سولانا یا سویی برای کسی که اولین آلت‌کوینش را انتخاب میکند، انتخاب بین یک شبکهٔ بزرگ‌تر و جاافتاده‌تر و یک شبکهٔ کوچک‌تر با طراحی تازه است، نه انتخاب بین «بهتر» و «بدتر». طبق داده‌های ۲۴ آبان ۱۴۰۵، ارزش بازار سولانا حدود ۱۴ برابر سویی است، ولی هر دو از اوج قیمتی ژانویهٔ ۲۰۲۵ به‌شدت فاصله گرفته‌اند. پس ریسک هر دو بالاست.
ما در ارزینجا این پرسش را از تازه‌کارها زیاد می‌شنویم: «کدام سریع‌تر است؟»، «کدام ارزان‌تر است؟»، «کدام آیندهٔ بهتری دارد؟». در این مقاله به‌جای حکم، شش معیار را با عدد و تاریخ کنار هم می‌گذاریم و هر جا منبع رسمی چیزی نگفته، صریح می‌نویسیم «اعلام نشده».
تعریف پایهٔ هر شبکه را اینجا تکرار نمی‌کنیم. اگر هنوز با سویی آشنا نیستید، آموزش سویی چیست را بخوانید و اگر مقایسهٔ سولانا با بزرگ‌ترین رقیبش را می‌خواهید، به مقایسهٔ سولانا یا اتریوم سر بزنید. هر دو شبکه جزو خانوادهٔ بلاکچین‌های لایه ۱ هستند.
سولانا یا سویی؛ معماری این دو شبکه چه فرقی دارد؟
تفاوت اصلی در این است که سولانا ترتیب زمانی را با یک «ساعت رمزنگاری‌شده» حل میکند و سویی با تغییر مدل داده، یعنی «شیء‌محور» کردن آن. هر دو سریع‌اند، ولی از دو راه متفاوت به سرعت می‌رسند.
سولانا: اثبات تاریخچه و اجماع جدید
سولانا از ترکیب «اثبات تاریخچه» (PoH) و اثبات سهام کار میکند. طبق مستندات Anza، رهبر شبکه بلاک‌ها را با اثبات‌های رمزنگاری‌شده زمان‌مهر می‌زند و داده‌ای که در یک اثبات هش شده، قطعاً پیش از آن اثبات وجود داشته است. همان مستندات تصریح میکند PoH مکانیزم اجماع نیست؛ فقط کارایی اجماع اثبات سهام را بالا می‌برد. اگر از صفر شروع می‌کنید، راهنمای سولانا چیست و چگونه کار میکند مفهوم را ساده‌تر می‌گوید.
تازه‌ترین تغییر، آلپن‌گلو است. طبق صفحهٔ رسمی Anza، آلپن‌گلو رأی‌ها را از روی لجر برمی‌دارد و دو مسیر رأی‌گیری را هم‌زمان اجرا میکند؛ مسیر اول با پاسخ ۸۰٪ استیک در یک دور و مسیر دوم با ۶۰٪ در دو دور نهایی می‌شود. مستندات Chainstack می‌گوید سوییچ مین‌نت در ۲۱ اکتبر ۲۰۲۶ و در اپوک ۱۰۶۴ انجام شد، ولی فقط بخش رأی‌گیری (Votor) را شامل می‌شود. هدف ۱۰۰ تا ۱۵۰ میلی‌ثانیه، هدف Anza است، نه عدد اندازه‌گیری‌شدهٔ مین‌نت. جایگزین Turbine (Rotor) هنوز شماره و تاریخ ندارد.
سویی: زبان Move، شیء‌محور و Mysticeti
سویی به‌جای حساب‌ها و موجودی‌های سنتی، داده را به‌شکل «شیء» نگه می‌دارد. طبق مستندات رسمی سویی، هر شیء شناسهٔ یکتا دارد و هر تراکنش همهٔ ورودی‌هایش را از قبل اعلام میکند. شبکه می‌تواند تراکنش‌هایی را که ورودی مشترک ندارند، موازی زمان‌بندی کند. تفاوت اشیای «شخصی» و «مشترک» در صفحه‌ای که ما خواندیم توضیح داده نشده است.
لایهٔ اجماع سویی Mysticeti است. مستندات اجماع سویی می‌گوید این پروتکل مبتنی بر DAG است و برای نهایی کردن بلاک‌ها به سه دور پیام نیاز دارد. همان صفحه در بنچمارک کنترل‌شده، میانگین نهایی‌شدن حدود ۰٫۵ ثانیه با ۲۰۰ هزار تراکنش در ثانیه را گزارش میکند. تأکید می‌کنیم که این نتیجهٔ آزمایش است و سرعت روزمرهٔ شبکه نیست.
