای این کار دو راه داریم: خرید آنی برای معامله با قیمت لحظه‌ای، و بازار حرفه‌ای برای وقتی که می‌خواهید سفارش را با قیمت دلخواه خودتان ثبت کنید. واریز و برداشت اتر هم فعال است. اگر به‌جای نگه‌داری در حساب، کیف شخصی می‌خواهید، پیش از انتقال مطمئن شوید آدرس و شبکهٔ مقصد درست است. تراکنش روی بلاکچین برگشت ندارد.
پیش از خرید یا انتقال اتر کدام مشخصات را چک کنیم؟
چهار مشخصهٔ این شناسنامه مستقیم روی تصمیم شما اثر می‌گذارد. پیش از اولین خرید یا انتقال، این فهرست را مرور کنید:
- شبکهٔ انتقال: شبکه‌ای که در ارزینجا انتخاب می‌کنید باید با شبکهٔ کیف مقصد یکی باشد. این مهم‌ترین مشخصه برای امنیت دارایی شماست.
- کارمزد شبکه: کارمزد اتریوم با گس حساب میشود و با شلوغی شبکه بالا و پایین می‌رود. پس هزینهٔ انتقال همیشه ثابت نیست.
- عرضهٔ بدون سقف: اگر کمیابی برایتان معیار است، بدانید عرضهٔ اتر به میزان سوزاندن کارمزد و صدور پاداش بستگی دارد، نه به یک عدد ثابت.
- حداقل استیک: برای ولیدیتور مستقل ۳۲ اتر لازم است. با مقدار کمتر باید ریسک روش‌های واسط را بپذیرید.
جمع‌بندی: مشخصات اتریوم را از کجا به‌روز نگه داریم؟
مشخصات اتریوم در سال ۲۰۲۶ را میشود در یک جمله گفت: بلاکچین عمومی اثبات سهام با اسلات ۱۲ ثانیهای، بدون سقف عرضه و با حدود ۱۲۲ میلیون اتر در گردش، که آخرین ارتقای فعالش فیوزاکاست و گلمستردام را در پیش دارد. عددهای بازار هر روز عوض می‌شوند، ولی ویژگی‌های پروتکل فقط با هاردفورک تغییر می‌کنند. برای همین، با هر ارتقای تازه این صفحه را به‌روز می‌کنیم. اطلاعات این صفحه آموزشی است و توصیهٔ سرمایه‌گذاری نیست؛ قیمت اتر نوسان شدید دارد.
سوالات متداول
آیا هنوز می‌توان اتریوم را استخراج کرد؟
خیر. طبق تاریخچهٔ رسمی ethereum.org، اتریوم در ارتقای Paris (ادغام) در 15 سپتامبر 2022 از اثبات کار به اثبات سهام رفت و از آن روز ماینینگ در شبکهٔ اصلی ممکن نیست. حالا بلاک‌ها را ولیدیتورهایی پیشنهاد و تأیید می‌کنند که اتر استیک کرده‌اند. هر متنی که هنوز Ethash را الگوریتم استخراج اتریوم میداند، مال پیش از ۲۰۲۲ است.
سقف عرضهٔ اتریوم چقدر است؟
اتریوم سقف عرضهٔ ثابت ندارد. ethereum.org میگوید برخلاف سقف ۲۱ میلیونی بیت کوین، ETH عرضهٔ پویا دارد: اتر تازه با نرخی محدود به ولیدیتورها پاداش داده میشود و بخشی از کارمزد هر تراکنش سوزانده میشود. طبق دادهٔ کوینگکو در ۱ نوامبر ۲۰۲۶، حدود 122.18 میلیون اتر در گردش است.
زمان تأیید بلاک در اتریوم چند ثانیه است؟
در اتریوم زمان به اسلاتهای ۱۲ ثانیهای تقسیم شده است. طبق مستندات ethereum.org، وقتی همهٔ ولیدیتورها آنلاین باشند، در هر اسلات یک بلاک ساخته میشود و زمان بلاک ۱۲ ثانیه است. عدد ۱۴ ثانیهای که در منابع قدیمی میبینید مال دوران اثبات کار است و دیگر کاربرد ندارد.
برای استیک کردن اتریوم حداقل چند اتر لازم است؟
برای اجرای یک ولیدیتور مستقل دستکم ۳۲ اتر لازم است. پس از ارتقای پکترا در 7 مه 2025، موجودی مؤثر هر ولیدیتور میتواند تا ۲۰۴۸ اتر باشد. اگر کمتر از ۳۲ اتر دارید، استیکینگ نقدشونده از طریق پروتکلهای واسط هم وجود دارد، ولی ریسک قرارداد هوشمند دارد و پاداشش متغیر است و تضمینی ندارد.
تراکنشهای اتریوم ناشناس هستند؟
نه بهطور کامل. ethereum.org اتریوم را بلاکچینی «باز و عمومی» میداند که هر تراکنش آن روی هزاران نود مستقل همگام میشود. آدرس کیف پول نام صاحبش را نشان نمیدهد، اما مبلغ، زمان و طرفین هر تراکنش برای همه قابلدیدن است. پس ادعای «حریم خصوصی بالا» در شناسنامههای قدیمی دقیق نیست.
ارتقای گلمستردام اتریوم کی روی شبکهٔ اصلی فعال میشود؟
تاریخ آن هنوز اعلام نشده است. طبق اطلاعیهٔ بنیاد اتریوم، گلمستردام در 6 اکتبر 2026 روی تست‌نت Sepolia فعال شد، اما فعال‌سازی 26 اکتبر روی تست‌نت Hoodi با اطلاعیهٔ 22 اکتبر به تعویق افتاد. بنیاد اتریوم گفته تاریخ شبکهٔ اصلی را در اطلاعیه‌ای جداگانه اعلام می‌کند.