در کارمزد و سرعت، کدام شبکه ارزان‌تر و سریع‌تر است؟
پاسخ دقیق به این پرسش را فقط با اندازه‌گیری زنده می‌شود داد، چون کارمزد هر دو شبکه با شلوغی تغییر میکند. آنچه می‌شود با منبع رسمی گفت، ساختار کارمزد سویی است: طبق مستندات، کارمزد کل برابر هزینهٔ محاسبه به‌اضافهٔ هزینهٔ ذخیره‌سازی است و قیمت مرجع محاسبه در شروع هر اپوک (۲۴ ساعت) تعیین می‌شود.
جزئیات جالب دیگر، بازپرداخت ذخیره‌سازی است. وقتی داده‌ای را از شبکه پاک کنید، ۹۹٫۹۹٪ هزینهٔ ذخیره‌اش برمی‌گردد. عدد دقیق کارمزد پایهٔ سولانا را در منبع رسمی‌ای که این هفته توانستیم بخوانیم تأیید نکردیم (اعلام نشده)، پس عددی نمی‌نویسیم. پیشنهاد عملی ما این است: پیش از انتقال مبلغ بزرگ، یک انتقال کوچک آزمایشی انجام دهید و کارمزد واقعی را در اکسپلورر همان شبکه ببینید.
برای سرعت هم دو عدد را نباید با هم مقایسه کرد: هدف آلپن‌گلو برای سولانا (۱۰۰ تا ۱۵۰ میلی‌ثانیه) و بنچمارک Mysticeti (۰٫۵ ثانیه) هر دو در شرایط و با روش‌های متفاوت به دست آمده‌اند. تازه‌کار کافی است بداند هر دو در حد چند ثانیه یا کمتر تراکنش را نهایی می‌کنند و تفاوتشان در کاربرد روزمره کمتر از تفاوت ریسک و اکوسیستم است.
ارزش بازار، TVL و قیمت امروز سولانا و سویی چقدر است؟
سولانا هم در ارزش بازار و هم در سرمایهٔ قفل‌شده در دیفای (TVL) چندین برابر سویی است. جدول زیر را از CoinGecko (بروزرسانی ۱۵ نوامبر ۲۰۲۶، ساعت ۰۳:۴۹ UTC) و DefiLlama برداشته‌ایم؛ اگر با مفهوم TVL آشنا نیستید، توضیح ارزش کل قفل‌شده را ببینید.
TVL سولانا حدود ۱۲٫۷ برابر سویی است، و این فاصله از نسبت ارزش بازار (حدود ۱۴ برابر) کمی کمتر است. یعنی سویی نسبت به اندازهٔ خود، سهم قابل‌قبولی از دیفای دارد. با این حال اندازهٔ اکوسیستم یعنی تنوع برنامه‌ها و نقدشوندگی بیشتر، نه تضمین رشد قیمت. برای نگاهی به پروژه‌ها و کیف پول‌های شبکهٔ سولانا، معرفی اکوسیستم سولانا را ببینید.
قیمت تومانی هم از ویجت ارزینجا در ۲۴ آبان ۱۴۰۵، ساعت ۰۷:۱۹ به وقت تهران: هر سولانا ۱۹٬۳۷۸٬۷۳۳ تومان (تغییر ۲۴ ساعته منفی ۵٫۰۴٪) و هر سویی ۱۹۵٬۷۶۶ تومان (منفی ۶٫۷۸٪). این اعداد لحظه‌ای‌اند و تا زمانی که مقاله را می‌خوانید عوض می‌شوند.
توکنومیکس: عرضه و آنلاک چه تفاوتی دارد؟
سویی سقف عرضهٔ ثابت ۱۰ میلیارد دارد و فقط حدود ۴۱٫۴٪ آن در گردش است، ولی سولانا در CoinGecko سقف عرضه ندارد و حدود ۹۳٪ کل عرضه‌اش در گردش است. این تفاوت مستقیم روی «فشار فروش آینده» اثر میگذارد، چون عرضهٔ آزادنشدهٔ سویی هر ماه کم‌کم وارد بازار می‌شود.
نسبت ۹۳٪ را از دو عدد CoinGecko حساب کرده‌ایم: ۵۹۱٫۶ میلیون SOL در گردش از ۶۳۷٫۶ میلیون عرضهٔ کل. برای سویی، در گردش ۴٫۱۴ میلیارد و سقف ۱۰ میلیارد است و FDV سویی (۷٫۲۳ میلیارد دلار) بیش از دو برابر ارزش بازار فعلی (۲٫۹۹ میلیارد) است. این شکاف همان چیزی است که تحلیلگران «ریسک رقیق شدن» می‌نامند.
طبق مستندات توکنومیکس سویی، دورهٔ قفل یک‌ساله برای سرمایه‌گذاران اولیه در مه ۲۰۲۴ تمام شد و ایردراپ عمداً انجام نشده است. برنامهٔ دقیق آنلاک را هم صفحهٔ سویی نمی‌دهد. DefiLlama آنلاک بعدی را ۳۰ نوامبر ۲۰۲۶ و حدود ۷٫۲۲ میلیون SUI، معادل ۰٫۱۷٪ عرضهٔ در گردش، نشان می‌دهد؛ همان صفحه یادآوری میکند برنامه را از نمودار رسمی سویی تقریب زده است. مفهوم کلی این رویدادها را در آنلاک توکن چیست توضیح داده‌ایم.
سابقهٔ قطعی شبکه در سولانا و سویی چیست؟
هر دو شبکه سابقهٔ توقف دارند، ولی در زمان‌های متفاوت. فهرست Helius هفت قطعی کامل برای سولانا از دسامبر ۲۰۲۰ می‌شمارد (طولانی‌ترینش نزدیک ۱۹ ساعت در فوریهٔ ۲۰۲۳) و آخرین مورد آن فوریهٔ ۲۰۲۴، نزدیک ۵ ساعت بوده است. ما قطعی کامل تازه‌تری پیدا نکردیم، ولی این فهرست منبع ثانویه است و رسمی نیست.
سویی در ۲۰۲۶ دست‌کم چهار توقف داشته است. طبق گزارش رسمی سویی دربارهٔ توقف‌های مه، در ۲۸ و ۲۹ مه ۲۰۲۶ سه توقف رخ داد که دو مورد اولش به باگ شارژ گس بعد از نسخهٔ ۱٫۷۲ و سومی به ذخیره نشدن وضعیت یک مرحلهٔ رمزنگاری برمی‌گشت. پیش از آن، در ۱۴ ژانویهٔ ۲۰۲۶ هم توقفی حدود ۶ ساعته به‌خاطر باگ منطق commit اجماع ثبت شده است. در هر دو گزارش، وجوه کاربران در خطر نبوده است.
نتیجه برای تازه‌کار این است: «سابقهٔ قطعی» یک معیار ریسک است، نه حکم. شبکهٔ جوان‌تر ممکن است باگ بیشتری ببیند و شبکهٔ پیرتر هم از آن مصون نیست. مهم این است که تیم‌ها گزارش شفاف بدهند و وجوه بی‌خطر بماند.
پیشنهاد ما
اول با مبلغ کوچک شروع کنید
از تجربهٔ تیم ارزینجا: برای اولین آلت‌کوین، سهم کوچکی از سرمایه را کنار بگذارید و به‌تدریج وارد شوید. مقدار پیشنهادی ما کمتر از آن مبلغی است که با افت ۳۰ تا ۵۰ درصدی هم آرامشتان را به هم نزند.
کدام برای چه کسی؟ پنج معیار انتخاب
به‌جای «کدام بهتر است»، این پنج پرسش را از خودتان بپرسید. جواب هر کدام نشان می‌دهد چه چیزی برای شما مهم‌تر است:
- اندازه و نقدشوندگی: اگر جاافتادگی و اکوسیستم بزرگ‌تر برایتان مهم است، ارزش بازار و TVL بیشتر سولانا یک امتیاز است.
- تحمل رقیق شدن: اگر نگران آنلاک‌های ماهانه‌اید، توکنومیکس سویی (۵۹٪ عرضه هنوز آزاد نشده) باید بیشتر وزن بگیرد.
- تحمل نوسان: هر دو در ۳۰ روز گذشته بیش از ۳۰٪ افت داشته‌اند؛ اگر چنین نوسانی را نمی‌پذیرید، هیچ‌کدام مناسب شما نیست.
- اهمیت سابقهٔ توقف: سویی در ۲۰۲۶ چهار توقف داشت و سولانا آخرین قطعی کامل را در ۲۰۲۴ دارد؛ این را با اندازهٔ تیم و سن شبکه بسنجید.
- علاقه به فناوری: اگر مدل شیء‌محور و زبان Move برایتان جذاب است سویی را ببینید؛ اگر اکوسیستم دیفای و برنامه‌های موجود مهم‌تر است سولانا را.
اگر هنوز بین چند شبکه مردد هستید، مقایسهٔ کاردانو یا سولانا نمونهٔ دیگری از همین روش معیارمحور است. و اگر سبد کوچکی دارید، مهم‌تر از انتخاب این یا آن، تنوع و مدیریت ریسک است.
سولانا و سویی را در ارزینجا چطور می‌شود خرید؟
طبق صفحهٔ سولانا در ارزینجا، تا مهر ۱۴۰۵ خرید آنی، بازار حرفهای، واریز و برداشت سولانا فعال است و می‌توانید آن را با تومان یا تتر معامله کنید. صفحه هشدار می‌دهد هنگام انتقال، حتماً شبکهٔ سولانا را انتخاب کنید، چون ارسال از شبکهٔ دیگر ممکن است به از دست رفتن دارایی منجر شود.
در صفحهٔ سویی ارزینجا در آبان ۱۴۰۵ آمده که خرید آنی، واریز و برداشت سویی فعال است و خرید از بخش خرید آنی انجام می‌شود. بازار حرفهای سویی در آن صفحه ذکر نشده است (اعلام نشده). هر دو صفحه قیمت زنده ندارند و نرخ لحظه‌ای را باید از ویجت قیمت یا همان صفحه ببینید. پیش از هر برداشت، آدرس مقصد را دوباره بررسی کنید.
جمع‌بندی: سولانا یا سویی، کدام را برای شروع انتخاب کنیم؟
در مقایسهٔ سولانا یا سویی، سولانا شبکه‌ای بزرگ‌تر با TVL و ارزش بازار بیشتر و عرضهٔ تقریباً آزادشده است و سویی شبکه‌ای کوچک‌تر با معماری شیء‌محور، سقف عرضهٔ ثابت و آنلاک‌های ماهانهٔ پیش‌رو. هر دو از اوج ۲۰۲۵ دور شده‌اند و هر دو سابقهٔ توقف دارند. انتخاب شما باید به تحمل ریسک، افق زمانی و میزان سرمایه‌ای که می‌توانید از دست بدهید بستگی داشته باشد.
اگر تصمیم گرفتید یکی را از نزدیک دنبال کنید، می‌توانید از صفحهٔ خرید سولانا در ارزینجا یا خرید سویی در ارزینجا شروع کنید. ما کنارتان هستیم تا مسیر خرید و انتقال را با خیال راحت طی کنید.
سلب مسئولیت: این مقایسهٔ سولانا یا سویی صرفاً آموزشی است و توصیهٔ خرید یا فروش نیست. داده‌ها تا ۲۴ آبان ۱۴۰۵ از منابع نام‌برده خوانده شده‌اند و ارزش رمزارزها ممکن است به‌سرعت تغییر کند و حتی به صفر برسد.
سوالات متداول
سولانا بهتر است یا سویی؟
پاسخ ثابتی وجود ندارد و به معیار شما بستگی دارد. سولانا بزرگ‌تر است: در ۱۵ نوامبر ۲۰۲۶ ارزش بازارش 42.35 میلیارد دلار و TVL آن 4.61 میلیارد دلار بود. سویی کوچک‌تر است و ارزش بازارش 2.99 میلیارد دلار بود، ولی معماری شیء‌محور و سقف عرضهٔ ثابت دارد. هر دو نوسان و ریسک بالایی دارند.
آیا میتوان سولانا و سویی را در ارزینجا خرید؟
بله. طبق صفحهٔ سولانا، تا مهر ۱۴۰۵ خرید آنی، بازار حرفهای، واریز و برداشت آن در ارزینجا فعال بود. صفحهٔ سویی هم در آبان ۱۴۰۵ خرید آنی، واریز و برداشت را فعال اعلام میکند. وجود بازار حرفهای برای سویی در آن صفحه ذکر نشده است. وضعیتها ممکن است تغییر کنند.
آنلاک توکن سویی روی قیمت اثر میگذارد؟
اثر قطعی را نمیتوان پیشبینی کرد. هر آنلاک عرضهٔ قابلفروش را بیشتر میکند، ولی قیمت به تقاضا و شرایط بازار هم بستگی دارد. طبق DefiLlama، آنلاک بعدی سویی ۳۰ نوامبر ۲۰۲۶ و حدود 7.22 میلیون SUI، یعنی 0.17٪ عرضهٔ در گردش است. این برنامه تقریبی است و ممکن است جابهجا شود.
آیا شبکهٔ سویی هم مثل سولانا قطعی داشته است؟
بله. سویی در ۱۴ ژانویهٔ ۲۰۲۶ حدود ۶ ساعت و در ۲۸ و ۲۹ مه ۲۰۲۶ سه بار متوقف شد. طبق گزارش رسمی، وجوه کاربران در خطر نبود. فهرست Helius برای سولانا هفت قطعی کامل تا فوریهٔ ۲۰۲۴ ثبت کرده است و ما مورد تازه‌تری پیدا نکردیم.
